၂. နာလန္ဒဝဂ္ဂေါ

၁. မဟာပုရိသသုတ္တံ

၃၇၇. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. အထ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘‘မဟာပုရိသော၊ မဟာပုရိသော’တိ၊ ဘန္တေ၊ ဝုစ္စတိ. ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ၊ ဘန္တေ၊ မဟာပုရိသော ဟောတီ’’တိ? ‘‘ဝိမုတ္တစိတ္တတ္တာ ခွာဟံ၊ သာရိပုတ္တ၊ ‘မဟာပုရိသော’တိ ဝဒါမိ. အဝိမုတ္တစိတ္တတ္တာ ‘နော မဟာပုရိသော’တိ ဝဒါမိ’’.

‘‘ကထဉ္စ၊ သာရိပုတ္တ၊ ဝိမုတ္တစိတ္တော ဟောတိ? ဣဓ၊ သာရိပုတ္တ၊ ဘိက္ခု ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ၊ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ. တဿ ကာယေ ကာယာနုပဿိနော ဝိဟရတော စိတ္တံ ဝိရဇ္ဇတိ၊ ဝိမုစ္စတိ အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ. ဝေဒနာသု။ပေ။ စိတ္တေ။ပေ။ ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ၊ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ. တဿ ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿိနော ဝိဟရတော စိတ္တံ ဝိရဇ္ဇတိ၊ ဝိမုစ္စတိ အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ. ဧဝံ ခေါ၊ သာရိပုတ္တ၊ ဝိမုတ္တစိတ္တော ဟောတိ. ဝိမုတ္တစိတ္တတ္တာ ခွာဟံ၊ သာရိပုတ္တ၊ ‘မဟာပုရိသော’တိ ဝဒါမိ. အဝိမုတ္တစိတ္တတ္တာ ‘နော မဟာပုရိသော’တိ ဝဒါမီ’’တိ. ပဌမံ.

၂. နာလန္ဒသုတ္တံ

၃၇၈. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ နာလန္ဒာယံ ဝိဟရတိ ပါဝါရိကမ္ဗဝနေ. အထ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧဝံပသန္နော အဟံ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝတိ! န စာဟု၊ န စ ဘဝိဿတိ၊ န စေတရဟိ ဝိဇ္ဇတိ အညော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဘဂဝတာ ဘိယျောဘိညတရော၊ ယဒိဒံ – သမ္ဗောဓိယ’’န္တိ. ‘‘ဥဠာရာ ခေါ တျာယံ၊ သာရိပုတ္တ၊ အာသဘီ ဝါစာ ဘာသိတာ၊ ဧကံသော ဂဟိတော၊ သီဟနာဒေါ နဒိတော – ‘ဧဝံပသန္နော အဟံ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝတိ! န စာဟု၊ န စ ဘဝိဿတိ န စေတရဟိ ဝိဇ္ဇတိ အညော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဘဂဝတာ ဘိယျောဘိညတရော၊ ယဒိဒံ – သမ္ဗောဓိယ’’’န္တိ.

‘‘ကိံ နု တေ၊ သာရိပုတ္တ၊ ယေ တေ အဟေသုံ အတီတမဒ္ဓါနံ အရဟန္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ၊ သဗ္ဗေ တေ ဘဂဝန္တော စေတသာ စေတော ပရိစ္စ ဝိဒိတာ – ‘ဧဝံသီလာ တေ ဘဂဝန္တော အဟေသုံ’ ဣတိ ဝါ၊ ‘ဧဝံဓမ္မာ တေ ဘဂဝန္တော အဟေသုံ’ ဣတိ ဝါ၊ ‘ဧဝံပညာ တေ ဘဂဝန္တော အဟေသုံ’ ဣတိ ဝါ၊ ‘ဧဝံဝိဟာရိနော တေ ဘဂဝန္တော အဟေသုံ’ ဣတိ ဝါ၊ ‘ဧဝံဝိမုတ္တာ တေ ဘဂဝန္တော အဟေသုံ’ ဣတိ ဝါ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ၊ ဘန္တေ’’!

‘‘ကိံ ပန တေ၊ သာရိပုတ္တ၊ ယေ တေ ဘဝိဿန္တိ အနာဂတမဒ္ဓါနံ အရဟန္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ၊ သဗ္ဗေ တေ ဘဂဝန္တော စေတသာ စေတော ပရိစ္စ ဝိဒိတာ – ‘ဧဝံသီလာ တေ ဘဂဝန္တော ဘဝိဿန္တိ’ ဣတိ ဝါ၊ ‘ဧဝံဓမ္မာ တေ ဘဂဝန္တော ဘဝိဿန္တိ’ ဣတိ ဝါ၊ ‘ဧဝံပညာ တေ ဘဂဝန္တော ဘဝိဿန္တိ’ ဣတိ ဝါ၊ ‘ဧဝံဝိဟာရိနော တေ ဘဂဝန္တော ဘဝိဿန္တိ’ ဣတိ ဝါ၊ ‘ဧဝံဝိမုတ္တာ တေ ဘဂဝန္တော ဘဝိဿန္တိ’ ဣတိ ဝါ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ၊ ဘန္တေ’’.

