၁၄. ဧတဒဂ္ဂဝဂ္ဂေါ

(၁၄) ၅. ပဉ္စမဧတဒဂ္ဂဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ

မဟာပဇာပတိဂေါတမီထေရီဝတ္ထု

၂၃၅. ထေရိပါဠိသံဝဏ္ဏနာယ ပဌမေ ယဒိဒံ မဟာဂေါတမီတိ ဧတ္ထ ‘‘ယဒိဒံ မဟာပဇာပတိ ဂေါတမီ’’တိ စ ပဌန္တိ. တတ္ထ ဂေါတမီတိ ဂေါတ္တံ. နာမကရဏဒိဝသေ ပနဿာ လဒ္ဓသက္ကာရာ ဗြာဟ္မဏာ လက္ခဏသမ္ပတ္တိံ ဒိသွာ ‘‘သစေ အယံ ဓီတရံ လဘိဿတိ၊ စက္ကဝတ္တိရညော မဟေသီ ဘဝိဿတိ. သစေ ပုတ္တံ လဘိဿတိ၊ စက္ကဝတ္တိရာဇာ ဘဝိဿတီ’’တိ ဥဘယထာပိ ‘‘မဟတီယေဝဿာ ပဇာ ဘဝိဿတီ’’တိ ဗျာကရိံသု၊ တသ္မာ ပုတ္တပဇာယ စေဝ ဓီတုပဇာယ စ မဟန္တတာယ ‘‘မဟာပဇာပတီ’’တိ ဝေါဟရိံသု. တဒုဘယံ ပန သံသန္ဒေတွာ ‘‘မဟာပဇာပတိဂေါတမီ’’တိ ဝုတ္တံ. ဝါရဘိက္ခန္တိ ဝါရေန ဒါတဗ္ဗံ ဘိက္ခံ. နာမံ အကံသူတိ ဂေါတ္တံယေဝ နာမံ အကံသု. မာတုစ္ဆန္တိ စူဠမာတရံ. မာတုဘဂိနီ ဟိ မာတုစ္ဆာတိ ဝုစ္စတိ. ကလဟဝိဝါဒသုတ္တပရိယောသာနေတိ ‘‘ကုတောပဟူတာ ကလဟာ ဝိဝါဒါ’’တိအာဒိနာ သုတ္တနိပါတေ အာဂတဿ ကလဟဝိဝါဒသုတ္တဿ (သု. နိ. ၈၆၈ အာဒယော) ပရိယောသာနေ. ဣဒဉ္စ အင်္ဂုတ္တရဘာဏကာနံ ကထာမဂ္ဂါနုသာရေန ဝုတ္တံ. အပရေ ပန ‘‘တသ္မိံယေဝ သုတ္တနိပါတေ ‘အတ္တဒဏ္ဍာဘယံ ဇာတ’န္တိအာဒိနာ အာဂတဿ အတ္တဒဏ္ဍသုတ္တဿ (သု. နိ. ၉၄၁ အာဒယော) ပရိယောသာနေ’’တိ ဝဒန္တိ. နိက္ခမိတွာ ပဗ္ဗဇိတာနန္တိ ဧတ္ထ ဧဟိဘိက္ခုပဗ္ဗဇ္ဇာယ ဧတေ ပဗ္ဗဇိတာတိ ဝဒန္တိ. တေနေဝ သုတ္တနိပါတေ အတ္တဒဏ္ဍသုတ္တသံဝဏ္ဏနာယ (သု. နိ. အဋ္ဌ. ၂.၉၄၂ အာဒယော) ဝုတ္တံ – ‘‘ဒေသနာပရိယောသာနေ ပဉ္စသတာ သာကိယကုမာရာ ကောဠိယကုမာရာ စ ဧဟိဘိက္ခုပဗ္ဗဇ္ဇာယ ပဗ္ဗဇိတာ. တေ ဂဟေတွာ ဘဂဝါ မဟာဝနံ ပါဝိသီ’’တိ. သေသမေတ္ထ သုဝိညေယျမေဝ.

