၁၀. ပံသုဓောဝကသုတ္တဝဏ္ဏနာ
၁၀၂. ဒသမေ အနီဟတဒေါသန္တိ အနပနီတထူလကာဠကံ. အနပနီတကသာဝန္တိ အနပဂတသုခုမကာဠကံ. ပဟဋမတ္တန္တိ အာဟဋမတ္တံ.
ဒသကုသလကမ္မပထဝသေန ဥပ္ပန္နံ စိတ္တံ စိတ္တမေဝ၊ ဝိပဿနာပါဒကအဋ္ဌသမာပတ္တိစိတ္တံ ဝိပဿနာစိတ္တဉ္စ တတော စိတ္တတော အဓိကံ စိတ္တန္တိ အဓိစိတ္တန္တိ အာဟ ‘‘အဓိစိတ္တန္တိ သမထဝိပဿနာစိတ္တ’’န္တိ. အနုယုတ္တဿာတိ အနုပ္ပန္နဿ ဥပ္ပါဒနဝသေန ဥပ္ပန္နဿ ပဋိဗြူဟနဝသေန အနု အနု ယုတ္တဿ၊ တတ္ထ ယုတ္တပ္ပယုတ္တဿာတိ အတ္ထော. ဧတ္ထ စ ပုရေဘတ္တံ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပ္ပဋိက္ကန္တော နိသီဒနံ အာဒါယ ‘‘အသုကသ္မိံ ရုက္ခမူလေ ဝါ ဝနသဏ္ဍေ ဝါ ပဗ္ဘာရေ ဝါ သမဏဓမ္မံ ကရိဿာမီ’’တိ နိက္ခမန္တောပိ တတ္ထ ဂန္တွာ ဟတ္ထေဟိ ဝါ ပါဒေဟိ ဝါ နိသဇ္ဇဋ္ဌာနတော တိဏပဏ္ဏာနိ အပနေန္တောပိ အဓိစိတ္တံ အနုယုတ္တောယေဝ. နိသီဒိတွာ ပန ဟတ္ထပါဒေ ဓောဝိတွာ မူလကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ ဘာဝနံ အနုယုဉ္ဇန္တော ဘာဝနာယ အပ္ပနံ အပ္ပတ္တာယပိ အဓိစိတ္တမနုယုတ္တောယေဝ တဒတ္ထေနပိ တံသဒ္ဒဝေါဟာရတော. စိတ္တသမ္ပန္နောတိ ဓမ္မစိတ္တဿ သမန္နာဂတတ္တာ သမ္ပန္နစိတ္တော. ပဏ္ဍိတဇာတိကောတိ ပဏ္ဍိတသဘာဝေါ.
ကာမေ အာရဗ္ဘာတိ ဝတ္ထုကာမေ အာရဗ္ဘ. ကာမရာဂသင်္ခါတေန ဝါ ကာမေန ပဋိသံယုတ္တော ဝိတက္ကော ကာမဝိတက္ကော. ဗျာပဇ္ဇတိ စိတ္တံ ဧတေနာတိ ဗျာပါဒေါ၊ ဒေါသော. ဝိဟိံသန္တိ ဧတာယ သတ္တေ၊ ဝိဟိံသနံ ဝါ တေသံ ဧတန္တိ ဝိဟိံသာ၊ ပရေသံ ဝိဟေဌနာကာရေန ပဝတ္တဿ ကရုဏာပဋိပက္ခဿ ပါပဓမ္မဿေတံ အဓိဝစနံ. ဉာတကေ အာရဗ္ဘ ဥပ္ပန္နော ဝိတက္ကောတိ ဉာတကေ အာရဗ္ဘ ဂေဟဿိတပေမဝသေန ဥပ္ပန္နော ဝိတက္ကော. ဇနပဒမာရဗ္ဘ ဥပ္ပန္နော ဝိတက္ကောတိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော. အဟော ဝတ မံ။ပေ။ ဥပ္ပန္နော ဝိတက္ကောတိ ‘‘အဟော ဝတ မံ ပရေ န အဝဇာနေယျုံ၊ န ဟေဋ္ဌာ ကတွာ မညေယျုံ၊ ပါသာဏစ္ဆတ္တံ ဝိယ ဂရုံ ကရေယျု’’န္တိ ဧဝံ ဥပ္ပန္နဝိတက္ကော. ဒသဝိပဿနုပက္ကိလေသဝိတက္ကာတိ ဩဘာသာဒိဒသဝိပဿနုပက္ကိလေသေ အာရဗ္ဘ ဥပ္ပန္နဝိတက္ကာ.
အဝသိဋ္ဌာ ဓမ္မဝိတက္ကာ ဧတဿာတိ အဝသိဋ္ဌဓမ္မဝိတက္ကော၊ ဝိပဿနာသမာဓိ. န ဧကဂ္ဂဘာဝပ္ပတ္တော န ဧကဂ္ဂတံ ပတ္တော. ဧကံ ဥဒေတီတိ ဟိ ဧကောဒိ၊ ပဋိပက္ခေဟိ အနဘိဘူတတ္တာ အဂ္ဂံ သေဋ္ဌံ ဟုတွာ ဥဒေတီတိ အတ္ထော. သေဋ္ဌောပိ ဟိ လောကေ ဧကောတိ ဝုစ္စတိ၊ ဧကသ္မိံ အာရမ္မဏေ သမာဓာနဝသေန ပဝတ္တစိတ္တဿေတံ အဓိဝစနံ. ဧကောဒိဿ ဘာဝေါ ဧကောဒိဘာဝေါ၊ ဧကဂ္ဂတာယေတံ အဓိဝစနံ.