‘‘ကိံ ပန တျာဟံ [ကိံ ပန တေ (သီ.)]၊ သာရိပုတ္တ၊ ဧတရဟိ၊ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ စေတသာ စေတော ပရိစ္စ ဝိဒိတော – ‘ဧဝံသီလော ဘဂဝါ’ ဣတိ ဝါ၊ ‘ဧဝံဓမ္မော ဘဂဝါ’ ဣတိ ဝါ၊ ‘ဧဝံပညော ဘဂဝါ’ ဣတိ ဝါ၊ ‘ဧဝံဝိဟာရီ ဘဂဝါ’ ဣတိ ဝါ၊ ‘ဧဝံဝိမုတ္တော ဘဂဝါ’ ဣတိ ဝါ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ၊ ဘန္တေ’’.

‘‘ဧတ္ထ စ တေ၊ သာရိပုတ္တ၊ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နေသု အရဟန္တေသု သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေသု စေတောပရိယဉာဏံ [စေတောပရိယာယဉာဏံ (ဗဟူသု)] နတ္ထိ. အထ ကိဉ္စရဟိ တျာယံ၊ သာရိပုတ္တ၊ ဥဠာရာ အာသဘီ ဝါစာ ဘာသိတာ၊ ဧကံသော ဂဟိတော၊ သီဟနာဒေါ နဒိတော – ‘ဧဝံပသန္နော အဟံ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝတိ! န စာဟု၊ န စ ဘဝိဿတိ၊ န စေတရဟိ ဝိဇ္ဇတိ အညော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဘဂဝတာ’ ဘိယျောဘိညတရော၊ ယဒိဒံ – သမ္ဗောဓိယ’’န္တိ?

‘‘န ခေါ မေ [န ခေါ မေ တံ (သျာ. ကံ. က.)]၊ ဘန္တေ၊ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နေသု အရဟန္တေသု သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေသု စေတောပရိယဉာဏံ အတ္ထိ၊ အပိ စ မေ ဓမ္မနွယော ဝိဒိတော. သေယျထာပိ၊ ဘန္တေ၊ ရညော ပစ္စန္တိမံ နဂရံ ဒဠှုဒ္ဓါပံ [ဒဠှုဒ္ဒါပံ (သီ. ပီ. က.)၊ ဒဠှဒ္ဓါပံ (သျာ. ကံ.)] ဒဠှပါကာရတောရဏံ ဧကဒွါရံ. တတြဿ ဒေါဝါရိကော ပဏ္ဍိတော ဗျတ္တော မေဓာဝီ အညာတာနံ နိဝါရေတာ ဉာတာနံ ပဝေသေတာ. သော တဿ နဂရဿ သမန္တာ အနုပရိယာယပထံ အနုက္ကမမာနော န ပဿေယျ ပါကာရသန္ဓိံ ဝါ ပါကာရဝိဝရံ ဝါ၊ အန္တမသော ဗိဠာရနိက္ခမနမတ္တမ္ပိ. တဿ ဧဝမဿ – ‘ယေ ခေါ ကေစိ ဩဠာရိကာ ပါဏာ ဣမံ နဂရံ ပဝိသန္တိ ဝါ နိက္ခမန္တိ ဝါ၊ သဗ္ဗေ တေ ဣမိနာဝ ဒွါရေန ပဝိသန္တိ ဝါ နိက္ခမန္တိ ဝါ’တိ. ဧဝမေဝ ခေါ မေ၊ ဘန္တေ၊ ဓမ္မနွယော ဝိဒိတော – ‘ယေပိ တေ၊ ဘန္တေ၊ အဟေသုံ အတီတမဒ္ဓါနံ အရဟန္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ၊ သဗ္ဗေ တေ ဘဂဝန္တော ပဉ္စ နီဝရဏေ ပဟာယ၊ စေတသော ဥပက္ကိလေသေ ပညာယ ဒုဗ္ဗလီကရဏေ၊ စတူသု သတိပဋ္ဌာနေသု သုပ္ပတိဋ္ဌိတစိတ္တာ၊ သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂေ ယထာဘူတံ ဘာဝေတွာ၊ အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဇ္ဈိံသု. ယေပိ တေ၊ ဘန္တေ၊ ဘဝိဿန္တိ အနာဂတမဒ္ဓါနံ အရဟန္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ၊ သဗ္ဗေ တေ ဘဂဝန္တော ပဉ္စ နီဝရဏေ ပဟာယ၊ စေတသော ဥပက္ကိလေသေ ပညာယ ဒုဗ္ဗလီကရဏေ၊ စတူသု သတိပဋ္ဌာနေသု သုပ္ပတိဋ္ဌိတစိတ္တာ၊ သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂေ ယထာဘူတံ ဘာဝေတွာ၊ အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဇ္ဈိဿန္တိ. ဘဂဝါပိ၊ ဘန္တေ၊ ဧတရဟိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ပဉ္စ နီဝရဏေ ပဟာယ၊ စေတသော ဥပက္ကိလေသေ ပညာယ ဒုဗ္ဗလီကရဏေ၊ စတူသု သတိပဋ္ဌာနေသု သုပ္ပတိဋ္ဌိတစိတ္တော၊ သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂေ ယထာဘူတံ ဘာဝေတွာ၊ အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ’’’တိ.

