ဈာနဝိဘင်္ဂမာတိကတ္ထဝဏ္ဏနာ

ဈာနဝိဘင်္ဂမာတိကာယ ပန အတ္ထတော တာဝ – ပါတိမောက္ခသံဝရသံဝုတောတိအာဒီသု ပါတိမောက္ခန္တိ သိက္ခာပဒသီလံ. တံ ဟိ ယော နံ ပါတိ ရက္ခတိ၊ တံ မောက္ခေတိ မောစေတိ အာပါယိကာဒီဟိ ဒုက္ခေဟိ၊ တသ္မာ ‘‘ပါတိမောက္ခ’’န္တိ ဝုစ္စတိ. သံဝရဏံ၊ သံဝရန္တိ ဝါ တေနာတိ သံဝရော၊ ပါတိမောက္ခမေဝ သံဝရော ပါတိမောက္ခသံဝရော၊ ကမ္မဝါစာပရိယောသာနေ ဣဇ္ဈနကဿ အတ္ထတော စေတနာဒိရူပဿ ပါတိမောက္ခသံဝရသီလဿေဝေတံ အဓိဝစနံ. တေန သံဝုတော ပိဟိတကာယဝစီပယောဂေါတိ ပါတိမောက္ခသံဝရသံဝုတော. ဝိဟရတီတိ ဣရိယတိ ပဝတ္တေတိ. အာစာရဂေါစရသမ္ပန္နောတိ ဧတ္ထ အာစရိတဗ္ဗတော အာစာရော၊ ဂါဝေါ စရန္တိ ဧတ္ထာတိ ဂေါစရော၊ ဂုန္နံ စရဏဋ္ဌာနံ. တံသဒိသတာယ ပန သဗ္ဗောပိ ပဝတ္တိဝိသယော ဂေါစရောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. တေသံ ဝိဘာဂေါ နိဒ္ဒေသေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော.

နိဒ္ဒေသေ ဟိ –

‘‘အာစာရဂေါစရသမ္ပန္နောတိ အတ္ထိ အာစာရော၊ အတ္ထိ အနာစာရော. တတ္ထ ကတမော အနာစာရော? ကာယိကော ဝီတိက္ကမော၊ ဝါစသိကော ဝီတိက္ကမော၊ ကာယိကဝါစသိကော ဝီတိက္ကမော၊ အယံ ဝုစ္စတိ အနာစာရော၊ သဗ္ဗမ္ပိ ဒုဿီလျံ အနာစာရော၊ ဣဓေကစ္စော ဝေဠုဒါနေန ဝါ ပတ္တ။ပေ။ ပုပ္ဖဖလသိနာနဒန္တကဋ္ဌဒါနေန ဝါ စာဋုကမျတာယ ဝါ မုဂ္ဂသုပျတာယ ဝါ ပါရိဘဋုတာယ ဝါ ဇင်္ဃပေသနိကေန ဝါ အညတရညတရေန ဝါ ဗုဒ္ဓပတိကုဋ္ဌေန မိစ္ဆာအာဇီဝေန ဇီဝိကံ ကပ္ပေတိ၊ အယံ ဝုစ္စတိ အနာစာရော.

‘‘တတ္ထ ကတမော အာစာရော? ကာယိကော အဝီတိက္ကမော’’တိအာဒိနာ (ဝိဘ. ၅၁၃) –

ဝုတ္တဝိပရိယာယေန အာစာရော နိဒ္ဒိဋ္ဌော.

‘‘ဂေါစရောတိ အတ္ထိ ဂေါစရော၊ အတ္ထိ အဂေါစရော. တတ္ထ ကတမော အဂေါစရော? ဣဓေကစ္စော ဝေသိယာဂေါစရော ဝါ ဟောတိ၊ ဝိဓဝါ။ပေ။ ထုလ္လကုမာရီပဏ္ဍကဘိက္ခုနီပါနာဂါရဂေါစရော ဝါ၊ သံသဋ္ဌော ဝိဟရတိ ရာဇူဟိ ရာဇမဟာမတ္တေဟိ တိတ္ထိယေဟိ တိတ္ထိယသာဝကေဟိ အနနုလောမိကေန သံသဂ္ဂေန၊ ယာနိ ဝါ ပန တာနိ ကုလာနိ အဿဒ္ဓါနိ အပ္ပသန္နာနိ။ပေ။ တထာရူပါနိ ကုလာနိ သေဝတိ ဘဇတိ ပယိရုပါသတိ၊ အယံ ဝုစ္စတိ အဂေါစရော.

‘‘တတ္ထ ကတမော ဂေါစရော? ဣဓေကစ္စော န ဝေသိယာဂေါစရော ဟောတီ’’တိအာဒိနာ (ဝိဘ. ၅၁၄) –

ဝုတ္တဝိပရိယာယေန ဂေါစရော နိဒ္ဒိဋ္ဌော.

အပိစေတ္ထ ထေရာနံ ဘိက္ခူနံ ပုရတော ဂမနနိသီဒနစင်္ကမနဃဋ္ဋနာဘိဘဝနာဒိကာယိကာစိတ္တီကာရကိရိယာနဉ္စေဝ ထေရေ ဘိက္ခူ အနာပုစ္ဆာ ဓမ္မကထနခုံသနာဒိဝါစသိကာစိတ္တီကာရကိရိယာနဉ္စ အနာစာရာနံ ပဋိပက္ခဝသေန ကာယိကဝါစသိကော အာစာရော ဝေဒိတဗ္ဗော. အပိစ ဘိက္ခု သဂါရဝေါ သပ္ပတိဿော ဟိရောတ္တပ္ပသမ္ပန္နော သုနိဝတ္ထော သုပါရုတော ပါသာဒိကေန အဘိက္ကန္တာဒိနာ ဩက္ခိတ္တစက္ခု ဣရိယာပထသမ္ပန္နော အာဘိသမာစာရိကေသု သက္ကစ္စကာရီ ဂရုစိတ္တီကာရဗဟုလော ဝိဟရတိ၊ အယံ ဝုစ္စတိ အာစာရော. ဂေါစရော ပန တိဝိဓော ဥပနိဿယဂေါစရော အာရက္ခဂေါစရော ဥပနိဗန္ဓဂေါစရောတိ. တတ္ထ ဒသကထာဝတ္ထုဂုဏသမန္နာဂတော ကလျာဏမိတ္တော ဥပနိဿယဂေါစရော နာမ. အန္တရဃရာဒီသု ဩက္ခိတ္တစက္ခုတာဒီဟိ ဒိသာ ဝိဒိသာ အနောလောကေတွာ ဂမနံ အာရက္ခဂေါစရော နာမ. စတ္တာရော ပန သတိပဋ္ဌာနာ ဥပနိဗန္ဓဂေါစရော နာမ. ယတ္ထ စိတ္တံ ဥပနိဗန္ဓတိ၊ အယံ တိဝိဓောပေတ္ထ ဂေါစရောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဣမိနာတိ ဣမိနာ အာစာရေန၊ ဂေါစရေန စ သမန္နာဂတော အာစာရဂေါစရသမ္ပန္နော နာမ.

အဏုမတ္တေသု ဝဇ္ဇေသူတိ အဏုပ္ပမာဏေသု ဒေါသေသု. ဘယဒဿာဝီတိ ဘယဒဿနသီလော၊ အဏုမတ္တံ ရေဏုံ သိနေရုသဒိသံ ပဿန္တော ဝိယ သဗ္ဗလဟုကမ္ပိ ဒုက္ကဋဒုဗ္ဘာသိတမတ္တံ ပါရာဇိကသဒိသံ ကတွာ ဝဇ္ဇတော ဘယတော ဒဿနသီလောတိ အတ္ထော. သမာဒါယ သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသူတိ ယံ ကိဉ္စိ သိက္ခာပဒေသု သိက္ခိတဗ္ဗံ၊ တံ သုဋ္ဌု အာဒါယ ဂဟေတွာ သိက္ခတိ.

ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရောတိ မနစ္ဆဋ္ဌေသု ဣန္ဒြိယေသု ရူပါဒိအာရမ္မဏနိမိတ္တာဒီနံ အဂ္ဂဟဏသင်္ခါတသတိသံဝရေန ပိဟိတဒွါရော. ဘောဇနေ မတ္တညူတိ ပိဏ္ဍပါတေ ပဋိဂ္ဂဟဏပရိဘောဂေသု ပစ္စဝေက္ခဏဉာဏဝသေန စေဝ အပ္ပိစ္ဆတာဒီဟိ စ မတ္တဇာနနကော၊ ပိဏ္ဍပါတဝသေန စေတ္ထ စတုန္နံ ပစ္စယာနံ ဂဟဏံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အထ ဝါ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗတော ဘောဇနန္တိ စတုန္နံ ပစ္စယာနံ ဂဟဏံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ပုဗ္ဗရတ္တာပရရတ္တန္တိ ဧတ္ထ အဍ္ဎရတ္တိသင်္ခါတာယ ရတ္တိယာ ပုဗ္ဗေ ပုဗ္ဗရတ္တံ၊ ဣမိနာ ပဌမယာမဉ္စေဝ ပစ္ဆာဘတ္တဉ္စ ဂဏှာတိ. ရတ္တိယာ ပစ္ဆာ အပရရတ္တံ၊ ဣမိနာ ပစ္ဆိမယာမဉ္စေဝ ပုရေဘတ္တဉ္စ ဂဏှာတိ. ပစ္ဆိမယာမော ပနဿ ဘိက္ခုနော နိဒ္ဒါကိလမထဝိနောဒနောကာသောတိ န ဂဟိတော.

