၃. သဗ္ဗဝဂ္ဂေါ

၁. သဗ္ဗသုတ္တံ

၂၃. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘သဗ္ဗံ ဝေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒေသေဿာမိ. တံ သုဏာထ. ကိဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သဗ္ဗံ? စက္ခုဉ္စေဝ ရူပါ စ၊ သောတဉ္စ [သောတဉ္စေဝ (?) ဧဝမိတရယုဂလေသုပိ] သဒ္ဒါ စ၊ ဃာနဉ္စ ဂန္ဓာ စ၊ ဇိဝှါ စ ရသာ စ၊ ကာယော စ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ စ၊ မနော စ ဓမ္မာ စ – ဣဒံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သဗ္ဗံ. ယော၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘အဟမေတံ သဗ္ဗံ ပစ္စက္ခာယ အညံ သဗ္ဗံ ပညာပေဿာမီ’တိ၊ တဿ ဝါစာဝတ္ထုကမေဝဿ [ဝါစာဝတ္ထုရေဝဿ (သီ. ပီ.)၊ ဝါစာဝတ္ထုဒေဝဿ (သျာ. ကံ.)]၊ ပုဋ္ဌော စ န သမ္ပာယေယျ၊ ဥတ္တရိဉ္စ ဝိဃာတံ အာပဇ္ဇေယျ. တံ ကိဿ ဟေတု? ယထာ တံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဝိသယသ္မိ’’န္တိ. ပဌမံ.

၂. ပဟာနသုတ္တံ

၂၄. ‘‘သဗ္ဗပ္ပဟာနာယ [သဗ္ဗံ ပဟာနာယ (သျာ. ကံ. က.)] ဝေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဓမ္မံ ဒေသေဿာမိ. တံ သုဏာထ. ကတမော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သဗ္ဗပ္ပဟာနာယ ဓမ္မော? စက္ခုံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဟာတဗ္ဗံ၊ ရူပါ ပဟာတဗ္ဗာ၊ စက္ခုဝိညာဏံ ပဟာတဗ္ဗံ၊ စက္ခုသမ္ဖဿော ပဟာတဗ္ဗော၊ ယမ္ပိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ ပဟာတဗ္ဗံ။ပေ။ ယမ္ပိဒံ သောတသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ ပဟာတဗ္ဗံ။ ယမ္ပိဒံ ဃာနသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ ပဟာတဗ္ဗံ. ဇိဝှါ ပဟာတဗ္ဗာ၊ ရသာ ပဟာတဗ္ဗာ၊ ဇိဝှါဝိညာဏံ ပဟာတဗ္ဗံ၊ ဇိဝှါသမ္ဖဿော ပဟာတဗ္ဗော၊ ယမ္ပိဒံ ဇိဝှါသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ ပဟာတဗ္ဗံ. ကာယော ပဟာတဗ္ဗော။ မနော ပဟာတဗ္ဗော၊ ဓမ္မာ ပဟာတဗ္ဗာ၊ မနောဝိညာဏံ ပဟာတဗ္ဗံ၊ မနောသမ္ဖဿော ပဟာတဗ္ဗော၊ ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ ပဟာတဗ္ဗံ. အယံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သဗ္ဗပ္ပဟာနာယ ဓမ္မော’’တိ. ဒုတိယံ.

