၁. ပဌမဝဂ္ဂေါ

၁. မာရသုတ္တံ

၁၆၀. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. အထ ခေါ အာယသ္မာ ရာဓော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ ရာဓော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ –

‘‘‘မာရော၊ မာရော’တိ၊ ဘန္တေ၊ ဝုစ္စတိ. ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ၊ ဘန္တေ၊ မာရော’’တိ? ‘‘ရူပေ ခေါ၊ ရာဓ၊ သတိ မာရော ဝါ အဿ မာရေတာ ဝါ ယော ဝါ ပန မီယတိ. တသ္မာတိဟ တွံ၊ ရာဓ၊ ရူပံ မာရောတိ ပဿ၊ မာရေတာတိ ပဿ၊ မီယတီတိ ပဿ၊ ရောဂေါတိ ပဿ၊ ဂဏ္ဍောတိ ပဿ၊ သလ္လန္တိ ပဿ၊ အဃန္တိ ပဿ၊ အဃဘူတန္တိ ပဿ. ယေ နံ ဧဝံ ပဿန္တိ တေ သမ္မာ ပဿန္တိ. ဝေဒနာယ သတိ။ သညာယ သတိ။ သင်္ခါရေသု သတိ။ ဝိညာဏေ သတိ မာရော ဝါ အဿ မာရေတာ ဝါ ယော ဝါ ပန မီယတိ. တသ္မာတိဟ တွံ၊ ရာဓ၊ ဝိညာဏံ မာရောတိ ပဿ၊ မာရေတာတိ ပဿ၊ မီယတီတိ ပဿ၊ ရောဂေါတိ ပဿ၊ ဂဏ္ဍောတိ ပဿ၊ သလ္လန္တိ ပဿ၊ အဃန္တိ ပဿ၊ အဃဘူတန္တိ ပဿ. ယေ နံ ဧဝံ ပဿန္တိ၊ တေ သမ္မာ ပဿန္တီ’’တိ.

‘‘သမ္မာဒဿနံ ပန၊ ဘန္တေ၊ ကိမတ္ထိယ’’န္တိ? ‘‘သမ္မာဒဿနံ ခေါ၊ ရာဓ၊ နိဗ္ဗိဒတ္ထံ’’. ‘‘နိဗ္ဗိဒါ ပန၊ ဘန္တေ၊ ကိမတ္ထိယာ’’တိ? ‘‘နိဗ္ဗိဒါ ခေါ၊ ရာဓ၊ ဝိရာဂတ္ထာ’’. ‘‘ဝိရာဂေါ ပန၊ ဘန္တေ၊ ကိမတ္ထိယော’’တိ? ‘‘ဝိရာဂေါ ခေါ၊ ရာဓ၊ ဝိမုတ္တတ္ထော’’. ‘‘ဝိမုတ္တိ ပန၊ ဘန္တေ၊ ကိမတ္ထိယာ’’တိ? ‘‘ဝိမုတ္တိ ခေါ၊ ရာဓ၊ နိဗ္ဗာနတ္ထာ’’. ‘‘နိဗ္ဗာနံ ပန၊ ဘန္တေ၊ ကိမတ္ထိယ’’န္တိ? ‘‘အစ္စယာသိ [အစ္စသရာ (သီ. သျာ. ကံ.)၊ အဿ (ပီ.)၊ အစ္စယာ (က.)]၊ ရာဓ၊ ပဉှံ၊ နာသက္ခိ ပဉှဿ ပရိယန္တံ ဂဟေတုံ. နိဗ္ဗာနောဂဓဉှိ၊ ရာဓ၊ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတိ၊ နိဗ္ဗာနပရာယနံ နိဗ္ဗာနပရိယောသာန’’န္တိ. ပဌမံ.

၂. သတ္တသုတ္တံ

၁၆၁. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ ရာဓော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘‘သတ္တော၊ သတ္တော’တိ၊ ဘန္တေ၊ ဝုစ္စတိ. ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ၊ ဘန္တေ၊ သတ္တောတိ ဝုစ္စတီ’’တိ? ‘‘ရူပေ ခေါ၊ ရာဓ၊ ယော ဆန္ဒော ယော ရာဂေါ ယာ နန္ဒီ ယာ တဏှာ၊ တတြ သတ္တော၊ တတြ ဝိသတ္တော၊ တသ္မာ သတ္တောတိ ဝုစ္စတိ. ဝေဒနာယ။ သညာယ။ သင်္ခါရေသု။ ဝိညာဏေ ယော ဆန္ဒော ယော ရာဂေါ ယာ နန္ဒီ ယာ တဏှာ၊ တတြ သတ္တော၊ တတြ ဝိသတ္တော၊ တသ္မာ သတ္တောတိ ဝုစ္စတိ’’.

