၂. ဥပါသကဝဂ္ဂေါ

၁. ကသိဘာရဒွါဇသုတ္တံ

၁၉၇. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ မဂဓေသု ဝိဟရတိ ဒက္ခိဏာဂိရိသ္မိံ ဧကနာဠာယံ ဗြာဟ္မဏဂါမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ကသိဘာရဒွါဇဿ [ကသိကဘာရဒွါဇဿ (က.)] ဗြာဟ္မဏဿ ပဉ္စမတ္တာနိ နင်္ဂလသတာနိ ပယုတ္တာနိ ဟောန္တိ ဝပ္ပကာလေ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန ကသိဘာရဒွါဇဿ ဗြာဟ္မဏဿ ကမ္မန္တော တေနုပသင်္ကမိ.

တေန ခေါ ပန သမယေန ကသိဘာရဒွါဇဿ ဗြာဟ္မဏဿ ပရိဝေသနာ ဝတ္တတိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ယေန ပရိဝေသနာ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. အဒ္ဒသာ ခေါ ကသိဘာရဒွါဇော ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ပိဏ္ဍာယ ဌိတံ. ဒိသွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဟံ ခေါ၊ သမဏ၊ ကသာမိ စ ဝပါမိ စ၊ ကသိတွာ စ ဝပိတွာ စ ဘုဉ္ဇာမိ. တွမ္ပိ၊ သမဏ၊ ကသဿု စ ဝပဿု စ၊ ကသိတွာ စ ဝပိတွာ စ ဘုဉ္ဇဿူ’’တိ. ‘‘အဟမ္ပိ ခေါ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ကသာမိ စ ဝပါမိ စ၊ ကသိတွာ စ ဝပိတွာ စ ဘုဉ္ဇာမီ’’တိ. န ခေါ မယံ ပဿာမ ဘောတော ဂေါတမဿ ယုဂံ ဝါ နင်္ဂလံ ဝါ ဖာလံ ဝါ ပါစနံ ဝါ ဗလီဗဒ္ဒေ ဝါ၊ အထ စ ပန ဘဝံ ဂေါတမော ဧဝမာဟ – ‘‘အဟမ္ပိ ခေါ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ကသာမိ စ ဝပါမိ စ၊ ကသိတွာ စ ဝပိတွာ စ ဘုဉ္ဇာမီ’’တိ. အထ ခေါ ကသိဘာရဒွါဇော ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ဂါထာယ အဇ္ဈဘာသိ –

‘‘ကဿကော ပဋိဇာနာသိ၊ န စ ပဿာမိ တေ ကသိံ၊

ကဿကော ပုစ္ဆိတော ဗြူဟိ၊ ကထံ ဇာနေမု တံ ကသိ’’န္တိ.

‘‘သဒ္ဓါ ဗီဇံ တပေါ ဝုဋ္ဌိ၊ ပညာ မေ ယုဂနင်္ဂလံ၊

ဟိရီ ဤသာ မနော ယောတ္တံ၊ သတိ မေ ဖာလပါစနံ.

‘‘ကာယဂုတ္တော ဝစီဂုတ္တော၊ အာဟာရေ ဥဒရေ ယတော၊

သစ္စံ ကရောမိ နိဒ္ဒါနံ၊ သောရစ္စံ မေ ပမောစနံ.

‘‘ဝီရိယံ မေ ဓုရဓောရယှံ၊ ယောဂက္ခေမာဓိဝါဟနံ၊

ဂစ္ဆတိ အနိဝတ္တန္တံ၊ ယတ္ထ ဂန္တွာ န သောစတိ.

‘‘ဧဝမေသာ ကသီ ကဋ္ဌာ၊ သာ ဟောတိ အမတပ္ဖလာ၊

ဧတံ ကသိံ ကသိတွာန၊ သဗ္ဗဒုက္ခာ ပမုစ္စတီ’’တိ.

‘‘ဘုဉ္ဇတု ဘဝံ ဂေါတမော. ကဿကော ဘဝံ. ယဉှိ ဘဝံ ဂေါတမော အမတပ္ဖလမ္ပိ ကသိံ ကသတီ’’တိ [ဘာသတီတိ (က.)].

‘‘ဂါထာဘိဂီတံ မေ အဘောဇနေယျံ၊

သမ္ပဿတံ ဗြာဟ္မဏ နေသ ဓမ္မော၊

ဂါထာဘိဂီတံ ပနုဒန္တိ ဗုဒ္ဓါ၊

ဓမ္မေ သတိ ဗြာဟ္မဏ ဝုတ္တိရေသာ.

