၇. မဟာစတ္တာရီသကသုတ္တံ

၁၃၆. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဘိက္ခဝေါ’’တိ. ‘‘ဘဒန္တေ’’တိ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အရိယံ ဝေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမ္မာသမာဓိံ ဒေသေဿာမိ သဥပနိသံ သပရိက္ခာရံ. တံ သုဏာထ၊ သာဓုကံ မနသိ ကရောထ၊ ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ၊ ဘန္တေ’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

‘‘ကတမော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အရိယော သမ္မာသမာဓိ သဥပနိသော သပရိက္ခာရော? သေယျထိဒံ – သမ္မာဒိဋ္ဌိ၊ သမ္မာသင်္ကပ္ပေါ၊ သမ္မာဝါစာ၊ သမ္မာကမ္မန္တော၊ သမ္မာအာဇီဝေါ၊ သမ္မာဝါယာမော၊ သမ္မာသတိ၊ ယာ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမေဟိ သတ္တဟင်္ဂေဟိ စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတာ ပရိက္ခတာ – အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အရိယော သမ္မာသမာဓိ သဥပနိသော ဣတိပိ၊ သပရိက္ခာရော ဣတိပိ. တတြ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဟောတိ. ကထဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဟောတိ? မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိံ ‘မိစ္ဆာဒိဋ္ဌီ’တိ ပဇာနာတိ၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိံ ‘သမ္မာဒိဋ္ဌီ’တိ ပဇာနာတိ – သာဿ ဟောတိ သမ္မာဒိဋ္ဌိ.

‘‘ကတမာ စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ? ‘နတ္ထိ ဒိန္နံ၊ နတ္ထိ ယိဋ္ဌံ၊ နတ္ထိ ဟုတံ၊ နတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော၊ နတ္ထိ အယံ လောကော၊ နတ္ထိ ပရော လောကော၊ နတ္ထိ မာတာ၊ နတ္ထိ ပိတာ၊ နတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ၊ နတ္ထိ လောကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ သမ္မဂ္ဂတာ သမ္မာပဋိပန္နာ ယေ ဣမဉ္စ လောကံ ပရဉ္စ လောကံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေန္တီ’တိ – အယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ.

‘‘ကတမာ စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိ? သမ္မာဒိဋ္ဌိံပဟံ [သမ္မာဒိဋ္ဌိမဟံ (က.) ဧဝံ သမ္မာသင်္ကပ္ပံပဟံကျာဒီသုပိ]၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒွါယံ [ဒွယံ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.) ဋီကာ ဩလောကေတဗ္ဗာ] ဝဒါမိ – အတ္ထိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိ သာသဝါ ပုညဘာဂိယာ ဥပဓိဝေပက္ကာ၊ အတ္ထိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိ အရိယာ အနာသဝါ လောကုတ္တရာ မဂ္ဂင်္ဂါ. ကတမာ စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိ သာသဝါ ပုညဘာဂိယာ ဥပဓိဝေပက္ကာ? ‘အတ္ထိ ဒိန္နံ၊ အတ္ထိ ယိဋ္ဌံ၊ အတ္ထိ ဟုတံ၊ အတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော၊ အတ္ထိ အယံ လောကော၊ အတ္ထိ ပရော လောကော၊ အတ္ထိ မာတာ၊ အတ္ထိ ပိတာ၊ အတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ၊ အတ္ထိ လောကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ သမ္မဂ္ဂတာ သမ္မာပဋိပန္နာ ယေ ဣမဉ္စ လောကံ ပရဉ္စ လောကံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေန္တီ’တိ – အယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိ သာသဝါ ပုညဘာဂိယာ ဥပဓိဝေပက္ကာ.

