၂. အနုပဒဝဂ္ဂေါ

၁. အနုပဒသုတ္တံ

၉၃. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဘိက္ခဝေါ’’တိ. ‘‘ဘဒန္တေ’’တိ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

‘‘ပဏ္ဍိတော၊ ဘိက္ခဝေ၊ သာရိပုတ္တော၊ မဟာပညော၊ ဘိက္ခဝေ၊ သာရိပုတ္တော၊ ပုထုပညော၊ ဘိက္ခဝေ၊ သာရိပုတ္တော၊ ဟာသပညော [ဟာသုပညော (သီ. ပီ.)]၊ ဘိက္ခဝေ၊ သာရိပုတ္တော၊ ဇဝနပညော၊ ဘိက္ခဝေ၊ သာရိပုတ္တော၊ တိက္ခပညော၊ ဘိက္ခဝေ၊ သာရိပုတ္တော၊ နိဗ္ဗေဓိကပညော၊ ဘိက္ခဝေ၊ သာရိပုတ္တော၊ သာရိပုတ္တော၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဍ္ဎမာသံ အနုပဒဓမ္မဝိပဿနံ ဝိပဿတိ. တတြိဒံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သာရိပုတ္တဿ အနုပဒဓမ္မဝိပဿနာယ ဟောတိ.

၉၄. ‘‘ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သာရိပုတ္တော ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ယေ စ ပဌမေ ဈာနေ [ပဌမဇ္ဈာနေ (က. သီ. ပီ. က.)] ဓမ္မာ ဝိတက္ကော စ ဝိစာရော စ ပီတိ စ သုခဉ္စ စိတ္တေကဂ္ဂတာ စ၊ ဖဿော ဝေဒနာ သညာ စေတနာ စိတ္တံ ဆန္ဒော အဓိမောက္ခော ဝီရိယံ သတိ ဥပေက္ခာ မနသိကာရော – တျာဿ ဓမ္မာ အနုပဒဝဝတ္ထိတာ ဟောန္တိ. တျာဿ ဓမ္မာ ဝိဒိတာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ဝိဒိတာ ဥပဋ္ဌဟန္တိ၊ ဝိဒိတာ အဗ္ဘတ္ထံ ဂစ္ဆန္တိ. သော ဧဝံ ပဇာနာတိ – ‘ဧဝံ ကိရမေ ဓမ္မာ အဟုတွာ သမ္ဘောန္တိ၊ ဟုတွာ ပဋိဝေန္တီ’တိ. သော တေသု ဓမ္မေသု အနုပါယော အနပါယော အနိဿိတော အပ္ပဋိဗဒ္ဓေါ [အပ္ပဋိဗန္ဓော (က.)] ဝိပ္ပမုတ္တော ဝိသံယုတ္တော ဝိမရိယာဒီကတေန စေတသာ ဝိဟရတိ. သော ‘အတ္ထိ ဥတ္တရိ နိဿရဏ’န္တိ ပဇာနာတိ. တဗ္ဗဟုလီကာရာ အတ္ထိတွေဝဿ [အတ္ထိတေဝဿ (သီ. ပီ.)] ဟောတိ.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သာရိပုတ္တော ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ စေတသော ဧကောဒိဘာဝံ အဝိတက္ကံ အဝိစာရံ သမာဓိဇံ ပီတိသုခံ ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ယေ စ ဒုတိယေ ဈာနေ ဓမ္မာ – အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒေါ စ ပီတိ စ သုခဉ္စ စိတ္တေကဂ္ဂတာ စ၊ ဖဿော ဝေဒနာ သညာ စေတနာ စိတ္တံ ဆန္ဒော အဓိမောက္ခော ဝီရိယံ သတိ ဥပေက္ခာ မနသိကာရော – တျာဿ ဓမ္မာ အနုပဒဝဝတ္ထိတာ ဟောန္တိ. တျာဿ ဓမ္မာ ဝိဒိတာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ဝိဒိတာ ဥပဋ္ဌဟန္တိ၊ ဝိဒိတာ အဗ္ဘတ္ထံ ဂစ္ဆန္တိ. သော ဧဝံ ပဇာနာတိ – ‘ဧဝံ ကိရမေ ဓမ္မာ အဟုတွာ သမ္ဘောန္တိ၊ ဟုတွာ ပဋိဝေန္တီ’တိ. သော တေသု ဓမ္မေသု အနုပါယော အနပါယော အနိဿိတော အပ္ပဋိဗဒ္ဓေါ ဝိပ္ပမုတ္တော ဝိသံယုတ္တော ဝိမရိယာဒီကတေန စေတသာ ဝိဟရတိ. သော ‘အတ္ထိ ဥတ္တရိ နိဿရဏ’န္တိ ပဇာနာတိ. တဗ္ဗဟုလီကာရာ အတ္ထိတွေဝဿ ဟောတိ.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သာရိပုတ္တော ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ ဥပေက္ခကော စ ဝိဟရတိ သတော စ သမ္ပဇာနော၊ သုခဉ္စ ကာယေန ပဋိသံဝေဒေတိ. ယံ တံ အရိယာ အာစိက္ခန္တိ – ‘ဥပေက္ခကော သတိမာ သုခဝိဟာရီ’တိ တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ယေ စ တတိယေ ဈာနေ ဓမ္မာ – သုခဉ္စ သတိ စ သမ္ပဇညဉ္စ စိတ္တေကဂ္ဂတာ စ၊ ဖဿော ဝေဒနာ သညာ စေတနာ စိတ္တံ ဆန္ဒော အဓိမောက္ခော ဝီရိယံ သတိ ဥပေက္ခာ မနသိကာရော – တျာဿ ဓမ္မာ အနုပဒဝဝတ္ထိတာ ဟောန္တိ၊ တျာဿ ဓမ္မာ ဝိဒိတာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ဝိဒိတာ ဥပဋ္ဌဟန္တိ၊ ဝိဒိတာ အဗ္ဘတ္ထံ ဂစ္ဆန္တိ. သော ဧဝံ ပဇာနာတိ – ‘ဧဝံ ကိရမေ ဓမ္မာ အဟုတွာ သမ္ဘောန္တိ၊ ဟုတွာ ပဋိဝေန္တီ’တိ. သော တေသု ဓမ္မေသု အနုပါယော အနပါယော အနိဿိတော အပ္ပဋိဗဒ္ဓေါ ဝိပ္ပမုတ္တော ဝိသံယုတ္တော ဝိမရိယာဒီကတေန စေတသာ ဝိဟရတိ. သော ‘အတ္ထိ ဥတ္တရိ နိဿရဏ’န္တိ ပဇာနာတိ. တဗ္ဗဟုလီကာရာ အတ္ထိတွေဝဿ ဟောတိ.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သာရိပုတ္တော သုခဿ စ ပဟာနာ ဒုက္ခဿ စ ပဟာနာ ပုဗ္ဗေဝ သောမနဿဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာ အဒုက္ခမသုခံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ယေ စ စတုတ္ထေ ဈာနေ ဓမ္မာ – ဥပေက္ခာ အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ ပဿဒ္ဓတ္တာ စေတသော အနာဘောဂေါ သတိပါရိသုဒ္ဓိ စိတ္တေကဂ္ဂတာ စ၊ ဖဿော ဝေဒနာ သညာ စေတနာ စိတ္တံ ဆန္ဒော အဓိမောက္ခော ဝီရိယံ သတိ ဥပေက္ခာ မနသိကာရော – တျာဿ ဓမ္မာ အနုပဒဝဝတ္ထိတာ ဟောန္တိ. တျာဿ ဓမ္မာ ဝိဒိတာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ဝိဒိတာ ဥပဋ္ဌဟန္တိ၊ ဝိဒိတာ အဗ္ဘတ္ထံ ဂစ္ဆန္တိ. သော ဧဝံ ပဇာနာတိ – ‘ဧဝံ ကိရမေ ဓမ္မာ အဟုတွာ သမ္ဘောန္တိ၊ ဟုတွာ ပဋိဝေန္တီ’တိ. သော တေသု ဓမ္မေသု အနုပါယော အနပါယော အနိဿိတော အပ္ပဋိဗဒ္ဓေါ ဝိပ္ပမုတ္တော ဝိသံယုတ္တော ဝိမရိယာဒီကတေန စေတသာ ဝိဟရတိ. သော ‘အတ္ထိ ဥတ္တရိ နိဿရဏ’န္တိ ပဇာနာတိ. တဗ္ဗဟုလီကာရာ အတ္ထိတွေဝဿ ဟောတိ.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သာရိပုတ္တော သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ ‘အနန္တော အာကာသော’တိ အာကာသာနဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ယေ စ အာကာသာနဉ္စာယတနေ ဓမ္မာ – အာကာသာနဉ္စာယတနသညာ စ စိတ္တေကဂ္ဂတာ စ ဖဿော ဝေဒနာ သညာ စေတနာ စိတ္တံ ဆန္ဒော အဓိမောက္ခော ဝီရိယံ သတိ ဥပေက္ခာ မနသိကာရော – တျာဿ ဓမ္မာ အနုပဒဝဝတ္ထိတာ ဟောန္တိ. တျာဿ ဓမ္မာ ဝိဒိတာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ဝိဒိတာ ဥပဋ္ဌဟန္တိ၊ ဝိဒိတာ အဗ္ဘတ္ထံ ဂစ္ဆန္တိ. သော ဧဝံ ပဇာနာတိ – ‘ဧဝံ ကိရမေ ဓမ္မာ အဟုတွာ သမ္ဘောန္တိ၊ ဟုတွာ ပဋိဝေန္တီ’တိ. သော တေသု ဓမ္မေသု အနုပါယော အနပါယော အနိဿိတော အပ္ပဋိဗဒ္ဓေါ ဝိပ္ပမုတ္တော ဝိသံယုတ္တော ဝိမရိယာဒီကတေန စေတသာ ဝိဟရတိ. သော ‘အတ္ထိ ဥတ္တရိ နိဿရဏ’န္တိ ပဇာနာတိ. တဗ္ဗဟုလီကာရာ အတ္ထိတွေဝဿ ဟောတိ.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သာရိပုတ္တော သဗ္ဗသော အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘အနန္တံ ဝိညာဏ’န္တိ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ယေ စ ဝိညာဏဉ္စာယတနေ ဓမ္မာ – ဝိညာဏဉ္စာယတနသညာ စ စိတ္တေကဂ္ဂတာ စ၊ ဖဿော ဝေဒနာ သညာ စေတနာ စိတ္တံ ဆန္ဒော အဓိမောက္ခော ဝီရိယံ သတိ ဥပေက္ခာ မနသိကာရော – တျာဿ ဓမ္မာ အနုပဒဝဝတ္ထိတာ ဟောန္တိ. တျာဿ ဓမ္မာ ဝိဒိတာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ဝိဒိတာ ဥပဋ္ဌဟန္တိ၊ ဝိဒိတာ အဗ္ဘတ္ထံ ဂစ္ဆန္တိ. သော ဧဝံ ပဇာနာတိ – ‘ဧဝံ ကိရမေ ဓမ္မာ အဟုတွာ သမ္ဘောန္တိ၊ ဟုတွာ ပဋိဝေန္တီ’တိ. သော တေသု ဓမ္မေသု အနုပါယော အနပါယော အနိဿိတော အပ္ပဋိဗဒ္ဓေါ ဝိပ္ပမုတ္တော ဝိသံယုတ္တော ဝိမရိယာဒီကတေန စေတသာ ဝိဟရတိ. သော ‘အတ္ထိ ဥတ္တရိ နိဿရဏ’န္တိ ပဇာနာတိ. တဗ္ဗဟုလီကာရာ အတ္ထိတွေဝဿ ဟောတိ.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သာရိပုတ္တော သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘နတ္ထိ ကိဉ္စီ’တိ အာကိဉ္စညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ယေ စ အာကိဉ္စညာယတနေ ဓမ္မာ – အာကိဉ္စညာယတနသညာ စ စိတ္တေကဂ္ဂတာ စ၊ ဖဿော ဝေဒနာ သညာ စေတနာ စိတ္တံ ဆန္ဒော အဓိမောက္ခော ဝီရိယံ သတိ ဥပေက္ခာ မနသိကာရော – တျာဿ ဓမ္မာ အနုပဒဝဝတ္ထိတာ ဟောန္တိ. တျာဿ ဓမ္မာ ဝိဒိတာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ဝိဒိတာ ဥပဋ္ဌဟန္တိ၊ ဝိဒိတာ အဗ္ဘတ္ထံ ဂစ္ဆန္တိ. သော ဧဝံ ပဇာနာတိ – ‘ဧဝံ ကိရမေ ဓမ္မာ အဟုတွာ သမ္ဘောန္တိ၊ ဟုတွာ ပဋိဝေန္တီ’တိ. သော တေသု ဓမ္မေသု အနုပါယော အနပါယော အနိဿိတော အပ္ပဋိဗဒ္ဓေါ ဝိပ္ပမုတ္တော ဝိသံယုတ္တော ဝိမရိယာဒီကတေန စေတသာ ဝိဟရတိ. သော ‘အတ္ထိ ဥတ္တရိ နိဿရဏ’န္တိ ပဇာနာတိ. တဗ္ဗဟုလီကာရာ အတ္ထိတွေဝဿ ဟောတိ.

၉၅. ‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သာရိပုတ္တော သဗ္ဗသော အာကိဉ္စညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ နေဝသညာနာသညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော တာယ သမာပတ္တိယာ သတော ဝုဋ္ဌဟတိ. သော တာယ သမာပတ္တိယာ သတော ဝုဋ္ဌဟိတွာ ယေ ဓမ္မာ [ယေ တေ ဓမ္မာ (သီ.)] အတီတာ နိရုဒ္ဓါ ဝိပရိဏတာ တေ ဓမ္မေ သမနုပဿတိ – ‘ဧဝံ ကိရမေ ဓမ္မာ အဟုတွာ သမ္ဘောန္တိ၊ ဟုတွာ ပဋိဝေန္တီ’တိ. သော တေသု ဓမ္မေသု အနုပါယော အနပါယော အနိဿိတော အပ္ပဋိဗဒ္ဓေါ ဝိပ္ပမုတ္တော ဝိသံယုတ္တော ဝိမရိယာဒီကတေန စေတသာ ဝိဟရတိ. သော ‘အတ္ထိ ဥတ္တရိ နိဿရဏ’န္တိ ပဇာနာတိ. တဗ္ဗဟုလီကာရာ အတ္ထိတွေဝဿ ဟောတိ.

၉၆. ‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သာရိပုတ္တော သဗ္ဗသော နေဝသညာနာသညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ သညာဝေဒယိတနိရောဓံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ပညာယ စဿ ဒိသွာ အာသဝါ ပရိက္ခီဏာ ဟောန္တိ. သော တာယ သမာပတ္တိယာ သတော ဝုဋ္ဌဟတိ. သော တာယ သမာပတ္တိယာ သတော ဝုဋ္ဌဟိတွာ ယေ ဓမ္မာ အတီတာ နိရုဒ္ဓါ ဝိပရိဏတာ တေ ဓမ္မေ သမနုပဿတိ – ‘ဧဝံ ကိရမေ ဓမ္မာ အဟုတွာ သမ္ဘောန္တိ၊ ဟုတွာ ပဋိဝေန္တီ’တိ. သော တေသု ဓမ္မေသု အနုပါယော အနပါယော အနိဿိတော အပ္ပဋိဗဒ္ဓေါ ဝိပ္ပမုတ္တော ဝိသံယုတ္တော ဝိမရိယာဒီကတေန စေတသာ ဝိဟရတိ. သော ‘နတ္ထိ ဥတ္တရိ နိဿရဏ’န္တိ ပဇာနာတိ. တဗ္ဗဟုလီကာရာ နတ္ထိတွေဝဿ ဟောတိ.

၉၇. ‘‘ယံ ခေါ တံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမ္မာ ဝဒမာနော ဝဒေယျ – ‘ဝသိပ္ပတ္တော ပါရမိပ္ပတ္တော အရိယသ္မိံ သီလသ္မိံ၊ ဝသိပ္ပတ္တော ပါရမိပ္ပတ္တော အရိယသ္မိံ သမာဓိသ္မိံ၊ ဝသိပ္ပတ္တော ပါရမိပ္ပတ္တော အရိယာယ ပညာယ၊ ဝသိပ္ပတ္တော ပါရမိပ္ပတ္တော အရိယာယ ဝိမုတ္တိယာ’တိ၊ သာရိပုတ္တမေဝ တံ သမ္မာ ဝဒမာနော ဝဒေယျ – ‘ဝသိပ္ပတ္တော ပါရမိပ္ပတ္တော အရိယသ္မိံ သီလသ္မိံ၊ ဝသိပ္ပတ္တော ပါရမိပ္ပတ္တော အရိယသ္မိံ သမာဓိသ္မိံ၊ ဝသိပ္ပတ္တော ပါရမိပ္ပတ္တော အရိယာယ ပညာယ၊ ဝသိပ္ပတ္တော ပါရမိပ္ပတ္တော အရိယာယ ဝိမုတ္တိယာ’တိ. ယံ ခေါ တံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမ္မာ ဝဒမာနော ဝဒေယျ – ‘ဘဂဝတော ပုတ္တော ဩရသော မုခတော ဇာတော ဓမ္မဇော ဓမ္မနိမ္မိတော ဓမ္မဒါယာဒေါ နော အာမိသဒါယာဒေါ’တိ၊ သာရိပုတ္တမေဝ တံ သမ္မာ ဝဒမာနော ဝဒေယျ – ‘ဘဂဝတော ပုတ္တော ဩရသော မုခတော ဇာတော ဓမ္မဇော ဓမ္မနိမ္မိတော ဓမ္မဒါယာဒေါ နော အာမိသဒါယာဒေါ’တိ. သာရိပုတ္တော၊ ဘိက္ခဝေ၊ တထာဂတေန အနုတ္တရံ ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တိတံ သမ္မဒေဝ အနုပ္ပဝတ္တေတီ’’တိ.