၃. အဘိညာပရိညာပဟာနသုတ္တံ

၂၅. ‘‘သဗ္ဗံ အဘိညာ ပရိညာ ပဟာနာယ ဝေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဓမ္မံ ဒေသေဿာမိ. တံ သုဏာထ. ကတမော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သဗ္ဗံ အဘိညာ ပရိညာ ပဟာနာယ ဓမ္မော? စက္ခုံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဘိညာ ပရိညာ ပဟာတဗ္ဗံ၊ ရူပါ အဘိညာ ပရိညာ ပဟာတဗ္ဗာ၊ စက္ခုဝိညာဏံ အဘိညာ ပရိညာ ပဟာတဗ္ဗံ၊ စက္ခုသမ္ဖဿော အဘိညာ ပရိညာ ပဟာတဗ္ဗော၊ ယမ္ပိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အဘိညာ ပရိညာ ပဟာတဗ္ဗံ။ပေ။ ဇိဝှါ အဘိညာ ပရိညာ ပဟာတဗ္ဗာ၊ ရသာ အဘိညာ ပရိညာ ပဟာတဗ္ဗာ၊ ဇိဝှါဝိညာဏံ အဘိညာ ပရိညာ ပဟာတဗ္ဗံ၊ ဇိဝှါသမ္ဖဿော အဘိညာ ပရိညာ ပဟာတဗ္ဗော၊ ယမ္ပိဒံ ဇိဝှါသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အဘိညာ ပရိညာ ပဟာတဗ္ဗံ. ကာယော အဘိညာ ပရိညာ ပဟာတဗ္ဗော။ မနော အဘိညာ ပရိညာ ပဟာတဗ္ဗော၊ ဓမ္မာ အဘိညာ ပရိညာ ပဟာတဗ္ဗာ၊ မနောဝိညာဏံ အဘိညာ ပရိညာ ပဟာတဗ္ဗံ၊ မနောသမ္ဖဿော အဘိညာ ပရိညာ ပဟာတဗ္ဗော၊ ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အဘိညာ ပရိညာ ပဟာတဗ္ဗံ. အယံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သဗ္ဗံ အဘိညာ ပရိညာ ပဟာနာယ ဓမ္မော’’တိ. တတိယံ.

၄. ပဌမအပရိဇာနနသုတ္တံ

၂၆. ‘‘သဗ္ဗံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အနဘိဇာနံ အပရိဇာနံ အဝိရာဇယံ အပ္ပဇဟံ အဘဗ္ဗော ဒုက္ခက္ခယာယ. ကိဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အနဘိဇာနံ အပရိဇာနံ အဝိရာဇယံ အပ္ပဇဟံ အဘဗ္ဗော ဒုက္ခက္ခယာယ? စက္ခုံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အနဘိဇာနံ အပရိဇာနံ အဝိရာဇယံ အပ္ပဇဟံ အဘဗ္ဗော ဒုက္ခက္ခယာယ. ရူပေ အနဘိဇာနံ အပရိဇာနံ အဝိရာဇယံ အပ္ပဇဟံ အဘဗ္ဗော ဒုက္ခက္ခယာယ. စက္ခုဝိညာဏံ အနဘိဇာနံ အပရိဇာနံ အဝိရာဇယံ အပ္ပဇဟံ အဘဗ္ဗော ဒုက္ခက္ခယာယ. စက္ခုသမ္ဖဿံ အနဘိဇာနံ အပရိဇာနံ အဝိရာဇယံ အပ္ပဇဟံ အဘဗ္ဗော ဒုက္ခက္ခယာယ. ယမ္ပိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အနဘိဇာနံ အပရိဇာနံ အဝိရာဇယံ အပ္ပဇဟံ အဘဗ္ဗော ဒုက္ခက္ခယာယ။ပေ။ ဇိဝှံ အနဘိဇာနံ အပရိဇာနံ အဝိရာဇယံ အပ္ပဇဟံ အဘဗ္ဗော ဒုက္ခက္ခယာယ. ရသေ။ပေ။ ဇိဝှါဝိညာဏံ။ပေ။ ဇိဝှါသမ္ဖဿံ။ပေ။ ယမ္ပိဒံ ဇိဝှါသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အနဘိဇာနံ အပရိဇာနံ အဝိရာဇယံ အပ္ပဇဟံ အဘဗ္ဗော ဒုက္ခက္ခယာယ. ကာယံ။ပေ။ မနံ အနဘိဇာနံ အပရိဇာနံ အဝိရာဇယံ အပ္ပဇဟံ အဘဗ္ဗော ဒုက္ခက္ခယာယ. ဓမ္မေ။ပေ။ မနောဝိညာဏံ။ပေ။ မနောသမ္ဖဿံ။ပေ။ ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အနဘိဇာနံ အပရိဇာနံ အဝိရာဇယံ အပ္ပဇဟံ အဘဗ္ဗော ဒုက္ခက္ခယာယ. ဣဒံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သဗ္ဗံ အနဘိဇာနံ အပရိဇာနံ အဝိရာဇယံ အပ္ပဇဟံ အဘဗ္ဗော ဒုက္ခက္ခယာယ.