‘‘ကတမာ စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိ အရိယာ အနာသဝါ လောကုတ္တရာ မဂ္ဂင်္ဂါ? ယာ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အရိယစိတ္တဿ အနာသဝစိတ္တဿ အရိယမဂ္ဂသမင်္ဂိနော အရိယမဂ္ဂံ ဘာဝယတော ပညာ ပညိန္ဒြိယံ ပညာဗလံ ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ သမ္မာဒိဋ္ဌိ မဂ္ဂင်္ဂံ [မဂ္ဂင်္ဂါ (သီ. ပီ.)] – အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိ အရိယာ အနာသဝါ လောကုတ္တရာ မဂ္ဂင်္ဂါ. သော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိယာ ပဟာနာယ ဝါယမတိ၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ၊ ဥပသမ္ပဒါယ၊ သွာဿ [သွာယံ (က.)] ဟောတိ သမ္မာဝါယာမော. သော သတော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိံ ပဇဟတိ၊ သတော သမ္မာဒိဋ္ဌိံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ၊ သာဿ [သာယံ (က.)] ဟောတိ သမ္မာသတိ. ဣတိယိမေ [ဣတိမေ (သီ.)၊ ဣတိဿိမေ (သျာ. ကံ. ပီ.)] တယော ဓမ္မာ သမ္မာဒိဋ္ဌိံ အနုပရိဓာဝန္တိ အနုပရိဝတ္တန္တိ၊ သေယျထိဒံ – သမ္မာဒိဋ္ဌိ၊ သမ္မာဝါယာမော၊ သမ္မာသတိ.

၁၃၇. ‘‘တတြ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဟောတိ. ကထဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဟောတိ? မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပံ ‘မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပေါ’တိ ပဇာနာတိ၊ သမ္မာသင်္ကပ္ပံ ‘သမ္မာသင်္ကပ္ပေါ’တိ ပဇာနာတိ၊ သာဿ ဟောတိ သမ္မာဒိဋ္ဌိ.

‘‘ကတမော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပေါ? ကာမသင်္ကပ္ပေါ၊ ဗျာပါဒသင်္ကပ္ပေါ၊ ဝိဟိံသာသင်္ကပ္ပေါ – အယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပေါ.

‘‘ကတမော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမ္မာသင်္ကပ္ပေါ? သမ္မာသင်္ကပ္ပံပဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒွါယံ ဝဒါမိ – အတ္ထိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမ္မာသင်္ကပ္ပေါ သာသဝေါ ပုညဘာဂိယော ဥပဓိဝေပက္ကော၊ အတ္ထိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမ္မာသင်္ကပ္ပေါ အရိယော အနာသဝေါ လောကုတ္တရော မဂ္ဂင်္ဂေါ. ကတမော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမ္မာသင်္ကပ္ပေါ သာသဝေါ ပုညဘာဂိယော ဥပဓိဝေပက္ကော? နေက္ခမ္မသင်္ကပ္ပေါ၊ အဗျာပါဒသင်္ကပ္ပေါ၊ အဝိဟိံသာသင်္ကပ္ပေါ – ‘အယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမ္မာသင်္ကပ္ပေါ သာသဝေါ ပုညဘာဂိယော ဥပဓိဝေပက္ကော’’’.

‘‘ကတမော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမ္မာသင်္ကပ္ပေါ အရိယော အနာသဝေါ လောကုတ္တရော မဂ္ဂင်္ဂေါ? ယော ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အရိယစိတ္တဿ အနာသဝစိတ္တဿ အရိယမဂ္ဂသမင်္ဂိနော အရိယမဂ္ဂံ ဘာဝယတော တက္ကော ဝိတက္ကော သင်္ကပ္ပေါ အပ္ပနာ ဗျပ္ပနာ စေတသော အဘိနိရောပနာ ဝစီသင်္ခါရော – အယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမ္မာသင်္ကပ္ပေါ အရိယော အနာသဝေါ လောကုတ္တရော မဂ္ဂင်္ဂေါ. သော မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပဿ ပဟာနာယ ဝါယမတိ၊ သမ္မာသင်္ကပ္ပဿ ဥပသမ္ပဒါယ၊ သွာဿ ဟောတိ သမ္မာဝါယာမော. သော သတော မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပံ ပဇဟတိ၊ သတော သမ္မာသင်္ကပ္ပံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ၊ သာဿ ဟောတိ သမ္မာသတိ. ဣတိယိမေ တယော ဓမ္မာ သမ္မာသင်္ကပ္ပံ အနုပရိဓာဝန္တိ အနုပရိဝတ္တန္တိ၊ သေယျထိဒံ – သမ္မာဒိဋ္ဌိ၊ သမ္မာဝါယာမော၊ သမ္မာသတိ.