‘‘အညေန စ ကေဝလိနံ မဟေသိံ၊

ခီဏာသဝံ ကုက္ကုစ္စဝူပသန္တံ၊

အန္နေန ပါနေန ဥပဋ္ဌဟဿု၊

ခေတ္တဉှိ တံ ပုညပေက္ခဿ ဟောတီ’’တိ.

ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ ကသိဘာရဒွါဇော ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ၊ ဘော ဂေါတမ။ပေ။ အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ.

၂. ဥဒယသုတ္တံ

၁၉၈. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန ဥဒယဿ ဗြာဟ္မဏဿ နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမိ. အထ ခေါ ဥဒယော ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝတော ပတ္တံ ဩဒနေန ပူရေသိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန ဥဒယဿ ဗြာဟ္မဏဿ နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမိ။ပေ။ တတိယမ္ပိ ခေါ ဥဒယော ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝတော ပတ္တံ ဩဒနေန ပူရေတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ပကဋ္ဌကောယံ သမဏော ဂေါတမော ပုနပ္ပုနံ အာဂစ္ဆတီ’’တိ.

‘‘ပုနပ္ပုနဉ္စေဝ ဝပန္တိ ဗီဇံ၊ ပုနပ္ပုနံ ဝဿတိ ဒေဝရာဇာ၊

ပုနပ္ပုနံ ခေတ္တံ ကသန္တိ ကဿကာ၊ ပုနပ္ပုနံ ဓညမုပေတိ ရဋ္ဌံ.

‘‘ပုနပ္ပုနံ ယာစကာ ယာစယန္တိ၊ ပုနပ္ပုနံ ဒါနပတီ ဒဒန္တိ၊

ပုနပ္ပုနံ ဒါနပတီ ဒဒိတွာ၊ ပုနပ္ပုနံ သဂ္ဂမုပေန္တိ ဌာနံ.

‘‘ပုနပ္ပုနံ ခီရနိကာ ဒုဟန္တိ၊ ပုနပ္ပုနံ ဝစ္ဆော ဥပေတိ မာတရံ၊

ပုနပ္ပုနံ ကိလမတိ ဖန္ဒတိ စ၊ ပုနပ္ပုနံ ဂဗ္ဘမုပေတိ မန္ဒော.

‘‘ပုနပ္ပုနံ ဇာယတိ မီယတိ စ၊ ပုနပ္ပုနံ သိဝထိကံ [သီဝထိကံ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)] ဟရန္တိ၊

မဂ္ဂဉ္စ လဒ္ဓါ အပုနဗ္ဘဝါယ၊ န ပုနပ္ပုနံ ဇာယတိ ဘူရိပညော’’တိ [ပုနပ္ပုနံ ဇာယတိ ဘူရိပညောတိ (သျာ. ကံ. က.)].

ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ ဥဒယော ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ၊ ဘော ဂေါတမ။ပေ။ ဥပါသကံ မံ ဘဝံ ဂေါတမော ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ.

၃. ဒေဝဟိတသုတ္တံ

၁၉၉. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဘဂဝါ ဝါတေဟာဗာဓိကော ဟောတိ၊ အာယသ္မာ စ ဥပဝါဏော ဘဂဝတော ဥပဋ္ဌာကော ဟောတိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ ဥပဝါဏံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဣင်္ဃ မေ တွံ၊ ဥပဝါဏ၊ ဥဏှောဒကံ ဇာနာဟီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ၊ ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ ဥပဝါဏော ဘဂဝတော ပဋိဿုတွာ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန ဒေဝဟိတဿ ဗြာဟ္မဏဿ နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ တုဏှီဘူတော ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. အဒ္ဒသာ ခေါ ဒေဝဟိတော ဗြာဟ္မဏော အာယသ္မန္တံ ဥပဝါဏံ တုဏှီဘူတံ ဧကမန္တံ ဌိတံ. ဒိသွာန အာယသ္မန္တံ ဥပဝါဏံ ဂါထာယ အဇ္ဈဘာသိ –

‘‘တုဏှီဘူတော ဘဝံ တိဋ္ဌံ၊ မုဏ္ဍော သင်္ဃာဋိပါရုတော၊

ကိံ ပတ္ထယာနော ကိံ ဧသံ၊ ကိံ နု ယာစိတုမာဂတော’’တိ.

‘‘အရဟံ သုဂတော လောကေ၊ ဝါတေဟာဗာဓိကော မုနိ၊

သစေ ဥဏှောဒကံ အတ္ထိ၊ မုနိနော ဒေဟိ ဗြာဟ္မဏ.