ဇာဂရိယာနုယောဂမနုယုတ္တောတိ အသုဘဘာဝနာသင်္ခါတဿ ဘာဝနာရာမဿ အနုယောဂသင်္ခါတံ အာသေဝနဘာဝနံ အနုယုတ္တော စင်္ကမနနိသဇ္ဇာဟိ ယောနိသောမနသိကာရေန အာဝရဏီယေဟိ ဓမ္မေဟိ စိတ္တပရိသောဓနေ ယုတ္တပ္ပယုတ္တောတိ အတ္ထော. သာတစ္စံ နေပက္ကန္တိ သတတံ ပဝတ္တယိတဗ္ဗတော သာတစ္စသင်္ခါတံ ဝီရိယံ၊ ပရိပါကဂတတ္တာ နေပက္ကသင်္ခါတဉ္စ ပညံ အနုယုတ္တောတိ သမ္ဗန္ဓော. ဣမိနာ ဝီရိယပညာဟိ ယုတ္တဿေဝ ဇာဂရိယာနုယောဂသိဒ္ဓီတိ ဒဿေတိ.

ဣဒါနိ တံ ဇာဂရိယာနုယောဂံ သရူပတော ဒဿေန္တော ‘‘ဗောဓိပက္ခိကာနံ ဓမ္မာန’’န္တိအာဒိမာဟ. ဗောဓိပက္ခိကာနံ ဓမ္မာနန္တိ စတုသစ္စာဝဗောဓသင်္ခါတဿ မဂ္ဂဉာဏဿ ပက္ခေ ဘဝါနံ စတုသစ္စသတိပဋ္ဌာနာဒိသတ္တတိံသဓမ္မာနံ. နိဒ္ဒေသေ ပနဿ လောကိယဘာဝနာယ ဝိသေသဗောဓိပက္ခိယဓမ္မေ ဧကာရမ္မဏေ ပဝတ္တနသမတ္ထတာယ သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ ဧဝ နိဒ္ဒိဋ္ဌာ. တေသံ ဂဟဏေန ပန သေသာနမ္ပိ တတ္ထ ဂဟဏံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. သော အဘိက္ကန္တေ ပဋိက္ကန္တေတိအာဒီသု အဘိက္ကန္တံ ဝုစ္စတိ ပုရတော ဂမနံ၊ ပဋိက္ကန္တံ နိဝတ္တနံ၊ တဒုဘယဉ္စ ဌာနနိသဇ္ဇာသယနေသုပိ ပုရတော၊ ပစ္ဆတော စ ကာယဿ အဘိဂမနအပဂမနဝသေန လဗ္ဘတိ. သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတီတိ သမ္ပဇညေန သဗ္ဗကိစ္စကာရီ၊ သမ္ပဇညဿေဝ ဝါ ကာရီ၊ သမ္ပဇည-ဂ္ဂဟဏေန စေတ္ထ အဝိပ္ပယောဂတော သတိပိ ဂဟိတာဝ ဟောတိ. တေနေဝဿ နိဒ္ဒေသေ ‘‘သတော သမ္ပဇာနော အဘိက္ကမတီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ.

အာလောကိတေတိအာဒီသု အာလောကိတံ နာမ ပုရတော ပေက္ခနံ. ဝိလောကိတံ နာမ အနုဒိသာပေက္ခနံ. ဣမေသံ ပန ဒွိန္နံ ဂဟဏေန ဟေဋ္ဌာ ဥပရိ ပစ္ဆတော ပေက္ခနသင်္ခါတာနိ ဩလောကိတုလ္လောကိတာပလောကိတာနိပိ ဂဟိတာနီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ.

သမိဉ္ဇိတေ ပသာရိတေတိ ပဗ္ဗာနံ သမိဉ္ဇနေ၊ ပသာရဏေ စ. သင်္ဃာဋိပတ္တစီဝရဓာရဏေတိ ဧတ္ထ သင်္ဃာဋိစီဝရာနံ နိဝါသနပါရုပနဝသေန၊ ပတ္တဿ ဘိက္ခာပဋိဂ္ဂဟဏာဒိဝသေန စ ပရိဘောဂေါ ဓာရဏံ နာမ. အသိတေတိ ပိဏ္ဍပါတာဒိဘောဇနေ. ပီတေတိ ယာဂုအာဒိပါနေ. ခါယိတေတိ ပိဋ္ဌခဇ္ဇာဒိခါဒနေ. သာယိတေတိ မဓုဖာဏိတာဒိသာယိတေ. ဥစ္စာရပဿာဝကမ္မေတိ ဥစ္စာရဿ စ ပဿာဝဿ စ ကရဏေ. ဂတေတိ ဂမနေ. ဌိတေတိ ဌာနေ. နိသိန္နေတိ နိသဇ္ဇာယ. သုတ္တေတိ သယနေ. ဇာဂရိတေတိ ဇာဂရဏေ. ဧတ္ထ စ ဘိက္ခာစာရဂမနာဒိဝသေန ‘‘အဘိက္ကန္တေ’’တိ ဝုတ္တံ. ဝိဟာရေ ပန စင်္ကမနာဒိဣရိယာပထဝသေနေဝ ‘‘ဂတေ’’တိအာဒိ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဘာသိတေတိ ကထနေ. တုဏှီဘာဝေတိ အကထနေ.

သဗ္ဗေသု ပန တေသု အဘိက္ကန္တာဒီသု ပစ္စေကံ သာတ္ထကသမ္ပဇညံ သပ္ပါယသမ္ပဇညံ ဂေါစရသမ္ပဇညံ အသမ္မောဟသမ္ပဇညန္တိ စတုဗ္ဗိဓံ သမ္ပဇညံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တတ္ထ အဘိက္ကမိတုကာမတာဒိစိတ္တေ ဥပ္ပန္နေ စိတ္တဝသေနေဝ ဂမနာဒိံ အကတွာ ‘‘ကိံ နု မေ တတ္ထ ဂတေန အတ္ထော’’တိ ပရိဂ္ဂဏှိတွာ စေတိယဒဿနာဒိနော တဿ တဿ အတ္ထဿ ပရိဂ္ဂဏှနံ သာတ္ထကသမ္ပဇညံ နာမ. သာတ္ထကေသု ပနေတေသု ဂမနာဒီသု ဇီဝိတဗြဟ္မစရိယန္တရာယာနဉ္စေဝ သလ္လေခပဋိပတ္တိဝိဃာတကရာနံ ကာယိကစေတသိကပရိက္ကိလေသာနဉ္စ သဗ္ဗေသာနံ သဗ္ဘာဝါဘာဝံ ပရိဂ္ဂဟေတွာ သပ္ပါယပရိဂ္ဂဏှနံ သပ္ပါယသမ္ပဇညံ နာမ. ဧဝံ ပရိဂ္ဂဟိတသာတ္ထကသပ္ပါယဿ ပန အဋ္ဌတိံသာယ ကမ္မဋ္ဌာနေသု၊ ဝိပဿနာယ ဝါ အတ္တနော အဘိရုစိတံ ကမ္မဋ္ဌာနသင်္ခါတံ ဂေါစရံ အဝိဿဇ္ဇေတွာဝ အဘိက္ကမာဒီနံ ကရဏံ ဂေါစရသမ္ပဇညံ နာမ. အဘိက္ကမာဒီသု ပန အန္ဓဗာလပုထုဇ္ဇနာ ‘‘အတ္တာ အဘိက္ကမာဒီနိ ကရောတိ၊ အဟံ ကရောမီ’’တိ ဝါ သမ္မုယှန္တိ၊ တထာ အသမ္မုယှိတွာ ‘‘အဘိက္ကမိတုကာမတာဒိစိတ္တကိရိယဝါယောဓာတု ဝိပ္ဖါရာဒိကာရဏသာမဂ္ဂိယာ အယံ ကာယသင်္ခါတော အဋ္ဌိသင်္ဃာဋော အဘိက္ကမာဒီနိ ကရောတိ၊ တတော အညော အဗ္ဘန္တရေ အတ္တာ ဝါ သတ္တော ဝါ အဘိက္ကမန္တော ဝါ ပဋိက္ကမန္တော ဝါ။ပေ။ တုဏှီ ဘဝန္တော ဝါ နတ္ထီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ ယာထာဝတော ဇာနနဝသေန ပညာယ ပဝတ္တနံ အသမ္မောဟသမ္ပဇညံ နာမ. အယမေတ္ထ သင်္ခေပေါ၊ ဝိတ္ထာရော ပန သမ္မောဟဝိနောဒနိယံ (ဝိဘ. အဋ္ဌ. ၅၀၈) ဂဟေတဗ္ဗော.

ဣဒါနိ ယသ္မာ ယဿ အဗ္ဘန္တရေ ယထာဝုတ္တာ ဧတ္တကာ ဂုဏာ နတ္ထိ၊ တဿ အရညဝါသော ပန မက္ကဋာဒီနံ ဝိယ အနုစ္ဆဝိကော န ဟောတိ၊ ဥပစာရမတ္တမ္ပိဿ ဈာနံ န ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ယဿ ပန သန္တိ၊ တဿ အရညဝါသော အနုစ္ဆဝိကော ဟောတိ. သော ဟိ တတ္ထ သဗ္ဗပ္ပကာရဇ္ဈာနံ နိဗ္ဗတ္တေတုံ သက္ကောတိ၊ အရညဝါသဉ္စေဝ အာရညကေ စ ဥပသောဘေတိ၊ သကလဉ္စ သာသနံ ပသာဒေတိ၊ တသ္မာ ဧဝရူပဿ ဘိက္ခုနော ဥပါသနဋ္ဌာနယောဂပထံ သပ္ပါယသေနာသနံ ဒဿေန္တော ‘‘သော ဝိဝိတ္တံ သေနာသနံ ဘဇတီ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဝိဝိတ္တန္တိ သုညံ. သေတိ စေဝ အာသတိ စ ဧတ္ထာတိ သေနာသနံ၊ မဉ္စာဒိ၊ ဝိဟာရာဒိ စ. တေနေဝဿ နိဒ္ဒေသေ ‘‘မဉ္စော ပီဌ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ.

