၁၀. သမိဒ္ဓိသုတ္တံ

၂၀. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ တပေါဒါရာမေ. အထ ခေါ အာယသ္မာ သမိဒ္ဓိ ရတ္တိယာ ပစ္စူသသမယံ ပစ္စုဋ္ဌာယ ယေန တပေါဒါ တေနုပသင်္ကမိ ဂတ္တာနိ ပရိသိဉ္စိတုံ. တပေါဒေ ဂတ္တာနိ ပရိသိဉ္စိတွာ ပစ္စုတ္တရိတွာ ဧကစီဝရော အဋ္ဌာသိ ဂတ္တာနိ ပုဗ္ဗာပယမာနော. အထ ခေါ အညတရာ ဒေဝတာ အဘိက္ကန္တာယ ရတ္တိယာ အဘိက္ကန္တဝဏ္ဏာ ကေဝလကပ္ပံ တပေါဒံ ဩဘာသေတွာ ယေန အာယသ္မာ သမိဒ္ဓိ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဝေဟာသံ ဌိတာ အာယသ္မန္တံ သမိဒ္ဓိံ ဂါထာယ အဇ္ဈဘာသိ –

‘‘အဘုတွာ ဘိက္ခသိ ဘိက္ခု၊ န ဟိ ဘုတွာန ဘိက္ခသိ၊

ဘုတွာန ဘိက္ခု ဘိက္ခဿု၊ မာ တံ ကာလော ဥပစ္စဂါ’’တိ.

‘‘ကာလံ ဝေါဟံ န ဇာနာမိ၊ ဆန္နော ကာလော န ဒိဿတိ၊

တသ္မာ အဘုတွာ ဘိက္ခာမိ၊ မာ မံ ကာလော ဥပစ္စဂါ’’တိ.

အထ ခေါ သာ ဒေဝတာ ပထဝိယံ [ပဌဝိယံ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)] ပတိဋ္ဌဟိတွာ အာယသ္မန္တံ သမိဒ္ဓိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဒဟရော တွံ ဘိက္ခု၊ ပဗ္ဗဇိတော သုသု ကာဠကေသော၊ ဘဒြေန ယောဗ္ဗနေန သမန္နာဂတော၊ ပဌမေန ဝယသာ၊ အနိက္ကီဠိတာဝီ ကာမေသု. ဘုဉ္ဇ၊ ဘိက္ခု၊ မာနုသကေ ကာမေ၊ မာ သန္ဒိဋ္ဌိကံ ဟိတွာ ကာလိကံ အနုဓာဝီ’’တိ.

‘‘န ခွာဟံ၊ အာဝုသော၊ သန္ဒိဋ္ဌိကံ ဟိတွာ ကာလိကံ အနုဓာဝါမိ. ကာလိကဉ္စ ခွာဟံ၊ အာဝုသော၊ ဟိတွာ သန္ဒိဋ္ဌိကံ အနုဓာဝါမိ. ကာလိကာ ဟိ၊ အာဝုသော၊ ကာမာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ ဗဟုဒုက္ခာ ဗဟုပါယာသာ၊ အာဒီနဝေါ ဧတ္ထ ဘိယျော. သန္ဒိဋ္ဌိကော အယံ ဓမ္မော အကာလိကော ဧဟိပဿိကော ဩပနေယျိကော ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗော ဝိညူဟီ’’တိ.

‘‘ကထဉ္စ၊ ဘိက္ခု၊ ကာလိကာ ကာမာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ ဗဟုဒုက္ခာ ဗဟုပါယာသာ၊ အာဒီနဝေါ ဧတ္ထ ဘိယျော? ကထံ သန္ဒိဋ္ဌိကော အယံ ဓမ္မော အကာလိကော ဧဟိပဿိကော ဩပနေယျိကော ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗော ဝိညူဟီ’’တိ?

‘‘အဟံ ခေါ၊ အာဝုသော၊ နဝေါ အစိရပဗ္ဗဇိတော အဓုနာဂတော ဣမံ ဓမ္မဝိနယံ. န တာဟံ [န ခွာဟံ (သီ. ပီ.)] သက္ကောမိ ဝိတ္ထာရေန အာစိက္ခိတုံ. အယံ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ တပေါဒါရာမေ. တံ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတမတ္ထံ ပုစ္ဆ. ယထာ တေ ဘဂဝါ ဗျာကရောတိ တထာ နံ ဓာရေယျာသီ’’တိ.