ခေမာထေရီဝတ္ထု

၂၃၆. ဒုတိယေ ပရပရိယာပန္နာ ဟုတွာတိ ပရေသံ ဒါသီ ဟုတွာ. သုဝဏ္ဏရသပိဉ္ဇရော အဟောသီတိ သုဝဏ္ဏရသပိဉ္ဇရော ဝိယ အဟောသိ.

မက္ကဋကောဝ ဇာလန္တိ ယထာ နာမ မက္ကဋကော သုတ္တဇာလံ ကတွာ မဇ္ဈဋ္ဌာနေ နာဘိမဏ္ဍလေ နိပန္နော ပရိယန္တေ ပတိတံ ပဋင်္ဂံ ဝါ မက္ခိကံ ဝါ ဝေဂေန ဂန္တွာ ဝိဇ္ဈိတွာ တဿ ရသံ ပိဝိတွာ ပုနာဂန္တွာ တသ္မိံယေဝ ဌာနေ နိပဇ္ဇတိ၊ ဧဝမေဝ ယေ သတ္တာ ရာဂရတ္တာ ဒေါသပဒုဋ္ဌာ မောဟမူဠှာ သယံကတံ တဏှာသောတံ အနုပတန္တိ၊ တေ တံ သမတိက္ကမိတုံ န သက္ကောန္တိ၊ ဧဝံ ဒုရတိက္ကမံ. ဧတမ္ပိ ဆေတွာန ဝဇန္တိ ဓီရာတိ ပဏ္ဍိတာ ဧတံ ဗန္ဓနံ ဆိန္ဒိတွာ အနပေက္ခိနော နိရာလယာ ဟုတွာ အရဟတ္တမဂ္ဂေန သဗ္ဗံ ဒုက္ခံ ပဟာယ ဝဇန္တိ ဂစ္ဆန္တီတိ အတ္ထော.

ဥပ္ပလဝဏ္ဏာထေရီဝတ္ထု

၂၃၇. တတိယံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ.

ပဋာစာရာထေရီဝတ္ထု

၂၃၈. စတုတ္ထေ ပဋိဟာရသတေနပီတိ ဒွါရသတေနပိ. ပဋိဟာရသဒ္ဒေါ ဟိ ဒွါရေ ဒေါဝါရိကေ စ ဒိဿတိ. ကုလသဘာဂန္တိ အတ္တနော ဂေဟသမီပံ.

တာဏာယာတိ တာဏဘာဝါယ ပတိဋ္ဌာနတ္ထာယ. ဗန္ဓဝါတိ ပုတ္တေ စ ပိတရော စ ဌပေတွာ အဝသေသာ ဉာတိသုဟဇ္ဇာ. အန္တကေနာဓိပန္နဿာတိ မရဏေန အဘိဘူတဿ. ပဝတ္တိယဉှိ ပုတ္တာဒယော အန္နပါနာဒိဒါနေန စေဝ ဥပ္ပန္နကိစ္စနိတ္ထရဏေန စ တာဏာ ဟုတွာပိ မရဏကာလေ ကေနစိ ဥပါယေန မရဏံ ပဋိဗာဟိတုံ အသမတ္ထတာယ တာဏတ္ထာယ လေဏတ္ထာယ န သန္တိ နာမ. တေနေဝ ဝုတ္တံ – ‘‘နတ္ထိ ဉာတီသု တာဏတာ’’တိ.

ဧတမတ္ထဝသန္တိ ဧတံ တေသံ အညမညဿ တာဏံ ဘဝိတုံ အသမတ္ထဘာဝသင်္ခါတံ ကာရဏံ ဇာနိတွာ ပဏ္ဍိတော စတုပါရိသုဒ္ဓိသီလေန သံဝုတော ရက္ခိတဂေါပိတော ဟုတွာ နိဗ္ဗာနဂမနံ အဋ္ဌင်္ဂိကံ မဂ္ဂံ သီဃံ သောဓေယျာတိ အတ္ထော.