‘‘သဗ္ဗဉ္စ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဘိဇာနံ ပရိဇာနံ ဝိရာဇယံ ပဇဟံ ဘဗ္ဗော ဒုက္ခက္ခယာယ. ကိဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သဗ္ဗံ အဘိဇာနံ ပရိဇာနံ ဝိရာဇယံ ပဇဟံ ဘဗ္ဗော ဒုက္ခက္ခယာယ? စက္ခုံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဘိဇာနံ ပရိဇာနံ ဝိရာဇယံ ပဇဟံ ဘဗ္ဗော ဒုက္ခက္ခယာယ. ရူပေ အဘိဇာနံ ပရိဇာနံ ဝိရာဇယံ ပဇဟံ ဘဗ္ဗော ဒုက္ခက္ခယာယ. စက္ခုဝိညာဏံ အဘိဇာနံ ပရိဇာနံ ဝိရာဇယံ ပဇဟံ ဘဗ္ဗော ဒုက္ခက္ခယာယ. စက္ခုသမ္ဖဿံ အဘိဇာနံ ပရိဇာနံ ဝိရာဇယံ ပဇဟံ ဘဗ္ဗော ဒုက္ခက္ခယာယ. ယမ္ပိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အဘိဇာနံ ပရိဇာနံ ဝိရာဇယံ ပဇဟံ ဘဗ္ဗော ဒုက္ခက္ခယာယ။ပေ။ ဇိဝှံ အဘိဇာနံ ပရိဇာနံ ဝိရာဇယံ ပဇဟံ ဘဗ္ဗော ဒုက္ခက္ခယာယ. ရသေ။ပေ။ ဇိဝှါဝိညာဏံ။ပေ။ ဇိဝှါသမ္ဖဿံ။ပေ။ ယမ္ပိဒံ ဇိဝှါသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အဘိဇာနံ ပရိဇာနံ ဝိရာဇယံ ပဇဟံ ဘဗ္ဗော ဒုက္ခက္ခယာယ. ကာယံ။ပေ။ မနံ အဘိဇာနံ ပရိဇာနံ ဝိရာဇယံ ပဇဟံ ဘဗ္ဗော ဒုက္ခက္ခယာယ. ဓမ္မေ။ပေ။ မနောဝိညာဏံ။ပေ။ မနောသမ္ဖဿံ။ပေ။ ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အဘိဇာနံ ပရိဇာနံ ဝိရာဇယံ ပဇဟံ ဘဗ္ဗော ဒုက္ခက္ခယာယ. ဣဒံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သဗ္ဗံ အဘိဇာနံ ပရိဇာနံ ဝိရာဇယံ ပဇဟံ ဘဗ္ဗော ဒုက္ခက္ခယာယာ’’တိ. စတုတ္ထံ.

၅. ဒုတိယအပရိဇာနနသုတ္တံ

၂၇. ‘‘သဗ္ဗံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အနဘိဇာနံ အပရိဇာနံ အဝိရာဇယံ အပ္ပဇဟံ အဘဗ္ဗော ဒုက္ခက္ခယာယ. ကိဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သဗ္ဗံ အနဘိဇာနံ အပရိဇာနံ အဝိရာဇယံ အပ္ပဇဟံ အဘဗ္ဗော ဒုက္ခက္ခယာယ? ယဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စက္ခု၊ ယေ စ ရူပါ၊ ယဉ္စ စက္ခုဝိညာဏံ၊ ယေ စ စက္ခုဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗာ ဓမ္မာ။ပေ။ ယာ စ ဇိဝှါ၊ ယေ စ ရသာ၊ ယဉ္စ ဇိဝှါဝိညာဏံ၊ ယေ စ ဇိဝှါဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗာ ဓမ္မာ၊ ယော စ ကာယော၊ ယေ စ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ၊ ယဉ္စ ကာယဝိညာဏံ၊ ယေ စ ကာယဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗာ ဓမ္မာ၊ ယော စ မနော၊ ယေ စ ဓမ္မာ၊ ယဉ္စ မနောဝိညာဏံ၊ ယေ စ မနောဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗာ ဓမ္မာ – ဣဒံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သဗ္ဗံ အနဘိဇာနံ အပရိဇာနံ အဝိရာဇယံ အပ္ပဇဟံ အဘဗ္ဗော ဒုက္ခက္ခယာယ.