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနာ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ.

အနုပဒသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ပဌမံ.

၂. ဆဗ္ဗိသောဓနသုတ္တံ

၉၈. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဘိက္ခဝေါ’’တိ. ‘‘ဘဒန္တေ’’တိ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

‘‘ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု အညံ ဗျာကရောတိ – ‘ခီဏာ ဇာတိ၊ ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ၊ ကတံ ကရဏီယံ၊ နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာမီ’တိ. တဿ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုနော ဘာသိတံ နေဝ အဘိနန္ဒိတဗ္ဗံ နပ္ပဋိက္ကောသိတဗ္ဗံ. အနဘိနန္ဒိတွာ အပ္ပဋိက္ကောသိတွာ ပဉှော ပုစ္ဆိတဗ္ဗော – ‘စတ္တာရောမေ၊ အာဝုသော၊ ဝေါဟာရာ တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန သမ္မဒက္ခာတာ. ကတမေ စတ္တာရော? ဒိဋ္ဌေ ဒိဋ္ဌဝါဒိတာ၊ သုတေ သုတဝါဒိတာ၊ မုတေ မုတဝါဒိတာ၊ ဝိညာတေ ဝိညာတဝါဒိတာ – ဣမေ ခေါ၊ အာဝုသော၊ စတ္တာရော ဝေါဟာရာ တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန သမ္မဒက္ခာတာ. ကထံ ဇာနတော ပနာယသ္မတော၊ ကထံ ပဿတော ဣမေသု စတူသု ဝေါဟာရေသု အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တံ ဝိမုတ္တ’န္တိ? ခီဏာသဝဿ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုနော ဝုသိတဝတော ကတကရဏီယဿ ဩဟိတဘာရဿ အနုပ္ပတ္တသဒတ္ထဿ ပရိက္ခီဏဘဝသံယောဇနဿ သမ္မဒညာဝိမုတ္တဿ အယမနုဓမ္မော ဟောတိ ဝေယျာကရဏာယ – ‘ဒိဋ္ဌေ ခေါ အဟံ၊ အာဝုသော၊ အနုပါယော အနပါယော အနိဿိတော အပ္ပဋိဗဒ္ဓေါ ဝိပ္ပမုတ္တော ဝိသံယုတ္တော ဝိမရိယာဒီကတေန စေတသာ ဝိဟရာမိ. သုတေ ခေါ အဟံ၊ အာဝုသော။ပေ။ မုတေ ခေါ အဟံ၊ အာဝုသော။ ဝိညာတေ ခေါ အဟံ၊ အာဝုသော၊ အနုပါယော အနပါယော အနိဿိတော အပ္ပဋိဗဒ္ဓေါ ဝိပ္ပမုတ္တော ဝိသံယုတ္တော ဝိမရိယာဒီကတေန စေတသာ ဝိဟရာမိ. ဧဝံ ခေါ မေ၊ အာဝုသော၊ ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော ဣမေသု စတူသု ဝေါဟာရေသု အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တံ ဝိမုတ္တ’န္တိ. တဿ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုနော ‘သာဓူ’တိ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတဗ္ဗံ အနုမောဒိတဗ္ဗံ. ‘သာဓူ’တိ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဥတ္တရိံ ပဉှော ပုစ္ဆိတဗ္ဗော.

၉၉. ‘‘‘ပဉ္စိမေ၊ အာဝုသော၊ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန သမ္မဒက္ခာတာ. ကတမေ ပဉ္စ? သေယျထိဒံ – ရူပုပါဒါနက္ခန္ဓော၊ ဝေဒနုပါဒါနက္ခန္ဓော၊ သညုပါဒါနက္ခန္ဓော၊ သင်္ခါရုပါဒါနက္ခန္ဓော၊ ဝိညာဏုပါဒါနက္ခန္ဓော – ဣမေ ခေါ၊ အာဝုသော၊ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန သမ္မဒက္ခာတာ. ကထံ ဇာနတော ပနာယသ္မတော၊ ကထံ ပဿတော ဣမေသု ပဉ္စသု ဥပါဒါနက္ခန္ဓေသု အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တံ ဝိမုတ္တ’န္တိ? ခီဏာသဝဿ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုနော ဝုသိတဝတော ကတကရဏီယဿ ဩဟိတဘာရဿ အနုပ္ပတ္တသဒတ္ထဿ ပရိက္ခီဏဘဝသံယောဇနဿ သမ္မဒညာဝိမုတ္တဿ အယမနုဓမ္မော ဟောတိ ဝေယျာကရဏာယ – ‘ရူပံ ခေါ အဟံ၊ အာဝုသော၊ အဗလံ ဝိရာဂုနံ [ဝိရာဂံ (သီ. ပီ.)၊ ဝိရာဂုတံ (ဋီကာ)] အနဿာသိကန္တိ ဝိဒိတွာ ယေ ရူပေ ဥပါယူပါဒါနာ [ဥပယူပါဒါနာ (က.)] စေတသော အဓိဋ္ဌာနာဘိနိဝေသာနုသယာ တေသံ ခယာ ဝိရာဂါ နိရောဓာ စာဂါ ပဋိနိဿဂ္ဂါ ဝိမုတ္တံ မေ စိတ္တန္တိ ပဇာနာမိ. ဝေဒနံ ခေါ အဟံ၊ အာဝုသော။ပေ။ သညံ ခေါ အဟံ၊ အာဝုသော။ သင်္ခါရေ ခေါ အဟံ၊ အာဝုသော။ ဝိညာဏံ ခေါ အဟံ၊ အာဝုသော၊ အဗလံ ဝိရာဂုနံ အနဿာသိကန္တိ ဝိဒိတွာ ယေ ဝိညာဏေ ဥပါယူပါဒါနာ စေတသော အဓိဋ္ဌာနာဘိနိဝေသာနုသယာ တေသံ ခယာ ဝိရာဂါ နိရောဓာ စာဂါ ပဋိနိဿဂ္ဂါ ဝိမုတ္တံ မေ စိတ္တန္တိ ပဇာနာမိ. ဧဝံ ခေါ မေ၊ အာဝုသော၊ ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော ဣမေသု ပဉ္စသု ဥပါဒါနက္ခန္ဓေသု အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တံ ဝိမုတ္တ’န္တိ. တဿ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုနော ‘သာဓူ’တိ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတဗ္ဗံ၊ အနုမောဒိတဗ္ဗံ. ‘သာဓူ’တိ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဥတ္တရိံ ပဉှော ပုစ္ဆိတဗ္ဗော.

၁၀၀. ‘‘‘ဆယိမာ၊ အာဝုသော၊ ဓာတုယော တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန သမ္မဒက္ခာတာ. ကတမာ ဆ? ပထဝီဓာတု၊ အာပေါဓာတု၊ တေဇောဓာတု၊ ဝါယောဓာတု၊ အာကာသဓာတု၊ ဝိညာဏဓာတု – ဣမာ ခေါ၊ အာဝုသော၊ ဆ ဓာတုယော တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန သမ္မဒက္ခာတာ. ကထံ ဇာနတော ပနာယသ္မတော၊ ကထံ ပဿတော ဣမာသု ဆသု ဓာတူသု အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တံ ဝိမုတ္တ’န္တိ? ခီဏာသဝဿ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုနော ဝုသိတဝတော ကတကရဏီယဿ ဩဟိတဘာရဿ အနုပ္ပတ္တသဒတ္ထဿ ပရိက္ခီဏဘဝသံယောဇနဿ သမ္မဒညာဝိမုတ္တဿ အယမနုဓမ္မော ဟောတိ ဝေယျာကရဏာယ – ‘ပထဝီဓာတုံ ခေါ အဟံ၊ အာဝုသော၊ န အတ္တတော ဥပဂစ္ဆိံ၊ န စ ပထဝီဓာတုနိဿိတံ အတ္တာနံ. ယေ စ ပထဝီဓာတုနိဿိတာ ဥပါယူပါဒါနာ စေတသော အဓိဋ္ဌာနာဘိနိဝေသာနုသယာ တေသံ ခယာ ဝိရာဂါ နိရောဓာ စာဂါ ပဋိနိဿဂ္ဂါ ဝိမုတ္တံ မေ စိတ္တန္တိ ပဇာနာမိ. အာပေါဓာတုံ ခေါ အဟံ၊ အာဝုသော။ပေ။ တေဇောဓာတုံ ခေါ အဟံ၊ အာဝုသော။ ဝါယောဓာတုံ ခေါ အဟံ၊ အာဝုသော။ အာကာသဓာတုံ ခေါ အဟံ၊ အာဝုသော။ ဝိညာဏဓာတုံ ခေါ အဟံ၊ အာဝုသော၊ န အတ္တတော ဥပဂစ္ဆိံ၊ န စ ဝိညာဏဓာတုနိဿိတံ အတ္တာနံ. ယေ စ ဝိညာဏဓာတုနိဿိတာ ဥပါယူပါဒါနာ စေတသော အဓိဋ္ဌာနာဘိနိဝေသာနုသယာ တေသံ ခယာ ဝိရာဂါ နိရောဓာ စာဂါ ပဋိနိဿဂ္ဂါ ဝိမုတ္တံ မေ စိတ္တန္တိ ပဇာနာမိ. ဧဝံ ခေါ မေ၊ အာဝုသော၊ ဇာနတော၊ ဧဝံ ပဿတော ဣမာသု ဆသု ဓာတူသု အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တံ ဝိမုတ္တ’န္တိ. တဿ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုနော ‘သာဓူ’တိ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတဗ္ဗံ၊ အနုမောဒိတဗ္ဗံ. ‘သာဓူ’တိ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဥတ္တရိံ ပဉှော ပုစ္ဆိတဗ္ဗော.

၁၀၁. ‘‘‘ဆ ခေါ ပနိမာနိ၊ အာဝုသော၊ အဇ္ဈတ္တိကဗာဟိရာနိ [အဇ္ဈတ္တိကာနိ ဗာဟိရာနိ (သျာ. ကံ. ပီ.)] အာယတနာနိ တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန သမ္မဒက္ခာတာနိ. ကတမာနိ ဆ? စက္ခု စေဝ ရူပါ စ၊ သောတဉ္စ သဒ္ဒါ စ၊ ဃာနဉ္စ ဂန္ဓာ စ၊ ဇိဝှါ စ ရသာ စ၊ ကာယော စ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ စ၊ မနော စ ဓမ္မာ စ – ဣမာနိ ခေါ၊ အာဝုသော၊ ဆ အဇ္ဈတ္တိကဗာဟိရာနိ အာယတနာနိ တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန သမ္မဒက္ခာတာနိ. ကထံ ဇာနတော ပနာယသ္မတော၊ ကထံ ပဿတော ဣမေသု ဆသု အဇ္ဈတ္တိကဗာဟိရေသု အာယတနေသု အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တံ ဝိမုတ္တ’န္တိ? ခီဏာသဝဿ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုနော ဝုသိတဝတော ကတကရဏီယဿ ဩဟိတဘာရဿ အနုပ္ပတ္တသဒတ္ထဿ ပရိက္ခီဏဘဝသံယောဇနဿ သမ္မဒညာဝိမုတ္တဿ အယမနုဓမ္မော ဟောတိ ဝေယျာကရဏာယ – ‘စက္ခုသ္မိံ၊ အာဝုသော၊ ရူပေ စက္ခုဝိညာဏေ စက္ခုဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗေသု ဓမ္မေသု ယော ဆန္ဒော ယော ရာဂေါ ယာ နန္ဒီ [နန္ဒိ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)] ယာ တဏှာ ယေ စ ဥပါယူပါဒါနာ စေတသော အဓိဋ္ဌာနာဘိနိဝေသာနုသယာ တေသံ ခယာ ဝိရာဂါ နိရောဓာ စာဂါ ပဋိနိဿဂ္ဂါ ဝိမုတ္တံ မေ စိတ္တန္တိ ပဇာနာမိ. သောတသ္မိံ၊ အာဝုသော၊ သဒ္ဒေ သောတဝိညာဏေ။ပေ။ ဃာနသ္မိံ၊ အာဝုသော၊ ဂန္ဓေ ဃာနဝိညာဏေ။ ဇိဝှါယ၊ အာဝုသော၊ ရသေ ဇိဝှါဝိညာဏေ။ ကာယသ္မိံ၊ အာဝုသော၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗေ ကာယဝိညာဏေ။ မနသ္မိံ၊ အာဝုသော၊ ဓမ္မေ မနောဝိညာဏေ မနောဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗေသု ဓမ္မေသု ယော ဆန္ဒော ယော ရာဂေါ ယာ နန္ဒီ ယာ တဏှာ ယေ စ ဥပါယူပါဒါနာ စေတသော အဓိဋ္ဌာနာဘိနိဝေသာနုသယာ တေသံ ခယာ ဝိရာဂါ နိရောဓာ စာဂါ ပဋိနိဿဂ္ဂါ ဝိမုတ္တံ မေ စိတ္တန္တိ ပဇာနာမိ. ဧဝံ ခေါ မေ၊ အာဝုသော၊ ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော ဣမေသု ဆသု အဇ္ဈတ္တိကဗာဟိရေသု အာယတနေသု အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တံ ဝိမုတ္တ’န္တိ. တဿ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုနော ‘သာဓူ’တိ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတဗ္ဗံ အနုမောဒိတဗ္ဗံ. ‘သာဓူ’တိ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဥတ္တရိံ ပဉှော ပုစ္ဆိတဗ္ဗော.

၁၀၂. ‘‘‘ကထံ ဇာနတော ပနာယသ္မတော၊ ကထံ ပဿတော ဣမသ္မိဉ္စ သဝိညာဏကေ ကာယေ ဗဟိဒ္ဓါ စ သဗ္ဗနိမိတ္တေသု အဟံကာရမမံကာရမာနာနုသယာ သမူဟတာ’တိ [သုသမူဟတာတိ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)]? ခီဏာသဝဿ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုနော ဝုသိတဝတော ကတကရဏီယဿ ဩဟိတဘာရဿ အနုပ္ပတ္တသဒတ္ထဿ ပရိက္ခီဏဘဝသံယောဇနဿ သမ္မဒညာဝိမုတ္တဿ အယမနုဓမ္မော ဟောတိ ဝေယျာကရဏာယ – ‘ပုဗ္ဗေ ခေါ အဟံ၊ အာဝုသော၊ အဂါရိယဘူတော သမာနော အဝိဒ္ဒသု အဟောသိံ. တဿ မေ တထာဂတော ဝါ တထာဂတသာဝကော ဝါ ဓမ္မံ ဒေသေသိ. တာဟံ ဓမ္မံ သုတွာ တထာဂတေ သဒ္ဓံ ပဋိလဘိံ. သော တေန သဒ္ဓါပဋိလာဘေန သမန္နာဂတော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခိံ – သမ္ဗာဓော ဃရာဝါသော ရဇာပထော၊ အဗ္ဘောကာသော ပဗ္ဗဇ္ဇာ. နယိဒံ သုကရံ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတာ ဧကန္တပရိပုဏ္ဏံ ဧကန္တပရိသုဒ္ဓံ သင်္ခလိခိတံ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတုံ. ယံနူနာဟံ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇေယျ’’’န္တိ.

‘‘သော ခေါ အဟံ၊ အာဝုသော၊ အပရေန သမယေန အပ္ပံ ဝါ ဘောဂက္ခန္ဓံ ပဟာယ မဟန္တံ ဝါ ဘောဂက္ခန္ဓံ ပဟာယ၊ အပ္ပံ ဝါ ဉာတိပရိဝဋ္ဋံ ပဟာယ မဟန္တံ ဝါ ဉာတိပရိဝဋ္ဋံ ပဟာယ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိံ. သော ဧဝံ ပဗ္ဗဇိတော သမာနော ဘိက္ခူနံ သိက္ခာသာဇီဝသမာပန္နော ပါဏာတိပါတံ ပဟာယ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော အဟောသိံ နိဟိတဒဏ္ဍော နိဟိတသတ္ထော၊ လဇ္ဇီ ဒယာပန္နော သဗ္ဗပါဏဘူတဟိတာနုကမ္ပီ ဝိဟာသိံ. အဒိန္နာဒါနံ ပဟာယ အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော အဟောသိံ ဒိန္နာဒါယီ ဒိန္နပါဋိကင်္ခီ၊ အထေနေန သုစိဘူတေန အတ္တနာ ဝိဟာသိံ. အဗြဟ္မစရိယံ ပဟာယ ဗြဟ္မစာရီ အဟောသိံ အာရာစာရီ ဝိရတော မေထုနာ ဂါမဓမ္မာ. မုသာဝါဒံ ပဟာယ မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော အဟောသိံ သစ္စဝါဒီ သစ္စသန္ဓော ထေတော ပစ္စယိကော အဝိသံဝါဒကော လောကဿ. ပိသုဏံ ဝါစံ ပဟာယ ပိသုဏာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော အဟောသိံ၊ ဣတော သုတွာ န အမုတြ အက္ခာတာ ဣမေသံ ဘေဒါယ၊ အမုတြ ဝါ သုတွာ န ဣမေသံ အက္ခာတာ အမူသံ ဘေဒါယ၊ ဣတိ ဘိန္နာနံ ဝါ သန္ဓာတာ သဟိတာနံ ဝါ အနုပ္ပဒါတာ သမဂ္ဂါရာမော သမဂ္ဂရတော သမဂ္ဂနန္ဒီ သမဂ္ဂကရဏိံ ဝါစံ ဘာသိတာ အဟောသိံ. ဖရုသံ ဝါစံ ပဟာယ ဖရုသာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော အဟောသိံ၊ ယာ သာ ဝါစာ နေလာ ကဏ္ဏသုခါ ပေမနီယာ ဟဒယင်္ဂမာ ပေါရီ ဗဟုဇနကန္တာ ဗဟုဇနမနာပါ တထာရူပိံ ဝါစံ ဘာသိတာ အဟောသိံ. သမ္ဖပ္ပလာပံ ပဟာယ သမ္ဖပ္ပလာပါ ပဋိဝိရတော အဟောသိံ၊ ကာလဝါဒီ ဘူတဝါဒီ အတ္ထဝါဒီ ဓမ္မဝါဒီ ဝိနယဝါဒီ နိဓာနဝတိံ ဝါစံ ဘာသိတာ အဟောသိံ ကာလေန သာပဒေသံ ပရိယန္တဝတိံ အတ္ထသံဟိတံ.

