၈. ဝေသာရဇ္ဇသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၈. အဋ္ဌမေ ဗျာမောဟဝသေန သရဏပရိယေသနံ သာရဇ္ဇနံ သာရဒေါ၊ ဗျာမောဟဘယံ. ဝိဂတော သာရဒေါ ဧတဿာတိ ဝိသာရဒေါ၊ တဿ ဘာဝေါ ဝေသာရဇ္ဇံ. တံ ပန ဉာဏသမ္ပဒံ၊ ပဟာနသမ္ပဒံ၊ ဒေသနာဝိသေသသမ္ပဒံ ခေမဉ္စ နိဿာယ ပဝတ္တံ စတုဗ္ဗိဓပစ္စဝေက္ခဏဉာဏံ. တေနာဟ ‘‘စတူသု ဌာနေသူ’’တိအာဒိ. ဥသဘဿ ဣဒန္တိ အာသဘံ၊ သေဋ္ဌဋ္ဌာနံ. သဗ္ဗညုတပဋိဇာနနဝသေန အဘိမုခံ ဂစ္ဆန္တိ၊ အဋ္ဌ ဝါ ပရိသာ ဥပသင်္ကမန္တီတိ အာသဘာ၊ ပုဗ္ဗဗုဒ္ဓါ. ဣဒံ ပနာတိ ဗုဒ္ဓါနံ ဌာနံ သဗ္ဗညုတမေဝ ဝဒတိ. တိဋ္ဌမာနောဝါတိ အဝဒန္တောပိ တိဋ္ဌမာနောဝ ပဋိဇာနာတိ နာမာတိ အတ္ထော. ဥပဂစ္ဆတီတိ အနုဇာနာတိ.

အဋ္ဌသု ပရိသာသူတိ ‘‘အဘိဇာနာမိ ခေါ ပနာဟံ၊ သာရိပုတ္တ၊ အနေကသတံ ခတ္တိယပရိသံ ဥပသင်္ကမိတာ။ပေ။ ဗြာဟ္မဏပရိသံ ဂဟပတိပရိသံ၊ သမဏပရိသံ၊ စာတုမဟာရာဇိကပရိသံ၊ တာဝတိံသပရိသံ၊ မာရပရိသံ၊ ဗြဟ္မပရိသံ ဥပသင်္ကမိတာ၊ တတြပိ မယာ သန္နိသိန္နပုဗ္ဗဉ္စေဝ သလ္လပိတပုဗ္ဗဉ္စ သာကစ္ဆာ စ သမာပဇ္ဇိတပုဗ္ဗာ. တတြ ဝတ မံ ‘ဘယံ ဝါ သာရဇ္ဇံ ဝါ ဩက္ကမိဿတီ’တိ နိမိတ္တမေတံ၊ သာရိပုတ္တ၊ န သမနုပဿာမီ’’တိ (မ. နိ. ၁.၁၅၁) ဧဝံ ဝုတ္တပရိသာသု. အဘီတနာဒံ နဒတီတိ ပရတော ဒဿိတဉာဏယောဂေန ဝိသာရဒေါ အဟန္တိ အဘီတနာဒံ နဒတိ. သီဟနာဒသုတ္တေနာတိ ခန္ဓဝဂ္ဂေ အာဂတေန သီဟနာဒသုတ္တေန.

‘‘ဒေဝမနုဿာနံ စတုစက္ကံ ဝတ္တတီ’’တိ (အ. နိ. ၄.၃၁) သုတ္တသေသေန သပ္ပုရိသူပနိဿယာဒိဖလသမ္ပတ္တိပဝတ္တိ ဝုတ္တာ၊ ပုရိမသပ္ပုရိသူပနိဿယာဒိဥပနိဿယာ ပစ္ဆိမသပ္ပုရိသူပနိဿယာဒိသမ္ပတ္တိပဝတ္တိ ဝါ ဝုတ္တာ. အာဒိ-သဒ္ဒေန တတ္ထ စ စက္ကသဒ္ဒဿ ဂဟဏံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဝိစက္ကသဏ္ဌာနာ အသနိ ဧဝ အသနိဝိစက္ကံ. ဥရစက္ကာဒီသူတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန အာဏာသမူဟာဒီသုပိ စက္ကသဒ္ဒဿ ပဝတ္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ‘‘သံဃဘေဒံ ကရိဿာမ စက္ကဘေဒ’’န္တိအာဒီသု (ပါရာ. ၄၀၉၊ စူဠဝ. ၃၄၃) ဟိ အာဏာ ‘‘စက္က’’န္တိ ဝုတ္တာ. ‘‘ဒေဝစက္ကံ အသုရစက္က’’န္တိအာဒီသု သမူဟောတိ.

