၃. ဟာလိဒ္ဒိကာနိသုတ္တံ

၃. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ အာယသ္မာ မဟာကစ္စာနော အဝန္တီသု ဝိဟရတိ ကုရရဃရေ [ကုလဃရေ (က.)] ပပါတေ ပဗ္ဗတေ. အထ ခေါ ဟာလိဒ္ဒိကာနိ [ဟာလိဒ္ဒကာနိ (သီ.)၊ ဟလိဒ္ဒိကာနိ (သျာ.)] ဂဟပတိ ယေနာယသ္မာ မဟာကစ္စာနော တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ မဟာကစ္စာနံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဟာလိဒ္ဒိကာနိ ဂဟပတိ အာယသ္မန္တံ မဟာကစ္စာနံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဝုတ္တမိဒံ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝတာ အဋ္ဌကဝဂ္ဂိယေ မာဂဏ္ဍိယပဉှေ –

‘‘ဩကံ ပဟာယ အနိကေတသာရီ၊

ဂါမေ အကုဗ္ဗံ [အကြုဗ္ဗံ (က.)] မုနိ သန္ထဝါနိ [သန္ဓဝါနိ (က.)]၊

ကာမေဟိ ရိတ္တော အပုရက္ခရာနော [အပုရေက္ခရာနော (သီ. သုတ္တနိပါတေပိ) မောဂ္ဂလ္လာနေ ၅-၁၃၅ သုတ္တမ္ပိ ဩလောကေတဗ္ဗံ]၊

ကထံ န ဝိဂ္ဂယှ ဇနေန ကယိရာ’’တိ.

‘‘ဣမဿ နု ခေါ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ကထံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော’’တိ?

‘‘ရူပဓာတု ခေါ၊ ဂဟပတိ၊ ဝိညာဏဿ ဩကော. ရူပဓာတုရာဂဝိနိဗန္ဓဉ္စ [။ ဝိနိဗဒ္ဓဉ္ဇ (ပီ. သီ. အဋ္ဌ.)] ပန ဝိညာဏံ ‘ဩကသာရီ’တိ ဝုစ္စတိ. ဝေဒနာဓာတု ခေါ၊ ဂဟပတိ၊ ဝိညာဏဿ ဩကော. ဝေဒနာဓာတုရာဂဝိနိဗန္ဓဉ္စ ပန ဝိညာဏံ ‘ဩကသာရီ’တိ ဝုစ္စတိ. သညာဓာတု ခေါ၊ ဂဟပတိ၊ ဝိညာဏဿ ဩကော. သညာဓာတုရာဂဝိနိဗန္ဓဉ္စ ပန ဝိညာဏံ ‘ဩကသာရီ’တိ ဝုစ္စတိ. သင်္ခါရဓာတု ခေါ၊ ဂဟပတိ၊ ဝိညာဏဿ ဩကော. သင်္ခါရဓာတုရာဂဝိနိဗန္ဓဉ္စ ပန ဝိညာဏံ ‘ဩကသာရီ’တိ ဝုစ္စတိ. ဧဝံ ခေါ၊ ဂဟပတိ၊ ဩကသာရီ ဟောတိ.

‘‘ကထဉ္စ၊ ဂဟပတိ၊ အနောကသာရီ ဟောတိ? ရူပဓာတုယာ ခေါ၊ ဂဟပတိ၊ ယော ဆန္ဒော ယော ရာဂေါ ယာ နန္ဒီ [နန္ဒိ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)] ယာ တဏှာ ယေ ဥပယုပါဒါနာ [ဥပါယုပါဒါနာ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)] စေတသော အဓိဋ္ဌာနာဘိနိဝေသာနုသယာ တေ တထာဂတဿ ပဟီနာ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ [အနဘာဝကတာ (သီ. ပီ.)၊ အနဘာဝံဂတာ (သျာ. ကံ.)] အာယတိံ အနုပ္ပါဒဓမ္မာ. တသ္မာ တထာဂတော ‘အနောကသာရီ’တိ ဝုစ္စတိ. ဝေဒနာဓာတုယာ ခေါ၊ ဂဟပတိ။ သညာဓာတုယာ ခေါ၊ ဂဟပတိ။ သင်္ခါရဓာတုယာ ခေါ၊ ဂဟပတိ။ ဝိညာဏဓာတုယာ ခေါ၊ ဂဟပတိ၊ ယော ဆန္ဒော ယော ရာဂေါ ယာ နန္ဒီ ယာ တဏှာ ယေ ဥပယုပါဒါနာ စေတသော အဓိဋ္ဌာနာဘိနိဝေသာနုသယာ တေ တထာဂတဿ ပဟီနာ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ အနုပ္ပါဒဓမ္မာ. တသ္မာ တထာဂတော ‘အနောကသာရီ’တိ ဝုစ္စတိ. ဧဝံ ခေါ၊ ဂဟပတိ၊ အနောကသာရီ ဟောတိ.