ဣဒါနိ အညမ္ပိဿ ပဘေဒံ ဒဿေတုံ ‘‘အရည’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ အရညန္တိ ဝိနယပရိယာယေန တာဝ ဌပေတွာ ဂါမဉ္စ ဂါမူပစာရဉ္စ အဝသေသံ၊ သုတ္တန္တပရိယာယေန စ အာရညကံ ဘိက္ခုံ သန္ဓာယ ပဉ္စဓနုသတိကံ ပစ္ဆိမံ အရညန္တိ ဝုတ္တံ၊ အဘိဓမ္မပရိယာယေန ပန ဂါမဒွါရဿ ဣန္ဒခီလတော ဗဟိ သဗ္ဗံ ‘‘အရည’’န္တိ ဂဟေတဗ္ဗံ. ‘‘နိက္ခမိတွာ ဗဟိ ဣန္ဒခီလာ’’တိ (ဝိဘ. ၅၂၉) ဟိ ဝုတ္တံ. ကန္ဒရန္တိ ကံ ဝုစ္စတိ ဥဒကံ၊ တေန ဒရိတံ ဥဒကေန ဘိန္နံ ပဗ္ဗတပဒေသံ၊ ယံ ‘‘နိတုမ္ဗ’’န္တိပိ ‘‘နဒီကုဉ္ဇ’’န္တိပိ ဝဒန္တိ. တတ္ထ ဟိ ရဇတပဋ္ဋသဒိသဝါလိကာပုလိနေ မဏိဝိတာနသဒိသေ သန္ဒစ္ဆာယေ ဝနဂဟနေ နိသီဒိတွာ မဏိက္ခန္ဓသဒိသေ ဥဒကေ သန္ဒမာနေ သီတေန ဝါတေန ဗီဇိယမာနဿ သမဏဓမ္မံ ကရောတော စိတ္တံ ဧကဂ္ဂံ ဟောတိ. ဂိရိဂုဟန္တိ ဒွိန္နံ ပဗ္ဗတာနမန္တရံ၊ ဧကသ္မိညေဝ ဝါ ဥမင်္ဂသဒိသံ မဟာဝိဝရံ. ဝနပတ္ထန္တိ ဂါမန္တံ အတိက္ကမိတွာ မနုဿာနံ အနုပစာရဋ္ဌာနံ၊ ယတ္ထ န ကသန္တိ န ဝပန္တိ. တေနေဝဿ နိဒ္ဒေသေ ‘‘ဝနပတ္ထန္တိ ဒူရာနမေတံ သေနာသနာနံ အဓိဝစန’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ.

အဗ္ဘောကာသန္တိ အစ္ဆန္နံ. အာကင်္ခမာနော ပနေတ္ထ စီဝရကုဋိံ ကတွာ ဝသတိ. ပလာလပုဉ္ဇန္တိ ပလာလရာသိံ. မဟာပလာလပုဉ္ဇတော ဟိ ပလာလံ နိက္ကဍ္ဎိတွာ ပဗ္ဘာရလေဏသဒိသေ အာလယေ ကရောန္တိ၊ ဂစ္ဆဂုမ္ဗာဒီနမ္ပိ ဥပရိ ပလာလံ ပက္ခိပိတွာ ဟေဋ္ဌာ နိသီဒန္တိ၊ တံ သန္ဓာယေတံ ဝုတ္တံ. အပ္ပသဒ္ဒန္တိအာဒီသု ဝစနသဒ္ဒေန ဝိရဟိတတ္တာ အပ္ပသဒ္ဒံ. နဂရနိဂ္ဃေါသသဒ္ဒေန စေဝ မိဂပက္ခိနိဂ္ဃေါသေန စ ရဟိတတ္တာ အပ္ပနိဂ္ဃေါသံ. ဝိဇနဝါတန္တိ အနုသဉ္စရကဇနဿ သရီရဝါတေန ဝိရဟိတတ္တာ ဝိဇနဝါတံ၊ ‘‘ဝိဇနဝါဒ’’န္တိပိ ပါဌော. သေနာသနဿ အန္တော ဇနဝါဒသဒ္ဒေန ရဟိတန္တိ အတ္ထော. မနုဿာနံ ရဟဿ ကိရိယာရဟတ္တာ မနုဿရာဟဿေယျကံ၊ တတော တတော ပဋိနိဝတ္တိတွာ သမ္မဒေဝ ကမ္မဋ္ဌာနေ စိတ္တဿ လီယနတော ပဋိသလ္လာနသင်္ခါတဿ ဝိဝေကဿ ဘာဝနာရာမဿ အနုရူပတ္တာ ပဋိသလ္လာနသာရုပ္ပံ. ဘဇတီတိ သမ္ဗန္ဓော. အရညဂတောတိအာဒီသု အရညံ၊ ရုက္ခမူလဉ္စ ဌပေတွာ အဝသေသံ သဗ္ဗမ္ပိ သေနာသနံ သုညာဂါရေန သင်္ဂဟိတံ.

ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာတိ သမန္တတော ဦရုဗဒ္ဓါသနံ ဗန္ဓိတွာ. ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယာတိ ဥပရိမကာယံ ဥဇုံ ဌပေတွာ၊ အဋ္ဌာရသ ပိဋ္ဌိကဏ္ဋကေ ကောဋိယာ ကောဋိံ ပဋိပါဒေတွာ. ဧဝံ နိသိန္နဿ ဟိ စမ္မမံသနဟာရူနိ န ပဏမန္တိ၊ အထဿ တေသံ အပဏမနပစ္စယာ ခဏေ ခဏေ ဝေဒနာ န ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ တတော စိတ္တံ ဧကဂ္ဂံ ဟောတိ၊ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဝုဒ္ဓိံ ဥပဂစ္ဆတိ. ပရိမုခံ သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာတိ ကမ္မဋ္ဌာနာဘိမုခံ သတိံ ပဋ္ဌပေတွာ၊ မုခသမီပေ ဝါ ကတွာ. တေနေဝဿ နိဒ္ဒေသေ ‘‘အယံ သတိ ဥပဋ္ဌိတာ ဟောတိ သူပဋ္ဌိတာ၊ နာသိကဂ္ဂေ ဝါ မုခနိမိတ္တေ ဝါ’’တိ (ဝိဘ. ၅၃၇) ဝုတ္တံ. မုခနိမိတ္တန္တိ စေတ္ထ ဥတ္တရောဋ္ဌဿ ဝေမဇ္ဈပဒေသော၊ ယတ္ထ နာသိကာဝါတော ပဋိဟညတိ. အထ ဝါ ‘‘ပရီတိ ပရိဂ္ဂဟဋ္ဌော၊ မုခန္တိ နိယျာနဋ္ဌော၊ သတီတိ ဥပဋ္ဌာနဋ္ဌော၊ တေန ဝုစ္စတိ ပရိမုခံ သတိ’’န္တိ (ပဋိ. မ. ၁.၁၆၄) ဝံ ပဋိသမ္ဘိဒါယံ ဝုတ္တနယေနပေတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တတြာယံ သင်္ခေပတ္ထော ‘‘ပရိဂ္ဂဟိတနိယျာနံ သတိံ ကတွာ’’တိ.

အဘိဇ္ဈံ လောကေတိအာဒီသု အဘိမုခံ ဈာယတိ စိန္တေတီတိ အဘိဇ္ဈာ၊ ရာဂေါ. လုဇ္ဇနပလုဇ္ဇနဋ္ဌေန လောကော၊ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ. တေသု ကာမစ္ဆန္ဒံ ဝိက္ခမ္ဘေတွာတိ အတ္ထော. ဝိက္ခမ္ဘနဝသေနေဝ ဝိဂတာဘိဇ္ဈေန၊ န စက္ခုဝိညာဏာဒိသဒိသေနာတိ အတ္ထော. စေတသာတိ စိတ္တေန၊ ဣတ္ထမ္ဘူတော ဝိဟရတီတိ အတ္ထော. အဘိဇ္ဈာယာတိ အဘိဇ္ဈာတော. စိတ္တံ ပရိသောဓေတီတိ ယထာ နံ သာ မုဉ္စိတွာ န ပုန ဂဏှာတိ၊ ဧဝံ ပရိမောစေတီတိ အတ္ထော. ဗျာပဇ္ဇတိ ဣမိနာ စိတ္တံ ပူတိကုမ္မာသာဒယော ဝိယ ပကတိံ ဇဟာတီတိ ဗျာပါဒေါ. ဝိကာရပ္ပတ္တိယာ ပဒုဿတိ၊ ပရံ ဝါ ပဒူသေတိ ဝိနာသေတီတိ ပဒေါသော၊ ဥဘယမ္ပေတံ ကောဓဿေဝါဓိဝစနံ. ယသ္မာ စေတံ သဗ္ဗကမ္မဋ္ဌာနသာဓာရဏဝသေန ဒေသီယတိ၊ တသ္မာ ‘‘သဗ္ဗပါဏဘူတဟိတာနုကမ္ပီ’’တိ ဧဝံ မေတ္တာဝသေန အဝတွာ ‘‘အဗျာပန္နစိတ္တော’’တိ ဧတ္တကမေဝ ဝုတ္တံ.

