၆. သမ္မသသုတ္တံ

၆၆. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ကုရူသု ဝိဟရတိ ကမ္မာသဓမ္မံ နာမ ကုရူနံ နိဂမော. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဘိက္ခဝေါ’’တိ. ‘‘ဘဒန္တေ’’တိ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သမ္မသထ နော တုမှေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အန္တရံ သမ္မသ’’န္တိ [အန္တရာ သမ္မသနန္တိ (သီ.)]. ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ အညတရော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဟံ ခေါ၊ ဘန္တေ၊ သမ္မသာမိ အန္တရံ သမ္မသ’’န္တိ. ‘‘ယထာ ကထံ ပန တွံ၊ ဘိက္ခု၊ သမ္မသသိ အန္တရံ သမ္မသ’’န္တိ? အထ ခေါ သော ဘိက္ခု ဗျာကာသိ. ယထာ သော ဘိက္ခု ဗျာကာသိ န သော ဘိက္ခု ဘဂဝတော စိတ္တံ အာရာဓေသိ.

ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧတဿ၊ ဘဂဝါ၊ ကာလော၊ ဧတဿ၊ သုဂတ၊ ကာလော၊ ယံ ဘဂဝါ အန္တရံ သမ္မသံ ဘာသေယျ. ဘဂဝတော သုတွာ ဘိက္ခူ ဓာရေဿန္တီ’’တိ. ‘‘တေနဟာနန္ဒ၊ သုဏာထ၊ သာဓုကံ မနသိ ကရောထ၊ ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ၊ ဘန္တေ’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

‘‘ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု သမ္မသမာနော သမ္မသတိ အန္တရံ သမ္မသံ [သမ္မသနံ (သီ.)] – ‘ယံ ခေါ ဣဒံ အနေကဝိဓံ နာနပ္ပကာရကံ ဒုက္ခံ လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဇရာမရဏံ. ဣဒံ ခေါ ဒုက္ခံ ကိံနိဒါနံ ကိံသမုဒယံ ကိံဇာတိကံ ကိံပဘဝံ၊ ကိသ္မိံ သတိ ဇရာမရဏံ ဟောတိ၊ ကိသ္မိံ အသတိ ဇရာမရဏံ န ဟောတီ’တိ? သော သမ္မသမာနော ဧဝံ ဇာနာတိ – ‘ယံ ခေါ ဣဒံ အနေကဝိဓံ နာနပ္ပကာရကံ ဒုက္ခံ လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဇရာမရဏံ. ဣဒံ ခေါ ဒုက္ခံ ဥပဓိနိဒါနံ ဥပဓိသမုဒယံ ဥပဓိဇာတိကံ ဥပဓိပဘဝံ၊ ဥပဓိသ္မိံ သတိ ဇရာမရဏံ ဟောတိ၊ ဥပဓိသ္မိံ အသတိ ဇရာမရဏံ န ဟောတီ’တိ. သော ဇရာမရဏဉ္စ ပဇာနာတိ ဇရာမရဏသမုဒယဉ္စ ပဇာနာတိ ဇရာမရဏနိရောဓဉ္စ ပဇာနာတိ ယာ စ ဇရာမရဏနိရောဓသာရုပ္ပဂါမိနီ ပဋိပဒါ တဉ္စ ပဇာနာတိ. တထာပဋိပန္နော စ ဟောတိ အနုဓမ္မစာရီ. အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု သဗ္ဗသော သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယာယ ပဋိပန္နော ဇရာမရဏနိရောဓာယ.