၁၃၈. ‘‘တတြ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဟောတိ. ကထဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဟောတိ? မိစ္ဆာဝါစံ ‘မိစ္ဆာဝါစာ’တိ ပဇာနာတိ၊ သမ္မာဝါစံ ‘သမ္မာဝါစာ’တိ ပဇာနာတိ၊ သာဿ ဟောတိ သမ္မာဒိဋ္ဌိ. ကတမာ စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မိစ္ဆာဝါစာ? မုသာဝါဒေါ၊ ပိသုဏာ ဝါစာ၊ ဖရုသာ ဝါစာ၊ သမ္ဖပ္ပလာပေါ – အယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မိစ္ဆာဝါစာ. ကတမာ စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမ္မာဝါစာ? သမ္မာဝါစံပဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒွါယံ ဝဒါမိ – အတ္ထိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမ္မာဝါစာ သာသဝါ ပုညဘာဂိယာ ဥပဓိဝေပက္ကာ၊ အတ္ထိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမ္မာဝါစာ အရိယာ အနာသဝါ လောကုတ္တရာ မဂ္ဂင်္ဂါ. ကတမာ စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမ္မာဝါစာ သာသဝါ ပုညဘာဂိယာ ဥပဓိဝေပက္ကာ? မုသာဝါဒါ ဝေရမဏီ၊ ပိသုဏာယ ဝါစာယ ဝေရမဏီ၊ ဖရုသာယ ဝါစာယ ဝေရမဏီ၊ သမ္ဖပ္ပလာပါ ဝေရမဏီ – အယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမ္မာဝါစာ သာသဝါ ပုညဘာဂိယာ ဥပဓိဝေပက္ကာ. ကတမာ စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမ္မာဝါစာ အရိယာ အနာသဝါ လောကုတ္တရာ မဂ္ဂင်္ဂါ? ယာ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အရိယစိတ္တဿ အနာသဝစိတ္တဿ အရိယမဂ္ဂသမင်္ဂိနော အရိယမဂ္ဂံ ဘာဝယတော စတူဟိ ဝစီဒုစ္စရိတေဟိ အာရတိ ဝိရတိ ပဋိဝိရတိ ဝေရမဏီ – အယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမ္မာဝါစာ အရိယာ အနာသဝါ လောကုတ္တရာ မဂ္ဂင်္ဂါ. သော မိစ္ဆာဝါစာယ ပဟာနာယ ဝါယမတိ၊ သမ္မာဝါစာယ ဥပသမ္ပဒါယ၊ သွာဿ ဟောတိ သမ္မာဝါယာမော. သော သတော မိစ္ဆာဝါစံ ပဇဟတိ၊ သတော သမ္မာဝါစံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ၊ သာဿ ဟောတိ သမ္မာသတိ. ဣတိယိမေ တယော ဓမ္မာ သမ္မာဝါစံ အနုပရိဓာဝန္တိ အနုပရိဝတ္တန္တိ၊ သေယျထိဒံ – သမ္မာဒိဋ္ဌိ၊ သမ္မာဝါယာမော၊ သမ္မာသတိ.

