၉. ကုတူဟလသာလာသုတ္တံ

၄၁၈. အထ ခေါ ဝစ္ဆဂေါတ္တော ပရိဗ္ဗာဇကော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဝစ္ဆဂေါတ္တော ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ –

‘‘ပုရိမာနိ၊ ဘော ဂေါတမ၊ ဒိဝသာနိ ပုရိမတရာနိ သမ္ဗဟုလာနံ နာနာတိတ္ထိယာနံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ ကုတူဟလသာလာယံ သန္နိသိန္နာနံ သန္နိပတိတာနံ အယမန္တရာကထာ ဥဒပါဒိ – ‘အယံ ခေါ ပူရဏော ကဿပေါ သံဃီ စေဝ ဂဏီ စ ဂဏာစရိယော စ ဉာတော ယသဿီ တိတ္ထကရော သာဓုသမ္မတော ဗဟုဇနဿ. သောပိ သာဝကံ အဗ္ဘတီတံ ကာလင်္ကတံ ဥပပတ္တီသု ဗျာကရောတိ – ‘အသု အမုတြ ဥပပန္နော၊ အသု အမုတြ ဥပပန္နော’တိ. ယောပိဿ သာဝကော ဥတ္တမပုရိသော ပရမပုရိသော ပရမပတ္တိပတ္တော တမ္ပိ သာဝကံ အဗ္ဘတီတံ ကာလင်္ကတံ ဥပပတ္တီသု ဗျာကရောတိ – ‘အသု အမုတြ ဥပပန္နော၊ အသု အမုတြ ဥပပန္နော’’’တိ.

‘‘အယမ္ပိ ခေါ မက္ခလိ ဂေါသာလော။ပေ။ အယမ္ပိ ခေါ နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော။ပေ။ အယမ္ပိ ခေါ သဉ္စယော [သဉ္ဇယော (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)] ဗေလဋ္ဌပုတ္တော။ပေ။ အယမ္ပိ ခေါ ပကုဓော [ပကုဒ္ဓေါ (ပီ.)] ကစ္စာနော။ပေ။ အယမ္ပိ ခေါ အဇိတော ကေသကမ္ဗလော သံဃီ စေဝ ဂဏီ စ ဂဏာစရိယော စ ဉာတော ယသဿီ တိတ္ထကရော သာဓုသမ္မတော ဗဟုဇနဿ. သောပိ သာဝကံ အဗ္ဘတီတံ ကာလင်္ကတံ ဥပပတ္တီသု ဗျာကရောတိ – ‘အသု အမုတြ ဥပပန္နော၊ အသု အမုတြ ဥပပန္နော’တိ. ယောပိဿ သာဝကော ဥတ္တမပုရိသော ပရမပုရိသော ပရမပတ္တိပတ္တော တမ္ပိ သာဝကံ အဗ္ဘတီတံ ကာလင်္ကတံ ဥပပတ္တီသု ဗျာကရောတိ – ‘အသု အမုတြ ဥပပန္နော၊ အသု အမုတြ ဥပပန္နော’’’တိ.

