၇-၁၀. ဒုတိယသိက္ခာသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

၈၈-၉၁. သတ္တမေ ကုလာ ကုလံ ဂမနကောတိ ကုလတော ကုလံ ဂစ္ဆန္တော. ဒွေ ဝါ တယော ဝါ ဘဝေတိ ဒေဝမနုဿဝသေန ဒွေ ဝါ တယော ဝါ ဘဝေ. မိဿကဘဝဝသေန ဟေတံ ဝုတ္တံ. ဒေသနာမတ္တမေဝ စေတံ ‘‘ဒွေ ဝါ တီဏိ ဝါ’’တိ. ယာဝ ဆဋ္ဌဘဝါ သံသရန္တောပိ ကောလံကောလောဝ ဟောတိ. တေနေဝါဟ ‘‘အယဉှိ ဒွေ ဝါ ဘဝေ။ပေ။ ဧဝမေတ္ထ ဝိကပ္ပေါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော’’တိ. ဥဠာရကုလဝစနော ဝါ ဧတ္ထ ကုလသဒ္ဒေါ၊ ကုလတော ကုလံ ဂစ္ဆတီတိ ကောလံကောလော. သောတာပတ္တိဖလသစ္ဆိကိရိယတော ပဋ္ဌာယ ဟိ နီစကုလေ ဥပ္ပတ္တိ နာမ နတ္ထိ၊ မဟာဘောဂကုလေသု ဧဝ နိဗ္ဗတ္တတီတိ အတ္ထော. ကေဝလော ဟိ ကုလသဒ္ဒေါ မဟာကုလမေဝ ဝဒတိ ‘‘ကုလပုတ္တော’’တိအာဒီသု ဝိယ. ဧကဗီဇီတိ ဧတ္ထ ခန္ဓဗီဇံ နာမ ကထိတံ၊ ခန္ဓဗီဇန္တိ စ ပဋိသန္ဓိဝိညာဏံ ဝုစ္စတိ. ယဿ ဟိ သောတာပန္နဿ ဧကံ ခန္ဓဗီဇံ အတ္ထိ၊ ဧကံ ဘဝဂ္ဂဟဏံ၊ သော ဧကဗီဇီ နာမ. တေနာဟ ‘‘ဧကဿေဝ ဘဝဿ ဗီဇံ ဧတဿ အတ္ထီတိ ဧကဗီဇီ’’တိ. ‘‘မာနုသကံ ဘဝ’’န္တိ ဣဒံ ပနေတ္ထ ဒေသနာမတ္တမေဝ၊ ‘‘ဒေဝဘဝံ နိဗ္ဗတ္တေတီ’’တိပိ ပန ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတိယေဝ.

ဥဒ္ဓံဝါဟိဘာဝေန ဥဒ္ဓမဿ တဏှာသောတံ ဝဋ္ဋသောတံ ဝါတိ ဥဒ္ဓံသောတော၊ ဥဒ္ဓံ ဝါ ဂန္တွာ ပဋိလဘိတဗ္ဗတော ဥဒ္ဓမဿ မဂ္ဂသောတန္တိ ဥဒ္ဓံသောတော. ပဋိသန္ဓိဝသေန အကနိဋ္ဌဘဝံ ဂစ္ဆတီတိ အကနိဋ္ဌဂါမီ. ယတ္ထ ကတ္ထစီတိ အဝိဟာဒီသု ယတ္ထ ကတ္ထစိ. သပ္ပယောဂေနာတိ ဝိပဿနာဉာဏာဘိသင်္ခါရသင်္ခါတေန ပယောဂေန သဟ၊ မဟတာ ဝိပဿနာပယောဂေနာတိ အတ္ထော. ဥပဟစ္စာတိ ဧတဿ ဥပဂန္တွာတိ အတ္ထော. တေန ဝေမဇ္ဈာတိက္ကမော ကာလကိရိယာပဂမနဉ္စ သင်္ဂဟိတံ ဟောတိ၊ တသ္မာ အာယုဝေမဇ္ဈံ အတိက္ကမိတွာ ပရိနိဗ္ဗာယန္တော ဥပဟစ္စပရိနိဗ္ဗာယီ နာမ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ယော ပန ကပ္ပသဟဿာယုကေသု အဝိဟေသူ’’တိအာဒိ. သော တိဝိဓော ဟောတီတိ ဉာဏဿ တိက္ခမဇ္ဈမုဒုဘာဝေန တိဝိဓော ဟောတိ. တေနာဟ ‘‘ကပ္ပသဟဿာယုကေသူ’’တိအာဒိ.