‘‘သဗ္ဗံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဘိဇာနံ ပရိဇာနံ ဝိရာဇယံ ပဇဟံ ဘဗ္ဗော ဒုက္ခက္ခယာယ. ကိဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သဗ္ဗံ အဘိဇာနံ ပရိဇာနံ ဝိရာဇယံ ပဇဟံ ဘဗ္ဗော ဒုက္ခက္ခယာယ? ယဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စက္ခု၊ ယေ စ ရူပါ၊ ယဉ္စ စက္ခုဝိညာဏံ၊ ယေ စ စက္ခုဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗာ ဓမ္မာ။ပေ။ ယာ စ ဇိဝှါ၊ ယေ စ ရသာ၊ ယဉ္စ ဇိဝှါဝိညာဏံ၊ ယေ စ ဇိဝှါဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗာ ဓမ္မာ၊ ယော စ ကာယော၊ ယေ စ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ၊ ယဉ္စ ကာယဝိညာဏံ၊ ယေ စ ကာယဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗာ ဓမ္မာ၊ ယော စ မနော၊ ယေ စ ဓမ္မာ၊ ယဉ္စ မနောဝိညာဏံ၊ ယေ စ မနောဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗာ ဓမ္မာ – ဣဒံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သဗ္ဗံ အဘိဇာနံ ပရိဇာနံ ဝိရာဇယံ ပဇဟံ ဘဗ္ဗော ဒုက္ခက္ခယာယာ’’တိ. ပဉ္စမံ.

၆. အာဒိတ္တသုတ္တံ

၂၈. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ဂယာယံ ဝိဟရတိ ဂယာသီသေ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသဟဿေန. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘သဗ္ဗံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အာဒိတ္တံ. ကိဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သဗ္ဗံ အာဒိတ္တံ? စက္ခု [စက္ခုံ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)]၊ ဘိက္ခဝေ၊ အာဒိတ္တံ၊ ရူပါ အာဒိတ္တာ၊ စက္ခုဝိညာဏံ အာဒိတ္တံ၊ စက္ခုသမ္ဖဿော အာဒိတ္တော. ယမ္ပိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အာဒိတ္တံ. ကေန အာဒိတ္တံ? ‘ရာဂဂ္ဂိနာ၊ ဒေါသဂ္ဂိနာ၊ မောဟဂ္ဂိနာ အာဒိတ္တံ၊ ဇာတိယာ ဇရာယ မရဏေန သောကေဟိ ပရိဒေဝေဟိ ဒုက္ခေဟိ ဒေါမနဿေဟိ ဥပါယာသေဟိ အာဒိတ္တ’န္တိ ဝဒါမိ။ပေ။ ဇိဝှါ အာဒိတ္တာ၊ ရသာ အာဒိတ္တာ၊ ဇိဝှါဝိညာဏံ အာဒိတ္တံ၊ ဇိဝှါသမ္ဖဿော အာဒိတ္တော. ယမ္ပိဒံ ဇိဝှါသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အာဒိတ္တံ. ကေန အာဒိတ္တံ? ‘ရာဂဂ္ဂိနာ၊ ဒေါသဂ္ဂိနာ၊ မောဟဂ္ဂိနာ အာဒိတ္တံ၊ ဇာတိယာ ဇရာယ မရဏေန သောကေဟိ ပရိဒေဝေဟိ ဒုက္ခေဟိ ဒေါမနဿေဟိ ဥပါယာသေဟိ အာဒိတ္တ’န္တိ ဝဒါမိ။ပေ။ မနော အာဒိတ္တော၊ ဓမ္မာ အာဒိတ္တာ၊ မနောဝိညာဏံ အာဒိတ္တံ၊ မနောသမ္ဖဿော အာဒိတ္တော. ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အာဒိတ္တံ. ကေန အာဒိတ္တံ? ‘ရာဂဂ္ဂိနာ၊ ဒေါသဂ္ဂိနာ၊ မောဟဂ္ဂိနာ အာဒိတ္တံ၊ ဇာတိယာ ဇရာယ မရဏေန သောကေဟိ ပရိဒေဝေဟိ ဒုက္ခေဟိ ဒေါမနဿေဟိ ဥပါယာသေဟိ အာဒိတ္တ’န္တိ ဝဒါမိ. ဧဝံ ပဿံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သုတဝါ အရိယသာဝကော စက္ခုသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ၊ ရူပေသုပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ၊ စက္ခုဝိညာဏေပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ၊ စက္ခုသမ္ဖဿေပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ၊ ယမ္ပိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ ။ပေ။ ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နိဗ္ဗိန္ဒံ ဝိရဇ္ဇတိ၊ ဝိရာဂါ ဝိမုစ္စတိ၊ ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ ဟောတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ၊ ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ၊ ကတံ ကရဏီယံ၊ နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတီ’’တိ. ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနာ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုံ. ဣမသ္မိဉ္စ ပန ဝေယျာကရဏသ္မိံ ဘညမာနေ တဿ ဘိက္ခုသဟဿဿ အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တာနိ ဝိမုစ္စိံသူတိ. ဆဋ္ဌံ.