ဓမ္မဒိန္နာထေရီဝတ္ထု

၂၃၉. ပဉ္စမေ ပရာယတ္တဋ္ဌာနေတိ ပရေသံ ဒါသိဋ္ဌာနေ. သုဇာတတ္ထေရဿ အဓိကာရကမ္မံ ကတွာတိ သာ ကိရ အတ္တနော ကေသေ ဝိက္ကိဏိတွာ သုဇာတတ္ထေရဿ နာမ အဂ္ဂသာဝကဿ ဒါနံ ဒတွာ ပတ္ထနံ အကာသိ. တံ သန္ဓာယေတံ ဝုတ္တံ. ဟတ္ထေ ပသာရိတေတိ တဿ ဟတ္ထာဝလမ္ဗနတ္ထံ ပုဗ္ဗာစိဏ္ဏဝသေန ဟတ္ထေ ပသာရိတေ. သော ကိရ အနာဂါမီ ဟုတွာ ဂေဟံ အာဂစ္ဆန္တော ယထာ အညေသု ဒိဝသေသု ဣတော စိတော စ ဩလောကေန္တော သိတံ ကုရုမာနော ဟသမာနော အာဂစ္ဆတိ၊ ဧဝံ အနာဂန္တွာ သန္တိန္ဒြိယော သန္တမာနသော ဟုတွာ အဂမာသိ. ဓမ္မဒိန္နာ သီဟပဉ္ဇရံ ဥဂ္ဃါဋေတွာ ဝီထိံ ဩလောကယမာနာ တဿ အာဂမနာကာရံ ဒိသွာ ‘‘ကိံ နု ခေါ ဧတ’’န္တိ စိန္တေတွာ တဿ ပစ္စုဂ္ဂမနံ ကုရုမာနာ သောပါနသီသေ ဌတွာ ဩလမ္ဗနတ္ထံ ဟတ္ထံ ပသာရေသိ. ဥပါသကော အတ္တနော ဟတ္ထံ သမိဉ္ဇေသိ. သာ ‘‘ပါတရာသဘောဇနကာလေ ဇာနိဿာမီ’’တိ စိန္တေသိ. ဥပါသကော ပုဗ္ဗေ တာယ သဒ္ဓိံ ဧကတော ဘုဉ္ဇတိ. တံ ဒိဝသံ ပန တံ အနပလောကေတွာ ယောဂါဝစရဘိက္ခု ဝိယ ဧကကောဝ ဘုဉ္ဇိ. တေနာဟ – ‘‘ဘုဉ္ဇမာနောပိ ဣမံ ဒေထ၊ ဣမံ ဟရထာတိ န ဗျာဟရီ’’တိ. တတ္ထ ဣမံ ဒေထာတိ ဣမံ ခါဒနီယံ ဝါ ဘောဇနီယံ ဝါ ဒေထ. ဣမံ ဟရထာတိ ဣမံ ခါဒနီယံ ဝါ ဘောဇနီယံ ဝါ အပဟရထ. သန္ထဝဝသေနာတိ ကိလေသသန္ထဝဝသေန. စိရကာလပရိဘာဝိတာယ ဃဋဒီပဇာလာယ ဝိယ အဗ္ဘန္တရေ ဒိဗ္ဗမာနာယ ဟေတုသမ္ပတ္တိယာ စောဒိယမာနာ အာဟ – ‘‘ဧဝံ သန္တေ။ပေ။ မယှံ ပဗ္ဗဇ္ဇံ အနုဇာနာထာ’’တိ.

