၁၅. နဝပုရာဏဝဂ္ဂေါ

၁. ကမ္မနိရောဓသုတ္တံ

၁၄၆. ‘‘နဝပုရာဏာနိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကမ္မာနိ ဒေသေဿာမိ ကမ္မနိရောဓံ ကမ္မနိရောဓဂါမိနိဉ္စ ပဋိပဒံ. တံ သုဏာထ၊ သာဓုကံ မနသိ ကရောထ၊ ဘာသိဿာမီတိ. ကတမဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုရာဏကမ္မံ? စက္ခု၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုရာဏကမ္မံ အဘိသင်္ခတံ အဘိသဉ္စေတယိတံ ဝေဒနိယံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ပေ။ ဇိဝှါ ပုရာဏကမ္မာ အဘိသင်္ခတာ အဘိသဉ္စေတယိတာ ဝေဒနိယာ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ။ပေ။ မနော ပုရာဏကမ္မော အဘိသင်္ခတော အဘိသဉ္စေတယိတော ဝေဒနိယော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဣဒံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုရာဏကမ္မံ. ကတမဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ နဝကမ္မံ? ယံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧတရဟိ ကမ္မံ ကရောတိ ကာယေန ဝါစာယ မနသာ၊ ဣဒံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ နဝကမ္မံ. ကတမော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကမ္မနိရောဓော? ယော ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကာယကမ္မဝစီကမ္မမနောကမ္မဿ နိရောဓာ ဝိမုတ္တိံ ဖုသတိ၊ အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကမ္မနိရောဓော. ကတမာ စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကမ္မနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ? အယမေဝ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ၊ သေယျထိဒံ – သမ္မာဒိဋ္ဌိ၊ သမ္မာသင်္ကပ္ပေါ၊ သမ္မာဝါစာ၊ သမ္မာကမ္မန္တော၊ သမ္မာအာဇီဝေါ၊ သမ္မာဝါယာမော၊ သမ္မာသတိ၊ သမ္မာသမာဓိ – အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကမ္မနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ. ဣတိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒေသိတံ မယာ ပုရာဏကမ္မံ၊ ဒေသိတံ နဝကမ္မံ၊ ဒေသိတော ကမ္မနိရောဓော၊ ဒေသိတာ ကမ္မနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ. ယံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သတ္ထာရာ ကရဏီယံ သာဝကာနံ ဟိတေသိနာ အနုကမ္ပကေန အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယ၊ ကတံ ဝေါ တံ မယာ. ဧတာနိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ရုက္ခမူလာနိ၊ ဧတာနိ သုညာဂါရာနိ. ဈာယထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မာ ပမာဒတ္ထ၊ မာ ပစ္ဆာဝိပ္ပဋိသာရိနော အဟုဝတ္ထ. အယံ ဝေါ အမှာကံ အနုသာသနီ’’တိ. ပဌမံ.

၂. အနိစ္စနိဗ္ဗာနသပ္ပါယသုတ္တံ

၁၄၇. ‘‘နိဗ္ဗာနသပ္ပါယံ ဝေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဋိပဒံ ဒေသေဿာမိ. တံ သုဏာထ။ပေ။ ကတမာ စ သာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ နိဗ္ဗာနသပ္ပါယာ ပဋိပဒါ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု စက္ခုံ အနိစ္စန္တိ ပဿတိ၊ ရူပါ အနိစ္စာတိ ပဿတိ၊ စက္ခုဝိညာဏံ အနိစ္စန္တိ ပဿတိ၊ စက္ခုသမ္ဖဿော အနိစ္စောတိ ပဿတိ. ယမ္ပိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အနိစ္စန္တိ ပဿတိ။ပေ။ ဇိဝှါ အနိစ္စာတိ ပဿတိ၊ ရသာ အနိစ္စာတိ ပဿတိ၊ ဇိဝှါဝိညာဏံ အနိစ္စန္တိ ပဿတိ၊ ဇိဝှါသမ္ဖဿော အနိစ္စောတိ ပဿတိ၊ ယမ္ပိဒံ ဇိဝှါသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အနိစ္စန္တိ ပဿတိ။ပေ။ မနော အနိစ္စောတိ ပဿတိ၊ ဓမ္မာ အနိစ္စာတိ ပဿတိ၊ မနောဝိညာဏံ အနိစ္စန္တိ ပဿတိ၊ မနောသမ္ဖဿော အနိစ္စောတိ ပဿတိ၊ ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အနိစ္စန္တိ ပဿတိ. အယံ ခေါ သာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ နိဗ္ဗာနသပ္ပါယာ ပဋိပဒါ’’တိ. ဒုတိယံ.