၁၃၉. ‘‘တတြ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဟောတိ. ကထဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဟောတိ? မိစ္ဆာကမ္မန္တံ ‘မိစ္ဆာကမ္မန္တော’တိ ပဇာနာတိ၊ သမ္မာကမ္မန္တံ ‘သမ္မာကမ္မန္တော’တိ ပဇာနာတိ၊ သာဿ ဟောတိ သမ္မာဒိဋ္ဌိ. ကတမော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မိစ္ဆာကမ္မန္တော? ပါဏာတိပါတော၊ အဒိန္နာဒါနံ၊ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရော – အယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မိစ္ဆာကမ္မန္တော. ကတမော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမ္မာကမ္မန္တော? သမ္မာကမ္မန္တံပဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒွါယံ ဝဒါမိ – အတ္ထိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမ္မာကမ္မန္တော သာသဝေါ ပုညဘာဂိယော ဥပဓိဝေပက္ကော၊ အတ္ထိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမ္မာကမ္မန္တော အရိယော အနာသဝေါ လောကုတ္တရော မဂ္ဂင်္ဂေါ. ကတမော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမ္မာကမ္မန္တော သာသဝေါ ပုညဘာဂိယော ဥပဓိဝေပက္ကော? ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏီ၊ အဒိန္နာဒါနာ ဝေရမဏီ၊ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ဝေရမဏီ – အယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမ္မာကမ္မန္တော သာသဝေါ ပုညဘာဂိယော ဥပဓိဝေပက္ကော. ကတမော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမ္မာကမ္မန္တော အရိယော အနာသဝေါ လောကုတ္တရော မဂ္ဂင်္ဂေါ? ယာ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အရိယစိတ္တဿ အနာသဝစိတ္တဿ အရိယမဂ္ဂသမင်္ဂိနော အရိယမဂ္ဂံ ဘာဝယတော တီဟိ ကာယဒုစ္စရိတေဟိ အာရတိ ဝိရတိ ပဋိဝိရတိ ဝေရမဏီ – အယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမ္မာကမ္မန္တော အရိယော အနာသဝေါ လောကုတ္တရော မဂ္ဂင်္ဂေါ. သော မိစ္ဆာကမ္မန္တဿ ပဟာနာယ ဝါယမတိ၊ သမ္မာကမ္မန္တဿ ဥပသမ္ပဒါယ၊ သွာဿ ဟောတိ သမ္မာဝါယာမော. သော သတော မိစ္ဆာကမ္မန္တံ ပဇဟတိ၊ သတော သမ္မာကမ္မန္တံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ၊ သာဿ ဟောတိ သမ္မာသတိ. ဣတိယိမေ တယော ဓမ္မာ သမ္မာကမ္မန္တံ အနုပရိဓာဝန္တိ အနုပရိဝတ္တန္တိ၊ သေယျထိဒံ – သမ္မာဒိဋ္ဌိ၊ သမ္မာဝါယာမော၊ သမ္မာသတိ.

၁၄၀. ‘‘တတြ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဟောတိ. ကထဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဟောတိ? မိစ္ဆာအာဇီဝံ ‘မိစ္ဆာအာဇီဝေါ’တိ ပဇာနာတိ၊ သမ္မာအာဇီဝံ ‘သမ္မာအာဇီဝေါ’တိ ပဇာနာတိ၊ သာဿ ဟောတိ သမ္မာဒိဋ္ဌိ. ကတမော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မိစ္ဆာအာဇီဝေါ? ကုဟနာ၊ လပနာ၊ နေမိတ္တိကတာ၊ နိပ္ပေသိကတာ၊ လာဘေန လာဘံ နိဇိဂီသနတာ [နိဇိဂိံ သနတာ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)] – အယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မိစ္ဆာအာဇီဝေါ. ကတမော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမ္မာအာဇီဝေါ? သမ္မာအာဇီဝံပဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒွါယံ ဝဒါမိ – အတ္ထိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမ္မာအာဇီဝေါ သာသဝေါ ပုညဘာဂိယော ဥပဓိဝေပက္ကော၊ အတ္ထိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမ္မာအာဇီဝေါ အရိယော အနာသဝေါ လောကုတ္တရော မဂ္ဂင်္ဂေါ. ကတမော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမ္မာအာဇီဝေါ သာသဝေါ ပုညဘာဂိယော ဥပဓိဝေပက္ကော? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အရိယသာဝကော မိစ္ဆာအာဇီဝံ ပဟာယ သမ္မာအာဇီဝေန ဇီဝိကံ ကပ္ပေတိ – အယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမ္မာအာဇီဝေါ သာသဝေါ ပုညဘာဂိယော ဥပဓိဝေပက္ကော. ကတမော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမ္မာအာဇီဝေါ အရိယော အနာသဝေါ လောကုတ္တရော မဂ္ဂင်္ဂေါ? ယာ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အရိယစိတ္တဿ အနာသဝစိတ္တဿ အရိယမဂ္ဂသမင်္ဂိနော အရိယမဂ္ဂံ ဘာဝယတော မိစ္ဆာအာဇီဝါ အာရတိ ဝိရတိ ပဋိဝိရတိ ဝေရမဏီ – အယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမ္မာအာဇီဝေါ အရိယော အနာသဝေါ လောကုတ္တရော မဂ္ဂင်္ဂေါ. သော မိစ္ဆာအာဇီဝဿ ပဟာနာယ ဝါယမတိ၊ သမ္မာအာဇီဝဿ ဥပသမ္ပဒါယ၊ သွာဿ ဟောတိ သမ္မာဝါယာမော. သော သတော မိစ္ဆာအာဇီဝံ ပဇဟတိ၊ သတော သမ္မာအာဇီဝံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ၊ သာဿ ဟောတိ သမ္မာသတိ. ဣတိယိမေ တယော ဓမ္မာ သမ္မာအာဇီဝံ အနုပရိဓာဝန္တိ အနုပရိဝတ္တန္တိ၊ သေယျထိဒံ – သမ္မာဒိဋ္ဌိ၊ သမ္မာဝါယာမော၊ သမ္မာသတိ.