‘‘သာဓု သာဓု၊ သာရိပုတ္တ! တသ္မာတိဟ တွံ၊ သာရိပုတ္တ၊ ဣမံ ဓမ္မပရိယာယံ အဘိက္ခဏံ ဘာသေယျာသိ ဘိက္ခူနံ ဘိက္ခုနီနံ ဥပါသကာနံ ဥပါသိကာနံ. ယေသမ္ပိ ဟိ၊ သာရိပုတ္တ၊ မောဃပုရိသာနံ ဘဝိဿတိ တထာဂတေ ကင်္ခါ ဝါ ဝိမတိ ဝါ၊ တေသမ္ပိမံ ဓမ္မပရိယာယံ သုတွာ ယာ တထာဂတေ ကင်္ခါ ဝါ ဝိမတိ ဝါ သာ ပဟီယိဿတီ’’တိ. ဒုတိယံ.

၃. စုန္ဒသုတ္တံ

၃၇၉. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော မဂဓေသု ဝိဟရတိ နာလကဂါမကေ အာဗာဓိကော ဒုက္ခိတော ဗာဠှဂိလာနော. စုန္ဒော စ သမဏုဒ္ဒေသော အာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ ဥပဋ္ဌာကော ဟောတိ.

အထ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော တေနေဝ အာဗာဓေန ပရိနိဗ္ဗာယိ. အထ ခေါ စုန္ဒော သမဏုဒ္ဒေသော အာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန သာဝတ္ထိ ဇေတဝနံ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမော ယေနာယသ္မာ အာနန္ဒော တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ စုန္ဒော သမဏုဒ္ဒေသော အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အာယသ္မာ၊ ဘန္တေ၊ သာရိပုတ္တော ပရိနိဗ္ဗုတော. ဣဒမဿ ပတ္တစီဝရ’’န္တိ.

‘‘အတ္ထိ ခေါ ဣဒံ၊ အာဝုသော စုန္ဒ၊ ကထာပါဘတံ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ. အာယာမာဝုသော စုန္ဒ၊ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိဿာမ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေဿာမာ’’တိ. ‘‘ဧဝံ၊ ဘန္တေ’’တိ ခေါ စုန္ဒော သမဏုဒ္ဒေသော အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ပစ္စဿောသိ.

အထ ခေါ အာယသ္မာ စ အာနန္ဒော စုန္ဒော စ သမဏုဒ္ဒေသော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အယံ၊ ဘန္တေ၊ စုန္ဒော သမဏုဒ္ဒေသော ဧဝမာဟ – ‘အာယသ္မာ၊ ဘန္တေ၊ သာရိပုတ္တော ပရိနိဗ္ဗုတော၊ ဣဒမဿ ပတ္တစီဝရ’န္တိ. အပိ စ မေ၊ ဘန္တေ၊ မဓုရကဇာတော ဝိယ ကာယော၊ ဒိသာပိ မေ န ပက္ခာယန္တိ၊ ဓမ္မာပိ မံ နပ္ပဋိဘန္တိ ‘အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ပရိနိဗ္ဗုတော’တိ သုတွာ’’.

‘‘ကိံ နု ခေါ တေ၊ အာနန္ဒ၊ သာရိပုတ္တော သီလက္ခန္ဓံ ဝါ အာဒါယ ပရိနိဗ္ဗုတော၊ သမာဓိက္ခန္ဓံ ဝါ အာဒါယ ပရိနိဗ္ဗုတော၊ ပညာက္ခန္ဓံ ဝါ အာဒါယ ပရိနိဗ္ဗုတော၊ ဝိမုတ္တိက္ခန္ဓံ ဝါ အာဒါယ ပရိနိဗ္ဗုတော၊ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနက္ခန္ဓံ ဝါ အာဒါယ ပရိနိဗ္ဗုတော’’တိ? ‘‘န စ ခေါ မေ၊ ဘန္တေ၊ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော သီလက္ခန္ဓံ ဝါ အာဒါယ ပရိနိဗ္ဗုတော၊ သမာဓိက္ခန္ဓံ ဝါ။ပေ။ ပညာက္ခန္ဓံ ဝါ။ ဝိမုတ္တိက္ခန္ဓံ ဝါ။ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနက္ခန္ဓံ ဝါ အာဒါယ ပရိနိဗ္ဗုတော. အပိ စ မေ၊ ဘန္တေ၊ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဩဝါဒကော အဟောသိ ဩတိဏ္ဏော ဝိညာပကော သန္ဒဿကော သမာဒပကော သမုတ္တေဇကော သမ္ပဟံသကော၊ အကိလာသု ဓမ္မဒေသနာယ၊ အနုဂ္ဂါဟကော သဗြဟ္မစာရီနံ. တံ မယံ အာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ ဓမ္မောဇံ ဓမ္မဘောဂံ ဓမ္မာနုဂ္ဂဟံ အနုဿရာမာ’’တိ.