၇. အဒ္ဓဘူတသုတ္တံ

၂၉. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘သဗ္ဗံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဒ္ဓဘူတံ [အန္ဓဘူတံ (သီ. သျာ. ကံ.)]. ကိဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သဗ္ဗံ အဒ္ဓဘူတံ? စက္ခု၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဒ္ဓဘူတံ၊ ရူပါ အဒ္ဓဘူတာ၊ စက္ခုဝိညာဏံ အဒ္ဓဘူတံ၊ စက္ခုသမ္ဖဿော အဒ္ဓဘူတော၊ ယမ္ပိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အဒ္ဓဘူတံ. ကေန အဒ္ဓဘူတံ? ‘ဇာတိယာ ဇရာယ မရဏေန သောကေဟိ ပရိဒေဝေဟိ ဒုက္ခေဟိ ဒေါမနဿေဟိ ဥပါယာသေဟိ အဒ္ဓဘူတ’န္တိ ဝဒါမိ။ပေ။ ဇိဝှါ အဒ္ဓဘူတာ၊ ရသာ အဒ္ဓဘူတာ၊ ဇိဝှါဝိညာဏံ အဒ္ဓဘူတံ၊ ဇိဝှါသမ္ဖဿော အဒ္ဓဘူတော၊ ယမ္ပိဒံ ဇိဝှါသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အဒ္ဓဘူတံ. ကေန အဒ္ဓဘူတံ? ‘ဇာတိယာ ဇရာယ မရဏေန သောကေဟိ ပရိဒေဝေဟိ ဒုက္ခေဟိ ဒေါမနဿေဟိ ဥပါယာသေဟိ အဒ္ဓဘူတ’န္တိ ဝဒါမိ. ကာယော အဒ္ဓဘူတော။ပေ။ မနော အဒ္ဓဘူတော၊ ဓမ္မာ အဒ္ဓဘူတာ၊ မနောဝိညာဏံ အဒ္ဓဘူတံ၊ မနောသမ္ဖဿော အဒ္ဓဘူတော၊ ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အဒ္ဓဘူတံ. ကေန အဒ္ဓဘူတံ? ‘ဇာတိယာ ဇရာယ မရဏေန သောကေဟိ ပရိဒေဝေဟိ ဒုက္ခေဟိ ဒေါမနဿေဟိ ဥပါယာသေဟိ အဒ္ဓဘူတ’န္တိ ဝဒါမိ. ဧဝံ ပဿံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သုတဝါ အရိယသာဝကော စက္ခုသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ၊ ရူပေသုပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ၊ စက္ခုဝိညာဏေပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ၊ စက္ခုသမ္ဖဿေပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ။ပေ။ ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နိဗ္ဗိန္ဒံ ဝိရဇ္ဇတိ၊ ဝိရာဂါ ဝိမုစ္စတိ၊ ဝိမုတ္တသ္မိံ ‘ဝိမုတ္တ’မိတိ ဉာဏံ ဟောတိ၊ ‘ခီဏာ ဇာတိ ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ၊ ကတံ ကရဏီယံ၊ နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတီ’’တိ. သတ္တမံ.

