၃. ပဌမနာနာကရဏသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၂၃. တတိယေ ဗြဟ္မကာယိကာနံ ဒေဝါနန္တိ ဧတ္ထ ဗြဟ္မာနံ ကာယော သမူဟောတိ ဗြဟ္မကာယော၊ တပ္ပရိယာပန္နတာယ တတ္ထ ဂတာတိ ဗြဟ္မကာယိကာ. ဧတာယ စ သဗ္ဗဿပိ ဗြဟ္မကာယဿ သမညာယ ဘဝိတဗ္ဗံ. အာဘဿရာနံ ဒေဝါနန္တိအာဒိနာ ပန ဒုတိယဇ္ဈာနဘူမိကာဒီနံ ဥပရိ ဂဟိတတ္တာ ဂေါဗလီဗဒ္ဒညာယေန တဒဝသိဋ္ဌာနံ အယံ သမညာ၊ တသ္မာ ‘‘ဗြဟ္မကာယိကာနံ ဒေဝါန’’န္တိ ပဌမဇ္ဈာနဘူမိကာနံယေဝ ဂဟဏံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. သဟ ဗျယတိ ဂစ္ဆတီတိ သဟဗျော၊ သဟဝတ္တနကော. တဿ ဘာဝေါ သဟဗျတာ၊ သဟပဝတ္တီတိ အာဟ ‘‘သဟဘာဝံ ဥပဂစ္ဆတီ’’တိ. ကပ္ပေါ အာယုပ္ပမာဏန္တိ ဧတ္ထ ယဒိပိ ဗြဟ္မပါရိသဇ္ဇာဒီနံ အာယုနော အန္တရံ အတ္ထိ၊ ဥက္ကဋ္ဌပရိစ္ဆေဒေန ပနေတံ ဝုတ္တန္တိ ဒဿေန္တော ‘‘ပဌမဇ္ဈာနံ အတ္ထိ ဟီန’’န္တိအာဒိမာဟ.

ဒွေ ကပ္ပါ အာယုပ္ပမာဏန္တိ ဧတ္ထ ပန ဟီနဇ္ဈာနေန နိဗ္ဗတ္တာနံ ဝသေန အယံ ပရိစ္ဆေဒေါ ကတောတိ ဒဿေတုံ ‘‘ဒုတိယဇ္ဈာနံ ဝုတ္တနယေနေဝ တိဝိဓံ ဟောတီ’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. စတ္တာရော ကပ္ပါတိ ဧတ္ထ ပန ဥက္ကဋ္ဌပရိစ္ဆေဒေန စတုသဋ္ဌိ ကပ္ပါ ဝတ္တဗ္ဗာတိ ဒဿေန္တော ‘‘ယံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တံ ‘ကပ္ပေါ ဒွေ ကပ္ပါ’တိ၊ ကမ္ပိ အာဟရိတွာ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော’’တိ အာဟ. ကထံ ပနေတ္ထ အယမတ္ထော လဗ္ဘတီတိ အာဟ ‘‘ကပ္ပေါတိ စ ဂုဏဿပိ နာမ’’န္တိ. တတ္ထ ပဌမံ ဝုတ္တော ကပ္ပေါ၊ တတော ဧကေန ဂုဏေန၊ ဧကသ္မိံ ဝါရေ ဂဏနာယာတိ အတ္ထော. ဒွေ ကပ္ပါ ဟောန္တီတိ ဧကဝါရဂဏနာယ ကပ္ပဿ ဒွိဂုဏိတတ္တာ ဒွေ မဟာကပ္ပါ ဟောန္တီတိ အတ္ထော. ဒုတိယေနာတိ ဒုတိယဝါရဂဏနာယ. စတ္တာရောတိ ဒုတိယဝါရဂဏနာယ ဒွီသု ကပ္ပေသု ဒွိဂုဏိတေသု စတ္တာရော မဟာကပ္ပါ ဟောန္တီတိ အတ္ထော. ပုန တေ စတ္တာရော ကပ္ပါတိ ဝုတ္တနယေန ဒွေ ဝါရေ ဂုဏေတွာ ယေ စတ္တာရော ကပ္ပါ ဒဿိတာ၊ ပုန တေ စတ္တာရော ကပ္ပါ စတုဂ္ဂုဏာ ဟောန္တီတိ အတ္ထော. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ဒွေ ဝါရေ ဂုဏေတွာ ယေ စတ္တာရော ကပ္ပါ ဒဿိတာ၊ တေသု စတုက္ခတ္တုံ ဂုဏိတေသု စတုသဋ္ဌိ ကပ္ပါ သမ္ပဇ္ဇန္တီတိ. တထာ ဟိ စတ္တာရော ဧကသ္မိံ ဝါရေ ဂုဏိတာ အဋ္ဌ ဟောန္တိ၊ ပုန တေ အဋ္ဌ ဒုတိယဝါရေ ဂုဏိတာ သောဠသ ဟောန္တိ၊ ပုန တေ သောဠသ တတိယဝါရေ ဂုဏိတာ ဒွတ္တိံသ ဟောန္တိ၊ ပုန တေ ဒွတ္တိံသ စတုတ္ထဝါရေ ဂုဏိတာ စတုသဋ္ဌိ ဟောန္တိ. တေနေဝါဟ ‘‘ဣမေဟိ စတူဟိ ဂုဏေဟိ ဂုဏိတာ ဧကေန ဂုဏေန အဋ္ဌ ဟောန္တီ’’တိအာဒိ. ဧတ္ထ စ ဟေဋ္ဌာ ဥပေါသထသုတ္တေ (အ. နိ. ၃.၇၁) –