‘‘သေယျထာပိ၊ ရာဓ၊ ကုမာရကာ ဝါ ကုမာရိကာယော ဝါ ပံသွာဂါရကေဟိ ကီဠန္တိ. ယာဝကီဝဉ္စ တေသု ပံသွာဂါရကေသု အဝိဂတရာဂါ ဟောန္တိ အဝိဂတစ္ဆန္ဒာ အဝိဂတပေမာ အဝိဂတပိပါသာ အဝိဂတပရိဠာဟာ အဝိဂတတဏှာ၊ တာဝ တာနိ ပံသွာဂါရကာနိ အလ္လီယန္တိ ကေဠာယန္တိ ဓနာယန္တိ [မနာယန္တိ (သီ. ပီ. က.)] မမာယန္တိ. ယတော စ ခေါ၊ ရာဓ၊ ကုမာရကာ ဝါ ကုမာရိကာယော ဝါ တေသု ပံသွာဂါရကေသု ဝိဂတရာဂါ ဟောန္တိ ဝိဂတစ္ဆန္ဒာ ဝိဂတပေမာ ဝိဂတပိပါသာ ဝိဂတပရိဠာဟာ ဝိဂတတဏှာ၊ အထ ခေါ တာနိ ပံသွာဂါရကာနိ ဟတ္ထေဟိ စ ပါဒေဟိ စ ဝိကိရန္တိ ဝိဓမန္တိ ဝိဒ္ဓံသေန္တိ ဝိကီဠနိယံ [ဝိကီဠနိကံ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)] ကရောန္တိ. ဧဝမေဝ ခေါ၊ ရာဓ၊ တုမှေပိ ရူပံ ဝိကိရထ ဝိဓမထ ဝိဒ္ဓံသေထ ဝိကီဠနိယံ ကရောထ တဏှာက္ခယာယ ပဋိပဇ္ဇထ. ဝေဒနံ ဝိကိရထ ဝိဓမထ ဝိဒ္ဓံသေထ ဝိကီဠနိယံ ကရောထ တဏှာက္ခယာယ ပဋိပဇ္ဇထ. သညံ။ သင်္ခါရေ ဝိကိရထ ဝိဓမထ ဝိဒ္ဓံသေထ ဝိကီဠနိယံ ကရောထ တဏှာက္ခယာယ ပဋိပဇ္ဇထ. ဝိညာဏံ ဝိကိရထ ဝိဓမထ ဝိဒ္ဓံသေထ ဝိကီဠနိယံ ကရောထ တဏှာက္ခယာယ ပဋိပဇ္ဇထ. တဏှာက္ခယော ဟိ၊ ရာဓ၊ နိဗ္ဗာန’’န္တိ. ဒုတိယံ.

၃. ဘဝနေတ္တိသုတ္တံ

၁၆၂. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ ရာဓော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘‘ဘဝနေတ္တိနိရောဓော [ဘဝနေတ္တိ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)]၊ ဘဝနေတ္တိနိရောဓော’တိ [ဘဝနေတ္တီတိ (သီ. သျာ. ကံ.)]၊ ဘန္တေ၊ ဝုစ္စတိ. ကတမာ နု ခေါ၊ ဘန္တေ၊ ဘဝနေတ္တိ၊ ကတမော ဘဝနေတ္တိနိရောဓော’’တိ? ‘‘ရူပေ ခေါ၊ ရာဓ၊ ယော ဆန္ဒော ယော ရာဂေါ ယာ နန္ဒီ ယာ တဏှာ ယေ ဥပယုပါဒါနာ စေတသော အဓိဋ္ဌာနာဘိနိဝေသာနုသယာ – အယံ ဝုစ္စတိ ဘဝနေတ္တိ. တေသံ နိရောဓော [နိရောဓာ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)] ဘဝနေတ္တိနိရောဓော. ဝေဒနာယ။ သညာယ။ သင်္ခါရေသု ။ ဝိညာဏေ ယော ဆန္ဒော။ပေ။ အဓိဋ္ဌာနာဘိနိဝေသာနုသယာ – အယံ ဝုစ္စတိ ဘဝနေတ္တိ. တေသံ နိရောဓော ဘဝနေတ္တိနိရောဓော’’တိ. တတိယံ.