‘‘အထာပရံ သမ္မသမာနော သမ္မသတိ အန္တရံ သမ္မသံ – ‘ဥပဓိ ပနာယံ ကိံနိဒါနော ကိံသမုဒယော ကိံဇာတိကော ကိံပဘဝေါ၊ ကိသ္မိံ သတိ ဥပဓိ ဟောတိ၊ ကိသ္မိံ အသတိ ဥပဓိ န ဟောတီ’တိ? သော သမ္မသမာနော ဧဝံ ဇာနာတိ – ‘ဥပဓိ တဏှာနိဒါနော တဏှာသမုဒယော တဏှာဇာတိကော တဏှာပဘဝေါ၊ တဏှာယ သတိ ဥပဓိ ဟောတိ၊ တဏှာယ အသတိ ဥပဓိ န ဟောတီ’တိ. သော ဥပဓိဉ္စ ပဇာနာတိ ဥပဓိသမုဒယဉ္စ ပဇာနာတိ ဥပဓိနိရောဓဉ္စ ပဇာနာတိ ယာ စ ဥပဓိနိရောဓသာရုပ္ပဂါမိနီ ပဋိပဒါ တဉ္စ ပဇာနာတိ. တထာ ပဋိပန္နော စ ဟောတိ အနုဓမ္မစာရီ. အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု သဗ္ဗသော သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယာယ ပဋိပန္နော ဥပဓိနိရောဓာယ.

‘‘အထာပရံ သမ္မသမာနော သမ္မသတိ အန္တရံ သမ္မသံ – ‘တဏှာ ပနာယံ ကတ္ထ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ကတ္ထ နိဝိသမာနာ နိဝိသတီ’တိ? သော သမ္မသမာနော ဧဝံ ဇာနာတိ – ယံ ခေါ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ ဧတ္ထေသာ တဏှာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဧတ္ထ နိဝိသမာနာ နိဝိသတိ. ကိဉ္စ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ? စက္ခုံ လောကေ ပိယရူပံ၊ သာတရူပံ. ဧတ္ထေသာ တဏှာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဧတ္ထ နိဝိသမာနာ နိဝိသတိ. သောတံ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ။ပေ။ ဃာနံ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ။ ဇိဝှါ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ။ ကာယော လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ။ မနော လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ ဧတ္ထေသာ တဏှာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဧတ္ထ နိဝိသမာနာ နိဝိသတိ.

‘‘ယေ ဟိ ကေစိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အတီတမဒ္ဓါနံ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ယံ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ တံ နိစ္စတော အဒ္ဒက္ခုံ သုခတော အဒ္ဒက္ခုံ အတ္တတော အဒ္ဒက္ခုံ အာရောဂျတော အဒ္ဒက္ခုံ ခေမတော အဒ္ဒက္ခုံ. တေ တဏှံ ဝဍ္ဎေသုံ. ယေ တဏှံ ဝဍ္ဎေသုံ တေ ဥပဓိံ ဝဍ္ဎေသုံ. ယေ ဥပဓိံ ဝဍ္ဎေသုံ တေ ဒုက္ခံ ဝဍ္ဎေသုံ. ယေ ဒုက္ခံ ဝဍ္ဎေသုံ တေ န ပရိမုစ္စိံသု ဇာတိယာ ဇရာယ မရဏေန သောကေဟိ ပရိဒေဝေဟိ ဒုက္ခေဟိ ဒေါမနဿေဟိ ဥပါယာသေဟိ၊ န ပရိမုစ္စိံသု ဒုက္ခသ္မာတိ ဝဒါမိ.

‘‘ယေပိ ဟိ ကေစိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အနာဂတမဒ္ဓါနံ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ယံ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ တံ နိစ္စတော ဒက္ခိဿန္တိ [ဒက္ခိန္တိ (သီ.)] သုခတော ဒက္ခိဿန္တိ အတ္တတော ဒက္ခိဿန္တိ အာရောဂျတော ဒက္ခိဿန္တိ ခေမတော ဒက္ခိဿန္တိ. တေ တဏှံ ဝဍ္ဎိဿန္တိ. ယေ တဏှံ ဝဍ္ဎိဿန္တိ တေ ဥပဓိံ ဝဍ္ဎိဿန္တိ. ယေ ဥပဓိံ ဝဍ္ဎိဿန္တိ တေ ဒုက္ခံ ဝဍ္ဎိဿန္တိ. ယေ ဒုက္ခံ ဝဍ္ဎိဿန္တိ တေ န ပရိမုစ္စိဿန္တိ ဇာတိယာ ဇရာယ မရဏေန သောကေဟိ ပရိဒေဝေဟိ ဒုက္ခေဟိ ဒေါမနဿေဟိ ဥပါယာသေဟိ၊ န ပရိမုစ္စိဿန္တိ ဒုက္ခသ္မာတိ ဝဒါမိ.