ထိနံ စိတ္တဿ ဂေလညံ၊ မိဒ္ဓံ စေတသိကာနံ. အာလောကသညီတိ ရတ္တိယမ္ပိ ဒိဝါပိ ဒိဋ္ဌအာလောကသဉ္ဇာနနသညာယ သမန္နာဂတော၊ တာယ ပန အာလောကသညာယ ထိနမိဒ္ဓဝိနောဒနဿ ဝိသေသတော သတိသမ္ပဇညံ ဣစ္ဆိတဗ္ဗန္တိ အာဟ ‘‘သတော သမ္ပဇာနော’’တိ.

အနုဒ္ဓတောတိ အဝိက္ခိတ္တော တထာ ဧဝ အဇ္ဈတ္တံ ဝူပသန္တစိတ္တော. တိဏ္ဏဝိစိကိစ္ဆောတိ ဝိစိကိစ္ဆံ အတိက္ကမိတွာ ဌိတော. အကထံကထီ ကုသလေသု ဓမ္မေသူတိ အနဝဇ္ဇဓမ္မေသု ‘‘ကထံ ဣမေ၊ ကထံ ဣမေ’’တိ ဧဝံ ပဝတ္တနတော ကထံကထီသင်္ခါတာယ ဝိစိကိစ္ဆာယ ဝိရဟိတော. ဧဝံ ပဉ္စနီဝရဏပ္ပဟာနံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ယသ္မာ အပ္ပဟီနနီဝရဏဿ ဈာနံ န ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ န ဟိ ကာမစ္ဆန္ဒာဒီဟိ နာနာဝိသယဝိက္ခိတ္တစိတ္တံ ဧကတ္တာရမ္မဏေ သမာဓိယတိ၊ န ကာမဓာတုသမတိက္ကမနာယ ဝါ ပဋိပဇ္ဇတိ၊ တသ္မာ ‘‘သော ဣမေ ပဉ္စ နီဝရဏေ ပဟာယာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ သောတိ ယော ယထာဝုတ္တသီလာဒိဂုဏေ ပတိဋ္ဌာယ အရညာဒိအနုရူပသေနာသနဂတော အတ္တနော စရိယာနုကုလကမ္မဋ္ဌာနေ လီနုဒ္ဓစ္စရဟိတာယ သာတစ္စကိရိယာယ ဥပ္ပါဒိတုပစာရဇ္ဈာနေန ပဟီနပဉ္စနီဝရဏော ပဌမဇ္ဈာနာဓိဂမာယ ဝါယမတိ၊ သောတိ အတ္ထော.

စေတသော ဥပက္ကိလေသေတိ စိတ္တဿ အပ္ပဘဿရဘာဝကရဏေ. ပညာယ ဒုဗ္ဗလီကရဏေတိ ယသ္မာ ဣမေ နီဝရဏာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ အနုပ္ပန္နာယ လောကိယလောကုတ္တရာယ ပညာယ ဥပ္ပဇ္ဇိတုံ န ဒေန္တိ၊ ဥပ္ပန္နာယ ပန လောကိယအဋ္ဌသမာပတ္တိယာ၊ အဘိညာဘူတာယ ဝါ မူလံ ဥပစ္ဆိန္ဒိတွာ ပါတေန္တိ၊ တသ္မာ ‘‘ပညာယ ဒုဗ္ဗလီကရဏာ’’တိ ဝုစ္စန္တိ. ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟီတိအာဒီသု ကာမေဟီတိ ဝတ္ထုကာမကိလေသကာမေဟိ. ဝိဝိစ္စေဝါတိ ဝိဝိစ္စိတွာ ဝိနာ ဟုတွာ၊ အပက္ကမိတွာတိ အတ္ထော. နိယမတ္ထေန ပနေတ္ထ ဧဝ-ကာရေန ဈာနပဋိပက္ခဘူတာနံ ကာမာနံ ပရိစ္စာဂေနေဝ ပဌမဇ္ဈာနာဓိဂမော၊ အန္ဓကာရပရိစ္စာဂေနေဝ ဒီပပ္ပဝတ္တိ ဝိယာတိ ဒဿေတိ. ဥတ္တရပဒေပိ စေသ ဧဝ-ကာရော အာနေတွာ ‘‘ဝိဝိစ္စေဝ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟီ’’တိ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗော. န ဟိ သက္ကာ ကာမတော အညေဟိ နီဝရဏသင်္ခါတေဟိ အကုသလဓမ္မေဟိ အဝိဝိစ္စာပိ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိတုံ. ပဒဒွယေပိ ပန ‘‘ဝိဝိစ္စာ’’တိ ဣမိနာ ကာယဝိဝေကာဒီသု၊ တဒင်္ဂဝိဝေကာဒီသု စ တဒင်္ဂနိဿရဏဝိဝေကဝဇ္ဇိတာ သဗ္ဗေပိ ဝိဝေကာ ဣဓ အဓိပ္ပေတာ. ဝတ္ထုကာမဝိဝေကဝစနတော ဟိ ကာယဝိဝေကော ဝုတ္တော၊ ကိလေသကာမေဟိ ပန သေသာကုသလေဟိ စ ဝိဝေကဝစနတော စိတ္တဥပဓိဝိဝေကာ၊ ဝိက္ခမ္ဘနာဒိဝိဝေကာ စ ဝုတ္တာ. လောကုတ္တရဇ္ဈာနမ္ပိ သင်္ဂဟိတတ္တာ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧဝမေတေန ပဒဒွယေန ယထာက္ကမံ ကာမစ္ဆန္ဒနီဝရဏသေသနီဝရဏဝိက္ခမ္ဘနာဒိကော ဝုတ္တော. ဧဝံ ဩဃာဒီသုပိ ယထာရဟံ ယောဇေတဗ္ဗံ.

ဧတ္တာဝတာ စ ပဌမဿ ဈာနဿ ပဟာနင်္ဂံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ သမ္ပယောဂင်္ဂံ ဒဿေတုံ ‘‘သဝိတက္ကံ သဝိစာရ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဝိတက္ကေန စ ဝိစာရေန စ သဟ ဝတ္တတိ ရုက္ခော ဝိယ ပုပ္ဖေန၊ ဖလေန စာတိ ဣဒံ ဈာနံ ‘‘သဝိတက္ကံ သဝိစာရ’’န္တိ ဝုစ္စတိ. ဝိဝေကဇန္တိ ဧတ္ထ ဝိဝိတ္တိ ဝိဝေကော၊ နီဝရဏဝိဂမောတိ အတ္ထော. ဝိဝိတ္တောတိ ဝါ ဝိဝေကော၊ နီဝရဏဝိဝိတ္တော ဈာနသမ္ပယုတ္တဓမ္မရာသီတိ အတ္ထော၊ တသ္မာ ဝိဝေကတော၊ တသ္မိံ ဝါ ဝိဝေကေ ဇာတန္တိ ဝိဝေကဇံ. ပီတိသုခန္တိ ဧတ္ထ ပီတီတိ အပ္ပနာပ္ပတ္တာ ဖရဏာပီတိ၊ သုခဉ္စ တံသမ္ပယုတ္တံ၊ ဣတိ အယဉ္စ ပီတိ ဣဒဉ္စ သုခံ အဿ ဈာနဿ၊ အသ္မိံ ဝါ အတ္ထီတိ ဣဒံ ဈာနံ ‘‘ပီတိသုခ’’န္တိ ဝုစ္စတိ. အထ ဝါ ပီတိ စ သုခဉ္စ ပီတိသုခံ၊ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ အဿ၊ အသ္မိံ ဝါတိ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ၊ ဧဝံ ဧကပဒဝသေန ‘‘ဝိဝေကဇပီတိသုခ’’န္တိ ဝတ္တဗ္ဗေ နိဂ္ဂဟီတာဂမံ ကတွာ ‘‘ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခ’’န္တိပိ ဝတ္တုံ ယုဇ္ဇတိ. ယထေဝ ဟိ ဈာနံ၊ ဧဝံ ပီတိသုခမ္ပိ ဝိဝေကဇမေဝ ဟောတီတိ. ပဌမံ ဈာနန္တိ ဂဏနာနုပုဗ္ဗတော ပဌမံ၊ ပဌမံ ဥပ္ပတ္တိတောပိ ပဌမံ. အာရမ္မဏူပနိဇ္ဈာနတော၊ ပစ္စနီကဈာပနတော ဝါ ဈာနံ၊ ဣမိနာ နယေန ဥပရိ ‘‘ဒုတိယံ ဈာန’’န္တိအာဒီသု အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတီတိ ဧဝံ ပဉ္စင်္ဂဝိပ္ပဟီနံ ပဉ္စင်္ဂသမန္နာဂတံ တိဝိဓကလျာဏံ ဒသလက္ခဏသမ္ပန္နံ ပဌမံ ဈာနံ အဓိဂန္တွာ တဒနုရူပေန ဣရိယာပထဝိဟာရေန ပဝတ္တတီတိ အတ္ထော. ဧတ္ထ စ စိတ္တေကဂ္ဂတာ ကိဉ္စာပိ ‘‘သဝိတက္ကသဝိစာရ’’န္တိ ဣမသ္မိံ ပါဌေ န နိဒ္ဒိဋ္ဌာ၊ တထာပိ ဝိဘင်္ဂေ ‘‘ဈာနန္တိ ဝိတက္ကော ဝိစာရော ပီတိ သုခံ စိတ္တဿေကဂ္ဂတာ’’တိ (ဝိဘ. ၅၆၉) ဝုတ္တတ္တာ အင်္ဂမေဝ.