ပဋိဝေဓနိဋ္ဌတ္တာ အရဟတ္တမဂ္ဂဉာဏံ ပဋိဝေဓောတိ ‘‘ဖလက္ခဏေ ဥပ္ပန္နံ နာမာ’’တိ ဝုတ္တံ. တေန ပဋိလဒ္ဓဿပိ ဒေသနာဉာဏဿ ကိစ္စနိပ္ဖတ္တိ ပရဿ ဗုဇ္ဈနမတ္တေန ဟောတီတိ ‘‘အညာသိကောဏ္ဍညဿ သောတာပတ္တိ။ပေ။ ဖလက္ခဏေ ပဝတ္တံ နာမာ’’တိ ဝုတ္တံ. တတော ပရံ ပန ယာဝ ပရိနိဗ္ဗာနာ ဒေသနာဉာဏပ္ပဝတ္တိ တဿေဝ ပဝတ္တိတဿ ဓမ္မစက္ကဿ ဌာနန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

ဒဿိတဓမ္မေသူတိ ဝုတ္တဓမ္မေသု. ဝစနမတ္တမေဝ ဟိ တေသံ၊ န ပန ဒဿနံ တာဒိသဿေဝ ဓမ္မဿ အဘာဝတော. ဘဂဝတော ဧဝ ဝါ ‘‘ဣမေ ဓမ္မာ အနဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ’’တိ ပရဿ ဝစနဝသေန ဒဿိတဓမ္မေသု. ‘‘ဓမ္မပဋိသမ္ဘိဒါ’’တိအာဒီသု (ဝိဘ. ၇၁၈-၇၂၁) ဝိယ ဓမ္မ-သဒ္ဒေါ ဟေတုပရိယာယောတိ အာဟ ‘‘သဟဓမ္မေနာတိ သဟေတုနာ’’တိ. ဟေတူတိ စ ဥပပတ္တိသာဓနဟေတု ဝေဒိတဗ္ဗော၊ န ကာရကော၊ သမ္ပာပကော ဝါ. နိမိတ္တန္တိ စောဒနာယ ကာရဏံ. တတ္ထ စောဒကော စောဒနံ ကရောတီတိ ကာရဏံ၊ ဓမ္မော စောဒနံ ကရောတိ ဧတေနာတိ ကာရဏံ. တေနာဟ ‘‘ပုဂ္ဂလောပီ’’တိအာဒိ. ခေမန္တိ ကေနစိ အပ္ပဋိဗာဟိယဘာဝေန အနုပဒ္ဒုတံ.

အန္တရာယော ဧတေသံ အတ္ထိ၊ အန္တရာယေ ဝါ နိယုတ္တာတိ အန္တရာယိကာ. ဧဝံဘူတာ ပန တေ ယသ္မာ အန္တရာယကရာ နာမ ဟောန္တိ၊ တသ္မာ အာဟ ‘‘အန္တရာယံ ကရောန္တီတိ အန္တရာယိကာ’’တိ. အသဉ္စိစ္စ ဝီတိက္ကမေ နာတိသာဝဇ္ဇာတိ ကတွာ ဝုတ္တံ ‘‘သဉ္စိစ္စ ဝီတိက္ကန္တာ’’တိ. သတ္တ အာပတ္တိက္ခန္ဓာတိအာဒိ နိဒဿနမတ္တံ ဣတရေသမ္ပိ စတုန္နံ ‘‘အန္တရာယိကာ’’တိ ဝုတ္တဓမ္မာနံ တဗ္ဘာဝေ ဗျဘိစာရာဘာဝတော. ဣဓ ပန မေထုနဓမ္မော အဓိပ္ပေတောတိ ဣဒံ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိဝသေန ဝုတ္တံ အရိဋ္ဌသိက္ခာပဒံ (ပါစိ. ၄၁၇) ဝိယ. ယသ္မာ တံခဏမ္ပိ ကာမာနံ အာဒီနဝံ ဒိသွာ ဝိရတော ဟောတိ စေ၊ ဝိသေသံ အဓိဂစ္ဆတိ၊ န ကာမေသု အာသတ္တော၊ တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘မေထုန။ပေ။အန္တရာယော ဟောတီ’’တိ. တတ္ထ ယဿ ကဿစီတိ န ကေဝလံ ပဗ္ဗဇိတဿေဝ၊ အထ ခေါ ယဿ ကဿစိ. တထာ ဟိ ဝုတ္တံ ‘‘မေထုနမနုယုတ္တဿ၊ မုဿတေဝါပိ သာသန’’န္တိ (သု. နိ. ၈၂၀).

တသ္မိံ အနိယျာနိကဓမ္မေတိ တသ္မိံ ပရေဟိ ပရိကပ္ပိတအနိယျာနိကဓမ္မနိမိတ္တံ. နိမိတ္တတ္ထေ ဟိ ဣဒံ ကမ္မသံယောဂေ ဘုမ္မံ.

ဥပနိဗဒ္ဓါတိ ဝိရစိတာ. တေနာဟ ‘‘အဘိသင်္ခတာ’’တိ. ပုထုဘာဝန္တိ ဗဟုဘာဝံ. ပုထူဟိ ဝါ သိတာတိ ဗဟူဟိ သမဏဗြာဟ္မဏေဟိ သိတာ ဥပနိဗဒ္ဓါ.

ဝေသာရဇ္ဇသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.