နိယကဇ္ဈတ္တန္တိ အတ္တသန္တာနဿေတံ အဓိဝစနံ. ဂေါစရဇ္ဈတ္တန္တိ ဣဓ နိဗ္ဗာနံ အဓိပ္ပေတံ. တေနာဟ ‘‘ဧကသ္မိံ နိဗ္ဗာနဂေါစရေယေဝ တိဋ္ဌတီ’’တိ. သုဋ္ဌု နိသီဒတီတိ သမာဓိပဋိပက္ခေ ကိလေသေ သန္နိသီဒေန္တော သုဋ္ဌု နိသီဒတိ. ဧကဂ္ဂံ ဟောတီတိ အဗျဂ္ဂဘာဝပ္ပတ္တိယာ ဧကဂ္ဂံ ဟောတိ. သမ္မာ အာဓိယတီတိ ယထာ အာရမ္မဏေ သုဋ္ဌု အပ္ပိတံ ဟောတိ၊ ဧဝံ သမ္မာ သမ္မဒေဝ အာဓိယတိ.
အဘိညာ သစ္ဆိကရဏီယဿာတိ ဧတ္ထ ‘‘အဘိညာယ သစ္ဆိကရဏီယဿာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘အဘိညာ’’တိ ယ-ကာရလောပေန ပန ပုန ကာလကိရိယာနိဒ္ဒေသော ကတောတိ အာဟ ‘‘အဘိဇာနိတွာ ပစ္စက္ခံ ကာတဗ္ဗဿာ’’တိ. အဘိညာယ ဣဒ္ဓိဝိဓာဒိဉာဏေန သစ္ဆိကိရိယံ ဣဒ္ဓိဝိဓပစ္စနုဘဝနာဒိကံ အဘိညာသစ္ဆိကရဏီယန္တိ ဧဝံ ဝါ ဧတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. သက္ခိဘဗ္ဗတံ ပါပုဏာတီတိ ဧတ္ထ ပန ယဿ ပစ္စက္ခံ အတ္ထိ၊ သော သက္ခီ၊ သက္ခိနော ဘဗ္ဗတာ သက္ခိဘဗ္ဗတာ၊ သက္ခိဘဝနန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. သက္ခီ စ သော ဘဗ္ဗော စာတိ သက္ခိဘဗ္ဗော. အယဉှိ ဣဒ္ဓိဝိဓာဒီနံ ဘဗ္ဗော တတ္ထ စ သက္ခီတိ သက္ခိဘဗ္ဗော၊ တဿ ဘာဝေါ သက္ခိဘဗ္ဗတာ၊ တံ ပါပုဏာတီတိ အတ္ထော.
အဘိညာပါဒကဇ္ဈာနာဒိဘေဒေတိ ဧတ္ထ အဘိညာပါဒါ စ အဘိညာပါဒကဇ္ဈာနဉ္စ အဘိညာပါဒကဇ္ဈာနာနိ. အာဒိ-သဒ္ဒေန အရဟတ္တဉ္စ အရဟတ္တဿ ဝိပဿနာ စ သင်္ဂဟိတာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. တေနေဝ မဇ္ဈိမနိကာယဋ္ဌကထာယံ (မ. နိ. အဋ္ဌ. ၂.၁၉၈) –
‘‘သတိ သတိအာယတနေတိ သတိ သတိကာရဏေ. ကိဉ္စေတ္ထ ကာရဏံ? အဘိညာ ဝါ အဘိညာပါဒကဇ္ဈာနံ ဝါ၊ အဝသာနေ ပန အရဟတ္တံ ဝါ ကာရဏံ အရဟတ္တဿ ဝိပဿနာ ဝါတိ ဝေဒိတဗ္ဗ’’န္တိ ဝုတ္တံ.
ယဉှိ တံ တတြ တတြ သက္ခိဘဗ္ဗတာသင်္ခါတံ ဣဒ္ဓိဝိဓပစ္စနုဘဝနာဒိ၊ တဿ အဘိညာ ကာရဏံ. အထ ဣဒ္ဓိဝိဓပစ္စနုဘဝနာဒိ အဘိညာ၊ ဧဝံ သတိ အဘိညာပါဒကဇ္ဈာနံ ကာရဏံ. အဝသာနေ ဆဋ္ဌာဘိညာယ ပန အရဟတ္တံ၊ အရဟတ္တဿ ဝိပဿနာ ဝါ ကာရဏံ. အရဟတ္တဉှိ ‘‘ကုဒါဿု နာမာဟံ တဒါယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိဿာမိ၊ ယဒရိယာ ဧတရဟိ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရန္တီ’’တိ (မ. နိ. ၁.၄၆၅၊ ၃.၃၀၇) အနုတ္တရေသု ဝိမောက္ခေသု ပိဟံ ဥပဋ္ဌပေတွာ အဘိညာ နိဗ္ဗတ္တေန္တဿ ကာရဏံ. ဣဒဉ္စ သာဓာရဏံ န ဟောတိ၊ သာဓာရဏဝသေန ပန အရဟတ္တဿ ဝိပဿနာ ကာရဏံ. ဣမသ္မိဉှိ သုတ္တေ အရဟတ္တဖလဝသေန ဆဋ္ဌာဘိညာ ဝုတ္တာ. တေနေဝါဟ ‘‘အာသဝါနံ ခယာတိအာဒိ စေတ္ထ ဖလသမာပတ္တိဝသေန ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗ’’န္တိ.
ပံသုဓောဝကသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.