၄. ပရိညေယျသုတ္တံ

၁၆၃. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. အာယသ္မာ ရာဓော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အာယသ္မန္တံ ရာဓံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

‘‘ပရိညေယျေ စ၊ ရာဓ၊ ဓမ္မေ ဒေသေဿာမိ ပရိညဉ္စ ပရိညာတာဝိံ ပုဂ္ဂလဉ္စ. တံ သုဏာဟိ၊ သာဓုကံ မနသိ ကရောဟိ၊ ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ၊ ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ ရာဓော ဘဂဝတော ပစ္စဿောသိ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကတမေ စ၊ ရာဓ၊ ပရိညေယျာ ဓမ္မာ? ရူပံ ခေါ၊ ရာဓ၊ ပရိညေယျော ဓမ္မော၊ ဝေဒနာ ပရိညေယျော ဓမ္မော၊ သညာ ပရိညေယျော ဓမ္မော၊ သင်္ခါရာ ပရိညေယျော ဓမ္မော၊ ဝိညာဏံ ပရိညေယျော ဓမ္မော. ဣမေ ဝုစ္စန္တိ၊ ရာဓ၊ ပရိညေယျာ ဓမ္မာ. ကတမာ စ၊ ရာဓ၊ ပရိညာ? ယော ခေါ၊ ရာဓ၊ ရာဂက္ခယော ဒေါသက္ခယော မောဟက္ခယော – အယံ ဝုစ္စတိ၊ ရာဓ၊ ပရိညာ. ကတမော စ၊ ရာဓ၊ ပရိညာတာဝီ ပုဂ္ဂလော? ‘အရဟာ’တိဿ ဝစနီယံ. ယွာယံ အာယသ္မာ ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော – အယံ ဝုစ္စတိ၊ ရာဓ၊ ပရိညာတာဝီ ပုဂ္ဂလော’’တိ. စတုတ္ထံ.

၅. သမဏသုတ္တံ

၁၆၄. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အာယသ္မန္တံ ရာဓံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ပဉ္စိမေ၊ ရာဓ၊ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ. ကတမေ ပဉ္စ? ရူပုပါဒါနက္ခန္ဓော၊ ဝေဒနုပါဒါနက္ခန္ဓော၊ သညုပါဒါနက္ခန္ဓော၊ သင်္ခါရုပါဒါနက္ခန္ဓော၊ ဝိညာဏုပါဒါနက္ခန္ဓော. ယေ ဟိ ကေစိ၊ ရာဓ၊ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဣမေသံ ပဉ္စန္နံ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာနံ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနန္တိ၊ န မေ တေ၊ ရာဓ၊ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ သမဏေသု ဝါ သမဏသမ္မတာ ဗြာဟ္မဏေသု ဝါ ဗြာဟ္မဏသမ္မတာ၊ န စ ပန တေ အာယသ္မန္တော သာမညတ္ထံ ဝါ ဗြဟ္မညတ္ထံ ဝါ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရန္တိ. ယေ စ ခေါ ကေစိ၊ ရာဓ၊ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဣမေသံ ပဉ္စန္နံ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာနံ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ ပဇာနန္တိ၊ တေ ခေါ မေ၊ ရာဓ၊ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ သမဏေသု စေဝ သမဏသမ္မတာ ဗြာဟ္မဏေသု စ ဗြာဟ္မဏသမ္မတာ၊ တေ စ ပနာယသ္မန္တော သာမညတ္ထဉ္စ ဗြဟ္မညတ္ထဉ္စ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရန္တီ’’တိ. ပဉ္စမံ.

၆. ဒုတိယသမဏသုတ္တံ

၁၆၅. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အာယသ္မန္တံ ရာဓံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ပဉ္စိမေ၊ ရာဓ၊ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ. ကတမေ ပဉ္စ? ရူပုပါဒါနက္ခန္ဓော။ပေ။ ဝိညာဏုပါဒါနက္ခန္ဓော. ယေ ဟိ ကေစိ၊ ရာဓ၊ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဣမေသံ ပဉ္စန္နံ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနန္တိ။ပေ။ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရန္တီ’’တိ. ဆဋ္ဌံ.

၇. သောတာပန္နသုတ္တံ

၁၆၆. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အာယသ္မန္တံ ရာဓံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ပဉ္စိမေ၊ ရာဓ၊ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ. ကတမေ ပဉ္စ? ရူပုပါဒါနက္ခန္ဓော။ပေ။ ဝိညာဏုပါဒါနက္ခန္ဓော. ယတော ခေါ၊ ရာဓ၊ အရိယသာဝကော ဣမေသံ ပဉ္စန္နံ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ – အယံ ဝုစ္စတိ၊ ရာဓ၊ အရိယသာဝကော သောတာပန္နော အဝိနိပါတဓမ္မော နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယနော’’တိ. သတ္တမံ.

၈. အရဟန္တသုတ္တံ

၁၆၇. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အာယသ္မန္တံ ရာဓံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ပဉ္စိမေ၊ ရာဓ၊ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ. ကတမေ ပဉ္စ? ရူပုပါဒါနက္ခန္ဓော။ပေ။ ဝိညာဏုပါဒါနက္ခန္ဓော. ယတော ခေါ၊ ရာဓ၊ ဘိက္ခု ဣမေသံ ပဉ္စန္နံ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ ဝိဒိတွာ အနုပါဒါဝိမုတ္တော ဟောတိ – အယံ ဝုစ္စတိ၊ ရာဓ၊ အရဟံ ခီဏာသဝေါ ဝုသိတဝါ ကတကရဏီယော ဩဟိတဘာရော အနုပ္ပတ္တသဒတ္ထော ပရိက္ခီဏဘဝသံယောဇနော သမ္မဒညာဝိမုတ္တော’’တိ. အဋ္ဌမံ.