‘‘သော ဗီဇဂါမဘူတဂါမသမာရမ္ဘာ ပဋိဝိရတော အဟောသိံ၊ ဧကဘတ္တိကော အဟောသိံ ရတ္တူပရတော ဝိရတော ဝိကာလဘောဇနာ. နစ္စဂီတဝါဒိတဝိသူကဒဿနာ ပဋိဝိရတော အဟောသိံ. မာလာဂန္ဓဝိလေပနဓာရဏမဏ္ဍနဝိဘူသနဋ္ဌာနာ ပဋိဝိရတော အဟောသိံ. ဥစ္စာသယနမဟာသယနာ ပဋိဝိရတော အဟောသိံ. ဇာတရူပရဇတပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော အဟောသိံ၊ အာမကဓညပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော အဟောသိံ၊ အာမကမံသပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော အဟောသိံ၊ ဣတ္ထိကုမာရိကပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော အဟောသိံ၊ ဒါသိဒါသပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော အဟောသိံ၊ အဇေဠကပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော အဟောသိံ၊ ကုက္ကုဋသူကရပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော အဟောသိံ၊ ဟတ္ထိဂဝဿဝဠဝပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော အဟောသိံ၊ ခေတ္တဝတ္ထုပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော အဟောသိံ. ဒူတေယျပဟိဏဂမနာနုယောဂါ ပဋိဝိရတော အဟောသိံ၊ ကယဝိက္ကယာ ပဋိဝိရတော အဟောသိံ၊ တုလာကူဋကံသကူဋမာနကူဋာ ပဋိဝိရတော အဟောသိံ၊ ဥက္ကောဋနဝဉ္စနနိကတိသာစိယောဂါ ပဋိဝိရတော အဟောသိံ၊ ဆေဒနဝဓဗန္ဓနဝိပရာမောသအာလောပသဟသာကာရာ ပဋိဝိရတော အဟောသိံ.

‘‘သော သန္တုဋ္ဌော အဟောသိံ ကာယပရိဟာရိကေန စီဝရေန၊ ကုစ္ဆိပရိဟာရိကေန ပိဏ္ဍပါတေန. သော ယေန ယေနေဝ [ယေန ယေန စ (က.)] ပက္ကမိံ သမာဒါယေဝ ပက္ကမိံ. သေယျထာပိ နာမ ပက္ခီ သကုဏော ယေန ယေနေဝ ဍေတိ သပတ္တဘာရောဝ ဍေတိ၊ ဧဝမေဝ ခေါ အဟံ၊ အာဝုသော၊ သန္တုဋ္ဌော အဟောသိံ ကာယပရိဟာရိကေန စီဝရေန၊ ကုစ္ဆိပရိဟာရိကေန ပိဏ္ဍပါတေန. သော ယေန ယေနေဝ ပက္ကမိံ သမာဒါယေဝ ပက္ကမိံ. သော ဣမိနာ အရိယေန သီလက္ခန္ဓေန သမန္နာဂတော အဇ္ဈတ္တံ အနဝဇ္ဇသုခံ ပဋိသံဝေဒေသိံ.

၁၀၃. ‘‘သော စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ န နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ အဟောသိံ နာနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟီ၊ ယတွာဓိကရဏမေနံ စက္ခုန္ဒြိယံ အသံဝုတံ ဝိဟရန္တံ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အနွာဿဝေယျုံ၊ တဿ သံဝရာယ ပဋိပဇ္ဇိံ၊ ရက္ခိံ စက္ခုန္ဒြိယံ၊ စက္ခုန္ဒြိယေ သံဝရံ အာပဇ္ဇိံ. သောတေန သဒ္ဒံ သုတွာ။ပေ။ ဃာနေန ဂန္ဓံ ဃာယိတွာ။ပေ။ ဇိဝှါယ ရသံ သာယိတွာ။ပေ။ ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ ဖုသိတွာ။ပေ။ မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ န နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ အဟောသိံ နာနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟီ၊ ယတွာဓိကရဏမေနံ မနိန္ဒြိယံ အသံဝုတံ ဝိဟရန္တံ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အနွာဿဝေယျုံ၊ တဿ သံဝရာယ ပဋိပဇ္ဇိံ၊ ရက္ခိံ မနိန္ဒြိယံ၊ မနိန္ဒြိယေ သံဝရံ အာပဇ္ဇိံ. သော ဣမိနာ အရိယေန ဣန္ဒြိယသံဝရေန သမန္နာဂတော အဇ္ဈတ္တံ အဗျာသေကသုခံ ပဋိသံဝေဒေသိံ.

‘‘သော အဘိက္ကန္တေ ပဋိက္ကန္တေ သမ္ပဇာနကာရီ အဟောသိံ၊ အာလောကိတေ ဝိလောကိတေ သမ္ပဇာနကာရီ အဟောသိံ၊ သမိဉ္ဇိတေ ပသာရိတေ သမ္ပဇာနကာရီ အဟောသိံ၊ သင်္ဃာဋိပတ္တစီဝရဓာရဏေ သမ္ပဇာနကာရီ အဟောသိံ၊ အသိတေ ပီတေ ခါယိတေ သာယိတေ သမ္ပဇာနကာရီ အဟောသိံ၊ ဥစ္စာရပဿာဝကမ္မေ သမ္ပဇာနကာရီ အဟောသိံ၊ ဂတေ ဌိတေ နိသိန္နေ သုတ္တေ ဇာဂရိတေ ဘာသိတေ တုဏှီဘာဝေ သမ္ပဇာနကာရီ အဟောသိံ.

‘‘သော ဣမိနာ စ အရိယေန သီလက္ခန္ဓေန သမန္နာဂတော၊ (ဣမာယ စ အရိယာယ သန္တုဋ္ဌိယာ သမန္နာဂတော၊) [ပဿ မ. နိ. ၁.၂၉၆ စူဠဟတ္ထိပဒေါပမေ] ဣမိနာ စ အရိယေန ဣန္ဒြိယသံဝရေန သမန္နာဂတော၊ ဣမိနာ စ အရိယေန သတိသမ္ပဇညေန သမန္နာဂတော ဝိဝိတ္တံ သေနာသနံ ဘဇိံ အရညံ ရုက္ခမူလံ ပဗ္ဗတံ ကန္ဒရံ ဂိရိဂုဟံ သုသာနံ ဝနပတ္ထံ အဗ္ဘောကာသံ ပလာလပုဉ္ဇံ. သော ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော နိသီဒိံ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယ ပရိမုခံ သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာ.

‘‘သော အဘိဇ္ဈံ လောကေ ပဟာယ ဝိဂတာဘိဇ္ဈေန စေတသာ ဝိဟာသိံ၊ အဘိဇ္ဈာယ စိတ္တံ ပရိသောဓေသိံ. ဗျာပါဒပဒေါသံ ပဟာယ အဗျာပန္နစိတ္တော ဝိဟာသိံ သဗ္ဗပါဏဘူတဟိတာနုကမ္ပီ၊ ဗျာပါဒပဒေါသာ စိတ္တံ ပရိသောဓေသိံ. ထိနမိဒ္ဓံ ပဟာယ ဝိဂတထိနမိဒ္ဓေါ ဝိဟာသိံ အာလောကသညီ သတော သမ္ပဇာနော၊ ထိနမိဒ္ဓါ စိတ္တံ ပရိသောဓေသိံ. ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စံ ပဟာယ အနုဒ္ဓတော ဝိဟာသိံ အဇ္ဈတ္တံ၊ ဝူပသန္တစိတ္တော၊ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စာ စိတ္တံ ပရိသောဓေသိံ. ဝိစိကိစ္ဆံ ပဟာယ တိဏ္ဏဝိစိကိစ္ဆော ဝိဟာသိံ အကထံကထီ ကုသလေသု ဓမ္မေသု၊ ဝိစိကိစ္ဆာယ စိတ္တံ ပရိသောဓေသိံ.

၁၀၄. ‘‘သော ဣမေ ပဉ္စ နီဝရဏေ ပဟာယ စေတသော ဥပက္ကိလေသေ ပညာယ ဒုဗ္ဗလီကရဏေ ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိံ. ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ စေတသော ဧကောဒိဘာဝံ အဝိတက္ကံ အဝိစာရံ သမာဓိဇံ ပီတိသုခံ ဒုတိယံ ဈာနံ။ပေ။ တတိယံ ဈာနံ။ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိံ.

‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ အာသဝါနံ ခယဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေသိံ. သော ဣဒံ ဒုက္ခန္တိ ယထာဘူတံ အဗ္ဘညာသိံ၊ အယံ ဒုက္ခသမုဒယောတိ ယထာဘူတံ အဗ္ဘညာသိံ၊ အယံ ဒုက္ခနိရောဓောတိ ယထာဘူတံ အဗ္ဘညာသိံ၊ အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါတိ ယထာဘူတံ အဗ္ဘညာသိံ၊ ဣမေ အာသဝါတိ ယထာဘူတံ အဗ္ဘညာသိံ၊ အယံ အာသဝသမုဒယောတိ ယထာဘူတံ အဗ္ဘညာသိံ၊ အယံ အာသဝနိရောဓောတိ ယထာဘူတံ အဗ္ဘညာသိံ၊ အယံ အာသဝနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါတိ ယထာဘူတံ အဗ္ဘညာသိံ. တဿ မေ ဧဝံ ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော ကာမာသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စိတ္ထ၊ ဘဝါသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စိတ္ထ၊ အဝိဇ္ဇာသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စိတ္ထः ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ အဟောသိ. ခီဏာ ဇာတိ၊ ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ၊ ကတံ ကရဏီယံ၊ နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ အဗ္ဘညာသိံ. ဧဝံ ခေါ မေ၊ အာဝုသော၊ ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော ဣမသ္မိဉ္စ သဝိညာဏကေ ကာယေ ဗဟိဒ္ဓါ စ သဗ္ဗနိမိတ္တေသု အဟံကာရမမံကာရမာနာနုသယာ သမူဟတာ’’တိ. ‘‘တဿ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုနော ‘သာဓူ’တိ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတဗ္ဗံ အနုမောဒိတဗ္ဗံ. ‘သာဓူ’တိ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဧဝမဿ ဝစနီယော – ‘လာဘာ နော၊ အာဝုသော၊ သုလဒ္ဓံ နော၊ အာဝုသော၊ ယေ မယံ အာယသ္မန္တံ တာဒိသံ သဗြဟ္မစာရိံ သမနုပဿာမာ’’’တိ [ပဿာမာတိ (သီ.)].

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနာ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ.

ဆဗ္ဗိသောဓနသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ဒုတိယံ.

၃. သပ္ပုရိသသုတ္တံ

၁၀၅. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဘိက္ခဝေါ’’တိ. ‘‘ဘဒန္တေ’’တိ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သပ္ပုရိသဓမ္မဉ္စ ဝေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒေသေဿာမိ အသပ္ပုရိသဓမ္မဉ္စ. တံ သုဏာထ၊ သာဓုကံ မနသိ ကရောထ၊ ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ၊ ဘန္တေ’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

‘‘ကတမော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသပ္ပုရိသဓမ္မော? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသပ္ပုရိသော ဥစ္စာကုလာ ပဗ္ဗဇိတော ဟောတိ. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အဟံ ခေါမှိ ဥစ္စာကုလာ ပဗ္ဗဇိတော၊ ဣမေ ပနညေ ဘိက္ခူ န ဥစ္စာကုလာ ပဗ္ဗဇိတာ’တိ. သော တာယ ဥစ္စာကုလီနတာယ အတ္တာနုက္ကံသေတိ၊ ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယံ [အယမ္ပိ (သီ. ပီ.)]၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသပ္ပုရိသဓမ္မော. သပ္ပုရိသော စ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘န ခေါ ဥစ္စာကုလီနတာယ လောဘဓမ္မာ ဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ၊ ဒေါသဓမ္မာ ဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ၊ မောဟဓမ္မာ ဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ. နော စေပိ ဥစ္စာကုလာ ပဗ္ဗဇိတော ဟောတိ၊ သော စ ဟောတိ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နော သာမီစိပ္ပဋိပန္နော အနုဓမ္မစာရီ၊ သော တတ္ထ ပုဇ္ဇော၊ သော တတ္ထ ပါသံသော’တိ. သော ပဋိပဒံယေဝ အန္တရံ ကရိတွာ တာယ ဥစ္စာကုလီနတာယ နေဝတ္တာနုက္ကံသေတိ န ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သပ္ပုရိသဓမ္မော.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသပ္ပုရိသော မဟာကုလာ ပဗ္ဗဇိတော ဟောတိ။ပေ။ [ယထာ ဥစ္စာကုလဝါရေ တထာ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ] မဟာဘောဂကုလာ ပဗ္ဗဇိတော ဟောတိ။ပေ။ ဥဠာရဘောဂကုလာ ပဗ္ဗဇိတော ဟောတိ. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အဟံ ခေါမှိ ဥဠာရဘောဂကုလာ ပဗ္ဗဇိတော၊ ဣမေ ပနညေ ဘိက္ခူ န ဥဠာရဘောဂကုလာ ပဗ္ဗဇိတာ’တိ. သော တာယ ဥဠာရဘောဂတာယ အတ္တာနုက္ကံသေတိ၊ ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသပ္ပုရိသဓမ္မော. သပ္ပုရိသော စ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘န ခေါ ဥဠာရဘောဂတာယ လောဘဓမ္မာ ဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ၊ ဒေါသဓမ္မာ ဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ၊ မောဟဓမ္မာ ဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ. နော စေပိ ဥဠာရဘောဂကုလာ ပဗ္ဗဇိတော ဟောတိ၊ သော စ ဟောတိ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နော သာမီစိပ္ပဋိပန္နော အနုဓမ္မစာရီ၊ သော တတ္ထ ပုဇ္ဇော၊ သော တတ္ထ ပါသံသော’တိ. သော ပဋိပဒံယေဝ အန္တရံ ကရိတွာ တာယ ဥဠာရဘောဂတာယ နေဝတ္တာနုက္ကံသေတိ၊ န ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သပ္ပုရိသဓမ္မော.