၈. သမုဂ္ဃါတသာရုပ္ပသုတ္တံ

၃၀. ‘‘သဗ္ဗမညိတသမုဂ္ဃါတသာရုပ္ပံ ဝေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဋိပဒံ ဒေသေဿာမိ. တံ သုဏာထ၊ သာဓုကံ မနသိ ကရောထ၊ ဘာသိဿာမီတိ. ကတမာ စ သာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သဗ္ဗမညိတသမုဂ္ဃါတသာရုပ္ပါ ပဋိပဒါ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု စက္ခုံ န မညတိ၊ စက္ခုသ္မိံ န မညတိ၊ စက္ခုတော န မညတိ၊ စက္ခုံ မေတိ န မညတိ. ရူပေ န မညတိ၊ ရူပေသု န မညတိ၊ ရူပတော န မညတိ၊ ရူပါ မေတိ န မညတိ. စက္ခုဝိညာဏံ န မညတိ၊ စက္ခုဝိညာဏသ္မိံ န မညတိ၊ စက္ခုဝိညာဏတော န မညတိ၊ စက္ခုဝိညာဏံ မေတိ န မညတိ. စက္ခုသမ္ဖဿံ န မညတိ၊ စက္ခုသမ္ဖဿသ္မိံ န မညတိ၊ စက္ခုသမ္ဖဿတော န မညတိ၊ စက္ခုသမ္ဖဿော မေတိ န မညတိ. ယမ္ပိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ န မညတိ၊ တသ္မိမ္ပိ န မညတိ၊ တတောပိ န မညတိ၊ တံ မေတိ န မညတိ။ပေ။ ဇိဝှံ န မညတိ၊ ဇိဝှါယ န မညတိ၊ ဇိဝှါတော န မညတိ၊ ဇိဝှါ မေတိ န မညတိ. ရသေ န မညတိ၊ ရသေသု န မညတိ၊ ရသတော န မညတိ၊ ရသာ မေတိ န မညတိ. ဇိဝှါဝိညာဏံ န မညတိ၊ ဇိဝှါဝိညာဏသ္မိံ န မညတိ၊ ဇိဝှါဝိညာဏတော န မညတိ၊ ဇိဝှါဝိညာဏံ မေတိ န မညတိ. ဇိဝှါသမ္ဖဿံ န မညတိ၊ ဇိဝှါသမ္ဖဿသ္မိံ န မညတိ၊ ဇိဝှါသမ္ဖဿတော န မညတိ၊ ဇိဝှါသမ္ဖဿော မေတိ န မညတိ. ယမ္ပိဒံ ဇိဝှါသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ န မညတိ၊ တသ္မိမ္ပိ န မညတိ၊ တတောပိ န မညတိ၊ တံ မေတိ န မညတိ။ပေ။ မနံ န မညတိ၊ မနသ္မိံ န မညတိ၊ မနတော န မညတိ၊ မနော မေတိ န မညတိ. ဓမ္မေ န မညတိ၊ ဓမ္မေသု န မညတိ၊ ဓမ္မတော န မညတိ၊ ဓမ္မာ မေတိ န မညတိ. မနောဝိညာဏံ န မညတိ၊ မနောဝိညာဏသ္မိံ န မညတိ၊ မနောဝိညာဏတော န မညတိ၊ မနောဝိညာဏံ မေတိ န မညတိ. မနောသမ္ဖဿံ န မညတိ၊ မနောသမ္ဖဿသ္မိံ န မညတိ၊ မနောသမ္ဖဿတော န မညတိ၊ မနောသမ္ဖဿော မေတိ န မညတိ. ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ န မညတိ၊ တသ္မိမ္ပိ န မညတိ၊ တတောပိ န မညတိ၊ တံ မေတိ န မညတိ. သဗ္ဗံ န မညတိ၊ သဗ္ဗသ္မိံ န မညတိ၊ သဗ္ဗတော န မညတိ၊ သဗ္ဗံ မေတိ န မညတိ. သော ဧဝံ အမညမာနော န စ ကိဉ္စိ လောကေ ဥပါဒိယတိ. အနုပါဒိယံ န ပရိတဿတိ. အပရိတဿံ ပစ္စတ္တညေဝ ပရိနိဗ္ဗာယတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ၊ ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ၊ ကတံ ကရဏီယံ၊ နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတိ. အယံ ခေါ သာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သဗ္ဗမညိတသမုဂ္ဃါတသာရုပ္ပါ ပဋိပဒါ’’တိ. အဋ္ဌမံ.