သဒ္ဓါဓုရေန အဘိနိဝိသိတွာတိ ‘‘သစေ သဒ္ဓါယ သက္ကာ နိဗ္ဗတ္တေတုံ၊ နိဗ္ဗတ္တေဿာမိ လောကုတ္တရမဂ္ဂ’’န္တိ ဧဝံ သဒ္ဓါဓုရဝသေန အဘိနိဝိသိတွာ ဝိပဿနံ ပဋ္ဌပေတွာ. ပညာဓုရေန အဘိနိဝိဋ္ဌောတိ ‘‘သစေ ပညာယ သက္ကာ၊ နိဗ္ဗတ္တေဿာမိ လောကုတ္တရမဂ္ဂ’’န္တိ ဧဝံ ပညာဓုရံ ကတွာ အဘိနိဝိဋ္ဌော. ယထာဝုတ္တမေဝ အဋ္ဌဝိဓတ္တံ ကောလံကောလသတ္တက္ခတ္တုပရမေသု အတိဒိသန္တော ‘‘တထာ ကောလံကောလာ သတ္တက္ခတ္တုပရမာ စာ’’တိ အာဟ. ဝုတ္တနယေနေဝ အဋ္ဌ ကောလံကောလာ၊ အဋ္ဌ သတ္တက္ခတ္တုပရမာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

တတ္ထ သတ္တက္ခတ္တုံ ပရမာ ဘဝူပပတ္တိ အတ္တဘာဝဂ္ဂဟဏံ အဿ၊ တတော ပရံ အဋ္ဌမံ ဘဝံ နာဒိယတီတိ သတ္တက္ခတ္တုပရမော. ဘဂဝတာ ဂဟိတနာမဝသေနေဝ စေတာနိ အရိယာယ ဇာတိယာ ဇာတာနံ တေသံ နာမာနိ ဇာတာနိ ကုမာရာနံ မာတာပိတူဟိ ဂဟိတနာမာနိ ဝိယ. ဧတ္တကဉှိ ဌာနံ ဂတော ဧကဗီဇီ နာမ ဟောတိ၊ ဧတ္တကံ ကောလံကောလော၊ ဧတ္တကံ သတ္တက္ခတ္တုပရမောတိ ဘဂဝတာ ဧတေသံ နာမံ ဂဟိတံ. နိယမတော ပန အယံ ဧကဗီဇီ၊ အယံ ကောလံကောလော၊ အယံ သတ္တက္ခတ္တုပရမောတိ နတ္ထိ. ကော ပန နေသံ ဧတံ ပဘေဒံ နိယမေတီတိ? ကေစိ တာဝ ထေရာ ‘‘ပုဗ္ဗဟေတု နိယမေတီ’’တိ ဝဒန္တိ၊ ကေစိ ပဌမမဂ္ဂေါ၊ ကေစိ ဥပရိ တယော မဂ္ဂါ၊ ကေစိ တိဏ္ဏံ မဂ္ဂါနံ ဝိပဿနာတိ.

တတ္ထ ‘‘ပုဗ္ဗဟေတု နိယမေတီ’’တိ ဝါဒေ ပဌမမဂ္ဂဿ ဥပနိဿယော ကတော နာမ ဟောတိ၊ ‘‘ဥပရိ တယော မဂ္ဂါ နိရုပနိဿယာ ဥပ္ပန္နာ’’တိ ဝစနံ အာပဇ္ဇတိ. ‘‘ပဌမမဂ္ဂေါ နိယမေဟီ’’တိ ဝါဒေ ဥပရိ တိဏ္ဏံ မဂ္ဂါနံ နိရတ္ထကတာ အာပဇ္ဇတိ. ‘‘ဥပရိ တယော မဂ္ဂါ နိယမေန္တီ’’တိ ဝါဒေ ပဌမမဂ္ဂေ အနုပ္ပန္နေယေဝ ဥပရိ တယော မဂ္ဂါ ဥပ္ပန္နာတိ အာပဇ္ဇတီတိ. ‘‘တိဏ္ဏံ မဂ္ဂါနံ ဝိပဿနာ နိယမေတီ’’တိ ဝါဒေါ ပန ယုဇ္ဇတိ. သစေ ဟိ ဥပရိ တိဏ္ဏံ မဂ္ဂါနံ ဝိပဿနာ ဗလဝတီ ဟောတိ၊ ဧကဗီဇီ နာမ ဟောတိ၊ တတော မန္ဒတရာယ ကောလံကောလော၊ တတော မန္ဒတရာယ သတ္တက္ခတ္တုပရမောတိ.