၁၀၆. ‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသပ္ပုရိသော ဉာတော ဟောတိ ယသဿီ. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အဟံ ခေါမှိ ဉာတော ယသဿီ၊ ဣမေ ပနညေ ဘိက္ခူ အပ္ပညာတာ အပ္ပေသက္ခာ’တိ. သော တေန ဉတ္တေန [ဉာတေန (သီ. က.)၊ ဉာတတ္တေန (သျာ. ကံ. ပီ.)] အတ္တာနုက္ကံသေတိ၊ ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသပ္ပုရိသဓမ္မော. သပ္ပုရိသော စ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘န ခေါ ဉတ္တေန လောဘဓမ္မာ ဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ၊ ဒေါသဓမ္မာ ဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ၊ မောဟဓမ္မာ ဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ. နော စေပိ ဉာတော ဟောတိ ယသဿီ၊ သော စ ဟောတိ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နော သာမီစိပ္ပဋိပန္နော အနုဓမ္မစာရီ၊ သော တတ္ထ ပုဇ္ဇော၊ သော တတ္ထ ပါသံသော’တိ. သော ပဋိပဒံယေဝ အန္တရံ ကရိတွာ တေန ဉတ္တေန နေဝတ္တာနုက္ကံသေတိ၊ န ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သပ္ပုရိသဓမ္မော.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသပ္ပုရိသော လာဘီ ဟောတိ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပ္ပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာနံ. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အဟံ ခေါမှိ လာဘီ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပ္ပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာနံ၊ ဣမေ ပနညေ ဘိက္ခူ န လာဘိနော စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပ္ပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာန’န္တိ. သော တေန လာဘေန အတ္တာနုက္ကံသေတိ၊ ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသပ္ပုရိသဓမ္မော. သပ္ပုရိသော စ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘န ခေါ လာဘေန လောဘဓမ္မာ ဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ၊ ဒေါသဓမ္မာ ဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ၊ မောဟဓမ္မာ ဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ. နော စေပိ လာဘီ ဟောတိ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပ္ပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာနံ၊ သော စ ဟောတိ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နော သာမီစိပ္ပဋိပန္နော အနုဓမ္မစာရီ၊ သော တတ္ထ ပုဇ္ဇော၊ သော တတ္ထ ပါသံသော’တိ. သော ပဋိပဒံယေဝ အန္တရံ ကရိတွာ တေန လာဘေန နေဝတ္တာနုက္ကံသေတိ၊ န ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သပ္ပုရိသဓမ္မော.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသပ္ပုရိသော ဗဟုဿုတော ဟောတိ. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အဟံ ခေါမှိ ဗဟုဿုတော၊ ဣမေ ပနညေ ဘိက္ခူ န ဗဟုဿုတာ’တိ. သော တေန ဗာဟုသစ္စေန အတ္တာနုက္ကံသေတိ၊ ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသပ္ပုရိသဓမ္မော. သပ္ပုရိသော စ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘န ခေါ ဗာဟုသစ္စေန လောဘဓမ္မာ ဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ၊ ဒေါသဓမ္မာ ဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ၊ မောဟဓမ္မာ ဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ. နော စေပိ ဗဟုဿုတော ဟောတိ၊ သော စ ဟောတိ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နော သာမီစိပ္ပဋိပန္နော အနုဓမ္မစာရီ၊ သော တတ္ထ ပုဇ္ဇော၊ သော တတ္ထ ပါသံသော’တိ. သော ပဋိပဒံယေဝ အန္တရံ ကရိတွာ တေန ဗာဟုသစ္စေန နေဝတ္တာနုက္ကံသေတိ၊ န ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သပ္ပုရိသဓမ္မော.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသပ္ပုရိသော ဝိနယဓရော ဟောတိ. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အဟံ ခေါမှိ ဝိနယဓရော၊ ဣမေ ပနညေ ဘိက္ခူ န ဝိနယဓရာ’တိ. သော တေန ဝိနယဓရတ္တေန အတ္တာနုက္ကံသေတိ၊ ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသပ္ပုရိသဓမ္မော. သပ္ပုရိသော စ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘န ခေါ ဝိနယဓရတ္တေန လောဘဓမ္မာ ဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ၊ ဒေါသဓမ္မာ ဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ၊ မောဟဓမ္မာ ဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ. နော စေပိ ဝိနယဓရော ဟောတိ၊ သော စ ဟောတိ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နော သာမီစိပ္ပဋိပန္နော အနုဓမ္မစာရီ၊ သော တတ္ထ ပုဇ္ဇော၊ သော တတ္ထ ပါသံသော’တိ. သော ပဋိပဒံယေဝ အန္တရံ ကရိတွာ တေန ဝိနယဓရတ္တေန နေဝတ္တာနုက္ကံသေတိ၊ န ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သပ္ပုရိသဓမ္မော.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသပ္ပုရိသော ဓမ္မကထိကော ဟောတိ. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အဟံ ခေါမှိ ဓမ္မကထိကော၊ ဣမေ ပနညေ ဘိက္ခူ န ဓမ္မကထိကာ’တိ. သော တေန ဓမ္မကထိကတ္တေန အတ္တာနုက္ကံသေတိ၊ ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသပ္ပုရိသဓမ္မော. သပ္ပုရိသော စ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘န ခေါ ဓမ္မကထိကတ္တေန လောဘဓမ္မာ ဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ၊ ဒေါသဓမ္မာ ဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ၊ မောဟဓမ္မာ ဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ. နော စေပိ ဓမ္မကထိကော ဟောတိ၊ သော စ ဟောတိ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နော သာမီစိပ္ပဋိပန္နော အနုဓမ္မစာရီ၊ သော တတ္ထ ပုဇ္ဇော၊ သော တတ္ထ ပါသံသော’တိ. သော ပဋိပဒံယေဝ အန္တရံ ကရိတွာ တေန ဓမ္မကထိကတ္တေန နေဝတ္တာနုက္ကံသေတိ၊ န ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သပ္ပုရိသဓမ္မော.

၁၀၇. ‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသပ္ပုရိသော အာရညိကော ဟောတိ. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အဟံ ခေါမှိ အာရညိကော ဣမေ ပနညေ ဘိက္ခူ န အာရညိကာ’တိ. သော တေန အာရညိကတ္တေန အတ္တာနုက္ကံသေတိ၊ ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသပ္ပုရိသဓမ္မော. သပ္ပုရိသော စ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘န ခေါ အာရညိကတ္တေန လောဘဓမ္မာ ဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ၊ ဒေါသဓမ္မာ ဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ၊ မောဟဓမ္မာ ဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ. နော စေပိ အာရညိကော ဟောတိ၊ သော စ ဟောတိ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နော သာမီစိပ္ပဋိပန္နော အနုဓမ္မစာရီ၊ သော တတ္ထ ပုဇ္ဇော၊ သော တတ္ထ ပါသံသော’တိ. သော ပဋိပဒံယေဝ အန္တရံ ကရိတွာ တေန အာရညိကတ္တေန နေဝတ္တာနုက္ကံသေတိ၊ န ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သပ္ပုရိသဓမ္မော.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသပ္ပုရိသော ပံသုကူလိကော ဟောတိ. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အဟံ ခေါမှိ ပံသုကူလိကော၊ ဣမေ ပနညေ ဘိက္ခူ န ပံသုကူလိကာ’တိ. သော တေန ပံသုကူလိကတ္တေန အတ္တာနုက္ကံသေတိ၊ ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသပ္ပုရိသဓမ္မော. သပ္ပုရိသော စ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘န ခေါ ပံသုကူလိကတ္တေန လောဘဓမ္မာ ဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ၊ ဒေါသဓမ္မာ ဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ၊ မောဟဓမ္မာ ဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ. နော စေပိ ပံသုကူလိကော ဟောတိ၊ သော စ ဟောတိ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နော သာမီစိပ္ပဋိပန္နော အနုဓမ္မစာရီ၊ သော တတ္ထ ပုဇ္ဇော၊ သော တတ္ထ ပါသံသော’တိ. သော ပဋိပဒံယေဝ အန္တရံ ကရိတွာ တေန ပံသုကူလိကတ္တေန နေဝတ္တာနုက္ကံသေတိ၊ န ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သပ္ပုရိသဓမ္မော.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသပ္ပုရိသော ပိဏ္ဍပါတိကော ဟောတိ. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အဟံ ခေါမှိ ပိဏ္ဍပါတိကော၊ ဣမေ ပနညေ ဘိက္ခူ န ပိဏ္ဍပါတိကာ’တိ. သော တေန ပိဏ္ဍပါတိကတ္တေန အတ္တာနုက္ကံသေတိ၊ ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသပ္ပုရိသဓမ္မော. သပ္ပုရိသော စ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘န ခေါ ပိဏ္ဍပါတိကတ္တေန လောဘဓမ္မာ ဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ၊ ဒေါသဓမ္မာ ဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ၊ မောဟဓမ္မာ ဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ. နော စေပိ ပိဏ္ဍပါတိကော ဟောတိ၊ သော စ ဟောတိ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နော သာမီစိပ္ပဋိပန္နော အနုဓမ္မစာရီ၊ သော တတ္ထ ပုဇ္ဇော၊ သော တတ္ထ ပါသံသော’တိ. သော ပဋိပဒံယေဝ အန္တရံ ကရိတွာ တေန ပိဏ္ဍပါတိကတ္တေန နေဝတ္တာနုက္ကံသေတိ၊ န ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သပ္ပုရိသဓမ္မော.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသပ္ပုရိသော ရုက္ခမူလိကော ဟောတိ. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အဟံ ခေါမှိ ရုက္ခမူလိကော၊ ဣမေ ပနညေ ဘိက္ခူ န ရုက္ခမူလိကာ’တိ. သော တေန ရုက္ခမူလိကတ္တေန အတ္တာနုက္ကံသေတိ၊ ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသပ္ပုရိသဓမ္မော. သပ္ပုရိသော စ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘န ခေါ ရုက္ခမူလိကတ္တေန လောဘဓမ္မာ ဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ၊ ဒေါသဓမ္မာ ဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ၊ မောဟဓမ္မာ ဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ. နော စေပိ ရုက္ခမူလိကော ဟောတိ၊ သော စ ဟောတိ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နော သာမီစိပ္ပဋိပန္နော အနုဓမ္မစာရီ၊ သော တတ္ထ ပုဇ္ဇော၊ သော တတ္ထ ပါသံသော’တိ. သော ပဋိပဒံယေဝ အန္တရံ ကရိတွာ တေန ရုက္ခမူလိကတ္တေန နေဝတ္တာနုက္ကံသေတိ၊ န ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သပ္ပုရိသဓမ္မော.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသပ္ပုရိသော သောသာနိကော ဟောတိ။ပေ။ အဗ္ဘောကာသိကော ဟောတိ။ နေသဇ္ဇိကော ဟောတိ။ ယထာသန္ထတိကော ဟောတိ။ ဧကာသနိကော ဟောတိ. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အဟံ ခေါမှိ ဧကာသနိကော၊ ဣမေ ပနညေ ဘိက္ခူ န ဧကာသနိကာ’တိ. သော တေန ဧကာသနိကတ္တေန အတ္တာနုက္ကံသေတိ၊ ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသပ္ပုရိသဓမ္မော. သပ္ပုရိသော စ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘န ခေါ ဧကာသနိကတ္တေန လောဘဓမ္မာ ဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ၊ ဒေါသဓမ္မာ ဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ၊ မောဟဓမ္မာ ဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ. နော စေပိ ဧကာသနိကော ဟောတိ၊ သော စ ဟောတိ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နော သာမီစိပ္ပဋိပန္နော အနုဓမ္မစာရီ၊ သော တတ္ထ ပုဇ္ဇော၊ သော တတ္ထ ပါသံသော’တိ. သော ပဋိပဒံယေဝ အန္တရံ ကရိတွာ တေန ဧကာသနိကတ္တေန နေဝတ္တာနုက္ကံသေတိ၊ န ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သပ္ပုရိသဓမ္မော.

၁၀၈. ‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသပ္ပုရိသော ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အဟံ ခေါမှိ ပဌမဇ္ဈာနသမာပတ္တိယာ လာဘီ၊ ဣမေ ပနညေ ဘိက္ခူ ပဌမဇ္ဈာနသမာပတ္တိယာ န လာဘိနော’တိ. သော တာယ ပဌမဇ္ဈာနသမာပတ္တိယာ အတ္တာနုက္ကံသေတိ၊ ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသပ္ပုရိသဓမ္မော. သပ္ပုရိသော စ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘ပဌမဇ္ဈာနသမာပတ္တိယာပိ ခေါ အတမ္မယတာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ. ယေန ယေန ဟိ မညန္တိ တတော တံ ဟောတိ အညထာ’တိ. သော အတမ္မယတညေဝ အန္တရံ ကရိတွာ တာယ ပဌမဇ္ဈာနသမာပတ္တိယာ နေဝတ္တာနုက္ကံသေတိ၊ န ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သပ္ပုရိသဓမ္မော.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသပ္ပုရိသော ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ စေတသော ဧကောဒိဘာဝံ အဝိတက္ကံ အဝိစာရံ သမာဓိဇံ ပီတိသုခံ ဒုတိယံ ဈာနံ။ပေ။ တတိယံ ဈာနံ။ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အဟံ ခေါမှိ စတုတ္ထဇ္ဈာနသမာပတ္တိယာ လာဘီ၊ ဣမေ ပနညေ ဘိက္ခူ စတုတ္ထဇ္ဈာနသမာပတ္တိယာ န လာဘိနော’တိ. သော တာယ စတုတ္ထဇ္ဈာနသမာပတ္တိယာ အတ္တာနုက္ကံသေတိ၊ ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသပ္ပုရိသဓမ္မော. သပ္ပုရိသော စ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘စတုတ္ထဇ္ဈာနသမာပတ္တိယာပိ ခေါ အတမ္မယတာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ. ယေန ယေန ဟိ မညန္တိ တတော တံ ဟောတိ အညထာ’တိ. သော အတမ္မယတညေဝ အန္တရံ ကရိတွာ တာယ စတုတ္ထဇ္ဈာနသမာပတ္တိယာ နေဝတ္တာနုက္ကံသေတိ၊ န ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သပ္ပုရိသဓမ္မော.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသပ္ပုရိသော သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ ‘အနန္တော အာကာသော’တိ အာကာသာနဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အဟံ ခေါမှိ အာကာသာနဉ္စာယတနသမာပတ္တိယာ လာဘီ၊ ဣမေ ပနညေ ဘိက္ခူ အာကာသာနဉ္စာယတနသမာပတ္တိယာ န လာဘိနော’တိ. သော တာယ အာကာသာနဉ္စာယတနသမာပတ္တိယာ အတ္တာနုက္ကံသေတိ၊ ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသပ္ပုရိသဓမ္မော. သပ္ပုရိသော စ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အာကာသာနဉ္စာယတနသမာပတ္တိယာပိ ခေါ အတမ္မယတာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ. ယေန ယေန ဟိ မညန္တိ တတော တံ ဟောတိ အညထာ’တိ. သော အတမ္မယတညေဝ အန္တရံ ကရိတွာ တာယ အာကာသာနဉ္စာယတနသမာပတ္တိယာ နေဝတ္တာနုက္ကံသေတိ၊ န ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သပ္ပုရိသဓမ္မော.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသပ္ပုရိသော သဗ္ဗသော အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘အနန္တံ ဝိညာဏ’န္တိ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အဟံ ခေါမှိ ဝိညာဏဉ္စာယတနသမာပတ္တိယာ လာဘီ၊ ဣမေ ပနညေ ဘိက္ခူ ဝိညာဏဉ္စာယတနသမာပတ္တိယာ န လာဘိနော’တိ. သော တာယ ဝိညာဏဉ္စာယတနသမာပတ္တိယာ အတ္တာနုက္ကံသေတိ၊ ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသပ္ပုရိသဓမ္မော. သပ္ပုရိသော စ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘ဝိညာဏဉ္စာယတနသမာပတ္တိယာပိ ခေါ အတမ္မယတာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ. ယေန ယေန ဟိ မညန္တိ တတော တံ ဟောတိ အညထာ’တိ. သော အတမ္မယတညေဝ အန္တရံ ကရိတွာ တာယ ဝိညာဏဉ္စာယတနသမာပတ္တိယာ နေဝတ္တာနုက္ကံသေတိ၊ န ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သပ္ပုရိသဓမ္မော.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသပ္ပုရိသော သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘နတ္ထိ ကိဉ္စီ’တိ အာကိဉ္စညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အဟံ ခေါမှိ အာကိဉ္စညာယတနသမာပတ္တိယာ လာဘီ၊ ဣမေ ပနညေ ဘိက္ခူ အာကိဉ္စညာယတနသမာပတ္တိယာ န လာဘိနော’တိ. သော တာယ အာကိဉ္စညာယတနသမာပတ္တိယာ အတ္တာနုက္ကံသေတိ၊ ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသပ္ပုရိသဓမ္မော. သပ္ပုရိသော စ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အာကိဉ္စညာယတနသမာပတ္တိယာပိ ခေါ အတမ္မယတာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ. ယေန ယေန ဟိ မညန္တိ တတော တံ ဟောတိ အညထာ’တိ. သော အတမ္မယတညေဝ အန္တရံ ကရိတွာ တာယ အာကိဉ္စညာယတနသမာပတ္တိယာ နေဝတ္တာနုက္ကံသေတိ၊ န ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သပ္ပုရိသဓမ္မော.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသပ္ပုရိသော သဗ္ဗသော အာကိဉ္စညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ နေဝသညာနာသညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အဟံ ခေါမှိ နေဝသညာနာသညာယတနသမာပတ္တိယာ လာဘီ၊ ဣမေ ပနညေ ဘိက္ခူ နေဝသညာနာသညာယတနသမာပတ္တိယာ န လာဘိနော’တိ. သော တာယ နေဝသညာနာသညာယတနသမာပတ္တိယာ အတ္တာနုက္ကံသေတိ၊ ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသပ္ပုရိသဓမ္မော. သပ္ပုရိသော စ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘နေဝသညာနာသညာယတနသမာပတ္တိယာပိ ခေါ အတမ္မယတာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ. ယေန ယေန ဟိ မညန္တိ တတော တံ ဟောတိ အညထာ’တိ. သော အတမ္မယတညေဝ အန္တရံ ကရိတွာ တာယ နေဝသညာနာသညာယတနသမာပတ္တိယာ နေဝတ္တာနုက္ကံသေတိ၊ န ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သပ္ပုရိသဓမ္မော.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သပ္ပုရိသော သဗ္ဗသော နေဝသညာနာသညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ သညာဝေဒယိတနိရောဓံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ပညာယ စဿ ဒိသွာ အာသဝါ [ဧကစ္စေ အာသဝါ (က.)] ပရိက္ခီဏာ ဟောန္တိ. အယံ [အယံ ခေါ (သျာ. ကံ.)]၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု န ကိဉ္စိ မညတိ၊ န ကုဟိဉ္စိ မညတိ၊ န ကေနစိ မညတီ’’တိ.

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနာ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ.

သပ္ပုရိသသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ တတိယံ.

၄. သေဝိတဗ္ဗာသေဝိတဗ္ဗသုတ္တံ

၁၀၉. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဘိက္ခဝေါ’’တိ. ‘‘ဘဒန္တေ’’တိ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သေဝိတဗ္ဗာသေဝိတဗ္ဗံ ဝေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဓမ္မပရိယာယံ ဒေသေဿာမိ. တံ သုဏာထ၊ သာဓုကံ မနသိ ကရောထ၊ ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ၊ ဘန္တေ’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

‘‘ကာယသမာစာရံပါဟံ [ပဟံ (သဗ္ဗတ္ထ)]၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ တဉ္စ အညမညံ ကာယသမာစာရံ. ဝစီသမာစာရံပါဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ တဉ္စ အညမညံ ဝစီသမာစာရံ. မနောသမာစာရံပါဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ တဉ္စ အညမညံ မနောသမာစာရံ. စိတ္တုပ္ပါဒံပါဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ တဉ္စ အညမညံ စိတ္တုပ္ပါဒံ. သညာပဋိလာဘံပါဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ တဉ္စ အညမညံ သညာပဋိလာဘံ. ဒိဋ္ဌိပဋိလာဘံပါဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ တဉ္စ အညမညံ ဒိဋ္ဌိပဋိလာဘံ. အတ္တဘာဝပဋိလာဘံပါဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ တဉ္စ အညမညံ အတ္တဘာဝပဋိလာဘ’’န္တိ.