၉. ဆန္ဒရာဂသုတ္တံ

၁၆၈. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အာယသ္မန္တံ ရာဓံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ရူပေ ခေါ၊ ရာဓ၊ ယော ဆန္ဒော ယော ရာဂေါ ယာ နန္ဒီ ယာ တဏှာ၊ တံ ပဇဟထ. ဧဝံ တံ ရူပံ ပဟီနံ ဘဝိဿတိ ဥစ္ဆိန္နမူလံ တာလာဝတ္ထုကတံ အနဘာဝံကတံ အာယတိံ အနုပ္ပါဒဓမ္မံ. ဝေဒနာယ ယော ဆန္ဒော ယော ရာဂေါ ယာ နန္ဒီ ယာ တဏှာ၊ တံ ပဇဟထ. ဧဝံ သာ ဝေဒနာ ပဟီနာ ဘဝိဿတိ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ အနုပ္ပါဒဓမ္မာ. သညာယ။ သင်္ခါရေသု ယော ဆန္ဒော ယော ရာဂေါ ယာ နန္ဒီ ယာ တဏှာ၊ တံ ပဇဟထ. ဧဝံ တေ သင်္ခါရာ ပဟီနာ ဘဝိဿန္တိ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ အနုပ္ပါဒဓမ္မာ. ဝိညာဏေ ယော ဆန္ဒော ယော ရာဂေါ ယာ နန္ဒီ ယာ တဏှာ၊ တံ ပဇဟထ. ဧဝံ တံ ဝိညာဏံ ပဟီနံ ဘဝိဿတိ။ပေ။ အနုပ္ပါဒဓမ္မ’’န္တိ. နဝမံ.

၁၀. ဒုတိယဆန္ဒရာဂသုတ္တံ

၁၆၉. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အာယသ္မန္တံ ရာဓံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ရူပေ ခေါ၊ ရာဓ၊ ယော ဆန္ဒော ယော ရာဂေါ ယာ နန္ဒီ ယာ တဏှာ ယေ ဥပယုပါဒါနာ စေတသော အဓိဋ္ဌာနာဘိနိဝေသာနုသယာ၊ တေ ပဇဟထ. ဧဝံ တံ ရူပံ ပဟီနံ ဘဝိဿတိ ဥစ္ဆိန္နမူလံ တာလာဝတ္ထုကတံ အနဘာဝံကတံ အာယတိံ အနုပ္ပါဒဓမ္မံ. ဝေဒနာယ ယော ဆန္ဒော ယော ရာဂေါ ယာ နန္ဒီ ယာ တဏှာ ယေ ဥပယုပါဒါနာ စေတသော အဓိဋ္ဌာနာဘိနိဝေသာနုသယာ၊ တေ ပဇဟထ. ဧဝံ သာ ဝေဒနာ ပဟီနာ ဘဝိဿတိ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ အနုပ္ပါဒဓမ္မာ. သညာယ။ သင်္ခါရေသု ယော ဆန္ဒော ယော ရာဂေါ ယာ နန္ဒီ ယာ တဏှာ ယေ ဥပယုပါဒါနာ စေတသော အဓိဋ္ဌာနာဘိနိဝေသာနုသယာ၊ တေ ပဇဟထ. ဧဝံ တေ သင်္ခါရာ ပဟီနာ ဘဝိဿန္တိ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ အနုပ္ပါဒဓမ္မာ. ဝိညာဏေ ယော ဆန္ဒော ယော ရာဂေါ ယာ နန္ဒီ ယာ တဏှာ ယေ ဥပယုပါဒါနာ စေတသော အဓိဋ္ဌာနာဘိနိဝေသာနုသယာ၊ တေ ပဇဟထ. ဧဝံ တံ ဝိညာဏံ ပဟီနံ ဘဝိဿတိ ဥစ္ဆိန္နမူလံ တာလာဝတ္ထုကတံ အနဘာဝံကတံ အာယတိံ အနုပ္ပါဒဓမ္မ’’န္တိ. ဒသမံ.

ရာဓသံယုတ္တဿ ပဌမော ဝဂ္ဂေါ.

တဿုဒ္ဒါနံ –

မာရော သတ္တော ဘဝနေတ္တိ၊ ပရိညေယျာ သမဏာ ဒုဝေ၊

သောတာပန္နော အရဟာ စ၊ ဆန္ဒရာဂါပရေ ဒုဝေတိ.