‘‘နနု တံ၊ အာနန္ဒ၊ မယာ ပဋိကစ္စေဝ [ပဋိဂစ္စေဝ (သီ. ပီ.)] အက္ခာတံ – ‘သဗ္ဗေဟိ ပိယေဟိ မနာပေဟိ နာနာဘာဝေါ ဝိနာဘာဝေါ အညထာဘာဝေါ. တံ ကုတေတ္ထ၊ အာနန္ဒ၊ လဗ္ဘာ! ယံ တံ ဇာတံ ဘူတံ သင်္ခတံ ပလောကဓမ္မံ၊ တံ ဝတ မာ ပလုဇ္ဇီတိ – နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. သေယျထာပိ၊ အာနန္ဒ၊ မဟတော ရုက္ခဿ တိဋ္ဌတော သာရဝတော ယော မဟန္တတရော ခန္ဓော သော ပလုဇ္ဇေယျ၊ ဧဝမေဝ ခေါ အာနန္ဒ၊ မဟတော ဘိက္ခုသံဃဿ တိဋ္ဌတော သာရဝတော သာရိပုတ္တော ပရိနိဗ္ဗုတော. တံ ကုတေတ္ထ၊ အာနန္ဒ၊ လဗ္ဘာ! ယံ တံ ဇာတံ ဘူတံ သင်္ခတံ ပလောကဓမ္မံ၊ တံ ဝတ မာ ပလုဇ္ဇီ’တိ – နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. တသ္မာတိဟာနန္ဒ၊ အတ္တဒီပါ ဝိဟရထ အတ္တသရဏာ အနညသရဏာ၊ ဓမ္မဒီပါ ဓမ္မသရဏာ အနညသရဏာ.

‘‘ကထဉ္စာနန္ဒ၊ ဘိက္ခု အတ္တဒီပေါ ဝိဟရတိ အတ္တသရဏော အနညသရဏော၊ ဓမ္မဒီပေါ ဓမ္မသရဏော အနညသရဏော? ဣဓာနန္ဒ၊ ဘိက္ခု ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ၊ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ၊ ဝေဒနာသု။ပေ။ စိတ္တေ။ပေ။ ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ၊ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ. ဧဝံ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ဘိက္ခု အတ္တဒီပေါ ဝိဟရတိ အတ္တသရဏော အနညသရဏော၊ ဓမ္မဒီပေါ ဓမ္မသရဏော အနညသရဏော. ယေ ဟိ ကေစိ၊ အာနန္ဒ၊ ဧတရဟိ ဝါ မမစ္စယေ ဝါ အတ္တဒီပါ ဝိဟရိဿန္တိ အတ္တသရဏာ အနညသရဏာ၊ ဓမ္မဒီပါ ဓမ္မသရဏာ အနညသရဏာ၊ တမတဂ္ဂေ မေတေ၊ အာနန္ဒ၊ ဘိက္ခူ ဘဝိဿန္တိ ယေ ကေစိ သိက္ခာကာမာ’’တိ. တတိယံ.

၄. ဥက္ကစေလသုတ္တံ

၃၈၀. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ဝဇ္ဇီသု ဝိဟရတိ ဥက္ကစေလာယံ ဂင်္ဂါယ နဒိယာ တီရေ မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ အစိရပရိနိဗ္ဗုတေသု သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနေသု. တေန ခေါ ပန သမယေန ဘဂဝါ ဘိက္ခုသံဃပရိဝုတော အဇ္ဈောကာသေ နိသိန္နော ဟောတိ.

အထ ခေါ ဘဂဝါ တုဏှီဘူတံ ဘိက္ခုသံဃံ အနုဝိလောကေတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘အပိ မျာယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပရိသာ သုညာ ဝိယ ခါယတိ ပရိနိဗ္ဗုတေသု သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနေသု. အသုညာ မေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပရိသာ ဟောတိ၊ အနပေက္ခာ တဿံ ဒိသာယံ ဟောတိ၊ ယဿံ ဒိသာယံ သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနာ ဝိဟရန္တိ. ယေ ဟိ တေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဟေသုံ အတီတမဒ္ဓါနံ အရဟန္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ၊ တေသမ္ပိ ဘဂဝန္တာနံ ဧတပ္ပရမံယေဝ သာဝကယုဂံ [ဧတပရမံယေဝ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)] အဟောသိ – သေယျထာပိ မယှံ သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနာ. ယေပိ တေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘဝိဿန္တိ အနာဂတမဒ္ဓါနံ အရဟန္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ၊ တေသမ္ပိ ဘဂဝန္တာနံ ဧတပ္ပရမံယေဝ သာဝကယုဂံ ဘဝိဿတိ – သေယျထာပိ မယှံ သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနာ. အစ္ဆရိယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သာဝကာနံ! အဗ္ဘုတံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သာဝကာနံ! သတ္ထု စ နာမ သာသနကရာ ဘဝိဿန္တိ ဩဝါဒပ္ပဋိကရာ၊ စတုန္နဉ္စ ပရိသာနံ ပိယာ ဘဝိဿန္တိ မနာပါ ဂရုဘာဝနီယာ စ! အစ္ဆရိယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တထာဂတဿ၊ အဗ္ဘုတံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တထာဂတဿ! ဧဝရူပေပိ နာမ သာဝကယုဂေ ပရိနိဗ္ဗုတေ နတ္ထိ တထာဂတဿ သောကော ဝါ ပရိဒေဝေါ ဝါ! တံ ကုတေတ္ထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ လဗ္ဘာ! ယံ တံ ဇာတံ ဘူတံ သင်္ခတံ ပလောကဓမ္မံ၊ တံ ဝတ မာ ပလုဇ္ဇီတိ – နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. သေယျထာပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မဟတော ရုက္ခဿ တိဋ္ဌတော သာရဝတော ယေ မဟန္တတရာ ခန္ဓာ တေ ပလုဇ္ဇေယျုံ၊ ဧဝမေဝ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မဟတော ဘိက္ခုသံဃဿ တိဋ္ဌတော သာရဝတော သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနာ ပရိနိဗ္ဗုတာ. တံ ကုတေတ္ထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ လဗ္ဘာ! ယံ တံ ဇာတံ ဘူတံ သင်္ခတံ ပလောကဓမ္မံ၊ တံ ဝတ မာ ပလုဇ္ဇီတိ – နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. တသ္မာတိဟ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အတ္တဒီပါ ဝိဟရထ အတ္တသရဏာ အနညသရဏာ၊ ဓမ္မဒီပါ ဓမ္မသရဏာ အနညသရဏာ.