ဧဝံ ဝုတ္တေ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣမဿ ခေါ အဟံ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ၊ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘတ္တဿ၊ ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာမိ.

၁၁၀. ‘‘‘ကာယသမာစာရံပါဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ တဉ္စ အညမညံ ကာယသမာစာရ’န္တိ – ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ယထာရူပံ၊ ဘန္တေ၊ ကာယသမာစာရံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ၊ ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ၊ ဧဝရူပေါ ကာယသမာစာရော န သေဝိတဗ္ဗော၊ ယထာရူပဉ္စ ခေါ၊ ဘန္တေ၊ ကာယသမာစာရံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ၊ ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ၊ ဧဝရူပေါ ကာယသမာစာရော သေဝိတဗ္ဗော.

၁၁၁. ‘‘ကထံရူပံ၊ ဘန္တေ၊ ကာယသမာစာရံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ၊ ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ? ဣဓ၊ ဘန္တေ၊ ဧကစ္စော ပါဏာတိပါတီ ဟောတိ လုဒ္ဒေါ လောဟိတပါဏိ ဟတပ္ပဟတေ နိဝိဋ္ဌော အဒယာပန္နော ပါဏဘူတေသု၊ အဒိန္နာဒါယီ ခေါ ပန ဟောတိ၊ ယံ တံ ပရဿ ပရဝိတ္တူပကရဏံ ဂါမဂတံ ဝါ အရညဂတံ ဝါ တံ အဒိန္နံ ထေယျသင်္ခါတံ အာဒါတာ ဟောတိ၊ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရီ ခေါ ပန ဟောတိ၊ ယာ တာ မာတုရက္ခိတာ ပိတုရက္ခိတာ မာတာပိတုရက္ခိတာ ဘာတုရက္ခိတာ ဘဂိနိရက္ခိတာ ဉာတိရက္ခိတာ ဂေါတ္တရက္ခိတာ ဓမ္မရက္ခိတာ သဿာမိကာ သပရိဒဏ္ဍာ အန္တမသော မာလာဂုဠပရိက္ခိတ္တာပိ တထာရူပါသု စာရိတ္တံ အာပဇ္ဇိတာ ဟောတိ – ဧဝရူပံ၊ ဘန္တေ၊ ကာယသမာစာရံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ၊ ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ.

‘‘ကထံရူပံ၊ ဘန္တေ၊ ကာယသမာစာရံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ၊ ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ? ဣဓ၊ ဘန္တေ၊ ဧကစ္စော ပါဏာတိပါတံ ပဟာယ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ နိဟိတဒဏ္ဍော နိဟိတသတ္ထော၊ လဇ္ဇီ ဒယာပန္နော သဗ္ဗပါဏဘူတဟိတာနုကမ္ပီ ဝိဟရတိ၊ အဒိန္နာဒါနံ ပဟာယ အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ၊ ယံ တံ ပရဿ ပရဝိတ္တူပကရဏံ ဂါမဂတံ ဝါ အရညဂတံ ဝါ တံ နာဒိန္နံ ထေယျသင်္ခါတံ အာဒါတာ ဟောတိ၊ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရံ ပဟာယ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ၊ ယာ တာ မာတုရက္ခိတာ ပိတုရက္ခိတာ မာတာပိတုရက္ခိတာ ဘာတုရက္ခိတာ ဘဂိနိရက္ခိတာ ဉာတိရက္ခိတာ ဂေါတ္တရက္ခိတာ ဓမ္မရက္ခိတာ သဿာမိကာ သပရိဒဏ္ဍာ အန္တမသော မာလာဂုဠပရိက္ခိတ္တာပိ တထာရူပါသု န စာရိတ္တံ အာပဇ္ဇိတာ ဟောတိ – ဧဝရူပံ၊ ဘန္တေ၊ ကာယသမာစာရံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ၊ ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ. ‘ကာယသမာစာရံပါဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ တဉ္စ အညမညံ ကာယသမာစာရ’န္တိ – ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

‘‘‘ဝစီသမာစာရံပါဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ တဉ္စ အညမညံ ဝစီသမာစာရ’န္တိ – ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ယထာရူပံ၊ ဘန္တေ၊ ဝစီသမာစာရံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ၊ ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ၊ ဧဝရူပေါ ဝစီသမာစာရော န သေဝိတဗ္ဗော၊ ယထာရူပဉ္စ ခေါ၊ ဘန္တေ၊ ဝစီသမာစာရံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ၊ ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ ဧဝရူပေါ ဝစီသမာစာရော သေဝိတဗ္ဗော.

၁၁၂. ‘‘ကထံရူပံ၊ ဘန္တေ၊ ဝစီသမာစာရံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ၊ ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ? ဣဓ၊ ဘန္တေ၊ ဧကစ္စော မုသာဝါဒီ ဟောတိ၊ သဘာဂတော [သဘဂ္ဂတော (ဗဟူသု)] ဝါ ပရိသာဂတော [ပရိသဂ္ဂတော (ဗဟူသု)] ဝါ ဉာတိမဇ္ဈဂတော ဝါ ပူဂမဇ္ဈဂတော ဝါ ရာဇကုလမဇ္ဈဂတော ဝါ အဘိနီတော သက္ခိပုဋ္ဌော – ‘ဧဟမ္ဘော ပုရိသ၊ ယံ ဇာနာသိ တံ ဝဒေဟီ’တိ သော အဇာနံ ဝါ အာဟ – ‘ဇာနာမီ’တိ၊ ဇာနံ ဝါ အာဟ – ‘န ဇာနာမီ’တိ၊ အပဿံ ဝါ အာဟ – ‘ပဿာမီ’တိ၊ ပဿံ ဝါ အာဟ – ‘န ပဿာမီ’တိ – ဣတိ [ပဿ မ. နိ. ၁.၄၄၀ သာလေယျကသုတ္တေ] အတ္တဟေတု ဝါ ပရဟေတု ဝါ အာမိသကိဉ္စိက္ခဟေတု [ကိဉ္စက္ခဟေတု (သီ.)] ဝါ သမ္ပဇာနမုသာ ဘာသိတာ ဟောတိ၊ ပိသုဏဝါစော ခေါ ပန ဟောတိ၊ ဣတော သုတွာ အမုတြ အက္ခာတာ ဣမေသံ ဘေဒါယ၊ အမုတြ ဝါ သုတွာ ဣမေသံ အက္ခာတာ အမူသံ ဘေဒါယ – ဣတိ သမဂ္ဂါနံ ဝါ ဘေတ္တာ၊ ဘိန္နာနံ ဝါ အနုပ္ပဒါတာ၊ ဝဂ္ဂါရာမော၊ ဝဂ္ဂရတော၊ ဝဂ္ဂနန္ဒီ၊ ဝဂ္ဂကရဏိံ ဝါစံ ဘာသိတာ ဟောတိ၊ ဖရုသဝါစော ခေါ ပန ဟောတိ၊ ယာ သာ ဝါစာ ကဏ္ဍကာ ကက္ကသာ ဖရုသာ ပရကဋုကာ ပရာဘိသဇ္ဇနီ ကောဓသာမန္တာ အသမာဓိသံဝတ္တနိကာ၊ တထာရူပိံ ဝါစံ ဘာသိတာ ဟောတိ၊ သမ္ဖပ္ပလာပီ ခေါ ပန ဟောတိ အကာလဝါဒီ အဘူတဝါဒီ အနတ္ထဝါဒီ အဓမ္မဝါဒီ အဝိနယဝါဒီ၊ အနိဓာနဝတိံ ဝါစံ ဘာသိတာ ဟောတိ အကာလေန အနပဒေသံ အပရိယန္တဝတိံ အနတ္ထသံဟိတံ – ဧဝရူပံ၊ ဘန္တေ၊ ဝစီသမာစာရံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ၊ ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ.

‘‘ကထံရူပံ၊ ဘန္တေ၊ ဝစီသမာစာရံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ၊ ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ? ဣဓ၊ ဘန္တေ၊ ဧကစ္စော မုသာဝါဒံ ပဟာယ မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ သဘာဂတော ဝါ ပရိသာဂတော ဝါ ဉာတိမဇ္ဈဂတော ဝါ ပူဂမဇ္ဈဂတော ဝါ ရာဇကုလမဇ္ဈဂတော ဝါ အဘိနီတော သက္ခိပုဋ္ဌော – ‘ဧဟမ္ဘော ပုရိသ၊ ယံ ဇာနာသိ တံ ဝဒေဟီ’တိ သော အဇာနံ ဝါ အာဟ – ‘န ဇာနာမီ’တိ၊ ဇာနံ ဝါ အာဟ – ‘ဇာနာမီ’တိ၊ အပဿံ ဝါ အာဟ – ‘န ပဿာမီ’တိ၊ ပဿံ ဝါ အာဟ – ‘ပဿာမီ’တိ – ဣတိ အတ္တဟေတု ဝါ ပရဟေတု ဝါ အာမိသကိဉ္စိက္ခဟေတု ဝါ န သမ္ပဇာနမုသာ ဘာသိတာ ဟောတိ၊ ပိသုဏံ ဝါစံ ပဟာယ ပိသုဏာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဟောတိ၊ ဣတော သုတွာ န အမုတြ အက္ခာတာ ဣမေသံ ဘေဒါယ၊ အမုတြ ဝါ သုတွာ န ဣမေသံ အက္ခာတာ အမူသံ ဘေဒါယ – ဣတိ ဘိန္နာနံ ဝါ သန္ဓာတာ သဟိတာနံ ဝါ အနုပ္ပဒါတာ သမဂ္ဂါရာမော သမဂ္ဂရတော သမဂ္ဂနန္ဒီ သမဂ္ဂကရဏိံ ဝါစံ ဘာသိတာ ဟောတိ၊ ဖရုသံ ဝါစံ ပဟာယ ဖရုသာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဟောတိ၊ ယာ သာ ဝါစာ နေလာ ကဏ္ဏသုခါ ပေမနီယာ ဟဒယင်္ဂမာ ပေါရီ ဗဟုဇနကန္တာ ဗဟုဇနမနာပါ တထာရူပိံ ဝါစံ ဘာသိတာ ဟောတိ၊ သမ္ဖပ္ပလာပံ ပဟာယ သမ္ဖပ္ပလာပါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ ကာလဝါဒီ ဘူတဝါဒီ အတ္ထဝါဒီ ဓမ္မဝါဒီ ဝိနယဝါဒီ၊ နိဓာနဝတိံ ဝါစံ ဘာသိတာ ဟောတိ ကာလေန သာပဒေသံ ပရိယန္တဝတိံ အတ္ထသံဟိတံ – ဧဝရူပံ၊ ဘန္တေ၊ ဝစီသမာစာရံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ၊ ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ. ‘ဝစီသမာစာရံပါဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ တဉ္စ အညမညံ ဝစီသမာစာရ’န္တိ – ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

‘‘‘မနောသမာစာရံပါဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ တဉ္စ အညမညံ မနောသမာစာရ’န္တိ – ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ယထာရူပံ၊ ဘန္တေ၊ မနောသမာစာရံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ၊ ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ ဧဝရူပေါ မနောသမာစာရော န သေဝိတဗ္ဗော၊ ယထာရူပဉ္စ ခေါ၊ ဘန္တေ၊ မနောသမာစာရံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ၊ ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ ဧဝရူပေါ မနောသမာစာရော သေဝိတဗ္ဗော.

၁၁၃. ‘‘ကထံရူပံ၊ ဘန္တေ၊ မနောသမာစာရံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ၊ ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ? ဣဓ၊ ဘန္တေ၊ ဧကစ္စော အဘိဇ္ဈာလု ဟောတိ၊ ယံ တံ ပရဿ ပရဝိတ္တူပကရဏံ တံ အဘိဇ္ဈာတာ ဟောတိ – ‘အဟော ဝတ ယံ ပရဿ တံ မမဿာ’တိ၊ ဗျာပန္နစိတ္တော ခေါ ပန ဟောတိ ပဒုဋ္ဌမနသင်္ကပ္ပေါ – ‘ဣမေ သတ္တာ ဟညန္တု ဝါ ဝဇ္ဈန္တု ဝါ ဥစ္ဆိဇ္ဇန္တု ဝါ ဝိနဿန္တု ဝါ မာ ဝါ အဟေသု’န္တိ – ဧဝရူပံ၊ ဘန္တေ၊ မနောသမာစာရံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ၊ ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ.

‘‘ကထံရူပံ၊ ဘန္တေ၊ မနောသမာစာရံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ၊ ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ? ဣဓ၊ ဘန္တေ၊ ဧကစ္စော အနဘိဇ္ဈာလု ဟောတိ၊ ယံ တံ ပရဿ ပရဝိတ္တူပကရဏံ တံ နာဘိဇ္ဈာတာ ဟောတိ – ‘အဟော ဝတ ယံ ပရဿ တံ မမဿာ’တိ၊ အဗျာပန္နစိတ္တော ခေါ ပန ဟောတိ အပ္ပဒုဋ္ဌမနသင်္ကပ္ပေါ – ‘ဣမေ သတ္တာ အဝေရာ အဗျာဗဇ္ဈာ [အဗျာပဇ္ဈာ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ. က.)] အနီဃာ သုခီ အတ္တာနံ ပရိဟရန္တူ’တိ – ဧဝရူပံ၊ ဘန္တေ၊ မနောသမာစာရံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ၊ ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ. ‘မနောသမာစာရံပါဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ တဉ္စ အညမညံ မနောသမာစာရ’န္တိ – ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

၁၁၄. ‘‘‘စိတ္တုပ္ပါဒံပါဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ တဉ္စ အညမညံ စိတ္တုပ္ပါဒ’န္တိ – ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ယထာရူပံ၊ ဘန္တေ၊ စိတ္တုပ္ပါဒံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ၊ ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ ဧဝရူပေါ စိတ္တုပ္ပါဒေါ န သေဝိတဗ္ဗော၊ ယထာရူပဉ္စ ခေါ၊ ဘန္တေ၊ စိတ္တုပ္ပါဒံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ၊ ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ ဧဝရူပေါ စိတ္တုပ္ပါဒေါ သေဝိတဗ္ဗော.

‘‘ကထံရူပံ၊ ဘန္တေ၊ စိတ္တုပ္ပါဒံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ၊ ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ? ဣဓ၊ ဘန္တေ၊ ဧကစ္စော အဘိဇ္ဈာလု ဟောတိ၊ အဘိဇ္ဈာသဟဂတေန စေတသာ ဝိဟရတိ၊ ဗျာပါဒဝါ ဟောတိ၊ ဗျာပါဒသဟဂတေန စေတသာ ဝိဟရတိ၊ ဝိဟေသဝါ ဟောတိ၊ ဝိဟေသာသဟဂတေန စေတသာ ဝိဟရတိ – ဧဝရူပံ၊ ဘန္တေ၊ စိတ္တုပ္ပါဒံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ၊ ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ.

‘‘ကထံရူပံ၊ ဘန္တေ၊ စိတ္တုပ္ပါဒံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ၊ ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ? ဣဓ၊ ဘန္တေ၊ ဧကစ္စော အနဘိဇ္ဈာလု ဟောတိ၊ အနဘိဇ္ဈာသဟဂတေန စေတသာ ဝိဟရတိ၊ အဗျာပါဒဝါ ဟောတိ၊ အဗျာပါဒသဟဂတေန စေတသာ ဝိဟရတိ၊ အဝိဟေသဝါ ဟောတိ၊ အဝိဟေသာသဟဂတေန စေတသာ ဝိဟရတိ – ဧဝရူပံ၊ ဘန္တေ၊ စိတ္တုပ္ပါဒံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ၊ ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ. ‘စိတ္တုပ္ပါဒံပါဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ တဉ္စ အညမညံ စိတ္တုပ္ပါဒ’န္တိ – ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

၁၁၅. ‘‘‘သညာပဋိလာဘံပါဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ တဉ္စ အညမညံ သညာပဋိလာဘ’န္တိ – ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ယထာရူပံ၊ ဘန္တေ၊ သညာပဋိလာဘံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ၊ ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ ဧဝရူပေါ သညာပဋိလာဘော န သေဝိတဗ္ဗော၊ ယထာရူပဉ္စ ခေါ၊ ဘန္တေ၊ သညာပဋိလာဘံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ၊ ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ ဧဝရူပေါ သညာပဋိလာဘော သေဝိတဗ္ဗော.

‘‘ကထံရူပံ၊ ဘန္တေ၊ သညာပဋိလာဘံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ၊ ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ? ဣဓ၊ ဘန္တေ၊ ဧကစ္စော အဘိဇ္ဈာလု ဟောတိ၊ အဘိဇ္ဈာသဟဂတာယ သညာယ ဝိဟရတိ၊ ဗျာပါဒဝါ ဟောတိ၊ ဗျာပါဒသဟဂတာယ သညာယ ဝိဟရတိ၊ ဝိဟေသဝါ ဟောတိ၊ ဝိဟေသာသဟဂတာယ သညာယ ဝိဟရတိ – ဧဝရူပံ၊ ဘန္တေ၊ သညာပဋိလာဘံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ၊ ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ.