‘‘အယမ္ပိ ခေါ သမဏော ဂေါတမော သံဃီ စေဝ ဂဏီ စ ဂဏာစရိယော စ ဉာတော ယသဿီ တိတ္ထကရော သာဓုသမ္မတော ဗဟုဇနဿ. သောပိ သာဝကံ အဗ္ဘတီတံ ကာလင်္ကတံ ဥပပတ္တီသု ဗျာကရောတိ – ‘အသု အမုတြ ဥပပန္နော၊ အသု အမုတြ ဥပပန္နော’တိ. ယောပိဿ [ယော စ ခွဿ (ပီ.)] သာဝကော ဥတ္တမပုရိသော ပရမပုရိသော ပရမပတ္တိပတ္တော တဉ္စ သာဝကံ အဗ္ဘတီတံ ကာလင်္ကတံ ဥပပတ္တီသု န ဗျာကရောတိ – ‘အသု အမုတြ ဥပပန္နော၊ အသု အမုတြ ဥပပန္နော’တိ. အပိ စ ခေါ နံ ဧဝံ ဗျာကရောတိ – ‘အစ္ဆေစ္ဆိ တဏှံ၊ ဝိဝတ္တယိ သံယောဇနံ၊ သမ္မာ မာနာဘိသမယာ အန္တမကာသိ ဒုက္ခဿာ’တိ. တဿ မယှံ၊ ဘော ဂေါတမ၊ အဟု ဒေဝ ကင်္ခါ၊ အဟု ဝိစိကိစ္ဆာ – ‘ကထံ နာမ [ကထဉှိ နာမ (သျာ. ကံ. ပီ. က.) ကထံ ကထံ နာမ (ဆက္ကင်္ဂုတ္တရေ ပဉ္စမဝဂ္ဂေ ဒုတိယသုတ္တေ)] သမဏဿ ဂေါတမဿ ဓမ္မော အဘိညေယျော’’’တိ [ဓမ္မာဘိညေယျာတိ (ပီ. က.) ဓမ္မော။ အညေယျော (ဆက္ကင်္ဂုတ္တရေ)]?

‘‘အလဉှိ တေ၊ ဝစ္ဆ၊ ကင်္ခိတုံ၊ အလံ ဝိစိကိစ္ဆိတုံ. ကင်္ခနီယေ စ ပန တေ ဌာနေ ဝိစိကိစ္ဆာ ဥပ္ပန္နာ. သဥပါဒါနဿ ခွာဟံ၊ ဝစ္ဆ၊ ဥပပတ္တိံ ပညာပေမိ နော အနုပါဒါနဿ. သေယျထာပိ၊ ဝစ္ဆ၊ အဂ္ဂိ သဥပါဒါနော ဇလတိ၊ နော အနုပါဒါနော၊ ဧဝမေဝ ခွာဟံ၊ ဝစ္ဆ၊ သဥပါဒါနဿ ဥပပတ္တိံ ပညာပေမိ၊ နော အနုပါဒါနဿာ’’တိ.

‘‘ယသ္မိံ၊ ဘော ဂေါတမ၊ သမယေ အစ္စိ ဝါတေန ခိတ္တာ ဒူရမ္ပိ ဂစ္ဆတိ၊ ဣမဿ ပန ဘဝံ ဂေါတမော ကိံ ဥပါဒါနသ္မိံ ပညာပေတီ’’တိ? ‘‘ယသ္မိံ ခေါ၊ ဝစ္ဆ၊ သမယေ အစ္စိ ဝါတေန ခိတ္တာ ဒူရမ္ပိ ဂစ္ဆတိ၊ တမဟံ ဝါတူပါဒါနံ ပညာပေမိ. ဝါတော ဟိဿ၊ ဝစ္ဆ၊ တသ္မိံ သမယေ ဥပါဒါနံ ဟောတီ’’တိ. ‘‘ယသ္မိဉ္စ ပန၊ ဘော ဂေါတမ၊ သမယေ ဣမဉ္စ ကာယံ နိက္ခိပတိ၊ သတ္တော စ အညတရံ ကာယံ အနုပပန္နော ဟောတိ၊ ဣမဿ ပန ဘဝံ ဂေါတမော ကိံ ဥပါဒါနသ္မိံ ပညာပေတီ’’တိ? ‘‘ယသ္မိံ ခေါ၊ ဝစ္ဆ၊ သမယေ ဣမဉ္စ ကာယံ နိက္ခိပတိ၊ သတ္တော စ အညတရံ ကာယံ အနုပပန္နော ဟောတိ၊ တမဟံ တဏှူပါဒါနံ ဝဒါမိ. တဏှာ ဟိဿ၊ ဝစ္ဆ၊ တသ္မိံ သမယေ ဥပါဒါနံ ဟောတီ’’တိ [ဟောတီတိ။ပေ။ (က.)]. နဝမံ.