အယံ တာဝ သေဋ္ဌိ ဃရမဇ္ဈေ ဌိတောဝ ဒုက္ခဿန္တံ အကာသီတိ သာ ကိရ ‘‘ဓမ္မဒိန္နေ တုယှံ ဒေါသော နတ္ထိ၊ အဟံ ပန အဇ္ဇ ပဋ္ဌာယ သန္ထဝဝသေန။ပေ။ ကုလဃရံ ဂစ္ဆာ’’တိ ဝုတ္တေ ဧဝံ စိန္တေသိ – ‘‘ပကတိပုရိသော ဧဝံ ဝတ္တာ နာမ နတ္ထိ၊ အဒ္ဓါ ဧတေန လောကုတ္တရဓမ္မော နာမ ပဋိဝိဒ္ဓေါ’’တိ. တေနဿာ အယံ သင်္ကပ္ပေါ အဟောသိ ‘‘အယံ တာဝ သေဋ္ဌိ ဃရမဇ္ဈေ ဌိတောဝ ဒုက္ခဿန္တံ အကာသီ’’တိ. မဇ္ဈိမနိကာယဋ္ဌကထာယံ (မ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၄၆၀) ပန ‘‘အထ ကသ္မာ မယာ သဒ္ဓိံ ယထာပကတိယာ အာလာပသလ္လာပမတ္တမ္ပိ န ကရောထာတိ သော စိန္တေသိ – ‘အယံ လောကုတ္တရဓမ္မော နာမ ဂရု ဘာရိယော န ပကာသေတဗ္ဗော၊ သစေ ခေါ ပနာဟံ န ကထေဿာမိ၊ အယံ ဟဒယံ ဖာလေတွာ ဧတ္ထေဝ ကာလံ ကရေယျာ’တိ တဿာ အနုဂ္ဂဟတ္ထာယ ကထေသိ – ‘ဓမ္မဒိန္နေ အဟံ သတ္ထု ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ လောကုတ္တရဓမ္မံ နာမ အဓိဂတော၊ တံ အဓိဂတဿ ဧဝရူပါ လောကိယကိရိယာ န ဝဋ္ဋတီ’’’တိ ဝုတ္တံ.

ပဉ္စက္ခန္ဓာဒိဝသေန ပဉှေ ပုစ္ဆီတိ ‘‘သက္ကာယော သက္ကာယောတိ အယျေ ဝုစ္စတိ၊ ကတမော နု ခေါ အယျေ သက္ကာယော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ’’တိအာဒိနာ စူဠဝေဒလ္လသုတ္တေ (မ. နိ. ၁.၄၆၀ အာဒယော) အာဂတနယေန ပုစ္ဆိ. ပုစ္ဆိတံ ပုစ္ဆိတံ ဝိဿဇ္ဇေသီတိ ‘‘ပဉ္စ ခေါ ဣမေ၊ အာဝုသော ဝိသာခ၊ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ သက္ကာယော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ’’တိအာဒိနာ (မ. နိ. ၁.၄၆၀ အာဒယော) တတ္ထေဝ အာဂတနယေန ဝိဿဇ္ဇေသိ. သူရဘာဝန္တိ တိက္ခဘာဝံ. အနဓိဂတအရဟတ္တမဂ္ဂဿ ဥဂ္ဂဟေန ဝိနာ တတ္ထ ပဉှော န ဥပဋ္ဌာတီတိ အာဟ – ‘‘ဥဂ္ဂဟဝသေန အရဟတ္တမဂ္ဂေပိ ပုစ္ဆီ’’တိ. တံ နိဝတ္တေန္တီတိ ‘‘ဝိမုတ္တိယာ ပနာယျေ ကိံ ပဋိဘာဂေါ’’တိ ပုစ္ဆိတေ ‘‘ဝိမုတ္တိယာ ခေါ၊ အာဝုသော ဝိသာခ၊ နိဗ္ဗာနံ ပဋိဘာဂေါ’’တိ (မ. နိ. ၁.၄၆၆) ဝုတ္တေ ‘‘နိဗ္ဗာနဿ၊ ပနာယျေ၊ ကိံ ပဋိဘာဂေါ’’တိ ပုန ပုစ္ဆိတေ တံ နိဝတ္တေန္တီ ‘‘အစ္စသရာဝုသော ဝိသာခါ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ အစ္စသရာတိ အပုစ္ဆိတဗ္ဗံ ပုစ္ဆန္တော ပဉှံ အတိက္ကာမိတာ အဟောသီတိ အတ္ထော. နာသက္ခိ ပဉှာနံ ပရိယန္တံ ဂဟေတုန္တိ ပဉှာနံ ပရိစ္ဆေဒပ္ပမာဏံ ဂဟေတုံ နာသက္ခိ. ပဉှာနဉှိ ပရိစ္ဆေဒံ ဂဟေတုံ ယုတ္တဋ္ဌာနေ အဋ္ဌတွာ တတော ပရံ ပုစ္ဆန္တော နာသက္ခိ ပဉှာနံ ပရိယန္တံ ဂဟေတုံ. အပ္ပဋိဘာဂဓမ္မဿ စ ပဋိဘာဂံ ပုစ္ဆိ. နိဗ္ဗာနံ နာမေတံ အပ္ပဋိဘာဂံ၊ န သက္ကာ နီလံ ဝါ ပီတကံ ဝါတိ ကေနစိ ဓမ္မေန သဒ္ဓိံ ပဋိဘာဂံ ကတွာ ဒဿေတုံ၊ တဉ္စ တွံ ဣမိနာ အဓိပ္ပါယေန ပုစ္ဆသီတိ အတ္ထော. နိဗ္ဗာနောဂဓန္တိ နိဗ္ဗာနံ ဩဂါဟေတွာ ဌိတံ၊ နိဗ္ဗာနန္တောဂဓံ နိဗ္ဗာနံ အနုပ္ပဝိဋ္ဌန္တိ အတ္ထော. နိဗ္ဗာနပရာယဏန္တိ နိဗ္ဗာနံ ပရံ အယနမဿ ပရာဂတိ၊ န တတော ပရံ ဂစ္ဆတီတိ အတ္ထော. နိဗ္ဗာနံ ပရိယောသာနံ အဝသာနံ အဿာတိ နိဗ္ဗာနပရိယောသာနံ.