‘‘ကထံရူပံ၊ ဘန္တေ၊ သညာပဋိလာဘံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ၊ ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ? ဣဓ၊ ဘန္တေ၊ ဧကစ္စော အနဘိဇ္ဈာလု ဟောတိ၊ အနဘိဇ္ဈာသဟဂတာယ သညာယ ဝိဟရတိ၊ အဗျာပါဒဝါ ဟောတိ၊ အဗျာပါဒသဟဂတာယ သညာယ ဝိဟရတိ၊ အဝိဟေသဝါ ဟောတိ၊ အဝိဟေသာသဟဂတာယ သညာယ ဝိဟရတိ – ဧဝရူပံ၊ ဘန္တေ၊ သညာပဋိလာဘံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ၊ ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ. ‘သညာပဋိလာဘံပါဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ တဉ္စ အညမညံ သညာပဋိလာဘ’န္တိ – ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

၁၁၆. ‘‘‘ဒိဋ္ဌိပဋိလာဘံပါဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ တဉ္စ အညမညံ ဒိဋ္ဌိပဋိလာဘ’န္တိ – ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ယထာရူပံ၊ ဘန္တေ၊ ဒိဋ္ဌိပဋိလာဘံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ၊ ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ ဧဝရူပေါ ဒိဋ္ဌိပဋိလာဘော န သေဝိတဗ္ဗော၊ ယထာရူပဉ္စ ခေါ၊ ဘန္တေ၊ ဒိဋ္ဌိပဋိလာဘံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ၊ ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ – ဧဝရူပေါ ဒိဋ္ဌိပဋိလာဘော သေဝိတဗ္ဗော.

‘‘ကထံရူပံ၊ ဘန္တေ၊ ဒိဋ္ဌိပဋိလာဘံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ၊ ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ? ဣဓ၊ ဘန္တေ၊ ဧကစ္စော ဧဝံဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ – ‘နတ္ထိ ဒိန္နံ၊ နတ္ထိ ယိဋ္ဌံ၊ နတ္ထိ ဟုတံ၊ နတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော၊ နတ္ထိ အယံ လောကော၊ နတ္ထိ ပရော လောကော၊ နတ္ထိ မာတာ၊ နတ္ထိ ပိတာ၊ နတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ၊ နတ္ထိ လောကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ သမ္မဂ္ဂတာ သမ္မာပဋိပန္နာ ယေ ဣမဉ္စ လောကံ ပရဉ္စ လောကံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေန္တီ’တိ – ဧဝရူပံ၊ ဘန္တေ၊ ဒိဋ္ဌိပဋိလာဘံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ၊ ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ.

‘‘ကထံရူပံ၊ ဘန္တေ၊ ဒိဋ္ဌိပဋိလာဘံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ၊ ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ? ဣဓ၊ ဘန္တေ၊ ဧကစ္စော ဧဝံဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ – ‘အတ္ထိ ဒိန္နံ၊ အတ္ထိ ယိဋ္ဌံ၊ အတ္ထိ ဟုတံ၊ အတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော၊ အတ္ထိ အယံ လောကော၊ အတ္ထိ ပရော လောကော၊ အတ္ထိ မာတာ၊ အတ္ထိ ပိတာ၊ အတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ၊ အတ္ထိ လောကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ သမ္မဂ္ဂတာ သမ္မာပဋိပန္နာ ယေ ဣမဉ္စ လောကံ ပရဉ္စ လောကံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေန္တီ’တိ – ဧဝရူပံ၊ ဘန္တေ၊ ဒိဋ္ဌိပဋိလာဘံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ၊ ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ. ‘ဒိဋ္ဌိပဋိလာဘံပါဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ တဉ္စ အညမညံ ဒိဋ္ဌိပဋိလာဘ’န္တိ – ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

၁၁၇. ‘‘‘အတ္တဘာဝပဋိလာဘံပါဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ တဉ္စ အညမညံ အတ္တဘာဝပဋိလာဘ’န္တိ – ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ယထာရူပံ၊ ဘန္တေ၊ အတ္တဘာဝပဋိလာဘံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ၊ ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ – ဧဝရူပေါ အတ္တဘာဝပဋိလာဘော န သေဝိတဗ္ဗော၊ ယထာရူပဉ္စ ခေါ၊ ဘန္တေ၊ အတ္တဘာဝပဋိလာဘံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ၊ ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ – ဧဝရူပေါ အတ္တဘာဝပဋိလာဘော သေဝိတဗ္ဗော.

‘‘ကထံရူပံ၊ ဘန္တေ၊ အတ္တဘာဝပဋိလာဘံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ၊ ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ? သဗျာဗဇ္ဈံ [သဗျာပဇ္ဈံ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ. က.)]၊ ဘန္တေ၊ အတ္တဘာဝပဋိလာဘံ အဘိနိဗ္ဗတ္တယတော အပရိနိဋ္ဌိတဘာဝါယ အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ၊ ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ၊ အဗျာဗဇ္ဈံ၊ ဘန္တေ၊ အတ္တဘာဝပဋိလာဘံ အဘိနိဗ္ဗတ္တယတော ပရိနိဋ္ဌိတဘာဝါယ အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ၊ ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ. ‘အတ္တဘာဝပဋိလာဘံပါဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ တဉ္စ အညမညံ အတ္တဘာဝပဋိလာဘ’န္တိ – ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

‘‘ဣမဿ ခေါ အဟံ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ၊ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘတ္တဿ၊ ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာမီ’’တိ.

၁၁၈. ‘‘သာဓု သာဓု၊ သာရိပုတ္တ! သာဓု ခေါ တွံ၊ သာရိပုတ္တ၊ ဣမဿ မယာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ၊ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘတ္တဿ၊ ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာသိ.

‘‘‘ကာယသမာစာရံပါဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ တဉ္စ အညမညံ ကာယသမာစာရ’န္တိ – ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ မယာ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ယထာရူပံ၊ သာရိပုတ္တ၊ ကာယသမာစာရံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ၊ ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ ဧဝရူပေါ ကာယသမာစာရော န သေဝိတဗ္ဗော၊ ယထာရူပဉ္စ ခေါ၊ သာရိပုတ္တ၊ ကာယသမာစာရံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ၊ ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ – ဧဝရူပေါ ကာယသမာစာရော သေဝိတဗ္ဗော.

‘‘ကထံရူပံ၊ သာရိပုတ္တ၊ ကာယသမာစာရံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ၊ ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ? ဣဓ၊ သာရိပုတ္တ၊ ဧကစ္စော ပါဏာတိပါတီ ဟောတိ လုဒ္ဒေါ လောဟိတပါဏိ ဟတပ္ပဟတေ နိဝိဋ္ဌော အဒယာပန္နော ပါဏဘူတေသု၊ အဒိန္နာဒါယီ ခေါ ပန ဟောတိ၊ ယံ တံ ပရဿ ပရဝိတ္တူပကရဏံ ဂါမဂတံ ဝါ အရညဂတံ ဝါ တံ အဒိန္နံ ထေယျသင်္ခါတံ အာဒါတာ ဟောတိ၊ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရီ ခေါ ပန ဟောတိ၊ ယာ တာ မာတုရက္ခိတာ ပိတုရက္ခိတာ မာတာပိတုရက္ခိတာ ဘာတုရက္ခိတာ ဘဂိနိရက္ခိတာ ဉာတိရက္ခိတာ ဂေါတ္တရက္ခိတာ ဓမ္မရက္ခိတာ သဿာမိကာ သပရိဒဏ္ဍာ အန္တမသော မာလာဂုဠပရိက္ခိတ္တာပိ တထာရူပါသု စာရိတ္တံ အာပဇ္ဇိတာ ဟောတိ – ဧဝရူပံ၊ သာရိပုတ္တ၊ ကာယသမာစာရံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ၊ ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ.

‘‘ကထံရူပံ၊ သာရိပုတ္တ၊ ကာယသမာစာရံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ၊ ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ? ဣဓ၊ သာရိပုတ္တ၊ ဧကစ္စော ပါဏာတိပါတံ ပဟာယ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ နိဟိတဒဏ္ဍော နိဟိတသတ္ထော၊ လဇ္ဇီ ဒယာပန္နော သဗ္ဗပါဏဘူတဟိတာနုကမ္ပီ ဝိဟရတိ၊ အဒိန္နာဒါနံ ပဟာယ အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ၊ ယံ တံ ပရဿ ပရဝိတ္တူပကရဏံ ဂါမဂတံ ဝါ အရညဂတံ ဝါ တံ နာဒိန္နံ ထေယျသင်္ခါတံ အာဒါတာ ဟောတိ၊ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရံ ပဟာယ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ၊ ယာ တာ မာတုရက္ခိတာ ပိတုရက္ခိတာ မာတာပိတုရက္ခိတာ ဘာတုရက္ခိတာ ဘဂိနိရက္ခိတာ ဉာတိရက္ခိတာ ဂေါတ္တရက္ခိတာ ဓမ္မရက္ခိတာ သဿာမိကာ သပရိဒဏ္ဍာ အန္တမသော မာလာဂုဠပရိက္ခိတ္တာပိ တထာရူပါသု န စာရိတ္တံ အာပဇ္ဇိတာ ဟောတိ – ဧဝရူပံ၊ သာရိပုတ္တ၊ ကာယသမာစာရံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ၊ ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ. ‘ကာယသမာစာရံပါဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ တဉ္စ အညမညံ ကာယသမာစာရ’န္တိ – ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ မယာ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

‘‘ဝစီသမာစာရံပါဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ ။ပေ။ မနောသမာစာရံပါဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ။ပေ။ စိတ္တုပ္ပါဒံပါဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ။ပေ။ သညာပဋိလာဘံပါဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ။ပေ။ ဒိဋ္ဌိပဋိလာဘံပါဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ။ပေ။.

‘‘‘အတ္တဘာဝပဋိလာဘံပါဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ တဉ္စ အညမညံ အတ္တဘာဝပဋိလာဘ’န္တိ – ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ မယာ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ယထာရူပံ၊ သာရိပုတ္တ၊ အတ္တဘာဝပဋိလာဘံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ၊ ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ ဧဝရူပေါ အတ္တဘာဝပဋိလာဘော န သေဝိတဗ္ဗော၊ ယထာရူပဉ္စ ခေါ၊ သာရိပုတ္တ၊ အတ္တဘာဝပဋိလာဘံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ၊ ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ – ဧဝရူပေါ အတ္တဘာဝပဋိလာဘော သေဝိတဗ္ဗော.

‘‘ကထံရူပံ၊ သာရိပုတ္တ၊ အတ္တဘာဝပဋိလာဘံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ၊ ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ? သဗျာဗဇ္ဈံ၊ သာရိပုတ္တ၊ အတ္တဘာဝပဋိလာဘံ အဘိနိဗ္ဗတ္တယတော အပရိနိဋ္ဌိတဘာဝါယ အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ၊ ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ၊ အဗျာဗဇ္ဈံ၊ သာရိပုတ္တ၊ အတ္တဘာဝပဋိလာဘံ အဘိနိဗ္ဗတ္တယတော ပရိနိဋ္ဌိတဘာဝါယ အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ၊ ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ. ‘အတ္တဘာဝပဋိလာဘံပါဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ တဉ္စ အညမညံ အတ္တဘာဝပဋိလာဘ’န္တိ – ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ မယာ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ. ဣမဿ ခေါ၊ သာရိပုတ္တ၊ မယာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

၁၁၉. ‘‘စက္ခုဝိညေယျံ ရူပံပါဟံ၊ သာရိပုတ္တ၊ ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ သောတဝိညေယျံ သဒ္ဒံပါဟံ၊ သာရိပုတ္တ၊ ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ ဃာနဝိညေယျံ ဂန္ဓံပါဟံ၊ သာရိပုတ္တ၊ ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ ဇိဝှါဝိညေယျံ ရသံပါဟံ၊ သာရိပုတ္တ၊ ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ ကာယဝိညေယျံ ဖောဋ္ဌဗ္ဗံပါဟံ၊ သာရိပုတ္တ၊ ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ မနောဝိညေယျံ ဓမ္မံပါဟံ၊ သာရိပုတ္တ၊ ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ အသေဝိတဗ္ဗမ္ပီ’’တိ.

ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣမဿ ခေါ အဟံ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ၊ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘတ္တဿ၊ ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာမိ. ‘စက္ခုဝိညေယျံ ရူပံပါဟံ၊ သာရိပုတ္တ၊ ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ အသေဝိတဗ္ဗမ္ပီ’တိ – ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ယထာရူပံ၊ ဘန္တေ၊ စက္ခုဝိညေယျံ ရူပံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ၊ ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ ဧဝရူပံ စက္ခုဝိညေယျံ ရူပံ န သေဝိတဗ္ဗံ၊ ယထာရူပဉ္စ ခေါ၊ ဘန္တေ၊ စက္ခုဝိညေယျံ ရူပံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ၊ ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ ဧဝရူပံ စက္ခုဝိညေယျံ ရူပံ သေဝိတဗ္ဗံ. ‘စက္ခုဝိညေယျံ ရူပံပါဟံ၊ သာရိပုတ္တ၊ ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ အသေဝိတဗ္ဗမ္ပီ’တိ – ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

‘‘သောတဝိညေယျံ သဒ္ဒံပါဟံ၊ သာရိပုတ္တ။ပေ။ ဧဝရူပေါ သောတဝိညေယျော သဒ္ဒေါ န သေဝိတဗ္ဗော။ ဧဝရူပေါ သောတဝိညေယျော သဒ္ဒေါ သေဝိတဗ္ဗော။ ဧဝရူပေါ ဃာနဝိညေယျော ဂန္ဓော န သေဝိတဗ္ဗော။ ဧဝရူပေါ ဃာနဝိညေယျော ဂန္ဓော သေဝိတဗ္ဗော။ ဧဝရူပေါ ဇိဝှါဝိညေယျော ရသော န သေဝိတဗ္ဗော။ ဧဝရူပေါ ဇိဝှါဝိညေယျော ရသော သေဝိတဗ္ဗော။ ကာယဝိညေယျံ ဖောဋ္ဌဗ္ဗံပါဟံ၊ သာရိပုတ္တ ။ ဧဝရူပေါ ကာယဝိညေယျော ဖောဋ္ဌဗ္ဗော န သေဝိတဗ္ဗော။ ဧဝရူပေါ ကာယဝိညေယျော ဖောဋ္ဌဗ္ဗော သေဝိတဗ္ဗော.

‘‘‘မနောဝိညေယျံ ဓမ္မံပါဟံ၊ သာရိပုတ္တ၊ ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ အသေဝိတဗ္ဗမ္ပီ’တိ – ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ယထာရူပံ၊ ဘန္တေ၊ မနောဝိညေယျံ ဓမ္မံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ၊ ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ ဧဝရူပေါ မနောဝိညေယျော ဓမ္မော န သေဝိတဗ္ဗော၊ ယထာရူပဉ္စ ခေါ၊ ဘန္တေ၊ မနောဝိညေယျံ ဓမ္မံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ၊ ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ ဧဝရူပေါ မနောဝိညေယျော ဓမ္မော သေဝိတဗ္ဗော. ‘မနောဝိညေယျံ ဓမ္မံပါဟံ၊ သာရိပုတ္တ၊ ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ အသေဝိတဗ္ဗမ္ပီ’တိ – ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ. ဣမဿ ခေါ အဟံ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ၊ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘတ္တဿ၊ ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာမီ’’တိ.

၁၂၀. ‘‘သာဓု သာဓု၊ သာရိပုတ္တ! သာဓု ခေါ တွံ၊ သာရိပုတ္တ၊ ဣမဿ မယာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ၊ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘတ္တဿ၊ ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာသိ. ‘စက္ခုဝိညေယျံ ရူပံပါဟံ၊ သာရိပုတ္တ၊ ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ အသေဝိတဗ္ဗမ္ပီ’တိ – ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ မယာ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ယထာရူပံ၊ သာရိပုတ္တ၊ စက္ခုဝိညေယျံ ရူပံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ၊ ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ ဧဝရူပံ စက္ခုဝိညေယျံ ရူပံ န သေဝိတဗ္ဗံ၊ ယထာရူပဉ္စ ခေါ၊ သာရိပုတ္တ၊ စက္ခုဝိညေယျံ ရူပံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ၊ ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ ဧဝရူပံ စက္ခုဝိညေယျံ ရူပံ သေဝိတဗ္ဗံ. ‘စက္ခုဝိညေယျံ ရူပံပါဟံ၊ သာရိပုတ္တ၊ ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ အသေဝိတဗ္ဗမ္ပီ’တိ – ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ မယာ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

‘‘သောတဝိညေယျံ သဒ္ဒံပါဟံ၊ သာရိပုတ္တ။ပေ။ ဧဝရူပေါ သောတဝိညေယျော သဒ္ဒေါ န သေဝိတဗ္ဗော။ ဧဝရူပေါ သောတဝိညေယျော သဒ္ဒေါ သေဝိတဗ္ဗော။ ဧဝရူပေါ ဃာနဝိညေယျော ဂန္ဓော န သေဝိတဗ္ဗော။ ဧဝရူပေါ ဃာနဝိညေယျော ဂန္ဓော သေဝိတဗ္ဗော။ ဧဝရူပေါ ဇိဝှါဝိညေယျော ရသော န သေဝိတဗ္ဗော။ ဧဝရူပေါ ဇိဝှါဝိညေယျော ရသော သေဝိတဗ္ဗော။ ဧဝရူပေါ ကာယဝိညေယျော ဖောဋ္ဌဗ္ဗော န သေဝိတဗ္ဗော။ ဧဝရူပေါ ကာယဝိညေယျော ဖောဋ္ဌဗ္ဗော သေဝိတဗ္ဗော.