‘‘ကထဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု အတ္တဒီပေါ ဝိဟရတိ အတ္တသရဏော အနညသရဏော၊ ဓမ္မဒီပေါ ဓမ္မသရဏော အနညသရဏော? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ၊ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ၊ ဝေဒနာသု။ပေ။ စိတ္တေ။ပေ။ ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ၊ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ. ဧဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု အတ္တဒီပေါ ဝိဟရတိ အတ္တသရဏော အနညသရဏော၊ ဓမ္မဒီပေါ ဓမ္မသရဏော အနညသရဏော. ယေ ဟိ ကေစိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧတရဟိ ဝါ မမစ္စယေ ဝါ အတ္တဒီပါ ဝိဟရိဿန္တိ အတ္တသရဏာ အနညသရဏာ၊ ဓမ္မဒီပါ ဓမ္မသရဏာ အနညသရဏာ၊ တမတဂ္ဂေ မေတေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခူ ဘဝိဿန္တိ ယေ ကေစိ သိက္ခာကာမာ’’တိ. စတုတ္ထံ.

၅. ဗာဟိယသုတ္တံ

၃၈၁. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. အထ ခေါ အာယသ္မာ ဗာဟိယော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ ဗာဟိယော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သာဓု မေ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝါ သံခိတ္တေန ဓမ္မံ ဒေသေတု၊ ယမဟံ ဘဂဝတော ဓမ္မံ သုတွာ ဧကော ဝူပကဋ္ဌော အပ္ပမတ္တော အာတာပီ ပဟိတတ္တော ဝိဟရေယျ’’န္တိ. ‘‘တသ္မာတိဟ တွံ၊ ဗာဟိယ၊ အာဒိမေဝ ဝိသောဓေဟိ ကုသလေသု ဓမ္မေသု. ကော စာဒိ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ? သီလဉ္စ သုဝိသုဒ္ဓံ၊ ဒိဋ္ဌိ စ ဥဇုကာ. ယတော စ ခေါ တေ၊ ဗာဟိယ၊ သီလဉ္စ သုဝိသုဒ္ဓံ ဘဝိဿတိ၊ ဒိဋ္ဌိ စ ဥဇုကာ၊ တတော တွံ၊ ဗာဟိယ၊ သီလံ နိဿာယ သီလေ ပတိဋ္ဌာယ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနေ ဘာဝေယျာသိ’’.

‘‘ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ၊ တွံ၊ ဗာဟိယ၊ ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရာဟိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ၊ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ၊ ဝေဒနာသု။ပေ။ စိတ္တေ။ပေ။ ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရာဟိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ၊ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ. ယတော ခေါ တွံ၊ ဗာဟိယ၊ သီလံ နိဿာယ သီလေ ပတိဋ္ဌာယ ဣမေ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနေ ဧဝံ ဘာဝေဿသိ၊ တတော တုယှံ၊ ဗာဟိယ၊ ယာ ရတ္တိ ဝါ ဒိဝသော ဝါ အာဂမိဿတိ၊ ဝုဒ္ဓိယေဝ ပါဋိကင်္ခါ ကုသလေသု ဓမ္မေသု၊ နော ပရိဟာနီ’’တိ.

အထ ခေါ အာယသ္မာ ဗာဟိယော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကာမိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ ဗာဟိယော ဧကော ဝူပကဋ္ဌော အပ္ပမတ္တော အာတာပီ ပဟိတတ္တော ဝိဟရန္တော နစိရဿေဝ – ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ၊ တဒနုတ္တရံ – ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိ. ‘‘ခီဏာ ဇာတိ၊ ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ၊ ကတံ ကရဏီယံ၊ နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’’တိ အဗ္ဘညာသိ. အညတရော စ ပနာယသ္မာ ဗာဟိယော အရဟတံ အဟောသီတိ. ပဉ္စမံ.