ပုရေတိ အတီတေသု ခန္ဓေသု. ပစ္ဆာတိ အနာဂတေသု ခန္ဓေသု. မဇ္ဈေတိ ပစ္စုပ္ပန္နေသု ခန္ဓေသု. အကိဉ္စနန္တိ ယဿ ဧတေသု တီသု တဏှာဂါဟသင်္ခါတံ ကိဉ္စနံ နတ္ထိ၊ တမဟံ ရာဂကိဉ္စနာဒီဟိ အကိဉ္စနံ ကဿစိ ဂဟဏဿ အဘာဝေန အနာဒါနံ ဗြာဟ္မဏံ ဝဒါမီတိ အတ္ထော.

ပဏ္ဍိတာတိ ဓာတုအာယတနာဒိကုသလတာသင်္ခါတေန ပဏ္ဍိစ္စေန သမန္နာဂတာ. ဝုတ္တဉှေတံ –

‘‘ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ၊ ဘန္တေ၊ ပဏ္ဍိတော ဟောတိ? ယတော ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ဘိက္ခု ဓာတုကုသလော စ ဟောတိ အာယတနကုသလော စ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒကုသလော စ ဌာနာဋ္ဌာနကုသလော စ၊ ဧတ္တာဝတာ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ဘိက္ခု ပဏ္ဍိတော ဟောတီ’’တိ.

မဟာပညာတိ မဟန္တေ အတ္ထေ မဟန္တေ ဓမ္မေ မဟန္တာ နိရုတ္တိယော မဟန္တာနိ ပဋိဘာနာနိ ပရိဂ္ဂဟဏေ သမတ္ထာယ ပညာယ သမန္နာဂတာ. ဣမိဿာ ဟိ ထေရိယာ အသေက္ခပ္ပဋိသမ္ဘိဒါပ္ပတ္တတာယ ပဋိသမ္ဘိဒါယော ပူရေတွာ ဌိတတာယ ပညာမဟတ္တံ. ယထာ တံ ဓမ္မဒိန္နာယာတိ ယထာ ဓမ္မဒိန္နာယ ဘိက္ခုနိယာ ဗျာကတံ၊ အဟံ ဧဝမေဝ ဗျာကရေယျန္တိ အတ္ထော. တန္တိ နိပါတမတ္ထံ.

