၆. အပဏ္ဏကသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၆. ဆဋ္ဌေ ဝိရဇ္ဈနကိရိယာ နာမ ပစ္ဆာ သမာဒါတဗ္ဗတာယ အပဏ္ဏကပ္ပယောဂသမာဒါနာ ဝိယ ဟောတိ၊ အဝိရဇ္ဈနကိရိယာ ပန ပစ္ဆာ အသမာဒါတဗ္ဗတာယ အနူနာတိ တံသမင်္ဂိပုဂ္ဂလော အပဏ္ဏကော၊ တဿ ဘာဝေါ အပဏ္ဏကတာတိ အာဟ ‘‘အပဏ္ဏကပဋိပဒန္တိ အဝိရဒ္ဓပဋိပဒ’’န္တိအာဒိ. ယသ္မာ သာ အဓိပ္ပေတတ္ထသာဓနေန ဧကံသိကာ ဝဋ္ဋတော နိယျာနာဝဟာ၊ တတ္ထ စ ယုတ္တိယုတ္တာ အသာရာပဂတာ အဝိရုဒ္ဓတာယ အပစ္စနီကာ အနုလောမိကာ အနုဓမ္မဘူတာ စ၊ တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘ဧကံသပဋိပဒ’’န္တိအာဒိ. န တက္ကဂ္ဂါဟေန ဝါ နယဂ္ဂါဟေန ဝါတိ တက္ကဂ္ဂါဟေန ဝါ ပဋိပန္နော န ဟောတိ နယဂ္ဂါဟေန ဝါ အပဏ္ဏကပဋိပဒံ ပဋိပန္နော. တတ္ထ တက္ကဂ္ဂါဟေန ဝါတိ အာစရိယံ အလဘိတွာ ‘‘ဧဝံ မေ သုဂတိ၊ နိဗ္ဗာနံ ဝါ ဘဝိဿတီ’’တိ အတ္တနော တက္ကဂ္ဂဟဏမတ္တေန. နယဂ္ဂါဟေနာတိ ပစ္စက္ခတော အဒိသွာ နယတော အနုမာနတော ဂဟဏေန. ဧဝံ ဂဟေတွာ ပဋိပန္နောတိ တက္ကမတ္တေန၊ နယဂ္ဂါဟေန ဝါ ပဋိပန္နော. ပဏ္ဍိတသတ္ထဝါဟော ဝိယ သမ္ပတ္တီဟိ န ပရိဟာယတီတိ ယောဇနာ.

ယံ သန္ဓာယ ဝုတ္တန္တိ ပရိဟာနဉ္စ အပရိဟာနဉ္စ သန္ဓာယ ဇာတကေ (ဇာ. ၁.၁.၁) ဝုတ္တံ. အယံ ပနေတ္ထ ဂါထာယ အတ္ထယောဇနာ – အပဏ္ဏကံ ဌာနံ အဝိရဒ္ဓကာရဏံ နိယျာနိကကာရဏံ ဧကေ ဗောဓိသတ္တပ္ပမုခါ ပဏ္ဍိတမနုဿာ ဂဏှိံသု. ယေ ပန တေ ဗာလသတ္ထဝါဟပုတ္တပ္ပမုခါ တက္ကိကာ အာဟု၊ တေ ဒုတိယံ သာပရာဓံ အနေကံသိကံ ဌာနံ အနိယျာနိကံ ကာရဏံ အဂ္ဂဟေသုံ၊ တေ ကဏှပဋိပဒံ ပဋိပန္နာ. တတ္ထ သုက္ကပဋိပဒါ အပရိဟာနိပဋိပဒါ၊ ကဏှပဋိပဒါ ပရိဟာနိပဋိပဒါ၊ တသ္မာ ယေ သုက္ကပဋိပဒံ ပဋိပန္နာ၊ တေ အပရိဟီနာ သောတ္ထိဘာဝံ ပတ္တာ. ယေ ပန ကဏှပဋိပဒံ ပဋိပန္နာ၊ တေ ပရိဟီနာ အနယဗျသနံ အာပန္နာတိ ဣမမတ္ထံ ဘဂဝါ အနာထပိဏ္ဍိကဿ ဂဟပတိနော ဝတွာ ဥတ္တရိ ဣဒမာဟ ‘‘ဧတဒညာယ မေဓာဝီ၊ တံ ဂဏှေ ယဒပဏ္ဏက’’န္တိ.