‘‘ယာနိ မာနုသကာနိ ပညာသ ဝဿာနိ၊ စာတုမဟာရာဇိကာနံ ဒေဝါနံ ဧသော ဧကော ရတ္တိန္ဒိဝေါ’’တိ –

အာဒိနာ ကာမာဝစရဒေဝါနမေဝ အာယုပ္ပမာဏံ ဒဿိတံ. ဟေဋ္ဌာယေဝ –

‘‘တယောမေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ တယော? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ။ပေ။ အာကာသာနဉ္စာယတနူပဂါနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ. အာကာသာနဉ္စာယတနူပဂါနံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒေဝါနံ ဝီသတိ ကပ္ပသဟဿာနိ အာယုပ္ပမာဏ’’န္တိ (အ. နိ. ၃.၁၁၇) –

အာဒိနာ အရူပါဝစရာနံယေဝ အာယုပ္ပမာဏံ ဝုတ္တံ. ဣဓ ပန ရူပါဝစရာနမေဝ အာယုပ္ပမာဏံ ဒဿိတံ. ဝိဘင်္ဂပါဠိယံ (ဝိဘ. ၁၀၂၂) ပန ‘‘မနုဿာနံ ကိတ္တကံ အာယုပ္ပမာဏံ၊ ဝဿသတံ အပ္ပံ ဝါ ဘိယျော’’တိအာဒိနာ ဒေဝမနုဿာနဉ္စေဝ ရူပါရူပါဝစရသတ္တာနဉ္စ အာယုပ္ပမာဏံ ဒဿိတံ.

