၄. ဆန္နသုတ္တံ

၈၇. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ စ သာရိပုတ္တော အာယသ္မာ စ မဟာစုန္ဒော အာယသ္မာ စ ဆန္နော ဂိဇ္ဈကူဋေ ပဗ္ဗတေ ဝိဟရန္တိ. တေန ခေါ ပန သမယေန ယေန အာယသ္မာ ဆန္နော အာဗာဓိကော ဟောတိ ဒုက္ခိတော ဗာဠှဂိလာနော. အထ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော ယေနာယသ္မာ မဟာစုန္ဒော တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ မဟာစုန္ဒံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အာယာမာဝုသော စုန္ဒ၊ ယေနာယသ္မာ ဆန္နော တေနုပသင်္ကမိဿာမ ဂိလာနပုစ္ဆကာ’’တိ. ‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ ခေါ အာယသ္မာ မဟာစုန္ဒော အာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ ပစ္စဿောသိ.

အထ ခေါ အာယသ္မာ စ သာရိပုတ္တော အာယသ္မာ စ မဟာစုန္ဒော ယေနာယသ္မာ ဆန္နော တေနုပသင်္ကမိံသု၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိံသု. နိသဇ္ဇ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော အာယသ္မန္တံ ဆန္နံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကစ္စိ တေ၊ အာဝုသော ဆန္န၊ ခမနီယံ၊ ကစ္စိ ယာပနီယံ၊ ကစ္စိ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ ပဋိက္ကမန္တိ နော အဘိက္ကမန္တိ၊ ပဋိက္ကမောသာနံ ပညာယတိ နော အဘိက္ကမော’’တိ?

‘‘န မေ၊ အာဝုသော သာရိပုတ္တ၊ ခမနီယံ န ယာပနီယံ၊ ဗာဠှာ မေ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ အဘိက္ကမန္တိ နော ပဋိက္ကမန္တိ၊ အဘိက္ကမောသာနံ ပညာယတိ နော ပဋိက္ကမော. သေယျထာပိ၊ အာဝုသော၊ ဗလဝါ ပုရိသော တိဏှေန သိခရေန [ခဂ္ဂေန (က.)] မုဒ္ဓနိ [မုဒ္ဓါနံ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)] အဘိမတ္ထေယျ [အဘိမန္ထေယျ (သီ.)]၊ ဧဝမေဝ ခေါ၊ အာဝုသော၊ အဓိမတ္တာ ဝါတာ မုဒ္ဓနိ [မုဒ္ဓါနံ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)] ဦဟနန္တိ [ဥပဟနန္တိ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ. က.)၊ ဥဟနန္တိ (က.)]. န မေ၊ အာဝုသော၊ ခမနီယံ၊ န ယာပနီယံ။ပေ။ နော ပဋိက္ကမော. သေယျထာပိ၊ အာဝုသော၊ ဗလဝါ ပုရိသော ဒဠှေန ဝရတ္တက္ခဏ္ဍေန သီသေ သီသဝေဌံ ဒဒေယျ၊ ဧဝမေဝ ခေါ၊ အာဝုသော၊ အဓိမတ္တာ သီသေ သီသဝေဒနာ. န မေ၊ အာဝုသော၊ ခမနီယံ၊ န ယာပနီယံ။ပေ။ နော ပဋိက္ကမော. သေယျထာပိ၊ အာဝုသော၊ ဒက္ခော ဂေါဃာတကော ဝါ ဂေါဃာတကန္တေဝါသီ ဝါ တိဏှေန ဂေါဝိကန္တနေန ကုစ္ဆိံ ပရိကန္တေယျ၊ ဧဝမေဝ ခေါ အဓိမတ္တာ ဝါတာ ကုစ္ဆိံ ပရိကန္တန္တိ. န မေ၊ အာဝုသော၊ ခမနီယံ၊ န ယာပနီယံ။ပေ။ နော ပဋိက္ကမော. သေယျထာပိ၊ အာဝုသော၊ ဒွေ ဗလဝန္တော ပုရိသာ ဒုဗ္ဗလတရံ ပုရိသံ နာနာဗာဟာသု ဂဟေတွာ အင်္ဂါရကာသုယာ သန္တာပေယျုံ သမ္ပရိတာပေယျုံ၊ ဧဝမေဝ ခေါ၊ အာဝုသော၊ အဓိမတ္တော ကာယသ္မိံ ဍာဟော. န မေ၊ အာဝုသော၊ ခမနီယံ၊ န ယာပနီယံ၊ ဗာဠှာ မေ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ အဘိက္ကမန္တိ နော ပဋိက္ကမန္တိ၊ အဘိက္ကမောသာနံ ပညာယတိ နော ပဋိက္ကမော. သတ္ထံ၊ အာဝုသော သာရိပုတ္တ၊ အာဟရိဿာမိ၊ နာဝကင်္ခါမိ [နာပိ ကင်္ခါမိ (က.)] ဇီဝိတ’’န္တိ.