တတ္ထ ဧတဒညာယ မေဓာဝီတိ မေဓာတိ လဒ္ဓနာမာယ ဝိသုဒ္ဓါယ ဥတ္တမာယ ပညာယ သမန္နာဂတော ကုလပုတ္တော ဧတံ အပဏ္ဏကံ ဌာနံ ဒုတိယဉ္စာတိ ဒွီသု အတက္ကဂ္ဂါဟတက္ကဂ္ဂါဟသင်္ခါတေသု ဌာနေသု ဂုဏဒေါသံ ဝုဒ္ဓိဟာနိံ အတ္ထာနတ္ထံ ဉတွာတိ အတ္ထော. တံ ဂဏှေ ယဒပဏ္ဏကန္တိ ယံ အပဏ္ဏကံ ဧကံသိကံ သုက္ကပဋိပဒါအပရိဟာနိယပဋိပဒါသင်္ခါတံ နိယျာနိကကာရဏံ၊ တဒေဝ ဂဏှေယျ. ကသ္မာ? ဧကံသိကာဒိဘာဝတောယေဝ. ဣတရံ ပန န ဂဏှေယျ. ကသ္မာ? အနေကံသိကာဒိဘာဝတောယေဝ.

ယဝန္တိ တာယ သတ္တာ အမိဿိတာပိ သမာနဇာတိတာယ မိဿိတာ ဝိယ ဟောန္တီတိ ယောနိ. သာ ပန အတ္ထတော အဏ္ဍာဒိဥပ္ပတ္တိဋ္ဌာနဝိသိဋ္ဌော ခန္ဓာနံ ဘာဂသော ပဝတ္တိဝိသေသောတိ အာဟ ‘‘ခန္ဓကောဋ္ဌာသော ယောနိ နာမာ’’တိ. ကာရဏံ ယောနိ နာမ၊ ယောနီတိ တံ တံ ဖလံ အနုပစိတဉာဏသမ္ဘာရေဟိ ဒုရဝဂါဓဘေဒတာယ မိဿိတံ ဝိယ ဟောတီတိ. ယတော ဧကတ္တနယေန သော ဧဝါယန္တိ ဗာလာနံ မိစ္ဆာဂါဟော. ပဿာဝမဂ္ဂေါ ယောနိ နာမ ယဝန္တိ တာယ သတ္တာ ယောနိသမ္ဗန္ဓေန မိဿိတာ ဟောန္တီတိ. ပဂ္ဂဟိတာ အနုဋ္ဌာနေန၊ ပုနပ္ပုနံ အာသေဝနာယ ပရိပုဏ္ဏာ.