‘‘ပူဇိတော ပူဇနေယျာနံ၊ သက္ကရေယျာန သက္ကတော၊

အပစိတော အပစေယျာနံ [အပစိနေယျာနံ (သီ. သျာ. ကံ.) ဋီကာ ဩလောကေတဗ္ဗာ]၊ တဿ ဣစ္ဆာမိ ဟာတဝေ’’တိ.

အထ ခေါ ဒေဝဟိတော ဗြာဟ္မဏော ဥဏှောဒကဿ ကာဇံ ပုရိသေန ဂါဟာပေတွာ ဖာဏိတဿ စ ပုဋံ အာယသ္မတော ဥပဝါဏဿ ပါဒါသိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ ဥပဝါဏော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ ဥဏှောဒကေန နှာပေတွာ [နဟာပေတွာ (သီ. ပီ.)] ဥဏှောဒကေန ဖာဏိတံ အာလောလေတွာ ဘဂဝတော ပါဒါသိ. အထ ခေါ ဘဂဝတော အာဗာဓော ပဋိပ္ပဿမ္ဘိ.

အထ ခေါ ဒေဝဟိတော ဗြာဟ္မဏော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဒေဝဟိတော ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ဂါထာယ အဇ္ဈဘာသိ –

‘‘ကတ္ထ ဒဇ္ဇာ ဒေယျဓမ္မံ၊ ကတ္ထ ဒိန္နံ မဟပ္ဖလံ၊

ကထဉှိ ယဇမာနဿ၊ ကထံ ဣဇ္ဈတိ ဒက္ခိဏာ’’တိ.

‘‘ပုဗ္ဗေနိဝါသံ ယော ဝေဒီ၊ သဂ္ဂါပါယဉ္စ ပဿတိ၊

အထော ဇာတိက္ခယံ ပတ္တော၊ အဘိညာဝေါသိတော မုနိ.

‘‘ဧတ္ထ ဒဇ္ဇာ ဒေယျဓမ္မံ၊ ဧတ္ထ ဒိန္နံ မဟပ္ဖလံ၊

ဧဝဉှိ ယဇမာနဿ၊ ဧဝံ ဣဇ္ဈတိ ဒက္ခိဏာ’’တိ.

ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ ဒေဝဟိတော ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ ဘော ဂေါတမ။ပေ။ ဥပါသကံ မံ ဘဝံ ဂေါတမော ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ.

၄. မဟာသာလသုတ္တံ

၂၀၀. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. အထ ခေါ အညတရော ဗြာဟ္မဏမဟာသာလော လူခေါ လူခပါဝုရဏော [လူခပါပုရဏော (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)] ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ တံ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကိန္နု တွံ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ လူခေါ လူခပါဝုရဏော’’တိ? ‘‘ဣဓ မေ၊ ဘော ဂေါတမ၊ စတ္တာရော ပုတ္တာ. တေ မံ ဒါရေဟိ သံပုစ္ဆ ဃရာ နိက္ခာမေန္တီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ တွံ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ဣမာ ဂါထာယော ပရိယာပုဏိတွာ သဘာယံ မဟာဇနကာယေ သန္နိပတိတေ ပုတ္တေသု စ သန္နိသိန္နေသု ဘာသဿု –

‘‘ယေဟိ ဇာတေဟိ နန္ဒိဿံ၊ ယေသဉ္စ ဘဝမိစ္ဆိသံ၊

တေ မံ ဒါရေဟိ သံပုစ္ဆ၊ သာဝ ဝါရေန္တိ သူကရံ.

‘‘အသန္တာ ကိရ မံ ဇမ္မာ၊ တာတ တာတာတိ ဘာသရေ၊

ရက္ခသာ ပုတ္တရူပေန၊ တေ ဇဟန္တိ ဝယောဂတံ.

‘‘အဿောဝ ဇိဏ္ဏော နိဗ္ဘောဂေါ၊ ခါဒနာ အပနီယတိ၊

ဗာလကာနံ ပိတာ ထေရော၊ ပရာဂါရေသု ဘိက္ခတိ.

‘‘ဒဏ္ဍောဝ ကိရ မေ သေယျော၊ ယဉ္စေ ပုတ္တာ အနဿဝါ၊

စဏ္ဍမ္ပိ ဂေါဏံ ဝါရေတိ၊ အထော စဏ္ဍမ္ပိ ကုက္ကုရံ.

‘‘အန္ဓကာရေ ပုရေ ဟောတိ၊ ဂမ္ဘီရေ ဂါဓမေဓတိ၊

ဒဏ္ဍဿ အာနုဘာဝေန၊ ခလိတွာ ပတိတိဋ္ဌတီ’’တိ.