၃. ဒုက္ခနိဗ္ဗာနသပ္ပါယသုတ္တံ

၁၄၈. ‘‘နိဗ္ဗာနသပ္ပါယံ ဝေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဋိပဒံ ဒေသေဿာမိ. တံ သုဏာထ။ပေ။ ကတမာ စ သာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ နိဗ္ဗာနသပ္ပါယာ ပဋိပဒါ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စက္ခုံ ဒုက္ခန္တိ ပဿတိ၊ ရူပါ ဒုက္ခာတိ ပဿတိ၊ စက္ခုဝိညာဏံ ဒုက္ခန္တိ ပဿတိ၊ စက္ခုသမ္ဖဿော ဒုက္ခောတိ ပဿတိ၊ ယမ္ပိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ ဒုက္ခန္တိ ပဿတိ။ပေ။ ဇိဝှါ ဒုက္ခာတိ ပဿတိ။ပေ။ မနော ဒုက္ခောတိ ပဿတိ၊ ဓမ္မာ ဒုက္ခာတိ ပဿတိ၊ မနောဝိညာဏံ ဒုက္ခန္တိ ပဿတိ၊ မနောသမ္ဖဿော ဒုက္ခောတိ ပဿတိ၊ ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ ဒုက္ခန္တိ ပဿတိ. အယံ ခေါ သာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ နိဗ္ဗာနသပ္ပါယာ ပဋိပဒါ’’တိ. တတိယံ.

၄. အနတ္တနိဗ္ဗာနသပ္ပါယသုတ္တံ

၁၄၉. ‘‘နိဗ္ဗာနသပ္ပါယံ ဝေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဋိပဒံ ဒေသေဿာမိ. တံ သုဏာထ။ပေ။ ကတမာ စ သာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ နိဗ္ဗာနသပ္ပါယာ ပဋိပဒါ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု စက္ခုံ အနတ္တာတိ ပဿတိ၊ ရူပါ အနတ္တာတိ ပဿတိ၊ စက္ခုဝိညာဏံ အနတ္တာတိ ပဿတိ၊ စက္ခုသမ္ဖဿော အနတ္တာတိ ပဿတိ၊ ယမ္ပိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အနတ္တာတိ ပဿတိ။ပေ။ မနော အနတ္တာတိ ပဿတိ၊ ဓမ္မာ အနတ္တာတိ ပဿတိ၊ မနောဝိညာဏံ အနတ္တာတိ ပဿတိ၊ မနောသမ္ဖဿော အနတ္တာတိ ပဿတိ၊ ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အနတ္တာတိ ပဿတိ. အယံ ခေါ သာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ နိဗ္ဗာနသပ္ပါယာ ပဋိပဒါ’’တိ. စတုတ္ထံ.

၅. နိဗ္ဗာနသပ္ပါယပဋိပဒါသုတ္တံ

၁၅၀. ‘‘နိဗ္ဗာနသပ္ပါယံ ဝေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဋိပဒံ ဒေသေဿာမိ. တံ သုဏာထ။ပေ။ ကတမာ စ သာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ နိဗ္ဗာနသပ္ပါယာ ပဋိပဒါ? တံ ကိံ မညထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စက္ခု နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ?

‘‘အနိစ္စံ၊ ဘန္တေ’’.

‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ?

‘‘ဒုက္ခံ၊ ဘန္တေ’’.

‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ၊ ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ၊ ဧသောဟမသ္မိ၊ ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ?

‘‘နော ဟေတံ၊ ဘန္တေ’’.