၁၄၁. ‘‘တတြ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဟောတိ. ကထဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဟောတိ? သမ္မာဒိဋ္ဌိဿ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမ္မာသင်္ကပ္ပေါ ပဟောတိ၊ သမ္မာသင်္ကပ္ပဿ သမ္မာဝါစာ ပဟောတိ၊ သမ္မာဝါစဿ သမ္မာကမ္မန္တော ပဟောတိ၊ သမ္မာကမ္မန္တဿ သမ္မာအာဇီဝေါ ပဟောတိ၊ သမ္မာအာဇီဝဿ သမ္မာဝါယာမော ပဟောတိ၊ သမ္မာဝါယာမဿ သမ္မာသတိ ပဟောတိ၊ သမ္မာသတိဿ သမ္မာသမာဓိ ပဟောတိ၊ သမ္မာသမာဓိဿ သမ္မာဉာဏံ ပဟောတိ၊ သမ္မာဉာဏဿ သမ္မာဝိမုတ္တိ ပဟောတိ. ဣတိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဋ္ဌင်္ဂသမန္နာဂတော သေက္ခော [အဋ္ဌင်္ဂသမန္နာဂတာ သေခါ ပဋိပဒါ (သီ.)၊ အဋ္ဌင်္ဂသမန္နာဂတော သေခေါ ပါဋိပဒေါ (ပီ. က.) ( ) နတ္ထိ သီ. သျာ. ကံ. ပီ. ပေါတ္ထကေသု]၊ ဒသင်္ဂသမန္နာဂတော အရဟာ ဟောတိ. (တတြပိ သမ္မာဉာဏေန အနေကေ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ ဝိဂတာ ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တိ).

၁၄၂. ‘‘တတြ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဟောတိ. ကထဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဟောတိ? သမ္မာဒိဋ္ဌိဿ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ နိဇ္ဇိဏ္ဏာ ဟောတိ. ယေ စ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိပစ္စယာ အနေကေ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ သမ္ဘဝန္တိ တေ စဿ နိဇ္ဇိဏ္ဏာ ဟောန္တိ. သမ္မာဒိဋ္ဌိပစ္စယာ အနေကေ ကုသလာ ဓမ္မာ ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တိ. သမ္မာသင်္ကပ္ပဿ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပေါ နိဇ္ဇိဏ္ဏော ဟောတိ။ပေ။ သမ္မာဝါစဿ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မိစ္ဆာဝါစာ နိဇ္ဇိဏ္ဏာ ဟောတိ။ သမ္မာကမ္မန္တဿ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မိစ္ဆာကမ္မန္တော နိဇ္ဇိဏ္ဏော ဟောတိ။ သမ္မာအာဇီဝဿ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မိစ္ဆာအာဇီဝေါ နိဇ္ဇိဏ္ဏော ဟောတိ။ သမ္မာဝါယာမဿ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မိစ္ဆာဝါယာမော နိဇ္ဇိဏ္ဏော ဟောတိ။ သမ္မာသတိဿ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မိစ္ဆာသတိ နိဇ္ဇိဏ္ဏာ ဟောတိ။ သမ္မာသမာဓိဿ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မိစ္ဆာသမာဓိ နိဇ္ဇိဏ္ဏော ဟောတိ။ သမ္မာဉာဏဿ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မိစ္ဆာဉာဏံ နိဇ္ဇိဏ္ဏံ ဟောတိ။ သမ္မာဝိမုတ္တဿ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မိစ္ဆာဝိမုတ္တိ နိဇ္ဇိဏ္ဏာ ဟောတိ. ယေ စ မိစ္ဆာဝိမုတ္တိပစ္စယာ အနေကေ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ သမ္ဘဝန္တိ တေ စဿ နိဇ္ဇိဏ္ဏာ ဟောန္တိ. သမ္မာဝိမုတ္တိပစ္စယာ စ အနေကေ ကုသလာ ဓမ္မာ ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တိ.