‘‘န ခေါ၊ ဘိက္ခု၊ သုကရော သော ဘဂဝါ အမှေဟိ ဥပသင်္ကမိတုံ၊ အညာဟိ မဟေသက္ခာဟိ ဒေဝတာဟိ ပရိဝုတော. သစေ ခေါ တွံ၊ ဘိက္ခု၊ တံ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတမတ္ထံ ပုစ္ဆေယျာသိ၊ မယမ္ပိ အာဂစ္ဆေယျာမ ဓမ္မဿဝနာယာ’’တိ. ‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ ခေါ အာယသ္မာ သမိဒ္ဓိ တဿာ ဒေဝတာယ ပဋိဿုတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ သမိဒ္ဓိ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ –

‘‘ဣဓာဟံ၊ ဘန္တေ၊ ရတ္တိယာ ပစ္စူသသမယံ ပစ္စုဋ္ဌာယ ယေန တပေါဒါ တေနုပသင်္ကမိံ ဂတ္တာနိ ပရိသိဉ္စိတုံ. တပေါဒေ ဂတ္တာနိ ပရိသိဉ္စိတွာ ပစ္စုတ္တရိတွာ ဧကစီဝရော အဋ္ဌာသိံ ဂတ္တာနိ ပုဗ္ဗာပယမာနော. အထ ခေါ၊ ဘန္တေ၊ အညတရာ ဒေဝတာ အဘိက္ကန္တာယ ရတ္တိယာ အဘိက္ကန္တဝဏ္ဏာ ကေဝလကပ္ပံ တပေါဒံ ဩဘာသေတွာ ယေနာဟံ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဝေဟာသံ ဌိတာ ဣမာယ ဂါထာယ အဇ္ဈဘာသိ –

‘‘အဘုတွာ ဘိက္ခသိ ဘိက္ခု၊ န ဟိ ဘုတွာန ဘိက္ခသိ၊

ဘုတွာန ဘိက္ခု ဘိက္ခဿု၊ မာ တံ ကာလော ဥပစ္စဂါ’’တိ.

‘‘ဧဝံ ဝုတ္တေ အဟံ၊ ဘန္တေ၊ တံ ဒေဝတံ ဂါထာယ ပစ္စဘာသိံ –

‘‘ကာလံ ဝေါဟံ န ဇာနာမိ၊ ဆန္နော ကာလော န ဒိဿတိ၊

တသ္မာ အဘုတွာ ဘိက္ခာမိ၊ မာ မံ ကာလော ဥပစ္စဂါ’’တိ.

‘‘အထ ခေါ၊ ဘန္တေ၊ သာ ဒေဝတာ ပထဝိယံ ပတိဋ္ဌဟိတွာ မံ ဧတဒဝေါစ – ‘ဒဟရော တွံ၊ ဘိက္ခု၊ ပဗ္ဗဇိတော သုသု ကာဠကေသော၊ ဘဒြေန ယောဗ္ဗနေန သမန္နာဂတော၊ ပဌမေန ဝယသာ၊ အနိက္ကီဠိတာဝီ ကာမေသု. ဘုဉ္ဇ၊ ဘိက္ခု၊ မာနုသကေ ကာမေ၊ မာ သန္ဒိဋ္ဌိကံ ဟိတွာ ကာလိကံ အနုဓာဝီ’’’တိ.

‘‘ဧဝံ ဝုတ္တာဟံ၊ ဘန္တေ၊ တံ ဒေဝတံ ဧတဒဝေါစံ – ‘န ခွာဟံ၊ အာဝုသော၊ သန္ဒိဋ္ဌိကံ ဟိတွာ ကာလိကံ အနုဓာဝါမိ၊ ကာလိကဉ္စ ခွာဟံ၊ အာဝုသော၊ ဟိတွာ သန္ဒိဋ္ဌိကံ အနုဓာဝါမိ. ကာလိကာ ဟိ၊ အာဝုသော၊ ကာမာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ ဗဟုဒုက္ခာ ဗဟုပါယာသာ၊ အာဒီနဝေါ ဧတ္ထ ဘိယျော. သန္ဒိဋ္ဌိကော အယံ ဓမ္မော အကာလိကော ဧဟိပဿိကော ဩပနေယျိကော ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗော ဝိညူဟီ’’’တိ.

‘‘ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ ဘန္တေ၊ သာ ဒေဝတာ မံ ဧတဒဝေါစ – ‘ကထဉ္စ၊ ဘိက္ခု၊ ကာလိကာ ကာမာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ ဗဟုဒုက္ခာ ဗဟုပါယာသာ၊ အာဒီနဝေါ ဧတ္ထ ဘိယျော? ကထံ သန္ဒိဋ္ဌိကော အယံ ဓမ္မော အကာလိကော ဧဟိပဿိကော ဩပနေယျိကော ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗော ဝိညူဟီ’တိ? ဧဝံ ဝုတ္တာဟံ၊ ဘန္တေ၊ တံ ဒေဝတံ ဧတဒဝေါစံ – ‘အဟံ ခေါ၊ အာဝုသော၊ နဝေါ အစိရပဗ္ဗဇိတော အဓုနာဂတော ဣမံ ဓမ္မဝိနယံ၊ န တာဟံ သက္ကောမိ ဝိတ္ထာရေန အာစိက္ခိတုံ. အယံ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ တပေါဒါရာမေ. တံ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတမတ္ထံ ပုစ္ဆ. ယထာ တေ ဘဂဝါ ဗျာကရောတိ တထာ နံ ဓာရေယျာသီ’’’တိ.