တတ္ထ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန မနုဿာနံ ဒေဝါနဉ္စ အာယုံ ပရိစ္ဆိန္ဒမာနေန စတူသု အပါယေသု ဘုမ္မဒေဝေသု စ အာယု န ပရိစ္ဆိန္နံ. တံ ကသ္မာတိ? နိရယေ တာဝ ကမ္မမေဝ ပမာဏံ. ယာဝ ကမ္မံ န ခီယတိ၊ တာဝ ပစ္စန္တိ. တထာ သေသအပါယေသု. ဘုမ္မဒေဝါနမ္ပိ ကမ္မမေဝ ပမာဏံ. တတ္ထ နိဗ္ဗတ္တာ ဟိ ကေစိ သတ္တာဟမတ္တံ တိဋ္ဌန္တိ၊ ကေစိ အဍ္ဎမာသံ၊ ကပ္ပံ တိဋ္ဌမာနာပိ အတ္ထိယေဝ. တတ္ထ မနုဿေသု ဂိဟိဘာဝေ ဌိတာယေဝ သောတာပန္နာပိ ဟောန္တိ၊ သကဒါဂါမိဖလံ အနာဂါမိဖလံ အရဟတ္တမ္ပိ ပါပုဏန္တိ၊ တေသု သောတာပန္နာဒယော ယာဝဇီဝံ တိဋ္ဌန္တိ၊ ခီဏာသဝါ ပန ပရိနိဗ္ဗာယန္တိ ဝါ ပဗ္ဗဇန္တိ ဝါ. ကသ္မာ? အရဟတ္တံ နာမ သေဋ္ဌဂုဏံ၊ ဂိဟိလိင်္ဂံ ဟီနံ၊ တံ ဟီနတာယ ဥတ္တမံ ဂုဏံ ဓာရေတုံ န သက္ကောတိ၊ တသ္မာ တေ ပရိနိဗ္ဗာတုကာမာ ဝါ ဟောန္တိ ပဗ္ဗဇိတုကာမာ ဝါ. ဘုမ္မဒေဝါ ပန အရဟတ္တံ ပတ္တာပိ ယာဝဇီဝံ တိဋ္ဌန္တိ၊ ဆသု ကာမာဝစရေသု ဒေဝေသု သောတာပန္နသကဒါဂါမိနော ယာဝဇီဝံ တိဋ္ဌန္တိ၊ အနာဂါမိနာ ရူပဘဝံ ဂန္တုံ ဝဋ္ဋတိ ခီဏာသဝေန ပရိနိဗ္ဗာတုံ. ကသ္မာ? နိလီယနောကာသဿ အဘာဝါ. ရူပါဝစရာရူပါဝစရေသု သဗ္ဗေပိ ယာဝဇီဝံ တိဋ္ဌန္တိ၊ တတ္ထ ရူပါဝစရေ နိဗ္ဗတ္တာ သောတာပန္နသကဒါဂါမိနော န ပုန ဣဓာဂစ္ဆန္တိ၊ တတ္ထေဝ ပရိနိဗ္ဗာယန္တိ. ဧတေ ဟိ ဈာနအနာဂါမိနော နာမ.

အဋ္ဌသမာပတ္တိလာဘီနံ ပန ကိံ နိယမေတိ? ပဂုဏဇ္ဈာနံ. ယဒေဝဿ ပဂုဏံ ဟောတိ၊ တေန ဥပပဇ္ဇတိ. သဗ္ဗေသု ပဂုဏေသု ကိံ နိယမေတိ? နေဝသညာနာသညာယတနသမာပတ္တိ. ဧကံသေနေဝ ဟိ သော နေဝသညာနာသညာယတနေ ဥပပဇ္ဇတိ. နဝသု ဗြဟ္မလောကေသု နိဗ္ဗတ္တအရိယသာဝကာနံ တတြူပပတ္တိပိ ဥပရူပပတ္တိပိ၊ န ဟေဋ္ဌူပပတ္တိ. ပုထုဇ္ဇနာနံ ပန တတြူပပတ္တိပိ ဟောတိ၊ ဥပရူပပတ္တိပိ၊ ဟေဋ္ဌူပပတ္တိပိ. ပဉ္စသု သုဒ္ဓါဝါသေသု စတူသု စ အရူပေသု အရိယသာဝကာနံ တတြူပပတ္တိပိ ဟောတိ ဥပရူပပတ္တိပိ. ပဌမဇ္ဈာနဘူမိယံ နိဗ္ဗတ္တော အနာဂါမီ နဝ ဗြဟ္မလောကေ သောဓေတွာ မတ္ထကေ ဌိတော ပရိနိဗ္ဗာတိ. ဝေဟပ္ဖလံ၊ အကနိဋ္ဌံ၊ နေဝသညာနာသညာယတနန္တိ ဣမေ တယော ဒေဝလောကာ သေဋ္ဌဘဝါ နာမ. ဣမေသု တီသု ဌာနေသု နိဗ္ဗတ္တအနာဂါမိနော နေဝ ဥဒ္ဓံ ဂစ္ဆန္တိ၊ န အဓော၊ တတ္ထ တတ္ထေဝ ပရိနိဗ္ဗာယန္တီတိ ဣဒံ ပကိဏ္ဏကံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

ပဌမနာနာကရဏသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.