၉. ပဌမသမုဂ္ဃါတသပ္ပါယသုတ္တံ

၃၁. ‘‘သဗ္ဗမညိတသမုဂ္ဃါတသပ္ပါယံ ဝေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဋိပဒံ ဒေသေဿာမိ. တံ သုဏာထ. ကတမာ စ သာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သဗ္ဗမညိတသမုဂ္ဃါတသပ္ပါယာ ပဋိပဒါ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု စက္ခုံ န မညတိ၊ စက္ခုသ္မိံ န မညတိ၊ စက္ခုတော န မညတိ၊ စက္ခုံ မေတိ န မညတိ. ရူပေ န မညတိ။ပေ။ စက္ခုဝိညာဏံ န မညတိ၊ စက္ခုသမ္ဖဿံ န မညတိ၊ ယမ္ပိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ န မညတိ၊ တသ္မိမ္ပိ န မညတိ၊ တတောပိ န မညတိ၊ တံ မေတိ န မညတိ. ယဉှိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မညတိ၊ ယသ္မိံ မညတိ၊ ယတော မညတိ၊ ယံ မေတိ မညတိ၊ တတော တံ ဟောတိ အညထာ. အညထာဘာဝီ ဘဝသတ္တော လောကော ဘဝမေဝါဘိနန္ဒတိ။ပေ။ ဇိဝှံ န မညတိ၊ ဇိဝှါယ န မညတိ၊ ဇိဝှါတော န မညတိ၊ ဇိဝှါ မေတိ န မညတိ. ရသေ န မညတိ။ပေ။ ဇိဝှါဝိညာဏံ န မညတိ၊ ဇိဝှါသမ္ဖဿံ န မညတိ. ယမ္ပိဒံ ဇိဝှါသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ န မညတိ၊ တသ္မိမ္ပိ န မညတိ၊ တတောပိ န မညတိ၊ တံ မေတိ န မညတိ. ယဉှိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မညတိ၊ ယသ္မိံ မညတိ၊ ယတော မညတိ၊ ယံ မေတိ မညတိ၊ တတော တံ ဟောတိ အညထာ. အညထာဘာဝီ ဘဝသတ္တော လောကော ဘဝမေဝါဘိနန္ဒတိ။ပေ။ မနံ န မညတိ၊ မနသ္မိံ န မညတိ၊ မနတော န မညတိ၊ မနော မေတိ န မညတိ. ဓမ္မေ န မညတိ။ပေ။ မနောဝိညာဏံ န မညတိ၊ မနောသမ္ဖဿံ န မညတိ. ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ န မညတိ၊ တသ္မိမ္ပိ န မညတိ၊ တတောပိ န မညတိ၊ တံ မေတိ န မညတိ. ယဉှိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မညတိ၊ ယသ္မိံ မညတိ၊ ယတော မညတိ၊ ယံ မေတိ မညတိ၊ တတော တံ ဟောတိ အညထာ. အညထာဘာဝီ ဘဝသတ္တော လောကော ဘဝမေဝါဘိနန္ဒတိ. ယာဝတာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ခန္ဓဓာတုအာယတနံ တမ္ပိ န မညတိ၊ တသ္မိမ္ပိ န မညတိ၊ တတောပိ န မညတိ၊ တံ မေတိ န မညတိ. သော ဧဝံ အမညမာနော န စ ကိဉ္စိ လောကေ ဥပါဒိယတိ. အနုပါဒိယံ န ပရိတဿတိ. အပရိတဿံ ပစ္စတ္တညေဝ ပရိနိဗ္ဗာယတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ၊ ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ၊ ကတံ ကရဏီယံ၊ နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတိ. အယံ ခေါ သာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သဗ္ဗမညိတသမုဂ္ဃါတသပ္ပါယာ ပဋိပဒါ’’တိ. နဝမံ.