ဧကစ္စော ဟိ သောတာပန္နော ဝဋ္ဋဇ္ဈာသယော ဟောတိ ဝဋ္ဋာဘိရတော၊ ပုနပ္ပုနံ ဝဋ္ဋသ္မိံယေဝ စရတိ သန္ဒိဿတိ. အနာထပိဏ္ဍိကော သေဋ္ဌိ၊ ဝိသာခါ ဥပါသိကာ၊ စူဠရထမဟာရထာ ဒေဝပုတ္တာ၊ အနေကဝဏ္ဏော ဒေဝပုတ္တော၊ သက္ကော ဒေဝရာဇာ၊ နာဂဒတ္တော ဒေဝပုတ္တောတိ ဣမေ ဟိ ဧတ္တကာ ဇနာ ဝဋ္ဋဇ္ဈာသယာ ဝဋ္ဋာဘိရတာ အာဒိတော ပဋ္ဌာယ ဆ ဒေဝလောကေ သောဓေတွာ အကနိဋ္ဌေ ဌတွာ ပရိနိဗ္ဗာယိဿန္တိ၊ ဣမေ ဣဓ န ဂဟိတာ. န ကေဝလဉ္စိမေဝ၊ ယောပိ မနုဿေသုယေဝ သတ္တက္ခတ္တုံ သံသရိတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏာတိ၊ ယောပိ ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တော ဒေဝေသုယေဝ သတ္တက္ခတ္တုံ အပရာပရံ သံသရိတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏာတိ. ဣမေပိ ဣဓ န ဂဟိတာ၊ ကာလေန ဒေဝေ၊ ကာလေန မနုဿေ သံသရိတွာ ပန အရဟတ္တံ ပါပုဏန္တောဝ ဣဓ ဂဟိတော၊ တသ္မာ ‘‘သတ္တက္ခတ္တုပရမော’’တိ ဣဒံ ဣဓဋ္ဌကဝေါကိဏ္ဏဘဝူပပတ္တိကသုက္ခဝိပဿကဿ နာမံ ကထိတန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

‘‘သကိဒေဝ ဣမံ လောကံ အာဂန္တွာ’’တိ (ပု. ပ. ၃၄) ဝစနတော ပဉ္စသု သကဒါဂါမီသု စတ္တာရော ဝဇ္ဇေတွာ ဧကောဝ ဂဟိတော. ဧကစ္စော ဟိ ဣဓ သကဒါဂါမိဖလံ ပတွာ ဣဓေဝ ပရိနိဗ္ဗာယတိ၊ ဧကစ္စော ဣဓ ပတွာ ဒေဝလောကေ ပရိနိဗ္ဗာယတိ၊ ဧကစ္စော ဒေဝလောကေ ပတွာ တတ္ထေဝ ပရိနိဗ္ဗာယတိ၊ ဧကစ္စော ဒေဝလောကေ ပတွာ ဣဓူပပဇ္ဇိတွာ ပရိနိဗ္ဗာယတိ. ဣမေ စတ္တာရောပိ ဣဓ န ဂဟိတာ. ယော ပန ဣဓ ပတွာ ဒေဝလောကေ ယာဝတာယုကံ ဝသိတွာ ပုန ဣဓူပပဇ္ဇိတွာ ပရိနိဗ္ဗာယိဿတိ၊ အယံ ဧကောဝ ဣဓ ဂဟိတောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော.

ဣဒါနိ တဿ ပဘေဒံ ဒဿေန္တော ‘‘တီသု ပန ဝိမောက္ခေသူ’’တိအာဒိမာဟ. ဣမဿ ပန သကဒါဂါမိနော ဧကဗီဇိနာ သဒ္ဓိံ ကိံ နာနာကရဏန္တိ? ဧကဗီဇိဿ ဧကာဝ ပဋိသန္ဓိ၊ သကဒါဂါမိဿ ဒွေ ပဋိသန္ဓိယော၊ ဣဒံ တေသံ နာနာကရဏံ. သုညတဝိမောက္ခေန ဝိမုတ္တခီဏာသဝေါ ပဋိပဒါဝသေန စတုဗ္ဗိဓော ဟောတိ၊ တထာ အနိမိတ္တအပ္ပဏိဟိတဝိမောက္ခေဟီတိ ဧဝံ ဒွါဒသ အရဟန္တာ ဟောန္တီတိ အာဟ ‘‘ယထာ ပန သကဒါဂါမိနော၊ တထေဝ အရဟန္တော ဒွါဒသ ဝေဒိတဗ္ဗာ’’တိ. အဋ္ဌမနဝမဒသမာနိ ဥတ္တာနတ္ထာနေဝ.

ဒုတိယသိက္ခာသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.