‘‘စက္ခုတောပီ’’တိအာဒိမှိ ပန စက္ခုဝိညာဏာဒိဝီထီသု တဒနုဂတမနောဝိညာဏဝီထီသု စ ကိဉ္စာပိ ကုသလာဒီနံ ပဝတ္တိ အတ္ထိ၊ ကာမာသဝါဒယော ဧဝ ပန ဝဏတော ယူသံ ဝိယ ပဂ္ဃရနကအသုစိဘာဝေန သန္ဒန္တိ၊ တသ္မာ တေ ဧဝ ‘‘အာသဝါ’’တိ ဝုစ္စန္တိ. တတ္ထ ဟိ ပဂ္ဃရနကအသုစိမှိ အာသဝသဒ္ဒေါ နိရုဠှောတိ. ဓမ္မတော ယာဝ ဂေါတြဘူတိ တတော ပရံ မဂ္ဂဖလေသု အပ္ပဝတ္တနတော ဝုတ္တံ. ဧတေ ဟိ အာရမ္မဏကရဏဝသေန ဓမ္မေ ဂစ္ဆန္တာ တတော ပရံ န ဂစ္ဆန္တိ. နနု တတော ပရံ ဘဝင်္ဂါဒီနိပိ ဂစ္ဆန္တီတိ စေ? န၊ တေသမ္ပိ ပုဗ္ဗေ အာလမ္ဗိတေသု လောကိယဓမ္မေသု သာသဝဘာဝေန အန္တောဂဓတ္တာ တတော ပရတာဘာဝတော. ဧတ္ထ စ ဂေါတြဘုဝစနေန ဂေါတြဘုဝေါဒါနဖလသမာပတ္တိပုရေစာရိကပရိကမ္မာနိ ဝုတ္တာနီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. ပဌမမဂ္ဂပုရေစာရိကမေဝ ဝါ ဂေါတြဘု အဝဓိနိဒဿနဘာဝေန ဂဟိတံ၊ တတော ပရံ ပန မဂ္ဂဖလသမာနတာယ အညေသု မဂ္ဂေသု မဂ္ဂဝီထိယံ သမာပတ္တိဝီထီယံ နိရောဓာနန္တရဉ္စ ပဝတ္တမာနေသု ဖလေသု နိဗ္ဗာနေ စ အာသဝါနံ ပဝတ္တိ နိဝါရိတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. သဝန္တီတိ ဂစ္ဆန္တိ၊ အာရမ္မဏကရဏဝသေန ပဝတ္တန္တီတိ အတ္ထော. အဝဓိအတ္ထော အာ-ကာရော၊ အဝဓိ စ မရိယာဒါဘိဝိဓိဘေဒတော ဒုဝိဓော. တတ္ထ မရိယာဒံ ကိရိယံ ဗဟိ ကတွာ ပဝတ္တတိ ယထာ ‘‘အာပါဋလီပုတ္တံ ဝုဋ္ဌော ဒေဝေါ’’တိ. အဘိဝိဓိ ပန ကိရိယံ ဗျာပေတွာ ပဝတ္တတိ ယထာ ‘‘အာဘဝဂ္ဂံ ဘဂဝတော ယသော ပဝတ္တတီ’’တိ. အဘိဝိဓိအတ္ထော စာယမာ-ကာရော ဣဓ ဂဟိတောတိ ဝုတ္တံ ‘‘အန္တောကရဏတ္ထော’’တိ.

မဒိရာဒယောတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန သိန္ဓဝကာဒမ္ဗရိကာပေါတိကာဒီနံ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. စိရပါရိဝါသိယဋ္ဌော စိရပရိဝုဋ္ဌတာ ပုရာဏဘာဝေါ. အဝိဇ္ဇာ နာဟောသီတိအာဒီတိ ဧတ္ထ အာဒိ-သဒ္ဒေန ‘‘ပုရိမာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကောဋိ န ပညာယတိ ဘဝတဏှာယာ’’တိ (အ. နိ. ၁၀.၆၂) ဣဒံ သုတ္တံ သင်္ဂဟိတံ. အဝိဇ္ဇာသဝဘဝါသဝါနံ စိရပရိဝုဋ္ဌတာယ ဒဿိတာယ တဗ္ဘာဝဘာဝိနော ကာမာသဝဿ စိရပရိဝုဋ္ဌတာ ဒဿိတာဝ ဟောတိ. အညေသု စ ယထာဝုတ္တေ ဓမ္မေ ဩကာသဉ္စ အာရမ္မဏံ ကတွာ ပဝတ္တမာနေသု မာနာဒီသု ဝိဇ္ဇမာနေသု အတ္တတ္တနိယာဒိဂ္ဂါဟဝသေန အဘိဗျာပနံ မဒကရဏဝသေန အာသဝသဒိသတာ စ ဧတေသံယေဝ၊ န အညေသန္တိ ဧတေသွေဝ အာသဝသဒ္ဒေါ နိရုဠှောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. အာယတံ အနာဒိကာလိကတ္တာ. ပသဝန္တီတိ ဖလန္တိ. န ဟိ ကိဉ္စိ သံသာရဒုက္ခံ အတ္ထိ၊ ယံ အာသဝေဟိ ဝိနာ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ. ပုရိမာနိ စေတ္ထာတိ ဧတေသု စတူသု အတ္ထဝိကပ္ပေသု ပုရိမာနိ တီဏိ. ယတ္ထာတိ ယေသု သုတ္တာဘိဓမ္မပ္ပဒေသေသု. တတ္ထ ယုဇ္ဇန္တိ ကိလေသေသုယေဝ ယထာဝုတ္တဿ အတ္ထတ္တယဿ သမ္ဘဝတော. ပစ္ဆိမံ ကမ္မေပီတိ ပစ္ဆိမံ ‘‘အာယတံ ဝါ သံသာရဒုက္ခံ သဝန္တိ ပသဝန္တီ’’တိ ဝုတ္တနိဗ္ဗစနံ ကမ္မေပိ ယုဇ္ဇတိ ဒုက္ခပ္ပသဝနဿ ကိလေသကမ္မသာဓာရဏတ္တာ.

ဒိဋ္ဌဓမ္မာ ဝုစ္စန္တိ ပစ္စက္ခဘူတာ ခန္ဓာ၊ ဒိဋ္ဌဓမ္မေ ဘဝါ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကာ. ဝိဝါဒမူလဘူတာတိ ဝိဝါဒဿ မူလကာရဏဘူတာ ကောဓူပနာဟမက္ခပလာသဣဿာမစ္ဆရိယမာယာသာဌေယျထမ္ဘသာရမ္ဘမာနာတိမာနာ. ယေန ဒေဝူပပတျဿာတိ ယေန ကမ္မကိလေသပ္ပကာရေန အာသဝေန ဒေဝေသု ဥပပတ္တိ နိဗ္ဗတ္တိ အဿ မယှန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဂန္ဓဗ္ဗော ဝါ ဝိဟင်္ဂမော အာကာသစာရီ အဿန္တိ ဝိဘတ္တိံ ဝိပရိဏာမေတွာ ယောဇေတဗ္ဗံ. ဧတ္ထ စ ယက္ခဂန္ဓဗ္ဗဝိနိမုတ္တာ သဗ္ဗာ ဒေဝတာ ဒေဝဂ္ဂဟဏေန ဂဟိတာ. နဠော ဝုစ္စတိ မူလံ၊ တသ္မာ ဝိနဠီကတာတိ ဝိဂတနဠာ ဝိဂတမူလာ ကတာတိ အတ္ထော. အဝသေသာ စ အကုသလာ ဓမ္မာတိ အကုသလကမ္မတော အဝသေသာ အကုသလာ ဓမ္မာ အာသဝါတိ အာဂတာတိ သမ္ဗန္ဓော.

ပဋိဃာတာယာတိ ပဋိသေဓနာယ. ပရူပဝါဒ။ပေ။ ဥပဒ္ဒဝါတိ ဣဒံ ယဒိ ဘဂဝါ သိက္ခာပဒံ န ပညာပေယျ၊ တတော အသဒ္ဓမ္မပ္ပဋိသေဝနအဒိန္နာဒါနပါဏာတိပါတာဒိဟေတု ယေ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ ပရူပဝါဒါဒယော ဒိဋ္ဌဓမ္မိကာ နာနပ္ပကာရာ အနတ္ထာ၊ ယေ စ တန္နိမိတ္တမေဝ နိရယာဒီသု နိဗ္ဗတ္တဿ ပဉ္စဝိဓဗန္ဓနကမ္မကာရဏာဒိဝသေန မဟာဒုက္ခာနုဘဝါဒိပ္ပကာရာ အနတ္ထာ၊ တေ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ.