‘‘မာ အာယသ္မာ ဆန္နော သတ္ထံ အာဟရေသိ. ယာပေတာယသ္မာ ဆန္နော၊ ယာပေန္တံ မယံ အာယသ္မန္တံ ဆန္နံ ဣစ္ဆာမ. သစေ အာယသ္မတော ဆန္နဿ နတ္ထိ သပ္ပါယာနိ ဘောဇနာနိ၊ အဟံ အာယသ္မတော ဆန္နဿ သပ္ပါယာနိ ဘောဇနာနိ ပရိယေသိဿာမိ. သစေ အာယသ္မတော ဆန္နဿ နတ္ထိ သပ္ပါယာနိ ဘေသဇ္ဇာနိ၊ အဟံ အာယသ္မတော ဆန္နဿ သပ္ပါယာနိ ဘေသဇ္ဇာနိ ပရိယေသိဿာမိ. သစေ အာယသ္မတော ဆန္နဿ နတ္ထိ ပတိရူပါ ဥပဋ္ဌာကာ၊ အဟံ အာယသ္မန္တံ ဆန္နံ ဥပဋ္ဌဟိဿာမိ. မာ အာယသ္မာ ဆန္နော သတ္ထံ အာဟရေသိ. ယာပေတာယသ္မာ ဆန္နော၊ ယာပေန္တံ မယံ အာယသ္မန္တံ ဆန္နံ ဣစ္ဆာမာ’’တိ.

‘‘န မေ၊ အာဝုသော သာရိပုတ္တ၊ နတ္ထိ သပ္ပါယာနိ ဘောဇနာနိ၊ အတ္ထိ မေ သပ္ပါယာနိ ဘောဇနာနိ. နပိ မေ နတ္ထိ သပ္ပါယာနိ ဘေသဇ္ဇာနိ၊ အတ္ထိ မေ သပ္ပါယာနိ ဘေသဇ္ဇာနိ. နပိ မေ နတ္ထိ ပတိရူပါ ဥပဋ္ဌာကာ၊ အတ္ထိ မေ ပတိရူပါ ဥပဋ္ဌာကာ. အပိ စ မေ၊ အာဝုသော၊ သတ္ထာ ပရိစိဏ္ဏော ဒီဃရတ္တံ မနာပေနေဝ၊ နော အမနာပေန. ဧတဉှိ၊ အာဝုသော၊ သာဝကဿ ပတိရူပံ ယံ သတ္ထာရံ ပရိစရေယျ မနာပေနေဝ၊ နော အမနာပေန. ‘အနုပဝဇ္ဇံ [တံ အနုပဝဇ္ဇံ (ဗဟူသု)] ဆန္နော ဘိက္ခု သတ္ထံ အာဟရိဿတီ’တိ – ဧဝမေတံ၊ အာဝုသော သာရိပုတ္တ၊ ဓာရေဟီ’’တိ.

‘‘ပုစ္ဆေယျာမ မယံ အာယသ္မန္တံ ဆန္နံ ကဉ္စိဒေဝ [ကိဉ္စိဒေဝ (သျာ. ကံ. ပီ. က.)] ဒေသံ၊ သစေ အာယသ္မာ ဆန္နော ဩကာသံ ကရောတိ ပဉှဿ ဝေယျာကရဏာယာ’’တိ. ‘‘ပုစ္ဆာဝုသော သာရိပုတ္တ၊ သုတွာ ဝေဒိဿာမာ’’တိ.