ဧဝံ ပဌမဇ္ဈာနာဓိဂမံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ တဒနန္တရံ အဓိဂတပဌမဇ္ဈာနဿ တံ အာဝဇ္ဇနသမာပဇ္ဇနဝုဋ္ဌာနာဓိဋ္ဌာနပစ္စဝေက္ခဏသင်္ခါတာဟိ ပဉ္စဟိ ဝသီဟိ ဝသီဘူတံ ကတွာ တတော ဝုဋ္ဌာယ တတ္ထ အာသန္နနီဝရဏပစ္စတ္ထိကတာယ စေဝ ဩဠာရိကဝိတက္ကဝိစာရက္ခောဘသမင်္ဂိတာယ စ ဒေါသံ ဒိသွာ နိကန္တိံ ပရိယာဒါယ ဝိတက္ကာဒိဘေဒေါဠာရိကင်္ဂပ္ပဟာနာယ၊ ပီတိအာဒိသန္တင်္ဂပဋိလာဘာယ စ တဒေဝ ကမ္မဋ္ဌာနံ ပုနပ္ပုနံ မနသိကရောတော ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တပ္ပါဒကဉ္စ လောကုတ္တရဇ္ဈာနံ ပုဂ္ဂလာဓိဋ္ဌာနေန ဒဿေတုံ ‘‘ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဝူပသမာတိ သမတိက္ကမာ၊ ဒုတိယဇ္ဈာနက္ခဏေ အပါတုဘာဝါတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. အဇ္ဈတ္တန္တိ အတ္တနိ ဇာတံ၊ အတ္တသန္တာနေ နိဗ္ဗတ္တန္တိ အတ္ထော. သမ္ပသာဒနန္တိ သဒ္ဓါသင်္ခါတသမ္ပသာဒနယောဂတော ဈာနမ္ပိ သမ္ပသာဒနံ နီလဝဏ္ဏယောဂတော နီလဝတ္ထံ ဝိယ. ဧကောဒိဘာဝန္တိ ဧတ္ထ ဝိတက္ကဝိစာရေဟိ အနဇ္ဈာရုဠှတ္တာ ဧကော အဂ္ဂေါ သေဋ္ဌော ဥဒေတီတိ ဧကောဒိ၊ သမာဓိ. တံ ဘာဝေတိ ဝဍ္ဎေတီတိ ဒုတိယဇ္ဈာနံ ဧကောဒိဘာဝံ. သော ပနာယံ ဧကောဒိ ယသ္မာ စေတသော၊ န သတ္တဿ၊ န ဇီဝဿ၊ တသ္မာ ဧတံ ‘‘စေတသော ဧကောဒိဘာဝ’’န္တိ ဝုတ္တံ.

နနု စာယံ သဒ္ဓါ ပဌမဇ္ဈာနေပိ အတ္ထိ၊ အယဉ္စ ဧကောဒိနာမကော သမာဓိ၊ အထ ကသ္မာ ဣဒမေဝ ဧဝံ ဝုတ္တန္တိ? ဝုစ္စတေ – ဣမသ္မိဉှိ ဈာနေ ဝိတက္ကဝိစာရက္ခောဘာဘာဝေန ဗလဝတီ သဒ္ဓါ၊ သမာဓိ စ၊ တသ္မာ ဣဒမေဝ ဧဝံ ဝုတ္တန္တိ. အဝိတက္ကံ အဝိစာရန္တိ ဘာဝနာယ ပဟီနတ္တာ နတ္ထိ ဧတသ္မိံ၊ ဧတဿ ဝါ ဝိတက္ကော ဝိစာရော၊ န တတိယဇ္ဈာနာဒိ ဝိယ၊ စက္ခုဝိညာဏာဒိ ဝိယ စ အဘာဝပ္ပတ္တိတော၊ တသ္မာ ဣမဿ ‘‘ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ’’တိ ဣဒံ ကာရဏဝစနန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. သမာဓိဇန္တိ ပဌမဇ္ဈာနသမာဓိတော၊ သမ္ပယုတ္တသမာဓိတော ဝါ ဇာတံ၊ ဝိတက္ကာဒိက္ခောဘာဘာဝေန စေတဿ ဝဏ္ဏဘဏနတ္ထံ ဣဒမေဝ ‘‘သမာဓိဇ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတီတိ ဧဝံ ဒုဝင်္ဂဝိပ္ပဟီနံ တိဝင်္ဂသမန္နာဂတံ တိဝိဓကလျာဏာဒိယုတ္တံ ဒုတိယံ ဈာနံ အဓိဂန္တွာ ဝုတ္တနယေန ဝတ္တတီတိ အတ္ထော.

ဧဝံ ဒုတိယဇ္ဈာနာဓိဂမံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ တဒနန္တရံ အဓိဂတဒုတိယဇ္ဈာနဿ တံ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝသီဘူတံ ကတွာ တတ္ထ အာသန္နဝိတက္ကဝိစာရပစ္စတ္ထိကတာယ စေဝ ဩဠာရိကပီတင်္ဂသမင်္ဂိတာယ စ ဒေါသံ ဒိသွာ နိကန္တိံ ပရိယာဒါယ တဒေါဠာရိကင်္ဂပ္ပဟာနာယ သေသသန္တင်္ဂပဋိလာဘာယ တဒေဝါရမ္မဏံ ပုနပ္ပုနံ မနသိကရောတော တတိယံ ဈာနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တပ္ပါဒကဉ္စ လောကုတ္တရံ၊ တံ ဒဿေတုံ ‘‘ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဝိရဇ္ဇနံ ဝိရာဂေါ၊ သမတိက္ကမော၊ တသ္မာ ဝိရာဂါ. စ-ကာရေန ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမံ သမ္ပိဏ္ဍေတိ ‘‘ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ၊ ဝိတက္ကဝိစာရာနဉ္စ ဝူပသမာ’’တိ. ဣဒဉ္စေတဿ အာဂမနမဂ္ဂပရိဒီပနတ္ထံ၊ ဝဏ္ဏဘဏနတ္ထဉ္စ ဝုတ္တံ. ဥပေက္ခကော ဝိဟရတီတိ ဧတ္ထ ဥပပတ္တိတော ဣက္ခတိ အပက္ခပတိတာ ဟုတွာ ပဿတီတိ ဥပေက္ခာ၊ တတြမဇ္ဈတ္တတာ. တာယ ဝိသဒါယ ပီတိဝိရာဂပဒဋ္ဌာနာယ ထာမဂတာယ သမန္နာဂတတ္တာ တတိယဇ္ဈာနသမင်္ဂီ ‘‘ဥပေက္ခကော’’တိ ဝုစ္စတိ၊ ဝိတက္ကာဒိက္ခောဘာဘာဝေန ပနေသာ ဧတ္ထေဝ ပရိဗျတ္တကိစ္စာ ဇာတာ၊ န ပဌမဇ္ဈာနာဒီသူတိ. သတော စ သမ္ပဇာနောတိ ပုဂ္ဂလာဓိဋ္ဌာနေန သတိ စ သမ္ပဇညဉ္စ ဝုတ္တံ၊ ဣဒဉ္စ သတိသမ္ပဇညဗလေနေဝ ဌိတံ တံပီတိသဟစရိတံ သုခံ၊ တတော အပနီတံ ဝစ္ဆော ဝိယ ဗန္ဓနဗလေန ဓေနုံ ပီတိံ န ဥပဂစ္ဆတိ၊ ဣမသ္မိဉ္စ သတိ အတိမဓုရေ သုခေ ယောဂိနော န သာရဇ္ဇန္တိ၊ နော အညထာတိ ဣမမ္ပိ အတ္ထဝိသေသံ ဒဿေတုံ ဣဓေဝ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. သုခဉ္စ ကာယေန ပဋိသံဝေဒေတီတိ ဧတ္ထ ကိဉ္စာပိ တတိယဇ္ဈာနသမင်္ဂိနော သုခပဋိသံဝေဒနာဘောဂေါ နတ္ထိ၊ ဧဝံ သန္တေပိ ယသ္မာ တဿ နာမကာယေန သမ္ပယုတ္တံ အတိပဏီတံ သုခံ၊ တံသမုဋ္ဌိတေန တဿ အတိပဏီတေန ရူပေန ရူပကာယော ဖုဋ္ဌော၊ ယဿ ဖုဋ္ဌတ္တာ ဈာနာ ဝုဋ္ဌိတောပိ ကာယိကသုခံ ပဋိသံဝေဒေယျ၊ တသ္မာ ဧတမတ္ထံ ဒဿေန္တော ‘‘သုခဉ္စ ကာယေန ပဋိသံဝေဒေတီ’’တိ အာဟ. ယံ တန္တိအာဒီသု ယန္တိ ယသ္မာ၊ ယံ ဈာနဟေတူတိ အတ္ထော. တန္တိ တံ တတိယဇ္ဈာနသမင်္ဂိပုဂ္ဂလံ ဗုဒ္ဓါဒယော အရိယာ အာစိက္ခန္တိ ပသံသန္တိ. ကိန္တိ? ‘‘ဥပေက္ခကော သတိမာ သုခဝိဟာရီ’’တိ. ဧဝံ ဧကင်္ဂဝိပ္ပဟီနံ ဒုဝင်္ဂသမန္နာဂတံ တိဝိဓကလျာဏာဒိယုတ္တံ တတိယံ ဈာနံ အဓိဂန္တွာ ပဝတ္တတီတိ အတ္ထော. ယံ ပန ဈာနံ ဝိဘင်္ဂေ ‘‘ဈာနန္တိ ဥပေက္ခာ သတိ သမ္ပဇညံ သုခံ စိတ္တဿေကဂ္ဂတာ’’တိ (ဝိဘ. ၅၉၁) ဝုတ္တံ၊ တံ သပရိက္ခာရံ ဈာနံ ဒဿေတုံ ပရိယာယေန ဝုတ္တံ. ဥပနိဇ္ဈာနလက္ခဏာနံ ပန သုခစိတ္တေကဂ္ဂတာနံ ဝသေန ဒုဝင်္ဂိကမေဝေတံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ယထာဟ – ‘‘ဒုဝင်္ဂိကံ ဈာနံ ဟောတီ’’တိအာဒိ (ဝိဘ. ၆၂၄).