အထ ခေါ သော ဗြာဟ္မဏမဟာသာလော ဘဂဝတော သန္တိကေ ဣမာ ဂါထာယော ပရိယာပုဏိတွာ သဘာယံ မဟာဇနကာယေ သန္နိပတိတေ ပုတ္တေသု စ သန္နိသိန္နေသု အဘာသိ –

‘‘ယေဟိ ဇာတေဟိ နန္ဒိဿံ၊ ယေသဉ္စ ဘဝမိစ္ဆိသံ၊

တေ မံ ဒါရေဟိ သံပုစ္ဆ၊ သာဝ ဝါရေန္တိ သူကရံ.

‘‘အသန္တာ ကိရ မံ ဇမ္မာ၊ တာတ တာတာတိ ဘာသရေ၊

ရက္ခသာ ပုတ္တရူပေန၊ တေ ဇဟန္တိ ဝယောဂတံ.

‘‘အဿောဝ ဇိဏ္ဏော နိဗ္ဘောဂေါ၊ ခါဒနာ အပနီယတိ၊

ဗာလကာနံ ပိတာ ထေရော၊ ပရာဂါရေသု ဘိက္ခတိ.

‘‘ဒဏ္ဍောဝ ကိရ မေ သေယျော၊ ယဉ္စေ ပုတ္တာ အနဿဝါ၊

စဏ္ဍမ္ပိ ဂေါဏံ ဝါရေတိ၊ အထော စဏ္ဍမ္ပိ ကုက္ကုရံ.

‘‘အန္ဓကာရေ ပုရေ ဟောတိ၊ ဂမ္ဘီရေ ဂါဓမေဓတိ၊

ဒဏ္ဍဿ အာနုဘာဝေန၊ ခလိတွာ ပတိတိဋ္ဌတီ’’တိ.

အထ ခေါ နံ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလံ ပုတ္တာ ဃရံ နေတွာ နှာပေတွာ ပစ္စေကံ ဒုဿယုဂေန အစ္ဆာဒေသုံ. အထ ခေါ သော ဗြာဟ္မဏမဟာသာလော ဧကံ ဒုဿယုဂံ အာဒါယ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘မယံ၊ ဘော ဂေါတမ၊ ဗြာဟ္မဏာ နာမ အာစရိယဿ အာစရိယဓနံ ပရိယေသာမ. ပဋိဂ္ဂဏှတု မေ ဘဝံ ဂေါတမော အာစရိယဓန’’န္တိ. ပဋိဂ္ဂဟေသိ ဘဂဝါ အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယ. အထ ခေါ သော ဗြာဟ္မဏမဟာသာလော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ၊ ဘော ဂေါတမ။ပေ။ ဥပါသကံ မံ ဘဝံ ဂေါတမော ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ.

၅. မာနတ္ထဒ္ဓသုတ္တံ

၂၀၁. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. တေန ခေါ ပန သမယေန မာနတ္ထဒ္ဓေါ နာမ ဗြာဟ္မဏော သာဝတ္ထိယံ ပဋိဝသတိ. သော နေဝ မာတရံ အဘိဝါဒေတိ၊ န ပိတရံ အဘိဝါဒေတိ၊ န အာစရိယံ အဘိဝါဒေတိ၊ န ဇေဋ္ဌဘာတရံ အဘိဝါဒေတိ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဘဂဝါ မဟတိယာ ပရိသာယ ပရိဝုတော ဓမ္မံ ဒေသေတိ. အထ ခေါ မာနတ္ထဒ္ဓဿ ဗြာဟ္မဏဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘အယံ ခေါ သမဏော ဂေါတမော မဟတိယာ ပရိသာယ ပရိဝုတော ဓမ္မံ ဒေသေတိ. ယံနူနာဟံ ယေန သမဏော ဂေါတမော တေနုပသင်္ကမေယျံ. သစေ မံ သမဏော ဂေါတမော အာလပိဿတိ၊ အဟမ္ပိ တံ အာလပိဿာမိ. နော စေ မံ သမဏော ဂေါတမော အာလပိဿတိ၊ အဟမ္ပိ နာလပိဿာမီ’’တိ. အထ ခေါ မာနတ္ထဒ္ဓေါ ဗြာဟ္မဏော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ တုဏှီဘူတော ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ တံ နာလပိ. အထ ခေါ မာနတ္ထဒ္ဓေါ ဗြာဟ္မဏော – ‘နာယံ သမဏော ဂေါတမော ကိဉ္စိ ဇာနာတီ’တိ တတောဝ ပုန နိဝတ္တိတုကာမော အဟောသိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ မာနတ္ထဒ္ဓဿ ဗြာဟ္မဏဿ စေတသာ စေတောပရိဝိတက္ကမညာယ မာနတ္ထဒ္ဓံ ဗြာဟ္မဏံ ဂါထာယ အဇ္ဈဘာသိ –

‘‘န မာနံ ဗြာဟ္မဏ သာဓု၊ အတ္ထိကဿီဓ ဗြာဟ္မဏ၊

ယေန အတ္ထေန အာဂစ္ဆိ၊ တမေဝမနုဗြူဟယေ’’တိ.