၁၀. ဒုတိယသမုဂ္ဃါတသပ္ပါယသုတ္တံ

၃၂. ‘‘သဗ္ဗမညိတသမုဂ္ဃါတသပ္ပါယံ ဝေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဋိပဒံ ဒေသေဿာမိ. တံ သုဏာထ. ကတမာ စ သာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သဗ္ဗမညိတသမုဂ္ဃါတသပ္ပါယာ ပဋိပဒါ?

‘‘တံ ကိံ မညထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စက္ခုံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ?

‘‘အနိစ္စံ၊ ဘန္တေ’’.

‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ?

‘‘ဒုက္ခံ၊ ဘန္တေ’’.

‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ၊ ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ၊ ဧသောဟမသ္မိ၊ ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ?

‘‘နော ဟေတံ ဘန္တေ’’.

‘‘ရူပါ။ပေ။ စက္ခုဝိညာဏံ။ စက္ခုသမ္ဖဿော နိစ္စော ဝါ အနိစ္စော ဝါ’’တိ?

‘‘အနိစ္စော၊ ဘန္တေ’’။ပေ။.

‘‘ယမ္ပိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ?

‘‘အနိစ္စံ၊ ဘန္တေ’’.

‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ?

‘‘ဒုက္ခံ၊ ဘန္တေ’’.

‘‘နော ဟေတံ၊ ဘန္တေ’’။ပေ။.

‘‘ဇိဝှါ နိစ္စာ ဝါ အနိစ္စာ ဝါ’’တိ?

‘‘အနိစ္စာ ဘန္တေ’’။ပေ။.

‘‘ရသာ။ ဇိဝှါဝိညာဏံ။ ဇိဝှါသမ္ဖဿော။ပေ။ ယမ္ပိဒံ ဇိဝှါသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ?

‘‘အနိစ္စံ၊ ဘန္တေ’’။ပေ။ ဓမ္မာ။ မနောဝိညာဏံ။ မနောသမ္ဖဿော နိစ္စော ဝါ အနိစ္စော ဝါတိ?

‘‘အနိစ္စော၊ ဘန္တေ’’.

‘‘ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ?

‘‘အနိစ္စံ၊ ဘန္တေ’’.

‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ?

‘‘ဒုက္ခံ ဘန္တေ’’.

‘‘နော ဟေတံ၊ ဘန္တေ’’.

‘‘ဧဝံ ပဿံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သုတဝါ အရိယသာဝကော စက္ခုသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ၊ ရူပေသုပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ၊ စက္ခုဝိညာဏေပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ၊ စက္ခုသမ္ဖဿေပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. ယမ္ပိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ။ပေ။ ဇိဝှါယပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ၊ ရသေသုပိ။ပေ။ ယမ္ပိဒံ ဇိဝှါသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. မနသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ၊ ဓမ္မေသုပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ၊ မနောဝိညာဏေပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ၊ မနောသမ္ဖဿေပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နိဗ္ဗိန္ဒံ ဝိရဇ္ဇတိ၊ ဝိရာဂါ ဝိမုစ္စတိ၊ ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ ဟောတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ၊ ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ၊ ကတံ ကရဏီယံ၊ နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတိ. အယံ ခေါ သာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သဗ္ဗမညိတသမုဂ္ဃါတသပ္ပါယာ ပဋိပဒါ’’တိ. ဒသမံ.

သဗ္ဗဝဂ္ဂေါ တတိယော.

တဿုဒ္ဒါနံ –

သဗ္ဗဉ္စ ဒွေပိ ပဟာနာ၊ ပရိဇာနာပရေ ဒုဝေ၊

အာဒိတ္တံ အဒ္ဓဘူတဉ္စ၊ သာရုပ္ပါ ဒွေ စ သပ္ပါယာ၊

ဝဂ္ဂေါ တေန ပဝုစ္စတီတိ.