တေ ပနေတေတိ ဧတေ ကာမရာဂါဒိကိလေသတေဘူမကကမ္မပရူပဝါဒါဒိဥပ္ပဒ္ဒဝပ္ပကာရာ အာသဝါ. ယတ္ထာတိ ယသ္မိံ ဝိနယာဒိပါဠိပ္ပဒေသေ. ယထာတိ ယေန ဒုဝိဓာဒိပ္ပကာရေန အဝသေသေသု စ သုတ္တန္တေသု တိဓာ အာဂတာတိ သမ္ဗန္ဓော. နိရယံ ဂမေန္တီတိ နိရယဂါမိနိယာ. ဆက္ကနိပါတေတိ ဆက္ကနိပါတေ အာဟုနေယျသုတ္တေ (အ. နိ. ၆.၅၈). တတ္ထ ဟိ အာသဝါ ဆဓာ အာဂတာ.

သရသဘေဒေါတိ ခဏိကနိရောဓော. ခီဏာကာရောတိ အစ္စန္တာယ ခီဏတာ. အာသဝါ ခီယန္တိ ပဟီယန္တိ ဧတေနာတိ အာသဝက္ခယော၊ မဂ္ဂေါ. အာသဝါနံ ခယန္တေ ဥပ္ပဇ္ဇနတော အာသဝက္ခယော၊ ဖလံ. အာသဝက္ခယေန ပတ္တဗ္ဗတော အာသဝါ ခီယန္တိ ဧတ္ထာတိ အာသဝက္ခယော၊ နိဗ္ဗာနံ. ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၂.၅၅၇-၅၆၀) ဝိတ္ထာရိတော၊ တသ္မာ တတ္ထ၊ တံ သံဝဏ္ဏနာယ စ ဝုတ္တနယေန ဝေဒိတဗ္ဗော.

တထာတိ ဣမိနာ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ ဝိတ္ထာရိတတံ ဥပသံဟရတိ. ကုသလပ္ပဝတ္တိံ အာဝရန္တိ နိဝါရေန္တီတိ အာဝရဏီယာ. ပုရိမပ္ပဝတ္တိဝသေနာတိ နိဒ္ဒေါက္ကမနတော ပုဗ္ဗေ ကမ္မဋ္ဌာနဿ ပဝတ္တိဝသေန. ဌပေတွာတိ ဟတ္ထဂတံ ကိဉ္စိ ဌပေန္တော ဝိယ ကမ္မဋ္ဌာနံ သတိသမ္ပဇညဝသေန ဌပေတွာ ကမ္မဋ္ဌာနမေဝ မနသိကရောန္တော နိဒ္ဒံ ဩက္ကမတိ၊ ဈာနသမာပန္နော ဝိယ ယထာပရိစ္ဆိန္နေနေဝ ကာလေန ပဗုဇ္ဈမာနော ကမ္မဋ္ဌာနံ ဌပိတဋ္ဌာနေ ဂဏှန္တောယေဝ ပဗုဇ္ဈတိ နာမ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘တသ္မာ။ပေ။ နာမ ဟောတီ’’တိ. မူလကမ္မဋ္ဌာနေတိ အာဒိတော ပဋ္ဌာယ ပရိဟရိယမာနကမ္မဋ္ဌာနေ. ပရိဂ္ဂဟကမ္မဋ္ဌာနဝသေနာတိ သယနံ ဥပဂစ္ဆန္တေန ပရိဂ္ဂဟမာနကမ္မဋ္ဌာနမနသိကာရဝသေန. သော ပန ဓာတုမနသိကာရဝသေန ဣစ္ဆိတဗ္ဗောတိ ဒဿေတုံ ‘‘အယံ ဟီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ.

အပဏ္ဏကသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.