ဧဝံ တတိယဇ္ဈာနာဓိဂမံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ တဒနန္တရံ အဓိဂတတတိယဇ္ဈာနဿ တံ ဝသီဘူတံ ကတွာ တတော ဝုဋ္ဌာယ တတ္ထ ဝုတ္တနယေန ဒေါသံ ဒိသွာ နိကန္တိံ ပရိယာဒါယ ဩဠာရိကသုခင်္ဂပ္ပဟာနာယ၊ ဥပေက္ခေကဂ္ဂတာသင်္ခါတသေသသန္တင်္ဂပဋိလာဘာယ စ တဒေဝ နိမိတ္တံ မနသိကရောတော စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တပ္ပါဒကဉ္စ လောကုတ္တရံ၊ တံ ပုဂ္ဂလာဓိဋ္ဌာနေန ဒဿေတုံ ‘‘သုခဿ စ ပဟာနာ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ သုခဿ စ ပဟာနာ ဒုက္ခဿ စ ပဟာနာတိ ကာယိကဿ သုခဿ၊ ဒုက္ခဿ စ ပဟာနာ. ပုဗ္ဗေဝါတိ တဉ္စ ခေါ ပုဗ္ဗေဝ၊ န စတုတ္ထဇ္ဈာနက္ခဏေတိ အတ္ထော. သောမနဿဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာတိ စေတသိကဿ သုခဿ၊ ဒုက္ခဿ စ ပုဗ္ဗေဝ ပဟာနာ. ကဒါ ပန တေသံ ပဟာနံ ဟောတီတိ? စတုန္နံ ဈာနာနံ ဥပစာရက္ခဏေ. ဒုက္ခဒေါမနဿသုခသောမနဿာနိ ဟိ ယထာက္ကမံ ပဌမာဒိစတုန္နံ ဈာနာနံ ဥပစာရက္ခဏေ ဧဝ ပဟီယန္တိ. ယဒိ ဧဝံ၊ ကသ္မာ ပနေသ ‘‘ဝိဝိစ္စေဝ။ပေ။ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ၊ ဧတ္ထုပ္ပန္နံ ဒုက္ခိန္ဒြိယံ အပရိသေသံ နိရုဇ္ဈတိ။ပေ။ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ၊ ဧတ္ထုပ္ပန္နံ သောမနဿိန္ဒြိယံ အပရိသေသံ နိရုဇ္ဈတီ’’တိ (သံ. နိ. ၅.၅၁၀) ဧဝံ ဈာနေသွေဝ နိရောဓော ဝုတ္တောတိ? အတိသယနိရောဓဿ ဝုတ္တတ္တာ. ဥပစာရက္ခဏေသု ဟိ ယော နိရောဓော၊ သော နိရောဓော ဧဝ၊ နာတိသယနိရောဓော၊ သော ပန ဈာနက္ခဏေသု ဧဝ. တတော ဧဝ ဟိ တတ္ထ တတ္ထ အပရိသေသဂ္ဂဟဏံ ကတန္တိ၊ တတ္ထ တတ္ထ ပန ပဟီနာပိ ဧတာ ဝေဒနာ ဧတ္ထ ဒုဝိညေယျလက္ခဏာယ အဒုက္ခမသုခါယ ဝေဒနာယ ဒုက္ခာဒိဗျတိရေကေန သုခဂ္ဂဟဏတ္ထံ၊ ဝဏ္ဏဘဏနတ္ထဉ္စဿ ဈာနဿ သမာဟဋာ၊ ပစ္စယဒဿနတ္ထဉ္စဿ. ယထာဟ – ‘‘စတ္တာရော ခေါ၊ အာဝုသော၊ ပစ္စယာ အဒုက္ခမသုခါယ စေတောဝိမုတ္တိယာ သမာပတ္တိယာ၊ ဣဓာဝုသော၊ ဘိက္ခု သုခဿ စ ပဟာနာ’’တိအာဒိ (မ. နိ. ၁.၄၅၈).

ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိန္တိ တတြမဇ္ဈတ္တတာသင်္ခါတာယ ဥပေက္ခာယ ဇနိတသတိယာ ပါရိသုဒ္ဓိ. နိရုပက္လေသတာယ ဟိ တံ ပရိသုဒ္ဓတ္တံ. န ကေဝလဉ္စေတ္ထ ဥပေက္ခာယ သတိ ဧဝ ပရိသုဒ္ဓါ၊ အပိစ ခေါ သဗ္ဗေပိ သမ္ပယုတ္တဓမ္မာ၊ သတိသီသေန ပနာယံ ဒေသနာ ကတာတိ. ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတီတိ ဧဝံ ဧကင်္ဂဝိပ္ပဟီနံ ဒုဝင်္ဂသမန္နာဂတံ တိဝိဓကလျာဏာဒိယုတ္တံ စတုတ္ထံ ဈာနံ အဓိဂန္တွာ တဒနုရူပေန ဣရိယာပထဝိဟာရေန ပဝတ္တတီတိ အတ္ထော.

ဧဝံ ရူပါဝစရလောကုတ္တရစတုက္ကဇ္ဈာနံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ အရူပါဝစရဇ္ဈာနံ ဒဿေန္တော ယံ တတ္ထ ပဌမံ၊ ဧဝံ အဓိဂတရူပါဝစရစတုတ္ထဇ္ဈာနဿ ကရဇရူပေ ဒဏ္ဍာဒါနာဒီနဉ္စေဝ စက္ခုရောဂါဒိအာဗာဓာနဉ္စ ဝသေန ဒိဋ္ဌာဒီနဝဿ ကရဇရူပဿ သမတိက္ကမာယ အာကာသကသိဏဝိရဟိတေသု နဝသု ကသိဏေသု အညတရသ္မိံ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပ္ပါဒေတွာ တဿာရမ္မဏဘူတံ ကသိဏပဋိဘာဂရူပမ္ပိ ကရဇရူပပဋိဘာဂတာယ၊ အရညေ သပ္ပါနုဗန္ဓဿ ဘယေန ပလာယတော ရဇ္ဇုတာလပဏ္ဏာဒိံ သပ္ပပဋိဘာဂတာယ ဝိယ သမတိက္ကမိတုကာမဿ ပဉ္စဟာကာရေဟိ တံ ဈာနံ ဝသီဘူတံ ကတွာ တတော ဝုဋ္ဌာယ တတ္ထ နိဗ္ဗေဇနီယရူပပဋိဘာဂါရမ္မဏတာယ၊ အာသန္နသောမနဿပစ္စတ္ထိကတာယ စ ဒေါသံ ဒိသွာ နိကန္တိံ ပရိယာဒါယ အင်္ဂေသု သမတိက္ကမိတဗ္ဗာဘာဝေန အာရမ္မဏသမတိက္ကမဘူတံ အာကာသာနဉ္စာယတနံ သန္တတော မနသိကရိတွာ စက္ကဝါဠပရိယန္တံ ဝါ ယတ္တကံ ဝါ ဣစ္ဆတိ၊ တတ္တကံ ကသိဏံ ပတ္ထရိတွာ ဝါ ကသိဏံ အမနသိကရိတွာ တေန ဖုဋ္ဌောကာသံ ‘‘အာကာသော အာကာသော’’တိ ဝါ ‘‘အနန္တော အာကာသော’’တိ ဝါ မနသိကာရေန ကသိဏံ ဥဂ္ဃါဋေတွာ ဝါ တံ ကသိဏုဂ္ဃါဋိမာကာသနိမိတ္တံ ‘‘အာကာသော’’တိ ပုနပ္ပုနံ မနသိကရောတော အာကာသာနဉ္စာယတနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တံ တာဝ ဒဿေတုံ ‘‘သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ’’တိအာဒိမာဟ.