နန္ဒာထေရီဝတ္ထု

၂၄၀. ဆဋ္ဌေ အညံ မဂ္ဂံ အပဿန္တီတိ အညံ ဥပါယံ အပဿန္တီ. ဝိဿတ္ထာတိ နိရာသင်္ကာ. ဣတ္ထိနိမိတ္တန္တိ ဣတ္ထိယာ သုဘနိမိတ္တံ၊ သုဘာကာရန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဓမ္မပဒေ ဂါထံ ဝတွာတိ –

‘‘အဋ္ဌီနံ နဂရံ ကတံ၊ မံသလောဟိတလေပနံ၊

ယတ္ထ ဇရာ စ မစ္စု စ၊ မာနော မက္ခော စ ဩဟိတော’’တိ. (ဓ. ပ. ၁၅၀) –

ဣမံ ဂါထံ ဝတွာ. တတြာယမဓိပ္ပါယော – ယထေဝ ဟိ ပုဗ္ဗဏ္ဏာပရဏ္ဏာဒီနံ ဩဒဟနတ္ထာယ ကဋ္ဌာနိ ဥဿာပေတွာ ဝလ္လီဟိ ဗန္ဓိတွာ မတ္တိကာယ ဝိလိမ္ပိတွာ နဂရသင်္ခါတံ ဗဟိဒ္ဓါ ဂေဟံ ကရောန္တိ၊ ဧဝမိဒံ အဇ္ဈတ္တိကမ္ပိ တီဏိ အဋ္ဌိသတာနိ ဥဿာပေတွာ နှာရုဝိနဒ္ဓံ မံသလောဟိတလေပနံ တစပဋိစ္ဆန္နံ ဇီရဏလက္ခဏာယ ဇရာယ မရဏလက္ခဏဿ မစ္စုနော အာရောဂျသမ္ပဒါဒီနိ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇနလက္ခဏဿ မာနဿ သုကတကာရဏဝိနာသနလက္ခဏဿ မက္ခဿ စ ဩဒဟနတ္ထာယ နဂရံ ကတံ. ဧဝရူပေါ ဧဝ ဟိ ဧတ္ထ ကာယိကစေတသိကော အာဗာဓော ဩဟိတော၊ ဣတော ဥဒ္ဓံ ကိဉ္စိ ဂယှူပဂံ နတ္ထီတိ.

သုတ္တံ အဘာသီတိ –

‘‘စရံ ဝါ ယဒိ ဝါ တိဋ္ဌံ၊ နိသိန္နော ဥဒ ဝါ သယံ၊

သမိဉ္ဇေတိ ပသာရေတိ၊ ဧသာ ကာယဿ ဣဉ္ဇနာ.

‘‘အဋ္ဌိနဟာရုသံယုတ္တော၊ တစမံသာဝလေပနော၊

ဆဝိယာ ကာယော ပဋိစ္ဆန္နော၊ ယထာဘူတံ န ဒိဿတီ’’တိ. (သု. နိ. ၁၉၅-၁၉၆) –

အာဒိနာ သုတ္တမဘာသိ.