‘‘စက္ခုံ၊ အာဝုသော ဆန္န၊ စက္ခုဝိညာဏံ စက္ခုဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗေ ဓမ္မေ ‘ဧတံ မမ၊ ဧသောဟမသ္မိ၊ ဧသော မေ အတ္တာ’တိ သမနုပဿသိ။ပေ။ ဇိဝှံ၊ အာဝုသော ဆန္န၊ ဇိဝှါဝိညာဏံ ဇိဝှါဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗေ ဓမ္မေ ‘ဧတံ မမ၊ ဧသောဟမသ္မိ၊ ဧသော မေ အတ္တာ’တိ သမနုပဿသိ။ပေ။ မနံ၊ အာဝုသော ဆန္န၊ မနောဝိညာဏံ မနောဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗေ ဓမ္မေ ‘ဧတံ မမ၊ ဧသောဟမသ္မိ၊ ဧသော မေ အတ္တာ’တိ သမနုပဿသီ’’တိ?

‘‘စက္ခုံ၊ အာဝုသော သာရိပုတ္တ၊ စက္ခုဝိညာဏံ စက္ခုဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗေ ဓမ္မေ ‘နေတံ မမ၊ နေသောဟမသ္မိ၊ န မေသော အတ္တာ’တိ သမနုပဿာမိ။ပေ။ ဇိဝှံ၊ အာဝုသော သာရိပုတ္တ၊ ဇိဝှါဝိညာဏံ ဇိဝှါဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗေ ဓမ္မေ ‘နေတံ မမ၊ နေသောဟမသ္မိ၊ န မေသော အတ္တာ’တိ သမနုပဿာမိ။ပေ။ မနံ၊ အာဝုသော သာရိပုတ္တ၊ မနောဝိညာဏံ မနောဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗေ ဓမ္မေ ‘နေတံ မမ၊ နေသောဟမသ္မိ၊ န မေသော အတ္တာ’တိ သမနုပဿာမီ’’တိ.

‘‘စက္ခုသ္မိံ၊ အာဝုသော ဆန္န၊ စက္ခုဝိညာဏေ စက္ခုဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗေသု ဓမ္မေသု ကိံ ဒိသွာ ကိံ အဘိညာယ စက္ခုံ စက္ခုဝိညာဏံ စက္ခုဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗေ ဓမ္မေ ‘နေတံ မမ၊ နေသောဟမသ္မိ၊ န မေသော အတ္တာ’တိ သမနုပဿသိ။ ဇိဝှါယ၊ အာဝုသော ဆန္န၊ ဇိဝှါဝိညာဏေ ဇိဝှါဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗေသု ဓမ္မေသု ကိံ ဒိသွာ ကိံ အဘိညာယ ဇိဝှံ ဇိဝှါဝိညာဏံ ဇိဝှါဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗေ ဓမ္မေ ‘နေတံ မမ၊ နေသောဟမသ္မိ၊ န မေသော အတ္တာ’တိ သမနုပဿသိ။ မနသ္မိံ၊ အာဝုသော ဆန္န၊ မနောဝိညာဏေ မနောဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗေသု ဓမ္မေသု ကိံ ဒိသွာ ကိံ အဘိညာယ မနံ မနောဝိညာဏံ မနောဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗေ ဓမ္မေ ‘နေတံ မမ၊ နေသောဟမသ္မိ၊ န မေသော အတ္တာ’တိ သမနုပဿသီ’’တိ?

‘‘စက္ခုသ္မိံ၊ အာဝုသော သာရိပုတ္တ၊ စက္ခုဝိညာဏေ စက္ခုဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗေသု ဓမ္မေသု နိရောဓံ ဒိသွာ နိရောဓံ အဘိညာယ စက္ခုံ စက္ခုဝိညာဏံ စက္ခုဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗေ ဓမ္မေ ‘နေတံ မမ၊ နေသောဟမသ္မိ၊ န မေသော အတ္တာ’တိ သမနုပဿာမိ။ပေ။ ဇိဝှါယ၊ အာဝုသော သာရိပုတ္တ၊ ဇိဝှါဝိညာဏေ ဇိဝှါဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗေသု ဓမ္မေသု နိရောဓံ ဒိသွာ နိရောဓံ အဘိညာယ ဇိဝှံ ဇိဝှါဝိညာဏံ ဇိဝှါဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗေ ဓမ္မေ ‘နေတံ မမ၊ နေသောဟမသ္မိ၊ န မေသော အတ္တာ’တိ သမနုပဿာမိ။ပေ။ မနသ္မိံ၊ အာဝုသော သာရိပုတ္တ၊ မနောဝိညာဏေ မနောဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗေသု ဓမ္မေသု နိရောဓံ ဒိသွာ နိရောဓံ အဘိညာယ မနံ မနောဝိညာဏံ မနောဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗေ ဓမ္မေ ‘နေတံ မမ၊ နေသောဟမသ္မိ၊ န မေသော အတ္တာ’တိ သမနုပဿာမီ’’တိ.

ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ အာယသ္မာ မဟာစုန္ဒော အာယသ္မန္တံ ဆန္နံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘တသ္မာတိဟ၊ အာဝုသော ဆန္န၊ ဣဒမ္ပိ တဿ ဘဂဝတော သာသနံ နိစ္စကပ္ပံ သာဓုကံ မနသိ ကာတဗ္ဗံ – ‘နိဿိတဿ စလိတံ၊ အနိဿိတဿ စလိတံ နတ္ထိ. စလိတေ အသတိ ပဿဒ္ဓိ ဟောတိ. ပဿဒ္ဓိယာ သတိ နတိ န ဟောတိ. နတိယာ အသတိ အာဂတိဂတိ န ဟောတိ. အာဂတိဂတိယာ အသတိ စုတူပပါတော န ဟောတိ. စုတူပပါတေ အသတိ နေဝိဓ န ဟုရံ န ဥဘယမန္တရေန. ဧသေဝန္တော ဒုက္ခဿာ’’’တိ.

အထ ခေါ အာယသ္မာ စ သာရိပုတ္တော အာယသ္မာ စ မဟာစုန္ဒော အာယသ္မန္တံ ဆန္နံ ဣမိနာ ဩဝါဒေန ဩဝဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကမိံသု. အထ ခေါ အာယသ္မာ ဆန္နော အစိရပက္ကန္တေသု တေသု အာယသ္မန္တေသု သတ္ထံ အာဟရေသိ.

အထ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အာယသ္မတာ၊ ဘန္တေ၊ ဆန္နေန သတ္ထံ အာဟရိတံ. တဿ ကာ ဂတိ ကော အဘိသမ္ပရာယော’’တိ? ‘‘နနု တေ၊ သာရိပုတ္တ၊ ဆန္နေန ဘိက္ခုနာ သမ္မုခါယေဝ အနုပဝဇ္ဇတာ ဗျာကတာ’’တိ? ‘‘အတ္ထိ၊ ဘန္တေ၊ ပုဗ္ဗဝိဇ္ဇနံ [ပုဗ္ဗဝိစိရံ (သီ.)၊ ပုဗ္ဗဝိဇ္ဈနံ (ပီ.)၊ ပုဗ္ဗဇိရံ (မ. နိ. ၃.၃၉၄] နာမ ဝဇ္ဇိဂါမော. တတ္ထာယသ္မတော ဆန္နဿ မိတ္တကုလာနိ သုဟဇ္ဇကုလာနိ ဥပဝဇ္ဇကုလာနီ’’တိ. ‘‘ဟောန္တိ ဟေတေ၊ သာရိပုတ္တ၊ ဆန္နဿ ဘိက္ခုနော မိတ္တကုလာနိ သုဟဇ္ဇကုလာနိ ဥပဝဇ္ဇကုလာနိ. န ခေါ ပနာဟံ၊ သာရိပုတ္တ၊ ဧတ္တာဝတာ သဥပဝဇ္ဇောတိ ဝဒါမိ. ယော ခေါ၊ သာရိပုတ္တ၊ တဉ္စ ကာယံ နိက္ခိပတိ၊ အညဉ္စ ကာယံ ဥပါဒိယတိ၊ တမဟံ သဥပဝဇ္ဇောတိ ဝဒါမိ. တံ ဆန္နဿ ဘိက္ခုနော နတ္ထိ. ‘အနုပဝဇ္ဇံ ဆန္နေန ဘိက္ခုနာ သတ္ထံ အာဟရိတ’န္တိ – ဧဝမေတံ၊ သာရိပုတ္တ၊ ဓာရေဟီ’’တိ. စတုတ္ထံ.