‘‘ယေပိ ဟိ ကေစိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧတရဟိ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ယံ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ တံ နိစ္စတော ပဿန္တိ သုခတော ပဿန္တိ အတ္တတော ပဿန္တိ အာရောဂျတော ပဿန္တိ ခေမတော ပဿန္တိ. တေ တဏှံ ဝဍ္ဎေန္တိ. ယေ တဏှံ ဝဍ္ဎေန္တိ တေ ဥပဓိံ ဝဍ္ဎေန္တိ. ယေ ဥပဓိံ ဝဍ္ဎေန္တိ တေ ဒုက္ခံ ဝဍ္ဎေန္တိ. ယေ ဒုက္ခံ ဝဍ္ဎေန္တိ တေ န ပရိမုစ္စန္တိ ဇာတိယာ ဇရာယ မရဏေန သောကေဟိ ပရိဒေဝေဟိ ဒုက္ခေဟိ ဒေါမနဿေဟိ ဥပါယာသေဟိ၊ န ပရိမုစ္စန္တိ ဒုက္ခသ္မာတိ ဝဒါမိ.

‘‘သေယျထာပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အာပါနီယကံသော ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော ဂန္ဓသမ္ပန္နော ရသသမ္ပန္နော. သော စ ခေါ ဝိသေန သံသဋ္ဌော. အထ ပုရိသော အာဂစ္ဆေယျ ဃမ္မာဘိတတ္တော ဃမ္မပရေတော ကိလန္တော တသိတော ပိပါသိတော. တမေနံ ဧဝံ ဝဒေယျုံ – ‘အယံ တေ၊ အမ္ဘော ပုရိသ၊ အာပါနီယကံသော ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော ဂန္ဓသမ္ပန္နော ရသသမ္ပန္နော၊ သော စ ခေါ ဝိသေန သံသဋ္ဌော. သစေ အာကင်္ခသိ ပိဝ. ပိဝတော ဟိ ခေါ တံ ဆာဒေဿတိ ဝဏ္ဏေနပိ ဂန္ဓေနပိ ရသေနပိ၊ ပိဝိတွာ စ ပန တတောနိဒါနံ မရဏံ ဝါ နိဂစ္ဆသိ မရဏမတ္တံ ဝါ ဒုက္ခ’န္တိ. သော တံ အာပါနီယကံသံ သဟသာ အပ္ပဋိသင်္ခါ ပိဝေယျ၊ နပ္ပဋိနိဿဇ္ဇေယျ. သော တတောနိဒါနံ မရဏံ ဝါ နိဂစ္ဆေယျ မရဏမတ္တံ ဝါ ဒုက္ခံ. ဧဝမေဝ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယေ ဟိ ကေစိ အတီတမဒ္ဓါနံ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ယံ လောကေ ပိယရူပံ။ပေ။ အနာဂတမဒ္ဓါနံ။ပေ။ ဧတရဟိ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ယံ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ တံ နိစ္စတော ပဿန္တိ သုခတော ပဿန္တိ အတ္တတော ပဿန္တိ အာရောဂျတော ပဿန္တိ ခေမတော ပဿန္တိ၊ တေ တဏှံ ဝဍ္ဎေန္တိ. ယေ တဏှံ ဝဍ္ဎေန္တိ တေ ဥပဓိံ ဝဍ္ဎေန္တိ. ယေ ဥပဓိံ ဝဍ္ဎေန္တိ တေ ဒုက္ခံ ဝဍ္ဎေန္တိ. ယေ ဒုက္ခံ ဝဍ္ဎေန္တိ တေ န ပရိမုစ္စန္တိ ဇာတိယာ ဇရာယ မရဏေန သောကေဟိ ပရိဒေဝေဟိ ဒုက္ခေဟိ ဒေါမနဿေဟိ ဥပါယာသေဟိ၊ န ပရိမုစ္စန္တိ ဒုက္ခသ္မာတိ ဝဒါမိ.

