၂. တိဿသုတ္တံ

၈၄. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ တိဿော ဘဂဝတော ပိတုစ္ဆာပုတ္တော သမ္ဗဟုလာနံ ဘိက္ခူနံ ဧဝမာရောစေတိ – ‘‘အပိ မေ၊ အာဝုသော၊ မဓုရကဇာတော ဝိယ ကာယော၊ ဒိသာပိ မေ န ပက္ခာယန္တိ၊ ဓမ္မာပိ မံ န ပဋိဘန္တိ၊ ထိနမိဒ္ဓဉ္စ [ထီနမိဒ္ဓဉ္စ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)] မေ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ၊ အနဘိရတော စ ဗြဟ္မစရိယံ စရာမိ၊ ဟောတိ စ မေ ဓမ္မေသု ဝိစိကိစ္ဆာ’’တိ.

အထ ခေါ သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခူ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘အာယသ္မာ၊ ဘန္တေ၊ တိဿော ဘဂဝတော ပိတုစ္ဆာပုတ္တော သမ္ဗဟုလာနံ ဘိက္ခူနံ ဧဝမာရောစေတိ – ‘အပိ မေ၊ အာဝုသော၊ မဓုရကဇာတော ဝိယ ကာယော၊ ဒိသာပိ မေ န ပက္ခာယန္တိ၊ ဓမ္မာပိ မံ န ပဋိဘန္တိ၊ ထိနမိဒ္ဓဉ္စ မေ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ၊ အနဘိရတော စ ဗြဟ္မစရိယံ စရာမိ၊ ဟောတိ စ မေ ဓမ္မေသု ဝိစိကိစ္ဆာ’’’တိ.

အထ ခေါ ဘဂဝါ အညတရံ ဘိက္ခုံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဧဟိ တွံ၊ ဘိက္ခု၊ မမ ဝစနေန တိဿံ ဘိက္ခုံ အာမန္တေဟီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ၊ ဘန္တေ’’တိ ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝတော ပဋိဿုတွာ ယေနာယသ္မာ တိဿော တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ တိဿံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သတ္ထာ တံ၊ အာဝုသော တိဿ၊ အာမန္တေတီ’’တိ. ‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ ခေါ အာယသ္မာ တိဿော တဿ ဘိက္ခုနော ပဋိဿုတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အာယသ္မန္တံ တိဿံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သစ္စံ ကိရ တွံ၊ တိဿ၊ သမ္ဗဟုလာနံ ဘိက္ခူနံ ဧဝမာရောစေသိ – ‘အပိ မေ၊ အာဝုသော၊ မဓုရကဇာတော ဝိယ ကာယော။ပေ။ ဟောတိ စ မေ ဓမ္မေသု ဝိစိကိစ္ဆာ’’’တိ? ‘‘ဧဝံ၊ ဘန္တေ’’. ‘‘တံ ကိံ မညသိ၊ တိဿ၊ ရူပေ အဝိဂတရာဂဿ အဝိဂတစ္ဆန္ဒဿ အဝိဂတပေမဿ အဝိဂတပိပါသဿ အဝိဂတပရိဠာဟဿ အဝိဂတတဏှဿ၊ တဿ ရူပဿ ဝိပရိဏာမညထာဘာဝါ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ’’တိ? ‘‘ဧဝံ၊ ဘန္တေ’’.

‘‘သာဓု သာဓု၊ တိဿ! ဧဝဉှေတံ၊ တိဿ၊ ဟောတိ. ယထာ တံ ရူပေ အဝိဂတရာဂဿ။ ဝေဒနာယ။ သညာယ။ သင်္ခါရေသု အဝိဂတရာဂဿ။ပေ။ တေသံ သင်္ခါရာနံ ဝိပရိဏာမညထာဘာဝါ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ’’တိ? ‘‘ဧဝံ၊ ဘန္တေ’’.

‘‘သာဓု သာဓု၊ တိဿ! ဧဝဉှေတံ၊ တိဿ၊ ဟောတိ. ယထာ တံ ဝိညာဏေ အဝိဂတရာဂဿ အဝိဂတစ္ဆန္ဒဿ အဝိဂတပေမဿ အဝိဂတပိပါသဿ အဝိဂတပရိဠာဟဿ အဝိဂတတဏှဿ၊ တဿ ဝိညာဏဿ ဝိပရိဏာမညထာဘာဝါ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ’’တိ? ‘‘ဧဝံ၊ ဘန္တေ’’.

‘‘သာဓု သာဓု၊ တိဿ! ဧဝဉှေတံ၊ တိဿ၊ ဟောတိ. ယထာ တံ ဝိညာဏေ အဝိဂတရာဂဿ. တံ ကိံ မညသိ၊ တိဿ၊ ရူပေ ဝိဂတရာဂဿ ဝိဂတစ္ဆန္ဒဿ ဝိဂတပေမဿ ဝိဂတပိပါသဿ ဝိဂတပရိဠာဟဿ ဝိဂတတဏှဿ၊ တဿ ရူပဿ ဝိပရိဏာမညထာဘာဝါ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ၊ ဘန္တေ’’.

