၂. ကင်္ခေယျသုတ္တံ

၉၈၈. ဧကံ သမယံ အာယသ္မာ လောမသကံဘိယော [လောမသဝင်္ဂိသော (သီ. ပီ.)] သက္ကေသု ဝိဟရတိ ကပိလဝတ္ထုသ္မိံ နိဂြောဓာရာမေ. အထ ခေါ မဟာနာမော သက္ကော ယေနာယသ္မာ လောမသကံဘိယော တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ လောမသကံဘိယံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ မဟာနာမော သက္ကော အာယသ္မန္တံ လောမသကံဘိယံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သော ဧဝ နု ခေါ၊ ဘန္တေ၊ သေခေါ ဝိဟာရော သော တထာဂတဝိဟာရော၊ ဥဒါဟု အညောဝ [အညော (သျာ. ကံ. ပီ. က.)] သေခေါ ဝိဟာရော အညော တထာဂတဝိဟာရော’’တိ?

‘‘န ခေါ၊ အာဝုသော မဟာနာမ၊ သွေဝ သေခေါ ဝိဟာရော၊ သော တထာဂတဝိဟာရော. အညော ခေါ၊ အာဝုသော မဟာနာမ၊ သေခေါ ဝိဟာရော၊ အညော တထာဂတဝိဟာရော. ယေ တေ၊ အာဝုသော မဟာနာမ၊ ဘိက္ခူ သေခါ အပ္ပတ္တမာနသာ အနုတ္တရံ ယောဂက္ခေမံ ပတ္ထယမာနာ ဝိဟရန္တိ၊ တေ ပဉ္စ နီဝရဏေ ပဟာယ ဝိဟရန္တိ. ကတမေ ပဉ္စ? ကာမစ္ဆန္ဒနီဝရဏံ ပဟာယ ဝိဟရန္တိ၊ ဗျာပါဒနီဝရဏံ။ပေ။ ထိနမိဒ္ဓနီဝရဏံ။ပေ။ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စနီဝရဏံ။ပေ။ ဝိစိကိစ္ဆာနီဝရဏံ ပဟာယ ဝိဟရန္တိ.

‘‘ယေပိ တေ၊ အာဝုသော မဟာနာမ၊ ဘိက္ခူ သေခါ အပ္ပတ္တမာနသာ အနုတ္တရံ ယောဂက္ခေမံ ပတ္ထယမာနာ ဝိဟရန္တိ၊ တေ ဣမေ ပဉ္စ နီဝရဏေ ပဟာယ ဝိဟရန္တိ.

‘‘ယေ စ ခေါ တေ၊ အာဝုသော မဟာနာမ၊ ဘိက္ခူ အရဟန္တော ခီဏာသဝါ ဝုသိတဝန္တော ကတကရဏီယာ ဩဟိတဘာရာ အနုပ္ပတ္တသဒတ္ထာ ပရိက္ခီဏဘဝသံယောဇနာ သမ္မဒညာ ဝိမုတ္တာ၊ တေသံ ပဉ္စ နီဝရဏာ ပဟီနာ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ [အနဘာဝကတာ (သီ. ပီ.)] အာယတိံ အနုပ္ပါဒဓမ္မာ. ကတမေ ပဉ္စ? ကာမစ္ဆန္ဒနီဝရဏံ ပဟီနံ ဥစ္ဆိန္နမူလံ တာလာဝတ္ထုကတံ အနဘာဝံကတံ အာယတိံ အနုပ္ပါဒဓမ္မံ၊ ဗျာပါဒနီဝရဏံ ပဟီနံ။ပေ။ ထိနမိဒ္ဓနီဝရဏံ။ပေ။ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စနီဝရဏံ။ပေ။ ဝိစိကိစ္ဆာနီဝရဏံ ပဟီနံ ဥစ္ဆိန္နမူလံ တာလာဝတ္ထုကတံ အနဘာဝံကတံ အာယတိံ အနုပ္ပါဒဓမ္မံ.

‘‘ယေ တေ၊ အာဝုသော မဟာနာမ၊ ဘိက္ခူ အရဟန္တော ခီဏာသဝါ ဝုသိတဝန္တော ကတကရဏီယာ ဩဟိတဘာရာ အနုပ္ပတ္တသဒတ္ထာ ပရိက္ခီဏဘဝသံယောဇနာ သမ္မဒညာ ဝိမုတ္တာ၊ တေသံ ဣမေ ပဉ္စ နီဝရဏာ ပဟီနာ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ အနုပ္ပါဒဓမ္မာ. တဒမိနာပေတံ၊ အာဝုသော မဟာနာမ၊ ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ ယထာ – အညောဝ သေခေါ ဝိဟာရော၊ အညော တထာဂတဝိဟာရော.