‘‘မနောဝိညေယျံ ဓမ္မံပါဟံ၊ သာရိပုတ္တ။ပေ။ ဧဝရူပေါ မနောဝိညေယျော ဓမ္မော န သေဝိတဗ္ဗော။ ဧဝရူပေါ မနောဝိညေယျော ဓမ္မော သေဝိတဗ္ဗော. ‘မနောဝိညေယျံ ဓမ္မံပါဟံ၊ သာရိပုတ္တ၊ ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ အသေဝိတဗ္ဗမ္ပီ’တိ – ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ မယာ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ. ဣမဿ ခေါ၊ သာရိပုတ္တ၊ မယာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

၁၂၁. ‘‘စီဝရံပါဟံ၊ သာရိပုတ္တ၊ ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ။ပေ။ ပိဏ္ဍပါတံပါဟံ၊ သာရိပုတ္တ။ သေနာသနံပါဟံ၊ သာရိပုတ္တ။ ဂါမံပါဟံ၊ သာရိပုတ္တ။ နိဂမံပါဟံ၊ သာရိပုတ္တ။ နဂရံပါဟံ၊ သာရိပုတ္တ။ ဇနပဒံပါဟံ၊ သာရိပုတ္တ။ ပုဂ္ဂလံပါဟံ၊ သာရိပုတ္တ၊ ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ အသေဝိတဗ္ဗမ္ပီ’’တိ.

ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣမဿ ခေါ အဟံ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ၊ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘတ္တဿ၊ ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာမိ. ‘စီဝရံပါဟံ၊ သာရိပုတ္တ၊ ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ အသေဝိတဗ္ဗမ္ပီ’တိ – ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ယထာရူပံ၊ ဘန္တေ၊ စီဝရံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ၊ ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ ဧဝရူပံ စီဝရံ န သေဝိတဗ္ဗံ၊ ယထာရူပဉ္စ ခေါ၊ ဘန္တေ၊ စီဝရံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ၊ ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ ဧဝရူပံ စီဝရံ သေဝိတဗ္ဗံ. ‘စီဝရံပါဟံ၊ သာရိပုတ္တ၊ ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ အသေဝိတဗ္ဗမ္ပီ’တိ – ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

‘‘ပိဏ္ဍပါတံပါဟံ၊ သာရိပုတ္တ။ပေ။ ဧဝရူပေါ ပိဏ္ဍပါတော န သေဝိတဗ္ဗော။ ဧဝရူပေါ ပိဏ္ဍပါတော သေဝိတဗ္ဗော။ သေနာသနံပါဟံ၊ သာရိပုတ္တ။ပေ။ ဧဝရူပံ သေနာသနံ န သေဝိတဗ္ဗံ။ ဧဝရူပံ သေနာသနံ သေဝိတဗ္ဗံ။ ဂါမံပါဟံ၊ သာရိပုတ္တ ။ပေ။ ဧဝရူပေါ ဂါမော န သေဝိတဗ္ဗော။ ဧဝရူပေါ ဂါမော သေဝိတဗ္ဗော။ ဧဝရူပေါ နိဂမော န သေဝိတဗ္ဗော။ ဧဝရူပေါ နိဂမော သေဝိတဗ္ဗော။ ဧဝရူပံ နဂရံ န သေဝိတဗ္ဗံ။ ဧဝရူပံ နဂရံ သေဝိတဗ္ဗံ။ ဧဝရူပေါ ဇနပဒေါ န သေဝိတဗ္ဗော။ ဧဝရူပေါ ဇနပဒေါ သေဝိတဗ္ဗော.

‘‘‘ပုဂ္ဂလံပါဟံ၊ သာရိပုတ္တ၊ ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ အသေဝိတဗ္ဗမ္ပီ’တိ – ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ယထာရူပံ၊ ဘန္တေ၊ ပုဂ္ဂလံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ၊ ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော န သေဝိတဗ္ဗော၊ ယထာရူပဉ္စ ခေါ၊ ဘန္တေ၊ ပုဂ္ဂလံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ၊ ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော သေဝိတဗ္ဗော. ‘ပုဂ္ဂလံပါဟံ၊ သာရိပုတ္တ၊ ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ အသေဝိတဗ္ဗမ္ပီ’တိ – ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တန္တိ. ဣမဿ ခေါ အဟံ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ၊ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘတ္တဿ ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာမီ’’တိ.

၁၂၂. ‘‘သာဓု သာဓု၊ သာရိပုတ္တ! သာဓု ခေါ တွံ၊ သာရိပုတ္တ၊ ဣမဿ မယာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ၊ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘတ္တဿ ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာသိ. ‘စီဝရံပါဟံ၊ သာရိပုတ္တ၊ ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ အသေဝိတဗ္ဗမ္ပီ’တိ – ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ မယာ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ယထာရူပံ၊ သာရိပုတ္တ၊ စီဝရံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ၊ ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ ဧဝရူပံ စီဝရံ န သေဝိတဗ္ဗံ၊ ယထာရူပဉ္စ ခေါ၊ သာရိပုတ္တ၊ စီဝရံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ၊ ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ ဧဝရူပံ စီဝရံ သေဝိတဗ္ဗံ. ‘စီဝရံပါဟံ၊ သာရိပုတ္တ၊ ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ အသေဝိတဗ္ဗမ္ပီ’တိ – ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ မယာ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ. (ယထာ ပဌမံ တထာ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ) ဧဝရူပေါ ပိဏ္ဍပါတော။ ဧဝရူပံ သေနာသနံ။ ဧဝရူပေါ ဂါမော။ ဧဝရူပေါ နိဂမော။ ဧဝရူပံ နဂရံ။ ဧဝရူပေါ ဇနပဒေါ.

‘‘‘ပုဂ္ဂလံပါဟံ၊ သာရိပုတ္တ၊ ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ အသေဝိတဗ္ဗမ္ပီ’တိ – ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ မယာ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ယထာရူပံ၊ သာရိပုတ္တ၊ ပုဂ္ဂလံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ၊ ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော န သေဝိတဗ္ဗော၊ ယထာရူပဉ္စ ခေါ၊ သာရိပုတ္တ၊ ပုဂ္ဂလံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ၊ ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော သေဝိတဗ္ဗော. ‘ပုဂ္ဂလံပါဟံ၊ သာရိပုတ္တ၊ ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ၊ အသေဝိတဗ္ဗမ္ပီ’တိ – ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ မယာ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ. ဣမဿ ခေါ၊ သာရိပုတ္တ၊ မယာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

၁၂၃. ‘‘သဗ္ဗေပိ စေ၊ သာရိပုတ္တ၊ ခတ္တိယာ ဣမဿ မယာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနေယျုံ၊ သဗ္ဗေသာနမ္ပိဿ ခတ္တိယာနံ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယ. သဗ္ဗေပိ စေ၊ သာရိပုတ္တ၊ ဗြာဟ္မဏာ။ပေ။ သဗ္ဗေပိ စေ၊ သာရိပုတ္တ၊ ဝေဿာ။ သဗ္ဗေပိ စေ၊ သာရိပုတ္တ၊ သုဒ္ဒါ ဣမဿ မယာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနေယျုံ၊ သဗ္ဗေသာနမ္ပိဿ သုဒ္ဒါနံ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယ. သဒေဝကောပိ စေ၊ သာရိပုတ္တ၊ လောကော သမာရကော သဗြဟ္မကော သဿမဏဗြာဟ္မဏီ ပဇာ သဒေဝမနုဿာ ဣမဿ မယာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနေယျ၊ သဒေဝကဿပိဿ လောကဿ သမာရကဿ သဗြဟ္မကဿ သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ ပဇာယ သဒေဝမနုဿာယ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယာ’’တိ.

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနော အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒီတိ.

သေဝိတဗ္ဗာသေဝိတဗ္ဗသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ စတုတ္ထံ.

၅. ဗဟုဓာတုကသုတ္တံ

၁၂၄. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဘိက္ခဝေါ’’တိ. ‘‘ဘဒန္တေ’’တိ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

‘‘ယာနိ ကာနိစိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘယာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ သဗ္ဗာနိ တာနိ ဗာလတော ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ နော ပဏ္ဍိတတော၊ ယေ ကေစိ ဥပဒ္ဒဝါ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ သဗ္ဗေ တေ ဗာလတော ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ နော ပဏ္ဍိတတော၊ ယေ ကေစိ ဥပသဂ္ဂါ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ သဗ္ဗေ တေ ဗာလတော ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ နော ပဏ္ဍိတတော. သေယျထာပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ နဠာဂါရာ ဝါ တိဏာဂါရာ ဝါ အဂ္ဂိ မုတ္တော [အဂ္ဂိမုက္ကော (သီ. ပီ.)] ကူဋာဂါရာနိပိ ဒဟတိ ဥလ္လိတ္တာဝလိတ္တာနိ နိဝါတာနိ ဖုသိတဂ္ဂဠာနိ ပိဟိတဝါတပါနာနိ၊ ဧဝမေဝ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယာနိ ကာနိစိ ဘယာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ သဗ္ဗာနိ တာနိ ဗာလတော ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ နော ပဏ္ဍိတတော၊ ယေ ကေစိ ဥပဒ္ဒဝါ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ သဗ္ဗေ တေ ဗာလတော ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ နော ပဏ္ဍိတတော၊ ယေ ကေစိ ဥပသဂ္ဂါ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ သဗ္ဗေ တေ ဗာလတော ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ နော ပဏ္ဍိတတော. ဣတိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သပ္ပဋိဘယော ဗာလော၊ အပ္ပဋိဘယော ပဏ္ဍိတော၊ သဥပဒ္ဒဝေါ ဗာလော၊ အနုပဒ္ဒဝေါ ပဏ္ဍိတော၊ သဥပသဂ္ဂေါ ဗာလော၊ အနုပသဂ္ဂေါ ပဏ္ဍိတော. နတ္ထိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဏ္ဍိတတော ဘယံ၊ နတ္ထိ ပဏ္ဍိတတော ဥပဒ္ဒဝေါ၊ နတ္ထိ ပဏ္ဍိတတော ဥပသဂ္ဂေါ. တသ္မာတိဟ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ‘ပဏ္ဍိတာ ဘဝိဿာမ ဝီမံသကာ’တိ – ဧဝဉှိ ဝေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သိက္ခိတဗ္ဗ’’န္တိ.

ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ၊ ဘန္တေ၊ ပဏ္ဍိတော ဘိက္ခု ‘ဝီမံသကော’တိ အလံ ဝစနာယာ’’တိ? ‘‘ယတော ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ဘိက္ခု ဓာတုကုသလော စ ဟောတိ၊ အာယတနကုသလော စ ဟောတိ၊ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒကုသလော စ ဟောတိ၊ ဌာနာဌာနကုသလော စ ဟောတိ – ဧတ္တာဝတာ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ပဏ္ဍိတော ဘိက္ခု ‘ဝီမံသကော’တိ အလံ ဝစနာယာ’’တိ.

၁၂၅. ‘‘ကိတ္တာဝတာ ပန၊ ဘန္တေ၊ ‘ဓာတုကုသလော ဘိက္ခူ’တိ အလံ ဝစနာယာ’’တိ? ‘‘အဋ္ဌာရသ ခေါ ဣမာ၊ အာနန္ဒ၊ ဓာတုယော – စက္ခုဓာတု၊ ရူပဓာတု၊ စက္ခုဝိညာဏဓာတု၊ သောတဓာတု၊ သဒ္ဒဓာတု၊ သောတဝိညာဏဓာတု၊ ဃာနဓာတု၊ ဂန္ဓဓာတု၊ ဃာနဝိညာဏဓာတု၊ ဇိဝှါဓာတု၊ ရသဓာတု၊ ဇိဝှါဝိညာဏဓာတု၊ ကာယဓာတု၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗဓာတု၊ ကာယဝိညာဏဓာတု၊ မနောဓာတု၊ ဓမ္မဓာတု၊ မနောဝိညာဏဓာတု. ဣမာ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ အဋ္ဌာရသ ဓာတုယော ယတော ဇာနာတိ ပဿတိ – ဧတ္တာဝတာပိ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ‘ဓာတုကုသလော ဘိက္ခူ’တိ အလံ ဝစနာယာ’’တိ.

‘‘သိယာ ပန၊ ဘန္တေ၊ အညောပိ ပရိယာယော၊ ယထာ ‘ဓာတုကုသလော ဘိက္ခူ’တိ အလံ ဝစနာယာ’’တိ? ‘‘သိယာ၊ အာနန္ဒ. ဆယိမာ၊ အာနန္ဒ၊ ဓာတုယော – ပထဝီဓာတု၊ အာပေါဓာတု၊ တေဇောဓာတု၊ ဝါယောဓာတု၊ အာကာသဓာတု၊ ဝိညာဏဓာတု. ဣမာ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ဆ ဓာတုယော ယတော ဇာနာတိ ပဿတိ – ဧတ္တာဝတာပိ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ‘ဓာတုကုသလော ဘိက္ခူ’တိ အလံ ဝစနာယာ’’တိ.

‘‘သိယာ ပန၊ ဘန္တေ၊ အညောပိ ပရိယာယော၊ ယထာ ‘ဓာတုကုသလော ဘိက္ခူ’တိ အလံ ဝစနာယာ’’တိ? ‘‘သိယာ၊ အာနန္ဒ. ဆယိမာ၊ အာနန္ဒ၊ ဓာတုယော – သုခဓာတု၊ ဒုက္ခဓာတု၊ သောမနဿဓာတု၊ ဒေါမနဿဓာတု၊ ဥပေက္ခာဓာတု၊ အဝိဇ္ဇာဓာတု. ဣမာ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ဆ ဓာတုယော ယတော ဇာနာတိ ပဿတိ – ဧတ္တာဝတာပိ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ‘ဓာတုကုသလော ဘိက္ခူ’တိ အလံ ဝစနာယာ’’တိ.

‘‘သိယာ ပန၊ ဘန္တေ၊ အညောပိ ပရိယာယော၊ ယထာ ‘ဓာတုကုသလော ဘိက္ခူ’တိ အလံ ဝစနာယာ’’တိ? ‘‘သိယာ၊ အာနန္ဒ. ဆယိမာ၊ အာနန္ဒ၊ ဓာတုယော – ကာမဓာတု၊ နေက္ခမ္မဓာတု၊ ဗျာပါဒဓာတု၊ အဗျာပါဒဓာတု၊ ဝိဟိံသာဓာတု၊ အဝိဟိံသာဓာတု. ဣမာ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ဆ ဓာတုယော ယတော ဇာနာတိ ပဿတိ – ဧတ္တာဝတာပိ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ‘ဓာတုကုသလော ဘိက္ခူ’တိ အလံ ဝစနာယာ’’တိ.

‘‘သိယာ ပန၊ ဘန္တေ၊ အညောပိ ပရိယာယော၊ ယထာ ‘ဓာတုကုသလော ဘိက္ခူ’တိ အလံ ဝစနာယာ’’တိ? ‘‘သိယာ၊ အာနန္ဒ. တိဿော ဣမာ၊ အာနန္ဒ၊ ဓာတုယော – ကာမဓာတု၊ ရူပဓာတု၊ အရူပဓာတု. ဣမာ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ တိဿော ဓာတုယော ယတော ဇာနာတိ ပဿတိ – ဧတ္တာဝတာပိ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ‘ဓာတုကုသလော ဘိက္ခူ’တိ အလံ ဝစနာယာ’’တိ.

‘‘သိယာ ပန၊ ဘန္တေ၊ အညောပိ ပရိယာယော၊ ယထာ ‘ဓာတုကုသလော ဘိက္ခူ’တိ အလံ ဝစနာယာ’’တိ? ‘‘သိယာ၊ အာနန္ဒ. ဒွေ ဣမာ၊ အာနန္ဒ၊ ဓာတုယော – သင်္ခတာဓာတု၊ အသင်္ခတာဓာတု. ဣမာ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ဒွေ ဓာတုယော ယတော ဇာနာတိ ပဿတိ – ဧတ္တာဝတာပိ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ‘ဓာတုကုသလော ဘိက္ခူ’တိ အလံ ဝစနာယာ’’တိ.

၁၂၆. ‘‘ကိတ္တာဝတာ ပန၊ ဘန္တေ၊ ‘အာယတနကုသလော ဘိက္ခူ’တိ အလံ ဝစနာယာ’’တိ? ‘‘ဆ ခေါ ပနိမာနိ၊ အာနန္ဒ၊ အဇ္ဈတ္တိကဗာဟိရာနိ အာယတနာနိ – စက္ခုစေဝ ရူပါ စ သောတဉ္စ သဒ္ဒါ စ ဃာနဉ္စ ဂန္ဓာ စ ဇိဝှါ စ ရသာ စ ကာယော စ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ စ မနော စ ဓမ္မာ စ. ဣမာနိ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ဆ အဇ္ဈတ္တိကဗာဟိရာနိ အာယတနာနိ ယတော ဇာနာတိ ပဿတိ – ဧတ္တာဝတာ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ‘အာယတနကုသလော ဘိက္ခူ’တိ အလံ ဝစနာယာ’’တိ.