‘‘ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ ဘန္တေ၊ သာ ဒေဝတာ မံ ဧတဒဝေါစ – ‘န ခေါ၊ ဘိက္ခု၊ သုကရော သော ဘဂဝါ အမှေဟိ ဥပသင်္ကမိတုံ၊ အညာဟိ မဟေသက္ခာဟိ ဒေဝတာဟိ ပရိဝုတော. သစေ ခေါ၊ တွံ ဘိက္ခု၊ တံ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတမတ္ထံ ပုစ္ဆေယျာသိ၊ မယမ္ပိ အာဂစ္ဆေယျာမ ဓမ္မဿဝနာယာ’တိ. သစေ၊ ဘန္တေ၊ တဿာ ဒေဝတာယ သစ္စံ ဝစနံ၊ ဣဓေဝ သာ ဒေဝတာ အဝိဒူရေ’’တိ.

ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ သာ ဒေဝတာ အာယသ္မန္တံ သမိဒ္ဓိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ပုစ္ဆ၊ ဘိက္ခု၊ ပုစ္ဆ၊ ဘိက္ခု၊ ယမဟံ အနုပ္ပတ္တာ’’တိ.

အထ ခေါ ဘဂဝါ တံ ဒေဝတံ ဂါထာဟိ အဇ္ဈဘာသိ –

‘‘အက္ခေယျသညိနော သတ္တာ၊ အက္ခေယျသ္မိံ ပတိဋ္ဌိတာ၊

အက္ခေယျံ အပရိညာယ၊ ယောဂမာယန္တိ မစ္စုနော.

‘‘အက္ခေယျဉ္စ ပရိညာယ၊ အက္ခာတာရံ န မညတိ၊

တဉှိ တဿ န ဟောတီတိ၊ ယေန နံ ဝဇ္ဇာ န တဿ အတ္ထိ၊

သစေ ဝိဇာနာသိ ဝဒေဟိ ယက္ခာ’’တိ [ယက္ခီတိ (ပီ. က.)].

‘‘န ခွာဟံ၊ ဘန္တေ၊ ဣမဿ ဘဂဝတာ သင်္ခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာမိ. သာဓု မေ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝါ တထာ ဘာသတု ယထာဟံ ဣမဿ ဘဂဝတာ သင်္ခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ ဇာနေယျ’’န္တိ.

‘‘သမော ဝိသေသီ ဥဒ ဝါ [အထဝါ (သီ. ပီ.)] နိဟီနော၊

ယော မညတီ သော ဝိဝဒေထ [သောပိ ဝဒေထ (က.)] တေန၊

တီသု ဝိဓာသု အဝိကမ္ပမာနော၊

သမော ဝိသေသီတိ န တဿ ဟောတိ၊

သစေ ဝိဇာနာသိ ဝဒေဟိ ယက္ခာ’’တိ.

‘‘ဣမဿာပိ ခွာဟံ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝတာ သင်္ခိတ္တေန ဘာသိတဿ န ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာမိ. သာဓု မေ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝါ တထာ ဘာသတု ယထာဟံ ဣမဿ ဘဂဝတာ သင်္ခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ ဇာနေယျ’’န္တိ.

‘‘ပဟာသိ သင်္ခံ န ဝိမာနမဇ္ဈဂါ၊ အစ္ဆေစ္ဆိ [အစ္ဆေဇ္ဇိ (သျာ. ကံ. က.)] တဏှံ ဣဓ နာမရူပေ၊

တံ ဆိန္နဂန္ထံ အနိဃံ နိရာသံ၊ ပရိယေသမာနာ နာဇ္ဈဂမုံ၊

ဒေဝါ မနုဿာ ဣဓ ဝါ ဟုရံ ဝါ၊ သဂ္ဂေသု ဝါ သဗ္ဗနိဝေသနေသု၊

သစေ ဝိဇာနာသိ ဝဒေဟိ ယက္ခာ’’တိ.

‘‘ဣမဿ ခွာဟံ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝတာ သင်္ခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာမိ –

‘‘ပါပံ န ကယိရာ ဝစသာ မနသာ၊

ကာယေန ဝါ ကိဉ္စန သဗ္ဗလောကေ၊

ကာမေ ပဟာယ သတိမာ သမ္ပဇာနော၊

ဒုက္ခံ န သေဝေထ အနတ္ထသံဟိတ’’န္တိ.

နန္ဒနဝဂ္ဂေါ ဒုတိယော.

တဿုဒ္ဒါနံ –

နန္ဒနာ နန္ဒတိ စေဝ၊ နတ္ထိပုတ္တသမေန စ၊

ခတ္တိယော သဏမာနော စ၊ နိဒ္ဒါတန္ဒီ စ ဒုက္ကရံ၊

ဟိရီ ကုဋိကာ နဝမော၊ ဒသမော ဝုတ္တော သမိဒ္ဓိနာတိ.