၆. ဥတ္တိယသုတ္တံ

၃၈၂. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. အထ ခေါ အာယသ္မာ ဥတ္တိယော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ။ပေ။ ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ ဥတ္တိယော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သာဓု မေ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝါ သံခိတ္တေန ဓမ္မံ ဒေသေတု၊ ယမဟံ ဘဂဝတော ဓမ္မံ သုတွာ ဧကော ဝူပကဋ္ဌော အပ္ပမတ္တော အာတာပီ ပဟိတတ္တော ဝိဟရေယျ’’န္တိ. ‘‘တသ္မာတိဟ တွံ၊ ဥတ္တိယ၊ အာဒိမေဝ ဝိသောဓေဟိ ကုသလေသု ဓမ္မေသု. ကော စာဒိ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ? သီလဉ္စ သုဝိသုဒ္ဓံ၊ ဒိဋ္ဌိ စ ဥဇုကာ. ယတော စ ခေါ တေ၊ ဥတ္တိယ၊ သီလဉ္စ သုဝိသုဒ္ဓံ ဘဝိဿတိ၊ ဒိဋ္ဌိ စ ဥဇုကာ၊ တတော တွံ၊ ဥတ္တိယ၊ သီလံ နိဿာယ သီလေ ပတိဋ္ဌာယ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနေ ဘာဝေယျာသိ’’.

‘‘ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ တွံ၊ ဥတ္တိယ၊ ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရာဟိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ၊ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ၊ ဝေဒနာသု။ပေ။ စိတ္တေ။ပေ။ ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရာဟိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ၊ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ. ယတော ခေါ တွံ၊ ဥတ္တိယ၊ သီလံ နိဿာယ သီလေ ပတိဋ္ဌာယ ဣမေ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနေ ဧဝံ ဘာဝေဿသိ၊ တတော တွံ၊ ဥတ္တိယ၊ ဂမိဿသိ မစ္စုဓေယျဿ ပါရ’’န္တိ.

အထ ခေါ အာယသ္မာ ဥတ္တိယော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကာမိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ ဥတ္တိယော ဧကော ဝူပကဋ္ဌော အပ္ပမတ္တော အာတာပီ ပဟိတတ္တော ဝိဟရန္တော နစိရဿေဝ – ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ၊ တဒနုတ္တရံ – ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိ. ‘‘ခီဏာ ဇာတိ၊ ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ၊ ကတံ ကရဏီယံ၊ နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’’တိ အဗ္ဘညာသိ. အညတရော စ ပနာယသ္မာ ဥတ္တိယော အရဟတံ အဟောသီတိ. ဆဋ္ဌံ.

၇. အရိယသုတ္တံ

၃၈၃. ‘‘စတ္တာရောမေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သတိပဋ္ဌာနာ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ အရိယာ နိယျာနိကာ နိယျန္တိ တက္ကရဿ သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယာယ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ၊ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ၊ ဝေဒနာသု။ပေ။ စိတ္တေ။ပေ။ ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ၊ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ. ဣမေ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ အရိယာ နိယျာနိကာ နိယျန္တိ တက္ကရဿ သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယာယာ’’တိ. သတ္တမံ.

၈. ဗြဟ္မသုတ္တံ

၃၈၄. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ဥရုဝေလာယံ ဝိဟရတိ နဇ္ဇာ နေရဉ္ဇရာယ တီရေ အဇပါလနိဂြောဓေ ပဌမာဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ. အထ ခေါ ဘဂဝတော ရဟောဂတဿ ပဋိသလ္လီနဿ ဧဝံ စေတသော ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ – ‘‘ဧကာယနော အယံ မဂ္ဂေါ သတ္တာနံ ဝိသုဒ္ဓိယာ သောကပရိဒေဝါနံ သမတိက္ကမာယ ဒုက္ခဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာယ ဉာယဿ အဓိဂမာယ နိဗ္ဗာနဿ သစ္ဆိကိရိယာယ၊ ယဒိဒံ – စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ’’.

‘‘ကတမေ စတ္တာရော? ကာယေ ဝါ ဘိက္ခု ကာယာနုပဿီ ဝိဟရေယျ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ၊ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ၊ ဝေဒနာသု ဝါ ဘိက္ခု။ပေ။ စိတ္တေ ဝါ ဘိက္ခု။ပေ။ ဓမ္မေသု ဝါ ဘိက္ခု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရေယျ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ၊ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ. ဧကာယနော အယံ မဂ္ဂေါ သတ္တာနံ ဝိသုဒ္ဓိယာ သောကပရိဒေဝါနံ သမတိက္ကမာယ ဒုက္ခဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာယ ဉာယဿ အဓိဂမာယ နိဗ္ဗာနဿ သစ္ဆိကိရိယာယ၊ ယဒိဒံ – စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ’’တိ.