‘‘ရူပါ နိစ္စာ ဝါ အနိစ္စာ ဝါ’’တိ?

‘‘အနိစ္စာ၊ ဘန္တေ’’။ပေ။.

‘‘စက္ခုဝိညာဏံ။ စက္ခုသမ္ဖဿော။ပေ။ ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ?

‘‘အနိစ္စံ၊ ဘန္တေ’’.

‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ?

‘‘ဒုက္ခံ၊ ဘန္တေ’’.

‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ၊ ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ၊ ဧသောဟမသ္မိ၊ ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ?

‘‘နော ဟေတံ၊ ဘန္တေ’’.

‘‘ဧဝံ ပဿံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သုတဝါ အရိယသာဝကော စက္ခုသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ၊ ရူပေသုပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ၊ စက္ခုဝိညာဏေပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ၊ စက္ခုသမ္ဖဿေပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ။ပေ။ ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နိဗ္ဗိန္ဒံ ဝိရဇ္ဇတိ၊ ဝိရာဂါ ဝိမုစ္စတိ ။ပေ။ နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတိ. အယံ ခေါ သာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ နိဗ္ဗာနသပ္ပါယာ ပဋိပဒါ’’တိ. ပဉ္စမံ.

၆. အန္တေဝါသိကသုတ္တံ

၁၅၁. ‘‘အနန္တေဝါသိကမိဒံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတိ အနာစရိယကံ. သန္တေဝါသိကော၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု သာစရိယကော ဒုက္ခံ န ဖာသု [ဖာသုံ (သီ. ပီ.)] ဝိဟရတိ. အနန္တေဝါသိကော၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု အနာစရိယကော သုခံ ဖာသု ဝိဟရတိ. ကထဉ္စ၊ ဘိက္ခု၊ သန္တေဝါသိကော သာစရိယကော ဒုက္ခံ န ဖာသု ဝိဟရတိ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုနော စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ သရသင်္ကပ္ပါ သံယောဇနိယာ. တျာဿ အန္တော ဝသန္တိ၊ အန္တဿ ဝသန္တိ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာတိ. တသ္မာ သန္တေဝါသိကောတိ ဝုစ္စတိ. တေ နံ သမုဒါစရန္တိ၊ သမုဒါစရန္တိ နံ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာတိ. တသ္မာ သာစရိယကောတိ ဝုစ္စတိ။ပေ။.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုနော ဇိဝှါယ ရသံ သာယိတွာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ သရသင်္ကပ္ပါ သံယောဇနိယာ. တျာဿ အန္တော ဝသန္တိ၊ အန္တဿ ဝသန္တိ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာတိ. တသ္မာ သန္တေဝါသိကောတိ ဝုစ္စတိ. တေ နံ သမုဒါစရန္တိ၊ သမုဒါစရန္တိ နံ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာတိ. တသ္မာ သာစရိယကောတိ ဝုစ္စတိ။ပေ။.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုနော မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ သရသင်္ကပ္ပါ သံယောဇနိယာ. တျာဿ အန္တော ဝသန္တိ၊ အန္တဿ ဝသန္တိ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာတိ. တသ္မာ သန္တေဝါသိကောတိ ဝုစ္စတိ. တေ နံ သမုဒါစရန္တိ၊ သမုဒါစရန္တိ နံ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာတိ. တသ္မာ သာစရိယကောတိ ဝုစ္စတိ. ဧဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု သန္တေဝါသိကော သာစရိယကော ဒုက္ခံ၊ န ဖာသု ဝိဟရတိ.