တတ္ထ သဗ္ဗသောတိ သဗ္ဗာကာရေန၊ သဗ္ဗာသံ ဝါ အနဝသေသာနန္တိ အတ္ထော. ရူပသညာနန္တိ သညာသီသေန ဝုတ္တာနံ ကုသလဝိပါကကိရိယဝသေန ပဉ္စဒသရူပါဝစရဇ္ဈာနာနဉ္စေဝ တဒါရမ္မဏာနဉ္စ. ရူပဇ္ဈာနမ္ပိ ဟိ ‘‘ရူပေ သညာ ရူပသညာ’’တိ ဧဝံ သညာသီသေန ဝုစ္စတိ၊ တဒါရမ္မဏကသိဏမ္ပိ ရူပန္တိ သညာ နာမမဿာတိ ‘‘ရူပသည’’န္တိ ဝုစ္စတိ. သမတိက္ကမာတိ ဝိရာဂါ၊ နိရောဓာ စ. ဝိဘင်္ဂေ ပန သညာသု သမတိက္ကန္တာသု အာရမ္မဏံ သမတိက္ကန္တမေဝ ဟောတီတိ ‘‘သမာပန္နဿ ဝါ ဥပပန္နဿ ဝါ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရိဿ ဝါ’’တိအာဒိနာ (ဝိဘ. ၆၀၂) သညာနမေဝ သမတိက္ကမော ဝုတ္တော၊ အာရမ္မဏေ အဝိရတ္တဿ သညာသမတိက္ကမော နတ္ထေဝါတိ တံ သမတိက္ကမဝသေနာပိ အတ္ထဝဏ္ဏနာ ကာတဗ္ဗာဝ.

ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာတိ စက္ခာဒီနံ ဝတ္ထူနံ၊ ရူပါဒီနဉ္စ အာရမ္မဏာနံ ပဋိဃာတေန သမုပ္ပန္နာ ဒွိပဉ္စဝိညာဏသညာ ပဋိဃသညာ၊ တာသံ အတ္ထင်္ဂမာ. ကိဉ္စာပိ တာ ရူပါဝစရဇ္ဈာနသမာပန္နဿာပိ န သန္တိ၊ အထ ခေါ န ပဟီနတ္တာ န သန္တိ. န ဟိ ရူပဝိရာဂါယ ရူပါဝစရဘာဝနာ သံဝတ္တတိ၊ ရူပါယတ္တာဝ ဧတာသံ ပဝတ္တိ၊ အယံ ပန ဘာဝနာ ရူပဝိရာဂါယ သံဝတ္တတိ၊ တသ္မာ တာ ဧတ္ထ ပဟီနာတိ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတိ. နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာတိ နာနတ္တေ ဂေါစရေ ပဝတ္တာနံ၊ နာနတ္တာနံ ဝါ မနောဝိညာဏဓာတုဝသေန ပဝတ္တာနဉ္စ စတုစတ္တာလီသကာမာဝစရသညာနံ အမနသိကာရာ အနာဝဇ္ဇနာ. ဧတ္ထ စ ရူပပဋိဃသညာနံ ဣမိနာ ဈာနေန နိဗ္ဗတ္တဘဝေပိ အနုပ္ပတ္တိတော ‘‘သမတိက္ကမာ အတ္ထင်္ဂမာ’’တိ ဧဝံ အဘာဝေါ ဧဝ ဝုတ္တော. ‘‘နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ’’တိ အဋ္ဌကာမာဝစရကုသလာနံ နဝကိရိယာနံ ဒသာကုသလာနံ ဝသေန သတ္တဝီသတိသညာနံ အရူပဘဝေပိ မနသိကာရေန ဥပ္ပတ္တိသမ္ဘဝတော တာသံ အမနသိကာရာ ဣစ္စေဝ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

အနန္တော အာကာသောတိ ဧတ္ထ နာဿ ဥပ္ပါဒန္တော ဝါ ဝယန္တော ဝါ ပညာယတီတိ အနန္တော. အာကာသောတိ ကသိဏုဂ္ဃါဋိမာကာသော ဝုစ္စတိ၊ မနသိကာရဝသေနပေတ္ထ အနန္တတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. တေနေဝ ဝိဘင်္ဂေ ဝုတ္တံ ‘‘တသ္မိံ အာကာသေ စိတ္တံ ဌပေတိ။ပေ။ အနန္တံ ဖရတိ၊ တေန ဝုစ္စတိ အနန္တော အာကာသော’’တိ (ဝိဘ. ၆၀၅). ဣဒံ ပနဿ ဘာဝနာကာရဒဿနံ. အာကာသာနဉ္စာယတနန္တိ ဧတ္ထ နာဿ အန္တောတိ အနန္တံ အာကာသမေဝ အနန္တံ အာကာသာနန္တံ၊ အာကာသာနန္တမေဝ အာကာသာနဉ္စံ၊ တဒေဝ အာကာသာနဉ္စံ အဓိဋ္ဌာနဋ္ဌေန၊ သဉ္ဇာတိသမောသရဏဋ္ဌေန စ အာယတနံ၊ တံ အာရမ္မဏမဿ သသမ္ပယုတ္တဓမ္မဿ ဈာနဿာတိ အာကာသာနဉ္စာယတနံ. တံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝုတ္တနယေန ဝိဟရတီတိ အတ္ထော.

ဧဝံ အာကာသာနဉ္စာယတနာဓိဂမံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ယံ တဒနန္တရံ အဓိဂတပဌမာရုပ္ပဿ တံ ဝသီဘူတံ ကတွာ တတ္ထ အာသန္နရူပဇ္ဈာနပစ္စတ္ထိကတာယ၊ ရူပပဋိဘာဂါကာသာရမ္မဏတာယ စ ဒေါသံ ဒိသွာ နိကန္တိံ ပရိယာဒါယ တံ သမတိက္ကမာယ အာကာသံ ဖရိတွာ ပဝတ္တံ ဝိညာဏံ ‘‘အနန္တံ ဝိညာဏ’’န္တိ ပုနပ္ပုနံ မနသိကရောတော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တံ ဒဿေတုံ ‘‘သဗ္ဗသော အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေန ဈာနမ္ပိ အာကာသာနဉ္စာယတနံ အာရမ္မဏမ္ပိ. အာရမ္မဏမ္ပိ ဟိ ပုရိမနယေန အာကာသာနဉ္စဉ္စ တံ ပဌမာရုပ္ပဿ အာရမ္မဏတ္တာ ဝုတ္တနယေန အာယတနဉ္စာတိ ‘‘အာကာသာနဉ္စာယတန’’န္တိ ဝုစ္စတိ. ဣတိ ဥဘယဿာပိ အပ္ပဝတ္တိကရဏေန၊ အမနသိကရဏေန စ ဧကဇ္ဈံ ကတွာ ‘‘အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မာ’’တိ ဣဒံ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

အနန္တံ ဝိညာဏန္တိ တညေဝ ပဌမာရုပ္ပဝိညာဏံ အာကာသံ အနန္တတော ဖရိတွာ ပဝတ္တံ ‘‘အနန္တံ ဝိညာဏ’’န္တိ ဧဝံ မနသိကရောတောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ၊ မနသိကာရဝသေန ဝါ အနန္တံ. ဝိဘင်္ဂေပိ ဟိ ‘‘အနန္တံ ဖရတီ’’တိ (ဝိဘ. ၆၁၀) ဝုတ္တံ. ဝိညာဏဉ္စာယတနန္တိ ဧတ္ထ ဝုတ္တနယေန အနန္တမေဝ အာနဉ္စံ၊ ဝိညာဏဉ္စ တံ အာနဉ္စဉ္စာတိ ဝိညာဏာနန္တန္တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ရုဠှိတော ‘‘ဝိညာဏဉ္စ’’န္တိ ဝုတ္တံ၊ တဒေဝ အာယတနမာရမ္မဏမဿာတိ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ.

ဧဝံ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ယံ တဒနန္တရံ အဓိဂတဒုတိယာရုပ္ပဿ တံ ဝသီဘူတံ ကတွာ တတ္ထ အာသန္နာကာသာနဉ္စာယတနပစ္စတ္ထိကတာယ၊ တဒါရမ္မဏတာယ စ ဒေါသံ ဒိသွာ နိကန္တိံ ပရိယာဒါယ တံ သမတိက္ကမာယ ပဌမာရုပ္ပဝိညာဏာဘာဝံ ‘‘နတ္ထိ နတ္ထီ’’တိ ဝါ ‘‘သုညံ သုည’’န္တိ ဝါ ‘‘ဝိဝိတ္တံ ဝိဝိတ္တ’’န္တိ ဝါ ပုနပ္ပုနံ မနသိကရောတော အာကိဉ္စညာယတနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တံ ဒဿေတုံ ‘‘သဗ္ဗသော’’တိအာဒိမာဟ. ဣဓာပိ ဝုတ္တနယေန ဈာနဿ၊ တဒါရမ္မဏဿ စ ဝိညာဏဉ္စာယတနဿ သမတိက္ကမောဝ ဝေဒိတဗ္ဗော. နတ္ထိ ကိဉ္စီတိ ‘‘နတ္ထိ နတ္ထိ၊ သုညံ သုညံ၊ ဝိဝိတ္တံ ဝိဝိတ္တ’’န္တိ ဧဝံ မနသိကရောတောတိ အတ္ထော.

အာကိဉ္စညာယတနန္တိ ဧတ္ထ နာဿ ကိဉ္စနန္တိ အကိဉ္စနံ၊ အန္တမသော ဘင်္ဂမတ္တမ္ပိဿ အဝသိဋ္ဌံ နတ္ထီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ၊ အကိဉ္စနဿ ဘာဝေါ အာကိဉ္စညံ၊ အာကာသာနဉ္စာယတနဝိညာဏာပဂမဿေတံ အဓိဝစနံ၊ အာကိဉ္စညံ အာယတနမာရမ္မဏမဿာတိ အာကိဉ္စညာယတနံ. သေသံ သုဝိညေယျမေဝ.