‘‘ယေ စ ခေါ ကေစိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အတီတမဒ္ဓါနံ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ယံ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ တံ အနိစ္စတော အဒ္ဒက္ခုံ ဒုက္ခတော အဒ္ဒက္ခုံ အနတ္တတော အဒ္ဒက္ခုံ ရောဂတော အဒ္ဒက္ခုံ ဘယတော အဒ္ဒက္ခုံ၊ တေ တဏှံ ပဇဟိံသု. ယေ တဏှံ ပဇဟိံသု တေ ဥပဓိံ ပဇဟိံသု. ယေ ဥပဓိံ ပဇဟိံသု တေ ဒုက္ခံ ပဇဟိံသု. ယေ ဒုက္ခံ ပဇဟိံသု တေ ပရိမုစ္စိံသု ဇာတိယာ ဇရာယ မရဏေန သောကေဟိ ပရိဒေဝေဟိ ဒုက္ခေဟိ ဒေါမနဿေဟိ ဥပါယာသေဟိ၊ ပရိမုစ္စိံသု ဒုက္ခသ္မာတိ ဝဒါမိ.

‘‘ယေပိ ဟိ ကေစိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အနာဂတမဒ္ဓါနံ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ယံ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ တံ အနိစ္စတော ဒက္ခိဿန္တိ ဒုက္ခတော ဒက္ခိဿန္တိ အနတ္တတော ဒက္ခိဿန္တိ ရောဂတော ဒက္ခိဿန္တိ ဘယတော ဒက္ခိဿန္တိ၊ တေ တဏှံ ပဇဟိဿန္တိ. ယေ တဏှံ ပဇဟိဿန္တိ။ပေ။ ပရိမုစ္စိဿန္တိ ဒုက္ခသ္မာတိ ဝဒါမိ.

‘‘ယေပိ ဟိ ကေစိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧတရဟိ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ယံ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ တံ အနိစ္စတော ပဿန္တိ ဒုက္ခတော ပဿန္တိ အနတ္တတော ပဿန္တိ ရောဂတော ပဿန္တိ ဘယတော ပဿန္တိ၊ တေ တဏှံ ပဇဟန္တိ. ယေ တဏှံ ပဇဟန္တိ တေ ဥပဓိံ ပဇဟန္တိ. ယေ ဥပဓိံ ပဇဟန္တိ တေ ဒုက္ခံ ပဇဟန္တိ. ယေ ဒုက္ခံ ပဇဟန္တိ တေ ပရိမုစ္စန္တိ ဇာတိယာ ဇရာယ မရဏေန သောကေဟိ ပရိဒေဝေဟိ ဒုက္ခေဟိ ဒေါမနဿေဟိ ဥပါယာသေဟိ၊ ပရိမုစ္စန္တိ ဒုက္ခသ္မာတိ ဝဒါမိ.