‘‘ကထဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု အနန္တေဝါသိကော အနာစရိယကော သုခံ ဖာသု ဝိဟရတိ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုနော စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ န ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ သရသင်္ကပ္ပါ သံယောဇနိယာ. တျာဿ န အန္တော ဝသန္တိ၊ နာဿ အန္တော ဝသန္တိ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာတိ. တသ္မာ အနန္တေဝါသိကောတိ ဝုစ္စတိ. တေ နံ န သမုဒါစရန္တိ၊ န သမုဒါစရန္တိ နံ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာတိ. တသ္မာ အနာစရိယကောတိ ဝုစ္စတိ။ပေ။.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုနော ဇိဝှါယ ရသံ သာယိတွာ န ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ သရသင်္ကပ္ပါ သံယောဇနိယာ. တျာဿ န အန္တော ဝသန္တိ၊ နာဿ အန္တော ဝသန္တိ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာတိ. တသ္မာ အနန္တေဝါသိကောတိ ဝုစ္စတိ. တေ နံ န သမုဒါစရန္တိ၊ န သမုဒါစရန္တိ နံ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာတိ. တသ္မာ အနာစရိယကောတိ ဝုစ္စတိ။ပေ။.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုနော မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ န ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ သရသင်္ကပ္ပါ သံယောဇနိယာ. တျာဿ န အန္တော ဝသန္တိ၊ နာဿ အန္တော ဝသန္တိ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာတိ. တသ္မာ အနန္တေဝါသိကောတိ ဝုစ္စတိ. တေ နံ န သမုဒါစရန္တိ၊ န သမုဒါစရန္တိ နံ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာတိ. တသ္မာ အနာစရိယကောတိ ဝုစ္စတိ. ဧဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု အနန္တေဝါသိကော အနာစရိယကော သုခံ ဖာသု ဝိဟရတိ. အနန္တေဝါသိကမိဒံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတိ. အနာစရိယကံ သန္တေဝါသိကော၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု သာစရိယကော ဒုက္ခံ၊ န ဖာသု ဝိဟရတိ. အနန္တေဝါသိကော၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု အနာစရိယကော သုခံ ဖာသု ဝိဟရတီ’’တိ. ဆဋ္ဌံ.

၇. ကိမတ္ထိယဗြဟ္မစရိယသုတ္တံ

၁၅၂. ‘‘သစေ ဝေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဧဝံ ပုစ္ဆေယျုံ – ‘ကိမတ္ထိယံ၊ အာဝုသော၊ သမဏေ ဂေါတမေ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတီ’တိ? ဧဝံ ပုဋ္ဌာ တုမှေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တေသံ အညတိတ္ထိယာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ ဧဝံ ဗျာကရေယျာထ – ‘ဒုက္ခဿ ခေါ၊ အာဝုသော၊ ပရိညာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတီ’တိ. သစေ ပန ဝေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဧဝံ ပုစ္ဆေယျုံ – ‘ကတမံ ပနာဝုသော၊ ဒုက္ခံ၊ ယဿ ပရိညာယ သမဏေ ဂေါတမေ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတီ’တိ? ဧဝံ ပုဋ္ဌာ တုမှေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တေသံ အညတိတ္ထိယာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ ဧဝံ ဗျာကရေယျာထ –

‘‘စက္ခု ခေါ၊ အာဝုသော၊ ဒုက္ခံ၊ တဿ ပရိညာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတိ. ရူပါ ဒုက္ခာ၊ တေသံ ပရိညာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတိ. စက္ခုဝိညာဏံ ဒုက္ခံ၊ တဿ ပရိညာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတိ. စက္ခုသမ္ဖဿော ဒုက္ခော၊ တဿ ပရိညာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတိ. ယမ္ပိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ ဒုက္ခံ၊ တဿ ပရိညာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတိ။ပေ။ ဇိဝှါ ဒုက္ခာ။ မနော ဒုက္ခော၊ တဿ ပရိညာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတိ။ပေ။ ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ ဒုက္ခံ၊ တဿ ပရိညာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတိ. ဣဒံ ခေါ၊ အာဝုသော၊ ဒုက္ခံ၊ ယဿ ပရိညာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတီ’တိ. ဧဝံ ပုဋ္ဌာ တုမှေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တေသံ အညတိတ္ထိယာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ ဧဝံ ဗျာကရေယျာထာ’’တိ. သတ္တမံ.