ဧဝံ အာကိဉ္စညာယတနာဓိဂမံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ယံ တဒနန္တရံ အဓိဂတတတိယာရုပ္ပဿ တံ ဝသီဘူတံ ကတွာ တတ္ထ အာသန္နဝိညာဏဉ္စာယတနပစ္စတ္ထိကတာယ ဒေါသံ ဒိသွာ နိကန္တိံ ပရိယာဒါယ တံ သမတိက္ကမာယ တဒေဝ အာကိဉ္စညာယတနံ ‘‘သန္တံ သန္တ’’န္တိ ပုနပ္ပုနံ မနသိကရောတော နေဝသညာနာသညာယတနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တံ ဒဿေတုံ ‘‘သဗ္ဗသော’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ နေဝသညာနာသညာယတနန္တိ ဩဠာရိကာယ သညာယ အဘာဝတော၊ သုခုမာယ စ ဘာဝတော နေဝဿ သသမ္ပယုတ္တဓမ္မဿ ဈာနဿ သညာ နာသညာတိ နေဝသညာနာသညံ၊ တဒေဝ ဓမ္မာယတနမနာယတနပရိယာပန္နတ္တာ အာယတနန္တိ နေဝသညာနာသညာယတနံ.

အထ ဝါ ယာယမေတ္ထ သညာ၊ သာ ပဋုသညာကိစ္စံ ကာတုံ အသမတ္ထတာယ နေဝသညာ၊ သင်္ခါရာဝသေသသုခုမဘာဝေန ဝိဇ္ဇမာနတ္တာ နာသညာတိ နေဝသညာနာသညာ၊ နေဝသညာနာသညာ စ သာ သမ္ပယုတ္တဓမ္မာနံ အဓိဋ္ဌာနဋ္ဌေန အာယတနဉ္စာတိ နေဝသညာနာသညာယတနံ. န ကေဝလဉ္စေတ္ထ သညာဝ ဧဒိသီ၊ အပိ တု ဖဿောပိ နေဝဖဿော နာဖဿော၊ စိတ္တမ္ပိ နေဝစိတ္တံ နာစိတ္တံ၊ ဧဝံ သေသသမ္ပယုတ္တဓမ္မာပိ၊ သညာသီသေန ပနာယံ ဒေသနာ ကတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. တတ္ထ သင်္ခါရာဝသေသသုခုမဘာဝေနာတိ အစ္စန္တသုခုမဘာဝပ္ပတ္တသင်္ခါရဘာဝေန. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ.

အယံ ပနေတ္ထ အာဒိတော ပဋ္ဌာယ ပိဏ္ဍတ္ထပ္ပကာသနာ – ‘‘ဣဓ ဘိက္ခု ပါတိမောက္ခသံဝရသံဝုတော’’တိအာဒိနာ သာသနေ လောကိယလောကုတ္တရဇ္ဈာနနိဗ္ဗတ္တကပုဂ္ဂလဿ ပတိဋ္ဌာဘူတသီလေသု ပါတိမောက္ခသံဝရသီလဝိသုဒ္ဓိံ ဥပဒိသတိ. ‘‘ဝိဟရတီ’’တိ ဣမိနာ တဒနုရူပဝိဟာရသမင်္ဂိဘာဝံ. ‘‘အာစာရဂေါစရသမ္ပန္နော’’တိ ဣမိနာ အာဇီဝပါရိသုဒ္ဓိသီလံ၊ တဒုပကာရကေ စ ဓမ္မေ. ‘‘အဏုမတ္တေသူ’’တိအာဒိနာ ယထာဝုတ္တသီလေဟိ အစဝနံ၊ တေသဉ္စ အနဝသေသတော သမာဒါနံ. ‘‘ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရော’’တိ ဣမိနာ ဣန္ဒြိယသံဝရသီလံ. ‘‘ဘောဇနေ မတ္တညူ’’တိ ဣမိနာ ပစ္စယသန္နိဿိတသီလံ၊ သန္တောသာဒိဂုဏဉ္စ. ‘‘ပုဗ္ဗရတ္တာပရရတ္တ’’န္တိအာဒိနာ သီလဓုတင်္ဂေသု ပတိဋ္ဌိတဿ ဘာဝနာရာမဿ တဒုပကာရကေ ဓမ္မေ. ‘‘ဗောဓိပက္ခိကာန’’န္တိအာဒိနာ ပဋိပတ္တိယာ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယတံ. ‘‘သော အဘိက္ကန္တေ’’တိအာဒိနာ ယထာဝုတ္တဂုဏာနံ အပရိဟာနာယ၊ ဝက္ခမာနာနဉ္စ ပဋိလာဘာယ သတိသမ္ပယောဂံ. ‘‘သော ဝိဝိတ္တ’’န္တိအာဒိနာ ဘာဝနာနုရူပသေနာသနပရိဂ္ဂဟံ. ‘‘သော အရညဂတော’’တိအာဒိနာ ဈာနဘာဝနာရမ္ဘပ္ပကာရံ. ‘‘သော အဘိဇ္ဈ’’န္တိအာဒိနာ ဈာနဘာဝနာဘိယောဂေန ပဟီနပဉ္စနီဝရဏဿ ဥပစာရဇ္ဈာနုပ္ပတ္တိံ. ‘‘သော ဣမေ ပဉ္စ နီဝရဏေ’’တိအာဒိနာ တဿ ဥပရူပရိ ဝါယမတော ရူပါရူပဇ္ဈာနုပ္ပတ္တိက္ကမံ ဥပဒိသတိ. အယံ တာဝေတ္ထ ပဒတ္ထော.

ဓမ္မဘေဒေါ ပနေတ္ထ ဝိဘင်္ဂနယေ ပါကဋော ဘဝိဿတိ. တီသု ဟိ နယေသု မဟဂ္ဂတလောကုတ္တရာ ကုသလဝိပါကကိရိယစိတ္တသမ္ပယုတ္တာ ဝိတက္ကဝိစာရပီတိသုခဥပေက္ခာဧကဂ္ဂတာသင်္ခါတာ ဈာနဓမ္မာ နာနာနယေဟိ ဝိဘတ္တာ၊ ဈာနသမ္ပယုတ္တာ ပန သေသကာမာဝစရဓမ္မာဝ ဣဓ သင်္ဂဟိတာ. ကိဉ္စာပိ ပနေတ္ထ ပါတိမောက္ခသံဝရသီလာဒယောပိ ဝုတ္တာ၊ တထာပိ တေ ဈာနာနံ ပုဗ္ဗဘာဂပ္ပဋိပတ္တိဒဿနဝသေန စေဝ ဈာနသမ္ပယုတ္တဓမ္မဝသေန စ ဝုတ္တာ၊ ဣဓ ပန န သင်္ဂဟိတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

ပဉှာပုစ္ဆကေ ပန သိယာ ကုသလာ၊ သိယာ အဗျာကတာ၊ တီဏိ ဈာနာနိ သုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာ၊ စတုတ္ထံ အဒုက္ခမသုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တံ၊ ဥပေက္ခာ ပနေတ္ထ ဝေဒနာ န ဝတ္တဗ္ဗာ၊ သိယာ ဝိပါကာ၊ သိယာ ဝိပါကဓမ္မဓမ္မာ၊ ပဌမဇ္ဈာနံ ဝိတက္ကဝိစာရဝဇ္ဇိတံ သဝိတက္ကသဝိစာရံ၊ ဝိတက္ကော ပနေတ္ထ အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တော၊ ဝိစာရော န ဝတ္တဗ္ဗော၊ တီဏိ ဈာနာနိ အဝိတက္ကအဝိစာရာ၊ ဒွေ ဈာနာနိ ပီတိဝဇ္ဇိတာနိ ပီတိသဟဂတာနိ၊ တီဏိ သုခဝဇ္ဇိတာနိ သုခသဟဂတာနိ၊ စတုတ္ထံ ဥပေက္ခာဝဇ္ဇိတံ ဥပေက္ခာသဟဂတံ၊ တတိယဇ္ဈာနေ သုခံ၊ ဥပေက္ခာ စ ဣဓ န ဝတ္တဗ္ဗံ။ပေ။ သိယာ မဟဂ္ဂတာ၊ သိယာ အပ္ပမာဏာ၊ တီဏိ သိယာ အပ္ပမာဏာရမ္မဏာ၊ သိယာ န ဝတ္တဗ္ဗာ၊ စတုတ္ထံ တိဓာပိ န ဝတ္တဗ္ဗဉ္စ၊ တီဏိ သိယာ မဂ္ဂဟေတုကာ၊ သိယာ မဂ္ဂါဓိပတိနော၊ သိယာ န ဝတ္တဗ္ဗာ၊ စတုတ္ထံ တိဓာပိ န ဝတ္တဗ္ဗဉ္စ။ပေ။ ပီတိ ဗဟိဒ္ဓါရမ္မဏာနိ၊ စတုတ္ထံ တိဓာပိ န ဝတ္တဗ္ဗဉ္စ။ပေ။ အနိဒဿနအပ္ပဋိဃာ န ဟေတူ။ပေ။ နောစိတ္တစေတသိကာ အရဏာတိ. သေသံ သုဝိညေယျမေဝ. ပါဠိမုတ္တနယော ပနေတ္ထ နတ္ထိ၊ ဣတော ပရံ ပန ဧတ္တကမ္ပိ အဝတွာ ဝိဇ္ဇမာနဋ္ဌာနေ ဧဝ ဝက္ခာမ.

ဈာနဝိဘင်္ဂမာတိကတ္ထဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.