‘‘ကထဉ္စ၊ ဂဟပတိ၊ နိကေတသာရီ ဟောတိ? ရူပနိမိတ္တနိကေတဝိသာရဝိနိဗန္ဓာ ခေါ၊ ဂဟပတိ၊ ‘နိကေတသာရီ’တိ ဝုစ္စတိ. သဒ္ဒနိမိတ္တ။ပေ။ ဂန္ဓနိမိတ္တ။ ရသနိမိတ္တ။ ဖောဋ္ဌဗ္ဗနိမိတ္တ။ ဓမ္မနိမိတ္တနိကေတဝိသာရဝိနိဗန္ဓာ ခေါ၊ ဂဟပတိ၊ ‘နိကေတသာရီ’တိ ဝုစ္စတိ. ဧဝံ ခေါ၊ ဂဟပတိ၊ နိကေတသာရီ ဟောတိ.

‘‘ကထဉ္စ၊ ဂဟပတိ၊ အနိကေတသာရီ ဟောတိ? ရူပနိမိတ္တနိကေတဝိသာရဝိနိဗန္ဓာ ခေါ၊ ဂဟပတိ၊ တထာဂတဿ ပဟီနာ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ အနုပ္ပါဒဓမ္မာ. တသ္မာ တထာဂတော ‘အနိကေတသာရီ’တိ ဝုစ္စတိ. သဒ္ဒနိမိတ္တ။ ဂန္ဓနိမိတ္တ။ ရသနိမိတ္တ။ ဖောဋ္ဌဗ္ဗနိမိတ္တ။ ဓမ္မနိမိတ္တနိကေတဝိသာရဝိနိဗန္ဓာ ခေါ၊ ဂဟပတိ၊ တထာဂတဿ ပဟီနာ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ အနုပ္ပါဒဓမ္မာ. တသ္မာ တထာဂတော ‘အနိကေတသာရီ’တိ ဝုစ္စတိ. ဧဝံ ခေါ၊ ဂဟပတိ၊ အနိကေတသာရီ ဟောတိ.

‘‘ကထဉ္စ၊ ဂဟပတိ၊ ဂါမေ သန္ထဝဇာတော [သန္ဓဝဇာတော (က.)] ဟောတိ? ဣဓ၊ ဂဟပတိ၊ ဧကစ္စော ဂိဟီဟိ [ဂိဟိ (က.)] သံသဋ္ဌော ဝိဟရတိ သဟနန္ဒီ သဟသောကီ၊ သုခိတေသု သုခိတော၊ ဒုက္ခိတေသု ဒုက္ခိတော၊ ဥပ္ပန္နေသု ကိစ္စကရဏီယေသု အတ္တနာ တေသု ယောဂံ အာပဇ္ဇတိ. ဧဝံ ခေါ၊ ဂဟပတိ၊ ဂါမေ သန္ထဝဇာတော ဟောတိ.

‘‘ကထဉ္စ၊ ဂဟပတိ၊ ဂါမေ န သန္ထဝဇာတော ဟောတိ? ဣဓ၊ ဂဟပတိ၊ ဘိက္ခု ဂိဟီဟိ [ဂိဟိ (က.)] အသံသဋ္ဌော ဝိဟရတိ န သဟနန္ဒီ န သဟသောကီ န သုခိတေသု သုခိတော န ဒုက္ခိတေသု ဒုက္ခိတော၊ ဥပ္ပန္နေသု ကိစ္စကရဏီယေသု န အတ္တနာ တေသု ယောဂံ အာပဇ္ဇတိ. ဧဝံ ခေါ၊ ဂဟပတိ၊ ဂါမေ န သန္ထဝဇာတော ဟောတိ.

‘‘ကထဉ္စ၊ ဂဟပတိ၊ ကာမေဟိ အရိတ္တော ဟောတိ? ဣဓ၊ ဂဟပတိ၊ ဧကစ္စော ကာမေသု အဝိဂတရာဂေါ ဟောတိ အဝိဂတဆန္ဒော အဝိဂတပေမော အဝိဂတပိပါသော အဝိဂတပရိဠာဟော အဝိဂတတဏှော. ဧဝံ ခေါ၊ ဂဟပတိ၊ ကာမေဟိ အရိတ္တော ဟောတိ.

‘‘ကထဉ္စ၊ ဂဟပတိ၊ ကာမေဟိ ရိတ္တော ဟောတိ? ဣဓ၊ ဂဟပတိ၊ ဧကစ္စော ကာမေသု ဝိဂတရာဂေါ ဟောတိ ဝိဂတဆန္ဒော ဝိဂတပေမော ဝိဂတပိပါသော ဝိဂတပရိဠာဟော ဝိဂတတဏှော. ဧဝံ ခေါ၊ ဂဟပတိ၊ ကာမေဟိ ရိတ္တော ဟောတိ.