၈. အတ္ထိနုခေါပရိယာယသုတ္တံ

၁၅၃. ‘‘အတ္ထိ နု ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပရိယာယော ယံ ပရိယာယံ အာဂမ္မ ဘိက္ခု အညတြေဝ သဒ္ဓါယ၊ အညတြ ရုစိယာ၊ အညတြ အနုဿဝါ၊ အညတြ အာကာရပရိဝိတက္ကာ၊ အညတြ ဒိဋ္ဌိနိဇ္ဈာနက္ခန္တိယာ အညံ ဗျာကရေယျ – ‘ခီဏာ ဇာတိ၊ ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ၊ ကတံ ကရဏီယံ၊ နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာမီ’’တိ [ပဇာနာတီတိ (သျာ. ကံ. ပီ. က.)]? ‘‘ဘဂဝံမူလကာ နော၊ ဘန္တေ၊ ဓမ္မာ၊ ဘဂဝံနေတ္တိကာ ဘဂဝံပဋိသရဏာ. သာဓု ဝတ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝန္တံယေဝ ပဋိဘာတု ဧတဿ ဘာသိတဿ အတ္ထော. ဘဂဝတော သုတွာ ဘိက္ခူ ဓာရေဿန္တီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သုဏာထ၊ သာဓုကံ မနသိ ကရောထ၊ ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ၊ ဘန္တေ’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အတ္ထိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပရိယာယော ယံ ပရိယာယံ အာဂမ္မ ဘိက္ခု အညတြေဝ သဒ္ဓါယ၊ အညတြ ရုစိယာ၊ အညတြ အနုဿဝါ၊ အညတြ အာကာရပရိဝိတက္ကာ၊ အညတြ ဒိဋ္ဌိနိဇ္ဈာနက္ခန္တိယာ အညံ ဗျာကရေယျ – ‘ခီဏာ ဇာတိ၊ ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ၊ ကတံ ကရဏီယံ၊ နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာမီ’’တိ.