‘‘ဧကမိဒံ၊ အာဝုသော မဟာနာမ၊ သမယံ ဘဂဝါ ဣစ္ဆာနင်္ဂလေ ဝိဟရတိ ဣစ္ဆာနင်္ဂလဝနသဏ္ဍေ. တတြ ခေါ၊ အာဝုသော မဟာနာမ၊ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘ဣစ္ဆာမဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တေမာသံ ပဋိသလ္လီယိတုံ. နာမှိ ကေနစိ ဥပသင်္ကမိတဗ္ဗော၊ အညတြ ဧကေန ပိဏ္ဍပါတနီဟာရကေနာ’တိ. ‘ဧဝံ၊ ဘန္တေ’တိ ခေါ၊ အာဝုသော မဟာနာမ၊ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပဋိဿုတွာ နာဿုဓ ကောစိ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမတိ၊ အညတြ ဧကေန ပိဏ္ဍပါတနီဟာရကေန.

‘‘အထ ခေါ၊ အာဝုသော၊ ဘဂဝါ တဿ တေမာသဿ အစ္စယေန ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘သစေ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဧဝံ ပုစ္ဆေယျုံ – ကတမေနာဝုသော၊ ဝိဟာရေန သမဏော ဂေါတမော ဝဿာဝါသံ ဗဟုလံ ဝိဟာသီတိ၊ ဧဝံ ပုဋ္ဌာ တုမှေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တေသံ အညတိတ္ထိယာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ ဧဝံ ဗျာကရေယျာထ – အာနာပါနဿတိသမာဓိနာ ခေါ၊ အာဝုသော၊ ဘဂဝါ ဝဿာဝါသံ ဗဟုလံ ဝိဟာသီတိ. ဣဓာဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သတော အဿသာမိ၊ သတော ပဿသာမိ. ဒီဃံ အဿသန္တော ဒီဃံ အဿသာမီတိ ပဇာနာမိ၊ ဒီဃံ ပဿသန္တော ဒီဃံ ပဿသာမီတိ ပဇာနာမိ။ပေ။ ပဋိနိဿဂ္ဂါနုပဿီ အဿသိဿာမီတိ ပဇာနာမိ၊ ပဋိနိဿဂ္ဂါနုပဿီ ပဿသိဿာမီ’တိ ပဇာနာမိ’’.

‘‘ယဉှိ တံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမ္မာ ဝဒမာနော ဝဒေယျ – အရိယဝိဟာရော ဣတိပိ၊ ဗြဟ္မဝိဟာရော ဣတိပိ၊ တထာဂတဝိဟာရော ဣတိပိ. အာနာပါနဿတိသမာဓိံ သမ္မာ ဝဒမာနော ဝဒေယျ – အရိယဝိဟာရော ဣတိပိ၊ ဗြဟ္မဝိဟာရော ဣတိပိ၊ တထာဂတဝိဟာရော ဣတိပိ.

‘‘ယေ တေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခူ သေခါ အပ္ပတ္တမာနသာ အနုတ္တရံ ယောဂက္ခေမံ ပတ္ထယမာနာ ဝိဟရန္တိ၊ တေသံ အာနာပါနဿတိသမာဓိ ဘာဝိတော ဗဟုလီကတော အာသဝါနံ ခယာယ သံဝတ္တတိ.

‘‘ယေ စ ခေါ တေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခူ အရဟန္တော ခီဏာသဝါ ဝုသိတဝန္တော ကတကရဏီယာ ဩဟိတဘာရာ အနုပ္ပတ္တသဒတ္ထာ ပရိက္ခီဏဘဝသံယောဇနာ သမ္မဒညာ ဝိမုတ္တာ၊ တေသံ အာနာပါနဿတိသမာဓိ ဘာဝိတော ဗဟုလီကတော ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သုခဝိဟာရာယ စေဝ သံဝတ္တတိ သတိသမ္ပဇညာယ စ.

‘‘ယဉှိ တံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမ္မာ ဝဒမာနော ဝဒေယျ – အရိယဝိဟာရော ဣတိပိ၊ ဗြဟ္မဝိဟာရော ဣတိပိ၊ တထာဂတဝိဟာရော ဣတိပိ. အာနာပါနဿတိသမာဓိံ သမ္မာ ဝဒမာနော ဝဒေယျ – အရိယဝိဟာရော ဣတိပိ၊ ဗြဟ္မဝိဟာရော ဣတိပိ၊ တထာဂတဝိဟာရော ဣတိပီ’’တိ. ‘‘ဣမိနာ ခေါ ဧတံ၊ အာဝုသော မဟာနာမ၊ ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ ယထာ – အညောဝ သေခေါ ဝိဟာရော၊ အညော တထာဂတဝိဟာရော’’တိ. ဒုတိယံ.