အထ ခေါ မာနတ္ထဒ္ဓေါ ဗြာဟ္မဏော – ‘‘စိတ္တံ မေ သမဏော ဂေါတမော ဇာနာတီ’’တိ တတ္ထေဝ ဘဂဝတော ပါဒေသု သိရသာ နိပတိတွာ ဘဂဝတော ပါဒါနိ မုခေန စ ပရိစုမ္ဗတိ ပါဏီဟိ စ ပရိသမ္ဗာဟတိ၊ နာမဉ္စ သာဝေတိ – ‘‘မာနတ္ထဒ္ဓါဟံ၊ ဘော ဂေါတမ၊ မာနတ္ထဒ္ဓါဟံ၊ ဘော ဂေါတမာ’’တိ. အထ ခေါ သာ ပရိသာ အဗ္ဘုတစိတ္တဇာတာ [အဗ္ဘုတစိတ္တဇာတာ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)၊ အစ္ဆရိယဗ္ဘုတစိတ္တဇာတာ (က.)] အဟောသိ – ‘အစ္ဆရိယံ ဝတ ဘော၊ အဗ္ဘုတံ ဝတ ဘော! အယဉှိ မာနတ္ထဒ္ဓေါ ဗြာဟ္မဏော နေဝ မာတရံ အဘိဝါဒေတိ၊ န ပိတရံ အဘိဝါဒေတိ၊ န အာစရိယံ အဘိဝါဒေတိ၊ န ဇေဋ္ဌဘာတရံ အဘိဝါဒေတိ၊ အထ စ ပန သမဏေ ဂေါတမေ ဧဝရူပံ ပရမနိပစ္စကာရံ ကရောတီ’တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ မာနတ္ထဒ္ဓံ ဗြာဟ္မဏံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အလံ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ဥဋ္ဌေဟိ၊ သကေ အာသနေ နိသီဒ. ယတော တေ မယိ စိတ္တံ ပသန္န’’န္တိ. အထ ခေါ မာနတ္ထဒ္ဓေါ ဗြာဟ္မဏော သကေ အာသနေ နိသီဒိတွာ ဘဂဝန္တံ ဂါထာယ အဇ္ဈဘာသိ –

‘‘ကေသု န မာနံ ကယိရာထ၊ ကေသု စဿ သဂါရဝေါ၊

ကျဿ အပစိတာ အဿု၊ ကျဿု သာဓု သုပူဇိတာ’’တိ.

‘‘မာတရိ ပိတရိ စာပိ၊ အထော ဇေဋ္ဌမှိ ဘာတရိ၊

အာစရိယေ စတုတ္ထမှိ၊

တေသု န မာနံ ကယိရာထ၊

တေသု အဿ သဂါရဝေါ၊

တျဿ အပစိတာ အဿု၊

တျဿု သာဓု သုပူဇိတာ.

‘‘အရဟန္တေ သီတီဘူတေ၊ ကတကိစ္စေ အနာသဝေ၊

နိဟစ္စ မာနံ အထဒ္ဓေါ၊ တေ နမဿေ အနုတ္တရေ’’တိ.

ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ မာနတ္ထဒ္ဓေါ ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ၊ ဘော ဂေါတမ။ပေ။ ဥပါသကံ မံ ဘဝံ ဂေါတမော ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ.

၆. ပစ္စနီကသုတ္တံ

၂၀၂. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. တေန ခေါ ပန သမယေန ပစ္စနီကသာတော နာမ ဗြာဟ္မဏော သာဝတ္ထိယံ ပဋိဝသတိ. အထ ခေါ ပစ္စနီကသာတဿ ဗြာဟ္မဏဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ယံနူနာဟံ ယေန သမဏော ဂေါတမော တေနုပသင်္ကမေယျံ. ယံ ယဒေဝ သမဏော ဂေါတမော ဘာသိဿတိ တံ တဒေဝဿာဟံ [တဒေဝ သာဟံ (က.)] ပစ္စနီကာဿ’’န္တိ [ပစ္စနီကဿန္တိ (ပီ.)၊ ပစ္စနီကသာတန္တိ (က.)]. တေန ခေါ ပန သမယေန ဘဂဝါ အဗ္ဘောကာသေ စင်္ကမတိ. အထ ခေါ ပစ္စနီကသာတော ဗြာဟ္မဏော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ စင်္ကမန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘ဘဏ သမဏဓမ္မ’န္တိ.