‘‘ကတမော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပရိယာယော၊ ယံ ပရိယာယံ အာဂမ္မ ဘိက္ခု အညတြေဝ သဒ္ဓါယ။ပေ။ အညတြ ဒိဋ္ဌိနိဇ္ဈာနက္ခန္တိယာ အညံ ဗျာကရောတိ – ‘ခီဏာ ဇာတိ၊ ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ၊ ကတံ ကရဏီယံ၊ နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာမီ’တိ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ သန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ရာဂဒေါသမောဟံ၊ အတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ရာဂဒေါသမောဟောတိ ပဇာနာတိ၊ အသန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ရာဂဒေါသမောဟံ၊ နတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ရာဂဒေါသမောဟောတိ ပဇာနာတိ. ယံ တံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ သန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ရာဂဒေါသမောဟံ၊ အတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ရာဂဒေါသမောဟောတိ ပဇာနာတိ၊ အသန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ရာဂဒေါသမောဟံ၊ နတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ရာဂဒေါသမောဟောတိ ပဇာနာတိ. အပိ နုမေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဓမ္မာ သဒ္ဓါယ ဝါ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ ရုစိယာ ဝါ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ အနုဿဝေန ဝါ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ အာကာရပရိဝိတက္ကေန ဝါ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ ဒိဋ္ဌိနိဇ္ဈာနက္ခန္တိယာ ဝါ ဝေဒိတဗ္ဗာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ၊ ဘန္တေ’’. ‘‘နနုမေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဓမ္မာ ပညာယ ဒိသွာ ဝေဒိတဗ္ဗာ’’တိ? ‘‘ဧဝံ၊ ဘန္တေ’’. ‘‘အယံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပရိယာယော ယံ ပရိယာယံ အာဂမ္မ ဘိက္ခု အညတြေဝ သဒ္ဓါယ၊ အညတြ ရုစိယာ၊ အညတြ အနုဿဝါ၊ အညတြ အာကာရပရိဝိတက္ကာ၊ အညတြ ဒိဋ္ဌိနိဇ္ဈာနက္ခန္တိယာ အညံ ဗျာကရောတိ – ‘ခီဏာ ဇာတိ၊ ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ၊ ကတံ ကရဏီယံ၊ နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာမီ’’တိ။ပေ။.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ဇိဝှါယ ရသံ သာယိတွာ သန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ။ပေ။ ရာဂဒေါသမောဟောတိ ပဇာနာတိ၊ အသန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ရာဂဒေါသမောဟံ၊ နတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ရာဂဒေါသမောဟောတိ ပဇာနာတိ. ယံ တံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဇိဝှါယ ရသံ သာယိတွာ သန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ရာဂဒေါသမောဟံ၊ အတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ရာဂဒေါသမောဟောတိ ပဇာနာတိ၊ အသန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ရာဂဒေါသမောဟံ၊ နတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ရာဂဒေါသမောဟောတိ ပဇာနာတိ၊ အပိ နုမေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဓမ္မာ သဒ္ဓါယ ဝါ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ ရုစိယာ ဝါ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ အနုဿဝေန ဝါ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ အာကာရပရိဝိတက္ကေန ဝါ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ ဒိဋ္ဌိနိဇ္ဈာနက္ခန္တိယာ ဝါ ဝေဒိတဗ္ဗာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ၊ ဘန္တေ’’. ‘‘နနုမေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဓမ္မာ ပညာယ ဒိသွာ ဝေဒိတဗ္ဗာ’’တိ? ‘‘ဧဝံ၊ ဘန္တေ’’. ‘‘အယမ္ပိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပရိယာယော ယံ ပရိယာယံ အာဂမ္မ ဘိက္ခု အညတြေဝ သဒ္ဓါယ၊ အညတြ ရုစိယာ၊ အညတြ အနုဿဝါ၊ အညတြ အာကာရပရိဝိတက္ကာ၊ အညတြ ဒိဋ္ဌိနိဇ္ဈာနက္ခန္တိယာ အညံ ဗျာကရောတိ – ‘ခီဏာ ဇာတိ၊ ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ၊ ကတံ ကရဏီယံ၊ နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာမီ’’တိ [ပဇာနာတီတိ (သျာ. ကံ. ပီ. က.)] ။ပေ။.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ သန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ရာဂဒေါသမောဟံ၊ အတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ရာဂဒေါသမောဟောတိ ပဇာနာတိ၊ အသန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ရာဂဒေါသမောဟံ၊ နတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ရာဂဒေါသမောဟောတိ ပဇာနာတိ. ယံ တံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ သန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ရာဂဒေါသမောဟံ၊ အတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ရာဂဒေါသမောဟောတိ ပဇာနာတိ၊ အသန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ရာဂဒေါသမောဟံ၊ နတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ရာဂဒေါသမောဟောတိ ပဇာနာတိ၊ အပိ နုမေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဓမ္မာ သဒ္ဓါယ ဝါ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ ရုစိယာ ဝါ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ အနုဿဝေန ဝါ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ အာကာရပရိဝိတက္ကေန ဝါ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ ဒိဋ္ဌိနိဇ္ဈာနက္ခန္တိယာ ဝါ ဝေဒိတဗ္ဗာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ၊ ဘန္တေ’’. ‘‘နနုမေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဓမ္မာ ပညာယ ဒိသွာ ဝေဒိတဗ္ဗာ’’တိ? ‘‘ဧဝံ၊ ဘန္တေ’’. ‘‘အယမ္ပိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပရိယာယော ယံ ပရိယာယံ အာဂမ္မ ဘိက္ခု အညတြေဝ သဒ္ဓါယ၊ အညတြ ရုစိယာ၊ အညတြ အနုဿဝါ၊ အညတြ အာကာရပရိဝိတက္ကာ၊ အညတြ ဒိဋ္ဌိနိဇ္ဈာနက္ခန္တိယာ အညံ ဗျာကရောတိ – ‘ခီဏာ ဇာတိ၊ ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ၊ ကတံ ကရဏီယံ၊ နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာမီ’’တိ. အဋ္ဌမံ.

၉. ဣန္ဒြိယသမ္ပန္နသုတ္တံ

၁၅၄. အထ ခေါ အညတရော ဘိက္ခု ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ။ပေ။ ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘‘ဣန္ဒြိယသမ္ပန္နော၊ ဣန္ဒြိယသမ္ပန္နော’တိ၊ ဘန္တေ၊ ဝုစ္စတိ. ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ၊ ဘန္တေ၊ ဣန္ဒြိယသမ္ပန္နော ဟောတီ’’တိ?