‘‘ကထဉ္စ၊ ဂဟပတိ၊ ပုရက္ခရာနော ဟောတိ? ဣဓ၊ ဂဟပတိ၊ ဧကစ္စဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ဧဝံရူပေါ သိယံ အနာဂတမဒ္ဓါနံ၊ ဧဝံဝေဒနော သိယံ အနာဂတမဒ္ဓါနံ၊ ဧဝံသညော သိယံ အနာဂတမဒ္ဓါနံ၊ ဧဝံသင်္ခါရော သိယံ အနာဂတမဒ္ဓါနံ၊ ဧဝံဝိညာဏော သိယံ အနာဂတမဒ္ဓါန’န္တိ. ဧဝံ ခေါ၊ ဂဟပတိ၊ ပုရက္ခရာနော ဟောတိ.

‘‘ကထဉ္စ၊ ဂဟပတိ၊ အပုရက္ခရာနော ဟောတိ? ဣဓ၊ ဂဟပတိ၊ ဧကစ္စဿ န ဧဝံ ဟောတိ – ‘ဧဝံရူပေါ သိယံ အနာဂတမဒ္ဓါနံ၊ ဧဝံဝေဒနော သိယံ အနာဂတမဒ္ဓါနံ၊ ဧဝံသညော သိယံ အနာဂတမဒ္ဓါနံ၊ ဧဝံသင်္ခါရော သိယံ အနာဂတမဒ္ဓါနံ၊ ဧဝံဝိညာဏော သိယံ အနာဂတမဒ္ဓါန’န္တိ. ဧဝံ ခေါ၊ ဂဟပတိ၊ အပုရက္ခရာနော ဟောတိ.

‘‘ကထဉ္စ၊ ဂဟပတိ၊ ကထံ ဝိဂ္ဂယှ ဇနေန ကတ္တာ ဟောတိ? ဣဓ၊ ဂဟပတိ၊ ဧကစ္စော ဧဝရူပိံ ကထံ ကတ္တာ ဟောတိ – ‘န တွံ ဣမံ ဓမ္မဝိနယံ အာဇာနာသိ၊ အဟံ ဣမံ ဓမ္မဝိနယံ အာဇာနာမိ. ကိံ တွံ ဣမံ ဓမ္မဝိနယံ အာဇာနိဿသိ? မိစ္ဆာပဋိပန္နော တွမသိ၊ အဟမသ္မိ သမ္မာပဋိပန္နော. ပုရေ ဝစနီယံ ပစ္ဆာ အဝစ၊ ပစ္ဆာ ဝစနီယံ ပုရေ အဝစ. သဟိတံ မေ၊ အသဟိတံ တေ. အဓိစိဏ္ဏံ တေ ဝိပရာဝတ္တံ. အာရောပိတော တေ ဝါဒေါ၊ စရ ဝါဒပ္ပမောက္ခာယ. နိဂ္ဂဟိတောသိ၊ နိဗ္ဗေဌေဟိ ဝါ သစေ ပဟောသီ’တိ. ဧဝံ ခေါ၊ ဂဟပတိ၊ ကထံ ဝိဂ္ဂယှ ဇနေန ကတ္တာ ဟောတိ.

‘‘ကထဉ္စ၊ ဂဟပတိ၊ ကထံ န ဝိဂ္ဂယှ ဇနေန ကတ္တာ ဟောတိ? ဣဓ၊ ဂဟပတိ၊ ဘိက္ခု န ဧဝရူပိံ ကထံ ကတ္တာ ဟောတိ – ‘န တွံ ဣမံ ဓမ္မဝိနယံ အာဇာနာသိ။ပေ။ နိဗ္ဗေဌေဟိ ဝါ သစေ ပဟောသီ’တိ. ဧဝံ ခေါ၊ ဂဟပတိ၊ ကထံ န ဝိဂ္ဂယှ ဇနေန ကတ္တာ ဟောတိ.

‘‘ဣတိ ခေါ၊ ဂဟပတိ၊ ယံ တံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ အဋ္ဌကဝဂ္ဂိယေ မာဂဏ္ဍိယပဉှေ –

‘‘ဩကံ ပဟာယ အနိကေတသာရီ၊

ဂါမေ အကုဗ္ဗံ မုနိသန္ထဝါနိ၊

ကာမေဟိ ရိတ္တော အပုရက္ခရာနော၊

ကထံ န ဝိဂ္ဂယှ ဇနေန ကယိရာ’’တိ.

‘‘ဣမဿ ခေါ၊ ဂဟပတိ၊ ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော’’တိ. တတိယံ.