‘‘သာဓု သာဓု၊ တိဿ! ဧဝဉှေတံ၊ တိဿ၊ ဟောတိ. ယထာ တံ ရူပေ ဝိဂတရာဂဿ။ ဝေဒနာယ။ သညာယ။ သင်္ခါရေသု ဝိဂတရာဂဿ။ ဝိညာဏေ ဝိဂတရာဂဿ ဝိဂတစ္ဆန္ဒဿ ဝိဂတပေမဿ ဝိဂတပိပါသဿ ဝိဂတပရိဠာဟဿ ဝိဂတတဏှဿ တဿ ဝိညာဏဿ ဝိပရိဏာမညထာဘာဝါ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ၊ ဘန္တေ’’.

‘‘သာဓု သာဓု၊ တိဿ! ဧဝဉှေတံ၊ တိဿ၊ ဟောတိ. ယထာ တံ ဝိညာဏေ ဝိဂတရာဂဿ. တံ ကိံ မညသိ၊ တိဿ၊ ရူပံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ၊ ဘန္တေ’’. ‘‘ဝေဒနာ ။ သညာ။ သင်္ခါရာ။ ဝိညာဏံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ၊ ဘန္တေ’’. တသ္မာတိဟ။ပေ။ ဧဝံ ပဿံ။ပေ။ နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတီ’’တိ.

‘‘သေယျထာပိ၊ တိဿ၊ ဒွေ ပုရိသာ – ဧကော ပုရိသော အမဂ္ဂကုသလော၊ ဧကော ပုရိသော မဂ္ဂကုသလော. တမေနံ သော အမဂ္ဂကုသလော ပုရိသော အမုံ မဂ္ဂကုသလံ ပုရိသံ မဂ္ဂံ ပုစ္ဆေယျ. သော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ဧဟိ၊ ဘော ပုရိသ၊ အယံ မဂ္ဂေါ. တေန မုဟုတ္တံ ဂစ္ဆ. တေန မုဟုတ္တံ ဂန္တွာ ဒက္ခိဿသိ ဒွေဓာပထံ၊ တတ္ထ ဝါမံ မုဉ္စိတွာ ဒက္ခိဏံ ဂဏှာဟိ. တေန မုဟုတ္တံ ဂစ္ဆ. တေန မုဟုတ္တံ ဂန္တွာ ဒက္ခိဿသိ တိဗ္ဗံ ဝနသဏ္ဍံ. တေန မုဟုတ္တံ ဂစ္ဆ. တေန မုဟုတ္တံ ဂန္တွာ ဒက္ခိဿသိ မဟန္တံ နိန္နံ ပလ္လလံ. တေန မုဟုတ္တံ ဂစ္ဆ. တေန မုဟုတ္တံ ဂန္တွာ ဒက္ခိဿသိ သောဗ္ဘံ ပပါတံ. တေန မုဟုတ္တံ ဂစ္ဆ. တေန မုဟုတ္တံ ဂန္တွာ ဒက္ခိဿသိ သမံ ဘူမိဘာဂံ ရမဏီယ’’’န္တိ.

‘‘ဥပမာ ခေါ မျာယံ၊ တိဿ၊ ကတာ အတ္ထဿ ဝိညာပနာယ. အယံ စေဝေတ္ထ အတ္ထော – ‘ပုရိသော အမဂ္ဂကုသလော’တိ ခေါ၊ တိဿ၊ ပုထုဇ္ဇနဿေတံ အဓိဝစနံ. ‘ပုရိသော မဂ္ဂကုသလော’တိ ခေါ၊ တိဿ၊ တထာဂတဿေတံ အဓိဝစနံ အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ. ‘ဒွေဓာပထော’တိ ခေါ၊ တိဿ၊ ဝိစိကိစ္ဆာယေတံ အဓိဝစနံ. ‘ဝါမော မဂ္ဂေါ’တိ ခေါ၊ တိဿ၊ အဋ္ဌင်္ဂိကဿေတံ မိစ္ဆာမဂ္ဂဿ အဓိဝစနံ၊ သေယျထိဒံ – မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိယာ။ပေ။ မိစ္ဆာသမာဓိဿ. ‘ဒက္ခိဏော မဂ္ဂေါ’တိ ခေါ၊ တိဿ၊ အရိယဿေတံ အဋ္ဌင်္ဂိကဿ မဂ္ဂဿ အဓိဝစနံ၊ သေယျထိဒံ – သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ။ပေ။ သမ္မာသမာဓိဿ. ‘တိဗ္ဗော ဝနသဏ္ဍော’တိ ခေါ၊ တိဿ၊ အဝိဇ္ဇာယေတံ အဓိဝစနံ. ‘မဟန္တံ နိန္နံ ပလ္လလ’န္တိ ခေါ၊ တိဿ၊ ကာမာနမေတံ အဓိဝစနံ. ‘သောဗ္ဘော ပပါတော’တိ ခေါ၊ တိဿ၊ ကောဓူပါယာသဿေတံ အဓိဝစနံ. ‘သမော ဘူမိဘာဂေါ ရမဏီယော’တိ ခေါ၊ တိဿ၊ နိဗ္ဗာနဿေတံ အဓိဝစနံ. အဘိရမ၊ တိဿ၊ အဘိရမ၊ တိဿ! အဟမောဝါဒေန အဟမနုဂ္ဂဟေန အဟမနုသာသနိယာ’’တိ [အဟမာမိသဓမ္မာနုဂ္ဂဟေန မမောဝါဒေန မမာနုသာသနိယာတိ (က.)].

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနော အာယသ္မာ တိဿော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒီတိ. ဒုတိယံ.