အထ ခေါ ဗြဟ္မာ သဟမ္ပတိ ဘဂဝတော စေတသာ စေတောပရိဝိတက္ကမညာယ – သေယျထာပိ နာမ ဗလဝါ ပုရိသော သမိဉ္ဇိတံ ဝါ ဗာဟံ ပသာရေယျ၊ ပသာရိတံ ဝါ ဗာဟံ သမိဉ္ဇေယျ၊ ဧဝမေဝ – ဗြဟ္မလောကေ အန္တရဟိတော ဘဂဝတော ပုရတော ပါတုရဟောသိ. အထ ခေါ ဗြဟ္မာ သဟမ္ပတိ ဧကံသံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ကရိတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧဝမေတံ၊ ဘဂဝါ၊ ဧဝမေတံ၊ သုဂတ! ဧကာယနော အယံ၊ ဘန္တေ၊ မဂ္ဂေါ သတ္တာနံ ဝိသုဒ္ဓိယာ သောကပရိဒေဝါနံ သမတိက္ကမာယ ဒုက္ခဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာယ ဉာယဿ အဓိဂမာယ နိဗ္ဗာနဿ သစ္ဆိကိရိယာယ၊ ယဒိဒံ – စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ’’.

‘‘ကတမေ စတ္တာရော? ကာယေ ဝါ၊ ဘန္တေ၊ ဘိက္ခု ကာယာနုပဿီ ဝိဟရေယျ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ၊ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ၊ ဝေဒနာသု ဝါ၊ ဘန္တေ၊ ဘိက္ခု။ပေ။ စိတ္တေ ဝါ၊ ဘန္တေ၊ ဘိက္ခု။ပေ။ ဓမ္မေသု ဝါ၊ ဘန္တေ၊ ဘိက္ခု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရေယျ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ၊ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ. ဧကာယနော အယံ၊ ဘန္တေ၊ မဂ္ဂေါ သတ္တာနံ ဝိသုဒ္ဓိယာ သောကပရိဒေဝါနံ သမတိက္ကမာယ ဒုက္ခဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာယ ဉာယဿ အဓိဂမာယ နိဗ္ဗာနဿ သစ္ဆိကိရိယာယ၊ ယဒိဒံ – စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ’’တိ.

ဣဒမဝေါစ ဗြဟ္မာ သဟမ္ပတိ. ဣဒံ ဝတွာ အထာပရံ ဧတဒဝေါစ –

‘‘ဧကာယနံ ဇာတိခယန္တဒဿီ၊ မဂ္ဂံ ပဇာနာတိ ဟိတာနုကမ္ပီ၊

ဧတေန မဂ္ဂေန တရိံသု ပုဗ္ဗေ၊ တရိဿန္တိ ယေ စ တရန္တိ ဩဃ’’န္တိ. အဋ္ဌမံ၊

၉. သေဒကသုတ္တံ

၃၈၅. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သုမ္ဘေသု ဝိဟရတိ သေဒကံ နာမ သုမ္ဘာနံ နိဂမော. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဘူတပုဗ္ဗံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စဏ္ဍာလဝံသိကော စဏ္ဍာလဝံသံ ဥဿာပေတွာ မေဒကထာလိကံ အန္တေဝါသိံ အာမန္တေသိ – ‘ဧဟိ တွံ၊ သမ္မ မေဒကထာလိကေ၊ စဏ္ဍာလဝံသံ အဘိရုဟိတွာ မမ ဥပရိခန္ဓေ တိဋ္ဌာဟီ’တိ. ‘ဧဝံ၊ အာစရိယာ’တိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မေဒကထာလိကာ အန္တေဝါသီ စဏ္ဍာလဝံသိကဿ ပဋိဿုတွာ စဏ္ဍာလဝံသံ အဘိရုဟိတွာ အာစရိယဿ ဥပရိခန္ဓေ အဋ္ဌာသိ. အထ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စဏ္ဍာလဝံသိကော မေဒကထာလိကံ အန္တေဝါသိံ ဧတဒဝေါစ – ‘တွံ၊ သမ္မ မေဒကထာလိကေ၊ မမံ ရက္ခ၊ အဟံ တံ ရက္ခိဿာမိ. ဧဝံ မယံ အညမညံ ဂုတ္တာ အညမညံ ရက္ခိတာ သိပ္ပါနိ စေဝ ဒဿေဿာမ၊ လာဘဉ္စ [လာဘေ စ (သီ.)] လစ္ဆာမ၊ သောတ္ထိနာ စ စဏ္ဍာလဝံသာ ဩရောဟိဿာမာ’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မေဒကထာလိကာ အန္တေဝါသီ စဏ္ဍာလဝံသိကံ ဧတဒဝေါစ – ‘န ခေါ ပနေတံ၊ အာစရိယ၊ ဧဝံ ဘဝိဿတိ. တွံ၊ အာစရိယ၊ အတ္တာနံ ရက္ခ၊ အဟံ အတ္တာနံ ရက္ခိဿာမိ. ဧဝံ မယံ အတ္တဂုတ္တာ အတ္တရက္ခိတာ သိပ္ပါနိ စေဝ ဒဿေဿာမ၊ လာဘဉ္စ လစ္ဆာမ၊ သောတ္ထိနာ စ စဏ္ဍာလဝံသာ ဩရောဟိဿာမာ’’’တိ. ‘‘သော တတ္ထ ဉာယော’’တိ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ၊ ‘‘ယထာ မေဒကထာလိကာ အန္တေဝါသီ အာစရိယံ အဝေါစ. အတ္တာနံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ရက္ခိဿာမီတိ သတိပဋ္ဌာနံ သေဝိတဗ္ဗံ၊ ပရံ ရက္ခိဿာမီတိ သတိပဋ္ဌာနံ သေဝိတဗ္ဗံ. အတ္တာနံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ရက္ခန္တော ပရံ ရက္ခတိ၊ ပရံ ရက္ခန္တော အတ္တာနံ ရက္ခတိ’’.