‘‘န ပစ္စနီကသာတေန၊ သုဝိဇာနံ သုဘာသိတံ၊

ဥပက္ကိလိဋ္ဌစိတ္တေန၊ သာရမ္ဘဗဟုလေန စ.

‘‘ယော စ ဝိနေယျ သာရမ္ဘံ၊ အပ္ပသာဒဉ္စ စေတသော၊

အာဃာတံ ပဋိနိဿဇ္ဇ၊ သ ဝေ [သစေ (သျာ. ကံ. က.)] ဇညာ သုဘာသိတ’’န္တိ.

ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ ပစ္စနီကသာတော ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ၊ ဘော ဂေါတမ၊ အဘိက္ကန္တံ၊ ဘော ဂေါတမ။ပေ။ ဥပါသကံ မံ ဘဝံ ဂေါတမော ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ.

၇. နဝကမ္မိကသုတ္တံ

၂၀၃. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ကောသလေသု ဝိဟရတိ အညတရသ္မိံ ဝနသဏ္ဍေ. တေန ခေါ ပန သမယေန နဝကမ္မိကဘာရဒွါဇော ဗြာဟ္မဏော တသ္မိံ ဝနသဏ္ဍေ ကမ္မန္တံ ကာရာပေတိ. အဒ္ဒသာ ခေါ နဝကမ္မိကဘာရဒွါဇော ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ အညတရသ္မိံ သာလရုက္ခမူလေ နိသိန္နံ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယ ပရိမုခံ သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာ. ဒိသွာနဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘အဟံ ခေါ ဣမသ္မိံ ဝနသဏ္ဍေ ကမ္မန္တံ ကာရာပေန္တော ရမာမိ. အယံ သမဏော ဂေါတမော ကိံ ကာရာပေန္တော ရမတီ’’တိ? အထ ခေါ နဝကမ္မိကဘာရဒွါဇော ဗြာဟ္မဏော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ. ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ ဂါထာယ အဇ္ဈဘာသိ –

‘‘ကေ နု ကမ္မန္တာ ကရီယန္တိ၊ ဘိက္ခု သာလဝနေ တဝ၊

ယဒေကကော အရညသ္မိံ၊ ရတိံ ဝိန္ဒတိ ဂေါတမော’’တိ.

‘‘န မေ ဝနသ္မိံ ကရဏီယမတ္ထိ၊

ဥစ္ဆိန္နမူလံ မေ ဝနံ ဝိသူကံ၊

သွာဟံ ဝနေ နိဗ္ဗနထော ဝိသလ္လော၊

ဧကော ရမေ အရတိံ ဝိပ္ပဟာယာ’’တိ.

ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ နဝကမ္မိကဘာရဒွါဇော ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ၊ ဘော ဂေါတမ။ပေ။ ဥပါသကံ မံ ဘဝံ ဂေါတမော ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ.

၈. ကဋ္ဌဟာရသုတ္တံ

၂၀၄. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ကောသလေသု ဝိဟရတိ အညတရသ္မိံ ဝနသဏ္ဍေ. တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရဿ ဘာရဒွါဇဂေါတ္တဿ ဗြာဟ္မဏဿ သမ္ဗဟုလာ အန္တေဝါသိကာ ကဋ္ဌဟာရကာ မာဏဝကာ ယေန ဝနသဏ္ဍော တေနုပသင်္ကမိံသု၊ ဥပသင်္ကမိတွာ အဒ္ဒသံသု ဘဂဝန္တံ တသ္မိံ ဝနသဏ္ဍေ နိသိန္နံ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယ ပရိမုခံ သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာ. ဒိသွာန ယေန ဘာရဒွါဇဂေါတ္တော ဗြာဟ္မဏော တေနုပသင်္ကမိံသု၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘာရဒွါဇဂေါတ္တံ ဗြာဟ္မဏံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ယဂ္ဃေ၊ ဘဝံ ဇာနေယျာသိ! အသုကသ္မိံ ဝနသဏ္ဍေ သမဏော နိသိန္နော ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယ ပရိမုခံ သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာ’’. အထ ခေါ ဘာရဒွါဇဂေါတ္တော ဗြာဟ္မဏော တေဟိ မာဏဝကေဟိ သဒ္ဓိံ ယေန သော ဝနသဏ္ဍော တေနုပသင်္ကမိ. အဒ္ဒသာ ခေါ ဘဂဝန္တံ တသ္မိံ ဝနသဏ္ဍေ နိသိန္နံ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယ ပရိမုခံ သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာ. ဒိသွာန ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ ဂါထာယ အဇ္ဈဘာသိ –