သောဏာထေရီဝတ္ထု

၂၄၁. သတ္တမေ သဗ္ဗေပိ ဝိသုံ ဝိသုံ ဃရာဝါသေ ပတိဋ္ဌာပေသီတိ ဧတ္ထ သဗ္ဗေပိ ဝိသုံ ဝိသုံ ဃရာဝါသေ ပတိဋ္ဌာပေတွာ ‘‘ပုတ္တာဝ မံ ပဋိဇဂ္ဂိဿန္တိ၊ ကိံ မေ ဝိသုံ ကုဋုမ္ဗေနာ’’တိ သဗ္ဗံ သာပတေယျမ္ပိ ဝိဘဇိတွာ အဒါသီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တေနေဝ ဟိ တတော ပဋ္ဌာယ ‘‘အယံ အမှာကံ ကိံ ကရိဿတီ’’တိ အတ္တနော သန္တိကံ အာဂတံ ‘‘မာတာ’’တိ သညမ္ပိ န ကရိံသု. တထာ ဟိ နံ ကတိပါဟစ္စယေန ဇေဋ္ဌပုတ္တဿ ဘရိယာ ‘‘အဟော အမှာကံ အယံ ဇေဋ္ဌေပုတ္တော မေတိ ဒွေ ကောဋ္ဌာသေ ဒတွာ ဝိယ ဣမမေဝ ဂေဟံ အာဂစ္ဆတီ’’တိ အာဟ. သေသပုတ္တာနံ ဘရိယာယောပိ ဧဝမေဝံ ဝဒိံသု. ဇေဋ္ဌဓီတရံ အာဒိံ ကတွာ တာသံ ဂေဟံ ဂတကာလေ တာပိ နံ ဧဝမေဝ ဝဒိံသု. သာ အဝမာနပ္ပတ္တာ ဟုတွာ ‘‘ကိံ မေ ဣမေသံ သန္တိကေ ဝုတ္ထေန၊ ဘိက္ခုနီ ဟုတွာ ဇီဝိဿာမီ’’တိ ဘိက္ခုနီဥပဿယံ ဂန္တွာ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ယာစိ၊ တာ နံ ပဗ္ဗာဇေသုံ. ဣမမေဝ ဝတ္ထုံ ဒဿေန္တော ‘‘ဗဟုပုတ္တိကသောဏာ တေသံ အတ္တနိ အဂါရဝဘာဝံ ဉတွာ ‘ဃရာဝါသေန ကိံ ကရိဿာမီ’တိ နိက္ခမိတွာ ပဗ္ဗဇီ’’တိ အာဟ.

ဝိဟာရံ ဂစ္ဆန္တိယောတိ ဘိက္ခုဝိဟာရံ ဂစ္ဆန္တိယော. ဓမ္မမုတ္တမန္တိ နဝဝိဓလောကုတ္တရဓမ္မံ. သော ဟိ ဥတ္တမဓမ္မော နာမ ယော ဟိ တံ န ပဿတိ၊ တဿ ဝဿသတမ္ပိ ဇီဝနတော တံ ဓမ္မံ ပဿန္တဿ ပဋိဝိဇ္ဈန္တဿ ဧကာဟမ္ပိ ဧကက္ခဏမ္ပိ ဇီဝိတံ သေယျော. အာဂန္တုကဇနောတိ ဝိဟာရဂတံ ဘိက္ခုနီဇနံ သန္ဓာယ ဝဒတိ. အနုပဓာရေတွာတိ အသလ္လက္ခေတွာ.

ဗကုလာထေရီဝတ္ထု

၂၄၂. အဋ္ဌမံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ.

ကုဏ္ဍလကေသာထေရီဝတ္ထု

၂၄၃. နဝမေ စတုက္ကေတိ ဝီထိစတုက္ကေ. စတုန္နံ သမာဟာရော စတုက္ကံ. စာရကတောတိ ဗန္ဓနာဂါရတော. ဥဗ္ဗဋ္ဋေတွာတိ ဥဒ္ဓရိတွာ.