‘‘ကထဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အတ္တာနံ ရက္ခန္တော ပရံ ရက္ခတိ? အာသေဝနာယ၊ ဘာဝနာယ၊ ဗဟုလီကမ္မေန – ဧဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အတ္တာနံ ရက္ခန္တော ပရံ ရက္ခတိ. ကထဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပရံ ရက္ခန္တော အတ္တာနံ ရက္ခတိ? ခန္တိယာ၊ အဝိဟိံသာယ၊ မေတ္တစိတ္တတာယ၊ အနုဒယတာယ – ဧဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပရံ ရက္ခန္တော အတ္တာနံ ရက္ခတိ. အတ္တာနံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ရက္ခိဿာမီတိ သတိပဋ္ဌာနံ သေဝိတဗ္ဗံ၊ ပရံ ရက္ခိဿာမီတိ သတိပဋ္ဌာနံ သေဝိတဗ္ဗံ. အတ္တာနံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ရက္ခန္တော ပရံ ရက္ခတိ၊ ပရံ ရက္ခန္တော အတ္တာနံ ရက္ခတီ’’တိ. နဝမံ.

၁၀. ဇနပဒကလျာဏီသုတ္တံ

၃၈၆. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သုမ္ဘေသု ဝိဟရတိ သေဒကံ နာမ သုမ္ဘာနံ နိဂမော. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဘိက္ခဝေါ’’တိ. ‘‘ဘဒန္တေ’’တိ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

‘‘သေယျထာပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ‘ဇနပဒကလျာဏီ၊ ဇနပဒကလျာဏီ’တိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မဟာဇနကာယော သန္နိပတေယျ. ‘သာ ခေါ ပနဿ ဇနပဒကလျာဏီ ပရမပါသာဝိနီ နစ္စေ၊ ပရမပါသာဝိနီ ဂီတေ. ဇနပဒကလျာဏီ နစ္စတိ ဂါယတီ’တိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိယျောသောမတ္တာယ မဟာဇနကာယော သန္နိပတေယျ. အထ ပုရိသော အာဂစ္ဆေယျ ဇီဝိတုကာမော အမရိတုကာမော သုခကာမော ဒုက္ခပ္ပဋိကူလော. တမေနံ ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘အယံ တေ၊ အမ္ဘော ပုရိသ၊ သမတိတ္တိကော တေလပတ္တော အန္တရေန စ မဟာသမဇ္ဇံ အန္တရေန စ ဇနပဒကလျာဏိယာ ပရိဟရိတဗ္ဗော. ပုရိသော စ တေ ဥက္ခိတ္တာသိကော ပိဋ္ဌိတော ပိဋ္ဌိတော အနုဗန္ဓိဿတိ. ယတ္ထေဝ နံ ထောကမ္ပိ ဆဍ္ဍေဿတိ တတ္ထေဝ တေ သိရော ပါတေဿတီ’တိ. တံ ကိံ မညထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အပိ နု သော ပုရိသော အမုံ တေလပတ္တံ အမနသိကရိတွာ ဗဟိဒ္ဓါ ပမာဒံ အာဟရေယျာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ၊ ဘန္တေ’’.

‘‘ဥပမာ ခေါ မျာယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကတာ အတ္ထဿ ဝိညာပနာယ. အယံ စေဝေတ္ထ အတ္ထော – သမတိတ္တိကော တေလပတ္တောတိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကာယဂတာယ ဧတံ သတိယာ အဓိဝစနံ. တသ္မာတိဟ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧဝံ သိက္ခိတဗ္ဗံ – ‘ကာယဂတာ သတိ နော ဘာဝိတာ ဘဝိဿတိ ဗဟုလီကတာ ယာနီကတာ ဝတ္ထုကတာ အနုဋ္ဌိတာ ပရိစိတာ သုသမာရဒ္ဓါ’တိ. ဧဝဉှိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သိက္ခိတဗ္ဗ’’န္တိ. ဒသမံ.

နာလန္ဒဝဂ္ဂေါ ဒုတိယော.

တဿုဒ္ဒါနံ –

မဟာပုရိသော နာလန္ဒံ၊ စုန္ဒော စေလဉ္စ ဗာဟိယော၊

ဥတ္တိယော အရိယော ဗြဟ္မာ၊ သေဒကံ ဇနပဒေန စာတိ.