‘‘ဂမ္ဘီရရူပေ ဗဟုဘေရဝေ ဝနေ၊

သုညံ အရညံ ဝိဇနံ ဝိဂါဟိယ၊

အနိဉ္ဇမာနေန ဌိတေန ဝဂ္ဂုနာ၊

သုစာရုရူပံ ဝတ ဘိက္ခု ဈာယသိ.

‘‘န ယတ္ထ ဂီတံ နပိ ယတ္ထ ဝါဒိတံ၊

ဧကော အရညေ ဝနဝဿိတော မုနိ၊

အစ္ဆေရရူပံ ပဋိဘာတိ မံ ဣဒံ၊

ယဒေကကော ပီတိမနော ဝနေ ဝသေ.

‘‘မညာမဟံ လောကာဓိပတိသဟဗျတံ၊

အာကင်္ခမာနော တိဒိဝံ အနုတ္တရံ၊

ကသ္မာ ဘဝံ ဝိဇနမရညမဿိတော၊

တပေါ ဣဓ ကုဗ္ဗသိ ဗြဟ္မပတ္တိယာ’’တိ.

‘‘ယာ ကာစိ ကင်္ခါ အဘိနန္ဒနာ ဝါ၊

အနေကဓာတူသု ပုထူ သဒါသိတာ၊

အညာဏမူလပ္ပဘဝါ ပဇပ္ပိတာ၊

သဗ္ဗာ မယာ ဗျန္တိကတာ သမူလိကာ.

‘‘သွာဟံ အကင်္ခေါ အသိတော အနူပယော၊

သဗ္ဗေသု ဓမ္မေသု ဝိသုဒ္ဓဒဿနော၊

ပပ္ပုယျ သမ္ဗောဓိမနုတ္တရံ သိဝံ၊

ဈာယာမဟံ ဗြဟ္မ ရဟော ဝိသာရဒေါ’’တိ.

ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ ဘာရဒွါဇဂေါတ္တော ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ၊ ဘော ဂေါတမ အဘိက္ကန္တံ၊ ဘော ဂေါတမ။ပေ။ အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ.

၉. မာတုပေါသကသုတ္တံ

၂၀၅. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. အထ ခေါ မာတုပေါသကော ဗြာဟ္မဏော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ မာတုပေါသကော ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဟဉှိ၊ ဘော ဂေါတမ၊ ဓမ္မေန ဘိက္ခံ ပရိယေသာမိ၊ ဓမ္မေန ဘိက္ခံ ပရိယေသိတွာ မာတာပိတရော ပေါသေမိ. ကစ္စာဟံ၊ ဘော ဂေါတမ၊ ဧဝံကာရီ ကိစ္စကာရီ ဟောမီ’’တိ? ‘‘တဂ္ဃ တွံ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ဧဝံကာရီ ကိစ္စကာရီ ဟောသိ. ယော ခေါ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ဓမ္မေန ဘိက္ခံ ပရိယေသတိ၊ ဓမ္မေန ဘိက္ခံ ပရိယေသိတွာ မာတာပိတရော ပေါသေတိ၊ ဗဟုံ သော ပုညံ ပသဝတီ’’တိ.

‘‘ယော မာတရံ ပိတရံ ဝါ၊ မစ္စော ဓမ္မေန ပေါသတိ၊

တာယ နံ ပါရိစရိယာယ၊ မာတာပိတူသု ပဏ္ဍိတာ၊

ဣဓေဝ နံ ပသံသန္တိ၊ ပေစ္စ သဂ္ဂေ ပမောဒတီ’’တိ.

ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ မာတုပေါသကော ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ ဘော ဂေါတမ၊ အဘိက္ကန္တံ၊ ဘော ဂေါတမ။ပေ။ ဥပါသကံ မံ ဘဝံ ဂေါတမော ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ.

၁၀. ဘိက္ခကသုတ္တံ

၂၀၆. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. အထ ခေါ ဘိက္ခကော ဗြာဟ္မဏော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဘိက္ခကော ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဟမ္ပိ ခေါ၊ ဘော ဂေါတမ၊ ဘိက္ခကော၊ ဘဝမ္ပိ ဘိက္ခကော၊ ဣဓ နော ကိံ နာနာကရဏ’’န္တိ?