‘‘စက္ခုန္ဒြိယေ စေ၊ ဘိက္ခု၊ ဥဒယဗ္ဗယာနုပဿီ ဝိဟရန္တော စက္ခုန္ဒြိယေ နိဗ္ဗိန္ဒတိ။ပေ။ ဇိဝှိန္ဒြိယေ စေ၊ ဘိက္ခု၊ ဥဒယဗ္ဗယာနုပဿီ ဝိဟရန္တော ဇိဝှိန္ဒြိယေ နိဗ္ဗိန္ဒတိ။ပေ။ မနိန္ဒြိယေ စေ၊ ဘိက္ခု၊ ဥဒယဗ္ဗယာနုပဿီ ဝိဟရန္တော မနိန္ဒြိယေ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နိဗ္ဗိန္ဒံ ဝိရဇ္ဇတိ။ပေ။ ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ ဟောတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ၊ ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ၊ ကတံ ကရဏီယံ၊ နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတိ. ဧတ္တာဝတာ ခေါ၊ ဘိက္ခု၊ ဣန္ဒြိယသမ္ပန္နော ဟောတီ’’တိ. နဝမံ.

၁၀. ဓမ္မကထိကပုစ္ဆသုတ္တံ

၁၅၅. အထ ခေါ အညတရော ဘိက္ခု ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ။ပေ။ ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘‘ဓမ္မကထိကော၊ ဓမ္မကထိကော’တိ၊ ဘန္တေ၊ ဝုစ္စတိ. ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ၊ ဘန္တေ၊ ဓမ္မကထိကော ဟောတီ’’တိ?

‘‘စက္ခုဿ စေ၊ ဘိက္ခု နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ၊ ‘ဓမ္မကထိကော ဘိက္ခူ’တိ အလံဝစနာယ. စက္ခုဿ စေ၊ ဘိက္ခု၊ နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ၊ ‘ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နော ဘိက္ခူ’တိ အလံဝစနာယ. စက္ခုဿ စေ၊ ဘိက္ခု၊ နိဗ္ဗိဒါ ဝိရာဂါ နိရောဓာ အနုပါဒါဝိမုတ္တော ဟောတိ၊ ‘ဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနပ္ပတ္တော ဘိက္ခူ’တိ အလံဝစနာယ။ပေ။ ဇိဝှါယ စေ၊ ဘိက္ခု၊ နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ၊ ‘ဓမ္မကထိကော ဘိက္ခူ’တိ အလံဝစနာယ။ပေ။ မနဿ စေ၊ ဘိက္ခု၊ နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ၊ ‘ဓမ္မကထိကော ဘိက္ခူ’တိ အလံဝစနာယ. မနဿ စေ၊ ဘိက္ခု၊ နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ၊ ‘ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နော ဘိက္ခူ’တိ အလံဝစနာယ. မနဿ စေ၊ ဘိက္ခု၊ နိဗ္ဗိဒါ ဝိရာဂါ နိရောဓာ အနုပါဒါဝိမုတ္တော ဟောတိ၊ ‘ဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနပ္ပတ္တော ဘိက္ခူ’တိ အလံဝစနာယာ’’တိ. ဒသမံ.

နဝပုရာဏဝဂ္ဂေါ ပဉ္စဒသမော.

တဿုဒ္ဒါနံ –

ကမ္မံ စတ္တာရိ သပ္ပါယာ၊ အနန္တေဝါသိ ကိမတ္ထိယာ၊

အတ္ထိ နု ခေါ ပရိယာယော၊ ဣန္ဒြိယကထိကေန စာတိ.

သဠာယတနဝဂ္ဂေ တတိယပဏ္ဏာသကော သမတ္တော.

တဿ ဝဂ္ဂုဒ္ဒါနံ –

ယောဂက္ခေမိ စ လောကော စ၊ ဂဟပတိ ဒေဝဒဟေန စ၊

နဝပုရာဏေန ပဏ္ဏာသော၊ တတိယော တေန ဝုစ္စတီတိ.