မုဟုတ္တမပိ စိန္တယေတိ မုဟုတ္တံ တင်္ခဏမ္ပိ ဌာနုပ္ပတ္တိကပညာယ တင်္ခဏာနုရူပံ အတ္ထံ စိန္တိတုံ သက္ကုဏေယျ. သဟဿမပိ စေ ဂါထာ၊ အနတ္ထပဒသံဟိတာတိ အယံ ဂါထာ ဒါရုစီရိယတ္ထေရဿ ဘဂဝတာ ဘာသိတာ၊ ဣဓာပိ စ သာယေဝ ဂါထာ ဒဿိတာ. ထေရိဂါထာသံဝဏ္ဏနာယံ အာစရိယဓမ္မပါလတ္ထေရေနပိ ကုဏ္ဍလကေသိတ္ထေရိယာ ဝတ္ထုမှိ အယမေဝ ဂါထာ ဝုတ္တာ. ဓမ္မပဒဋ္ဌကထာယံ ပန ကုဏ္ဍလကေသိတ္ထေရိယာ ဝတ္ထုမှိ –

‘‘ယော စ ဂါထာသတံ ဘာသေ၊ အနတ္ထပဒသံဟိတာ၊

ဧကံ ဓမ္မပဒံ သေယျော၊ ယံ သုတွာ ဥပသမ္မတီ’’တိ. (ဓ. ပ. အဋ္ဌ. ၁.၁၀၂) –

အယံ ဂါထာ အာဂတာ. တံတံဘာဏကာနံ ကထာမဂ္ဂါနုသာရေန တတ္ထ တတ္ထ တထာ ဝုတ္တန္တိ န ဣဓ အာစရိယဿ ပုဗ္ဗာပရဝိရောဓော သင်္ကိတဗ္ဗော.

ဘဒ္ဒါကာပိလာနီထေရီ-ဘဒ္ဒါကစ္စာနာထေရီဝတ္ထု

၂၄၄-၂၄၅. ဒသမံ ဧကာဒသမဉ္စ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ.

ကိသာဂေါတမီထေရီဝတ္ထု

၂၄၆. ဒွါဒသမေ တီဟိ လူခေဟီတိ ဝတ္ထလူခသုတ္တလူခရဇနလူခသင်္ခါတေဟိ တီဟိ လူခေဟိ. သိဒ္ဓတ္ထကန္တိ သာသပဗီဇံ.

တံ ပုတ္တပသုသမ္မတ္တန္တိ တံ ရူပဗလာဒိသမ္ပန္နေ ပုတ္တေ စ ပသူ စ လဘိတွာ ‘‘မမ ပုတ္တာ အဘိရူပါ ဗလသမ္ပန္နာ ပဏ္ဍိတာ သဗ္ဗကိစ္စသမတ္ထာ၊ မမ ဂေါဏော အရောဂေါ အဘိရူပေါ မဟာဘာရဝဟော၊ မမ ဂါဝီ ဗဟုခီရာ’’တိ ဧဝံ ပုတ္တေဟိ စ ပသူဟိ စ သမ္မတ္တံ နရံ. ဗျာသတ္တမနသန္တိ စက္ခုဝိညေယျာဒီသု အာရမ္မဏေသု ဟိရညသုဝဏ္ဏာဒီသု ပတ္တစီဝရာဒီသု ဝါ ယံ ယံ လဒ္ဓံ ဟောတိ၊ တတ္ထ တတ္ထေဝ လဂ္ဂနာယ သတ္တမာနသံ. သုတ္တံ ဂါမန္တိ နိဒ္ဒံ ဥပဂတံ သတ္တကာယံ. မဟောဃောဝါတိ ယထာ ဧဝရူပံ ဂါမံ ဂမ္ဘီရတော ဝိတ္ထာရတော စ မဟန္တော မဟာနဒိဩဃော အန္တမသော သုနခမ္ပိ အသေသေတွာ သဗ္ဗံ အာဒါယ ဂစ္ဆတိ၊ ဧဝံ ဝုတ္တပ္ပကာရံ နရံ မစ္စု အာဒါယ ဂစ္ဆတီတိ အတ္ထော. အမတံ ပဒန္တိ မရဏရဟိတံ ကောဋ္ဌာသံ၊ အမတံ မဟာနိဗ္ဗာနန္တိ အတ္ထော. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ.

သိင်္ဂါလကမာတာထေရီဝတ္ထု

၂၄၇. တေရသမံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ.

(ပဉ္စမဧတဒဂ္ဂဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.)

ထေရိပါဠိသံဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.