‘‘သေယျထာပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အာပါနီယကံသော ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော ဂန္ဓသမ္ပန္နော ရသသမ္ပန္နော. သော စ ခေါ ဝိသေန သံသဋ္ဌော. အထ ပုရိသော အာဂစ္ဆေယျ ဃမ္မာဘိတတ္တော ဃမ္မပရေတော ကိလန္တော တသိတော ပိပါသိတော. တမေနံ ဧဝံ ဝဒေယျုံ – ‘အယံ တေ၊ အမ္ဘော ပုရိသ၊ အာပါနီယကံသော ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော ဂန္ဓသမ္ပန္နော ရသသမ္ပန္နော သော စ ခေါ ဝိသေန သံသဋ္ဌော. သစေ အာကင်္ခသိ ပိဝ. ပိဝတော ဟိ ခေါ တံ ဆာဒေဿတိ ဝဏ္ဏေနပိ ဂန္ဓေနပိ ရသေနပိ၊ ပိဝိတွာ စ ပန တတောနိဒါနံ မရဏံ ဝါ နိဂစ္ဆသိ မရဏမတ္တံ ဝါ ဒုက္ခ’န္တိ. အထ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တဿ ပုရိသဿ ဧဝမဿ – ‘သက္ကာ ခေါ မေ အယံ သုရာပိပါသိတာ [သုရာပိပါသာ (?)] ပါနီယေန ဝါ ဝိနေတုံ ဒဓိမဏ္ဍကေန ဝါ ဝိနေတုံ ဘဋ္ဌလောဏိကာယ [မဋ္ဌလောဏိကာယ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)] ဝါ ဝိနေတုံ လောဏသောဝီရကေန ဝါ ဝိနေတုံ၊ န တွေဝါဟံ တံ ပိဝေယျံ၊ ယံ မမ အဿ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယာ’တိ. သော တံ အာပါနီယကံသံ ပဋိသင်္ခါ န ပိဝေယျ၊ ပဋိနိဿဇ္ဇေယျ. သော တတောနိဒါနံ န မရဏံ ဝါ နိဂစ္ဆေယျ မရဏမတ္တံ ဝါ ဒုက္ခံ. ဧဝမေဝ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယေ ဟိ ကေစိ အတီတမဒ္ဓါနံ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ယံ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ တံ အနိစ္စတော အဒ္ဒက္ခုံ ဒုက္ခတော အဒ္ဒက္ခုံ အနတ္တတော အဒ္ဒက္ခုံ ရောဂတော အဒ္ဒက္ခုံ ဘယတော အဒ္ဒက္ခုံ၊ တေ တဏှံ ပဇဟိံသု. ယေ တဏှံ ပဇဟိံသု တေ ဥပဓိံ ပဇဟိံသု. ယေ ဥပဓိံ ပဇဟိံသု တေ ဒုက္ခံ ပဇဟိံသု. ယေ ဒုက္ခံ ပဇဟိံသု တေ ပရိမုစ္စိံသု ဇာတိယာ ဇရာယ မရဏေန သောကေဟိ ပရိဒေဝေဟိ ဒုက္ခေဟိ ဒေါမနဿေဟိ ဥပါယာသေဟိ၊ ပရိမုစ္စိံသု ဒုက္ခသ္မာတိ ဝဒါမိ.

‘‘ယေပိ ဟိ ကေစိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အနာဂတမဒ္ဓါနံ။ပေ။ ဧတရဟိ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ယံ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ တံ အနိစ္စတော ပဿန္တိ ဒုက္ခတော ပဿန္တိ အနတ္တတော ပဿန္တိ ရောဂတော ပဿန္တိ ဘယတော ပဿန္တိ၊ တေ တဏှံ ပဇဟန္တိ. ယေ တဏှံ ပဇဟန္တိ တေ ဥပဓိံ ပဇဟန္တိ. ယေ ဥပဓိံ ပဇဟန္တိ တေ ဒုက္ခံ ပဇဟန္တိ. ယေ ဒုက္ခံ ပဇဟန္တိ တေ ပရိမုစ္စန္တိ ဇာတိယာ ဇရာယ မရဏေန သောကေဟိ ပရိဒေဝေဟိ ဒုက္ခေဟိ ဒေါမနဿေဟိ ဥပါယာသေဟိ၊ ပရိမုစ္စန္တိ ဒုက္ခသ္မာတိ ဝဒါမီ’’တိ. ဆဋ္ဌံ.