‘‘ဣတိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝီသတိ ကုသလပက္ခာ၊ ဝီသတိ အကုသလပက္ခာ – မဟာစတ္တာရီသကော ဓမ္မပရိယာယော ပဝတ္တိတော အပ္ပဋိဝတ္တိယော သမဏေန ဝါ ဗြာဟ္မဏေန ဝါ ဒေဝေန ဝါ မာရေန ဝါ ဗြဟ္မုနာ ဝါ ကေနစိ ဝါ လောကသ္မိံ.

၁၄၃. ‘‘ယော ဟိ ကောစိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဣမံ မဟာစတ္တာရီသကံ ဓမ္မပရိယာယံ ဂရဟိတဗ္ဗံ ပဋိက္ကောသိတဗ္ဗံ မညေယျ တဿ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဒသသဟဓမ္မိကာ ဝါဒါနုဝါဒါ ဂါရယှံ ဌာနံ အာဂစ္ဆန္တိ – သမ္မာဒိဋ္ဌိံ စေ ဘဝံ ဂရဟတိ၊ ယေ စ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌီ သမဏဗြာဟ္မဏာ တေ ဘောတော ပုဇ္ဇာ၊ တေ ဘောတော ပါသံသာ၊ သမ္မာသင်္ကပ္ပံ စေ ဘဝံ ဂရဟတိ၊ ယေ စ မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပါ သမဏဗြာဟ္မဏာ တေ ဘောတော ပုဇ္ဇာ၊ တေ ဘောတော ပါသံသာ၊ သမ္မာဝါစံ စေ ဘဝံ ဂရဟတိ။ပေ။ သမ္မာကမ္မန္တံ စေ ဘဝံ ဂရဟတိ။ သမ္မာအာဇီဝံ စေ ဘဝံ ဂရဟတိ။ သမ္မာဝါယာမံ စေ ဘဝံ ဂရဟတိ။ သမ္မာသတိံ စေ ဘဝံ ဂရဟတိ။ သမ္မာသမာဓိံ စေ ဘဝံ ဂရဟတိ။ သမ္မာဉာဏံ စေ ဘဝံ ဂရဟတိ ။ သမ္မာဝိမုတ္တိံ စေ ဘဝံ ဂရဟတိ၊ ယေ စ မိစ္ဆာဝိမုတ္တီ သမဏဗြာဟ္မဏာ တေ ဘောတော ပုဇ္ဇာ၊ တေ ဘောတော ပါသံသာ. ယော ကောစိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဣမံ မဟာစတ္တာရီသကံ ဓမ္မပရိယာယံ ဂရဟိတဗ္ဗံ ပဋိက္ကောသိတဗ္ဗံ မညေယျ တဿ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဣမေ ဒသသဟဓမ္မိကာ ဝါဒါနုဝါဒါ ဂါရယှံ ဌာနံ အာဂစ္ဆန္တိ. ယေပိ တေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဟေသုံ ဩက္ကလာ ဝဿဘညာ [ဝယဘိညာ (က.) သံ. နိ. ၃.၆၂၊ အ. နိ. ၄.၃၀ ပဿိတဗ္ဗံ] အဟေတုဝါဒါ အကိရိယဝါဒါ နတ္ထိကဝါဒါ တေပိ မဟာစတ္တာရီသကံ ဓမ္မပရိယာယံ န ဂရဟိတဗ္ဗံ နပဋိက္ကောသိတဗ္ဗံ အမညိံသု [မညေယျုံ (က.)]. တံ ကိဿ ဟေတု? နိန္ဒာဗျာရောသဥပါရမ္ဘဘယာ’’တိ.

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနာ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ.

မဟာစတ္တာရီသကသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ သတ္တမံ.