‘‘န တေန ဘိက္ခကော ဟောတိ၊ ယာဝတာ ဘိက္ခတေ ပရေ၊

ဝိဿံ ဓမ္မံ သမာဒါယ၊ ဘိက္ခု ဟောတိ န တာဝတာ.

‘‘ယောဓ ပုညဉ္စ ပါပဉ္စ၊ ဗာဟိတွာ ဗြဟ္မစရိယံ၊

သင်္ခါယ လောကေ စရတိ၊ သ ဝေ ဘိက္ခူတိ ဝုစ္စတီ’’တိ.

ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ ဘိက္ခကော ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ၊ ဘော ဂေါတမ၊ အဘိက္ကန္တံ၊ ဘော ဂေါတမ။ပေ။ ဥပါသကံ မံ ဘဝံ ဂေါတမော ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ.

၁၁. သင်္ဂါရဝသုတ္တံ

၂၀၇. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. တေန ခေါ ပန သမယေန သင်္ဂါရဝေါ နာမ ဗြာဟ္မဏော သာဝတ္ထိယံ ပဋိဝသတိ ဥဒကသုဒ္ဓိကော၊ ဥဒကေန ပရိသုဒ္ဓိံ ပစ္စေတိ၊ သာယံ ပါတံ ဥဒကောရောဟနာနုယောဂမနုယုတ္တော ဝိဟရတိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ သာဝတ္ထိံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. သာဝတ္ထိယံ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣဓ၊ ဘန္တေ၊ သင်္ဂါရဝေါ နာမ ဗြာဟ္မဏော သာဝတ္ထိယံ ပဋိဝသတိ ဥဒကသုဒ္ဓိကော၊ ဥဒကေန သုဒ္ဓိံ ပစ္စေတိ၊ သာယံ ပါတံ ဥဒကောရောဟနာနုယောဂမနုယုတ္တော ဝိဟရတိ. သာဓု၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝါ ယေန သင်္ဂါရဝဿ ဗြာဟ္မဏဿ နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမတု အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယာ’’တိ. အဓိဝါသေသိ ဘဂဝါ တုဏှီဘာဝေန.

အထ ခေါ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန သင်္ဂါရဝဿ ဗြာဟ္မဏဿ နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. အထ ခေါ သင်္ဂါရဝေါ ဗြာဟ္မဏော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ သင်္ဂါရဝံ ဗြာဟ္မဏံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သစ္စံ ကိရ တွံ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ဥဒကသုဒ္ဓိကော၊ ဥဒကေန သုဒ္ဓိံ ပစ္စေသိ၊ သာယံ ပါတံ ဥဒကောရောဟနာနုယောဂမနုယုတ္တော ဝိဟရသီ’’တိ? ‘‘ဧဝံ၊ ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘ကိံ ပန တွံ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ အတ္ထဝသံ သမ္ပဿမာနော ဥဒကသုဒ္ဓိကော၊ ဥဒကသုဒ္ဓိံ ပစ္စေသိ၊ သာယံ ပါတံ ဥဒကောရောဟနာနုယောဂမနုယုတ္တော ဝိဟရသီ’’တိ? ‘‘ဣဓ မေ၊ ဘော ဂေါတမ [ဣဓ မေ ဘော ဂေါတမ အဟံ (ပီ. က.)]၊ ယံ ဒိဝါ ပါပကမ္မံ ကတံ ဟောတိ၊ တံ သာယံ နှာနေန [နဟာနေန (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)] ပဝါဟေမိ၊ ယံ ရတ္တိံ ပါပကမ္မံ ကတံ ဟောတိ တံ ပါတံ နှာနေန ပဝါဟေမိ. ဣမံ ခွာဟံ၊ ဘော ဂေါတမ၊ အတ္ထဝသံ သမ္ပဿမာနော ဥဒကသုဒ္ဓိကော၊ ဥဒကေန သုဒ္ဓိံ ပစ္စေမိ၊ သာယံ ပါတံ ဥဒကောရောဟနာနုယောဂမနုယုတ္တော ဝိဟရာမီ’’တိ.

‘‘ဓမ္မော ရဟဒေါ ဗြာဟ္မဏ သီလတိတ္ထော၊

အနာဝိလော သဗ္ဘိ သတံ ပသတ္ထော၊

ယတ္ထ ဟဝေ ဝေဒဂုနော သိနာတာ၊