‘‘ကိတ္တာဝတာ ပန၊ ဘန္တေ၊ ‘ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒကုသလော ဘိက္ခူ’တိ အလံ ဝစနာယာ’’တိ? ‘‘ဣဓာနန္ဒ၊ ဘိက္ခု ဧဝံ ပဇာနာတိ – ‘ဣမသ္မိံ သတိ ဣဒံ ဟောတိ၊ ဣမဿုပ္ပါဒါ ဣဒံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဣမသ္မိံ အသတိ ဣဒံ န ဟောတိ၊ ဣမဿ နိရောဓာ ဣဒံ နိရုဇ္ဈတိ၊ ယဒိဒံ – အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ၊ သင်္ခါရပစ္စယာ ဝိညာဏံ၊ ဝိညာဏပစ္စယာ နာမရူပံ၊ နာမရူပပစ္စယာ သဠာယတနံ၊ သဠာယတနပစ္စယာ ဖဿော၊ ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ၊ ဝေဒနာပစ္စယာ တဏှာ၊ တဏှာပစ္စယာ ဥပါဒါနံ၊ ဥပါဒါနပစ္စယာ ဘဝေါ၊ ဘဝပစ္စယာ ဇာတိ၊ ဇာတိပစ္စယာ ဇရာမရဏံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿူပါယာသာ သမ္ဘဝန္တိ. ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ သမုဒယော ဟောတိ. အဝိဇ္ဇာယတွေဝ အသေသဝိရာဂနိရောဓာ သင်္ခါရနိရောဓော၊ သင်္ခါရနိရောဓာ ဝိညာဏနိရောဓော၊ ဝိညာဏနိရောဓာ နာမရူပနိရောဓော၊ နာမရူပနိရောဓာ သဠာယတနနိရောဓော၊ သဠာယတနနိရောဓာ ဖဿနိရောဓော၊ ဖဿနိရောဓာ ဝေဒနာနိရောဓော၊ ဝေဒနာနိရောဓာ တဏှာနိရောဓော၊ တဏှာနိရောဓာ ဥပါဒါနနိရောဓော၊ ဥပါဒါနနိရောဓာ ဘဝနိရောဓော၊ ဘဝနိရောဓာ ဇာတိနိရောဓော၊ ဇာတိနိရောဓာ ဇရာမရဏံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿူပါယာသာ နိရုဇ္ဈန္တိ. ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ နိရောဓော ဟောတိ’. ဧတ္တာဝတာ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ‘ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒကုသလော ဘိက္ခူ’တိ အလံ ဝစနာယာ’’တိ.

၁၂၇. ‘‘ကိတ္တာဝတာ ပန၊ ဘန္တေ၊ ‘ဌာနာဌာနကုသလော ဘိက္ခူ’တိ အလံ ဝစနာယာ’’တိ? ‘‘ဣဓာနန္ဒ၊ ဘိက္ခု ‘အဋ္ဌာနမေတံ အနဝကာသော ယံ ဒိဋ္ဌိသမ္ပန္နော ပုဂ္ဂလော ကဉ္စိ [ကိဉ္စိ (သျာ. ကံ. က.)] သင်္ခါရံ နိစ္စတော ဥပဂစ္ဆေယျ၊ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ၊ ‘ဌာနဉ္စ ခေါ ဧတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ ပုထုဇ္ဇနော ကဉ္စိ သင်္ခါရံ နိစ္စတော ဥပဂစ္ဆေယျ၊ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ၊ ‘အဋ္ဌာနမေတံ အနဝကာသော ယံ ဒိဋ္ဌိသမ္ပန္နော ပုဂ္ဂလော ကဉ္စိ သင်္ခါရံ သုခတော ဥပဂစ္ဆေယျ၊ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ၊ ‘ဌာနဉ္စ ခေါ ဧတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ ပုထုဇ္ဇနော ကဉ္စိ သင်္ခါရံ သုခတော ဥပဂစ္ဆေယျ၊ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ. ‘အဋ္ဌာနမေတံ အနဝကာသော ယံ ဒိဋ္ဌိသမ္ပန္နော ပုဂ္ဂလော ကဉ္စိ ဓမ္မံ အတ္တတော ဥပဂစ္ဆေယျ၊ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ၊ ‘ဌာနဉ္စ ခေါ ဧတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ ပုထုဇ္ဇနော ကဉ္စိ ဓမ္မံ အတ္တတော ဥပဂစ္ဆေယျ၊ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ.

၁၂၈. ‘‘‘အဋ္ဌာနမေတံ အနဝကာသော ယံ ဒိဋ္ဌိသမ္ပန္နော ပုဂ္ဂလော မာတရံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေယျ၊ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ၊ ‘ဌာနဉ္စ ခေါ ဧတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ ပုထုဇ္ဇနော မာတရံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေယျ၊ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ. ‘အဋ္ဌာနမေတံ အနဝကာသော ယံ ဒိဋ္ဌိသမ္ပန္နော ပုဂ္ဂလော ပိတရံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေယျ။ပေ။ အရဟန္တံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေယျ၊ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ၊ ‘အဋ္ဌာနမေတံ အနဝကာသော ယံ ဒိဋ္ဌိသမ္ပန္နော ပုဂ္ဂလော ဒုဋ္ဌစိတ္တော တထာဂတဿ လောဟိတံ ဥပ္ပါဒေယျ၊ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ၊ ‘ဌာနဉ္စ ခေါ ဧတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ ပုထုဇ္ဇနော ဒုဋ္ဌစိတ္တော တထာဂတဿ လောဟိတံ ဥပ္ပါဒေယျ၊ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ. ‘အဋ္ဌာနမေတံ အနဝကာသော ယံ ဒိဋ္ဌိသမ္ပန္နော ပုဂ္ဂလော သံဃံ ဘိန္ဒေယျ၊ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ၊ ‘ဌာနဉ္စ ခေါ ဧတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ ပုထုဇ္ဇနော သံဃံ ဘိန္ဒေယျ၊ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ. ‘အဋ္ဌာနမေတံ အနဝကာသော ယံ ဒိဋ္ဌိသမ္ပန္နော ပုဂ္ဂလော အညံ သတ္ထာရံ ဥဒ္ဒိသေယျ၊ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ၊ ‘ဌာနဉ္စ ခေါ ဧတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ ပုထုဇ္ဇနော အညံ သတ္ထာရံ ဥဒ္ဒိသေယျ၊ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ.

၁၂၉. ‘‘‘အဋ္ဌာနမေတံ အနဝကာသော ယံ ဧကိဿာ လောကဓာတုယာ ဒွေ အရဟန္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ အပုဗ္ဗံ အစရိမံ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ၊ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ၊ ‘ဌာနဉ္စ ခေါ ဧတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ ဧကိဿာ လောကဓာတုယာ ဧကော အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ၊ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ. ‘အဋ္ဌာနမေတံ အနဝကာသော ယံ ဧကိဿာ လောကဓာတုယာ ဒွေ ရာဇာနော စက္ကဝတ္တိနော အပုဗ္ဗံ အစရိမံ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ၊ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ၊ ‘ဌာနဉ္စ ခေါ ဧတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ ဧကိဿာ လောကဓာတုယာ ဧကော ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ၊ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ.

၁၃၀. ‘‘‘အဋ္ဌာနမေတံ အနဝကာသော ယံ ဣတ္ထီ အရဟံ အဿ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ၊ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ၊ ‘ဌာနဉ္စ ခေါ ဧတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ ပုရိသော အရဟံ အဿ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ၊ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ. ‘အဋ္ဌာနမေတံ အနဝကာသော ယံ ဣတ္ထီ ရာဇာ အဿ စက္ကဝတ္တီ၊ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ၊ ‘ဌာနဉ္စ ခေါ ဧတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ ပုရိသော ရာဇာ အဿ စက္ကဝတ္တီ၊ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ. ‘အဋ္ဌာနမေတံ အနဝကာသော ယံ ဣတ္ထီ သက္ကတ္တံ ကရေယျ ။ မာရတ္တံ ကရေယျ။ ဗြဟ္မတ္တံ ကရေယျ၊ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ၊ ‘ဌာနဉ္စ ခေါ ဧတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ ပုရိသော သက္ကတ္တံ ကရေယျ။ မာရတ္တံ ကရေယျ။ ဗြဟ္မတ္တံ ကရေယျ၊ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ.

၁၃၁. ‘‘‘အဋ္ဌာနမေတံ အနဝကာသော ယံ ကာယဒုစ္စရိတဿ ဣဋ္ဌော ကန္တော မနာပေါ ဝိပါကော နိဗ္ဗတ္တေယျ၊ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ၊ ‘ဌာနဉ္စ ခေါ ဧတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ ကာယဒုစ္စရိတဿ အနိဋ္ဌော အကန္တော အမနာပေါ ဝိပါကော နိဗ္ဗတ္တေယျ၊ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ. ‘အဋ္ဌာနမေတံ အနဝကာသော ယံ ဝစီဒုစ္စရိတဿ။ပေ။ ယံ မနောဒုစ္စရိတဿ ဣဋ္ဌော ကန္တော မနာပေါ ဝိပါကော နိဗ္ဗတ္တေယျ၊ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ၊ ဌာနဉ္စ ခေါ ဧတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ ဝစီဒုစ္စရိတဿ။ပေ။ ယံ မနောဒုစ္စရိတဿ အနိဋ္ဌော အကန္တော အမနာပေါ ဝိပါကော နိဗ္ဗတ္တေယျ၊ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတီတိ ပဇာနာတိ. ‘အဋ္ဌာနမေတံ အနဝကာသော ယံ ကာယသုစရိတဿ အနိဋ္ဌော အကန္တော အမနာပေါ ဝိပါကော နိဗ္ဗတ္တေယျ၊ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ၊ ‘ဌာနဉ္စ ခေါ ဧတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ ကာယသုစရိတဿ ဣဋ္ဌော ကန္တော မနာပေါ ဝိပါကော နိဗ္ဗတ္တေယျ၊ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ. ‘အဋ္ဌာနမေတံ အနဝကာသော ယံ ဝစီသုစရိတဿ။ပေ။ ယံ မနောသုစရိတဿ အနိဋ္ဌော အကန္တော အမနာပေါ ဝိပါကော နိဗ္ဗတ္တေယျ၊ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ၊ ‘ဌာနဉ္စ ခေါ ဧတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ ဝစီသုစရိတဿ။ပေ။ ယံ မနောသုစရိတဿ ဣဋ္ဌော ကန္တော မနာပေါ ဝိပါကော နိဗ္ဗတ္တေယျ၊ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ.

‘‘‘အဋ္ဌာနမေတံ အနဝကာသော ယံ ကာယဒုစ္စရိတသမင်္ဂီ တံနိဒါနာ တပ္ပစ္စယာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇေယျ၊ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ၊ ‘ဌာနဉ္စ ခေါ ဧတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ ကာယဒုစ္စရိတသမင်္ဂီ တံနိဒါနာ တပ္ပစ္စယာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇေယျ၊ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ. ‘အဋ္ဌာနမေတံ အနဝကာသော ယံ ဝစီဒုစ္စရိတသမင်္ဂီ။ပေ။ ယံ မနောဒုစ္စရိတသမင်္ဂီ တံနိဒါနာ တပ္ပစ္စယာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇေယျ၊ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ၊ ‘ဌာနဉ္စ ခေါ ဧတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ ဝစီဒုစ္စရိတသမင်္ဂီ။ပေ။ ယံ မနောဒုစ္စရိတသမင်္ဂီ တံနိဒါနာ တပ္ပစ္စယာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇေယျ၊ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ. ‘အဋ္ဌာနမေတံ အနဝကာသော ယံ ကာယသုစရိတသမင်္ဂီ တံနိဒါနာ တပ္ပစ္စယာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇေယျ၊ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ၊ ‘ဌာနဉ္စ ခေါ ဧတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ ကာယသုစရိတသမင်္ဂီ တံနိဒါနာ တပ္ပစ္စယာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇေယျ၊ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ. ‘အဋ္ဌာနမေတံ အနဝကာသော ယံ ဝစီသုစရိတသမင်္ဂီ။ပေ။ ယံ မနောသုစရိတသမင်္ဂီ တံနိဒါနာ တပ္ပစ္စယာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇေယျ၊ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ၊ ‘ဌာနဉ္စ ခေါ ဧတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ ဝစီသုစရိတသမင်္ဂီ။ပေ။ ယံ မနောသုစရိတသမင်္ဂီ တံနိဒါနာ တပ္ပစ္စယာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇေယျ၊ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ. ဧတ္တာဝတာ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ‘ဌာနာဌာနကုသလော ဘိက္ခူ’တိ အလံ ဝစနာယာ’’တိ.

၁၃၂. ဧဝံ ဝုတ္တေ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အစ္ဆရိယံ၊ ဘန္တေ၊ အဗ္ဘုတံ၊ ဘန္တေ! ကောနာမော အယံ၊ ဘန္တေ၊ ဓမ္မပရိယာယော’’တိ? ‘‘တသ္မာတိဟ တွံ၊ အာနန္ဒ၊ ဣမံ ဓမ္မပရိယာယံ ‘ဗဟုဓာတုကော’တိပိ နံ ဓာရေဟိ၊ ‘စတုပရိဝဋ္ဋော’တိပိ နံ ဓာရေဟိ၊ ‘ဓမ္မာဒါသော’တိပိ နံ ဓာရေဟိ၊ ‘အမတဒုန္ဒုဘီ’တိပိ [ဒုဒြဘီတိပိ (က.)] နံ ဓာရေဟိ၊ ‘အနုတ္တရော သင်္ဂါမဝိဇယော’တိပိ နံ ဓာရေဟီ’’တိ.

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနော အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒီတိ.

ဗဟုဓာတုကသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ပဉ္စမံ.

၆. ဣသိဂိလိသုတ္တံ

၁၃၃. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဣသိဂိလိသ္မိံ ပဗ္ဗတေ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဘိက္ခဝေါ’’တိ. ‘‘ဘဒန္တေ’’တိ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

‘‘ပဿထ နော တုမှေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧတံ ဝေဘာရံ ပဗ္ဗတ’’န္တိ? ‘‘ဧဝံ၊ ဘန္တေ’’. ‘‘ဧတဿပိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝေဘာရဿ ပဗ္ဗတဿ အညာဝ သမညာ အဟောသိ အညာ ပညတ္တိ’’.

‘‘ပဿထ နော တုမှေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧတံ ပဏ္ဍဝံ ပဗ္ဗတ’’န္တိ? ‘‘ဧဝံ၊ ဘန္တေ’’. ‘‘ဧတဿပိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဏ္ဍဝဿ ပဗ္ဗတဿ အညာဝ သမညာ အဟောသိ အညာ ပညတ္တိ’’.

‘‘ပဿထ နော တုမှေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧတံ ဝေပုလ္လံ ပဗ္ဗတ’’န္တိ? ‘‘ဧဝံ၊ ဘန္တေ’’. ‘‘ဧတဿပိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝေပုလ္လဿ ပဗ္ဗတဿ အညာဝ သမညာ အဟောသိ အညာ ပညတ္တိ’’.

‘‘ပဿထ နော တုမှေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧတံ ဂိဇ္ဈကူဋံ ပဗ္ဗတ’’န္တိ? ‘‘ဧဝံ၊ ဘန္တေ’’. ‘‘ဧတဿပိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဂိဇ္ဈကူဋဿ ပဗ္ဗတဿ အညာဝ သမညာ အဟောသိ အညာ ပညတ္တိ’’.

‘‘ပဿထ နော တုမှေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမံ ဣသိဂိလိံ ပဗ္ဗတ’’န္တိ? ‘‘ဧဝံ၊ ဘန္တေ’’. ‘‘ဣမဿ ခေါ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣသိဂိလိဿ ပဗ္ဗတဿ ဧသာဝ သမညာ အဟောသိ ဧသာ ပညတ္တိ’’.

‘‘ဘူတပုဗ္ဗံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဉ္စ ပစ္စေကဗုဒ္ဓသတာနိ ဣမသ္မိံ ဣသိဂိလိသ္မိံ ပဗ္ဗတေ စိရနိဝါသိနော အဟေသုံ. တေ ဣမံ ပဗ္ဗတံ ပဝိသန္တာ ဒိဿန္တိ၊ ပဝိဋ္ဌာ န ဒိဿန္တိ. တမေနံ မနုဿာ ဒိသွာ ဧဝမာဟံသု – ‘အယံ ပဗ္ဗတော ဣမေ ဣသီ [ဣသယော (က.)] ဂိလတီ’တိ၊ ‘ဣသိဂိလိ ဣသိဂိလိ’ တွေဝ သမညာ ဥဒပါဒိ. အာစိက္ခိဿာမိ [အစိက္ခိဿာမိ ဝေါ (က.)]၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါနံ နာမာနိ၊ ကိတ္တယိဿာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါနံ နာမာနိ၊ ဒေသေဿာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါနံ နာမာနိ. တံ သုဏာထ၊ သာဓုကံ မနသိ ကရောထ၊ ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ၊ ဘန္တေ’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

၁၃၄. ‘‘အရိဋ္ဌော နာမ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓေါ [ပစ္စေကဗုဒ္ဓေါ (က. သီ. ပီ.)] ဣမသ္မိံ ဣသိဂိလိသ္မိံ ပဗ္ဗတေ စိရနိဝါသီ အဟောသိ၊ ဥပရိဋ္ဌော နာမ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဣမသ္မိံ ဣသိဂိလိသ္မိံ ပဗ္ဗတေ စိရနိဝါသီ အဟောသိ၊ တဂရသိခီ [တဂ္ဂရသိခီ (က.)] နာမ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဣမသ္မိံ ဣသိဂိလိသ္မိံ ပဗ္ဗတေ စိရနိဝါသီ အဟောသိ၊ ယသဿီ နာမ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဣမသ္မိံ ဣသိဂိလိသ္မိံ ပဗ္ဗတေ စိရနိဝါသီ အဟောသိ၊ သုဒဿနော နာမ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဣမသ္မိံ ဣသိဂိလိသ္မိံ ပဗ္ဗတေ စိရနိဝါသီ အဟောသိ၊ ပိယဒဿီ နာမ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဣမသ္မိံ ဣသိဂိလိသ္မိံ ပဗ္ဗတေ စိရနိဝါသီ အဟောသိ၊ ဂန္ဓာရော နာမ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဣမသ္မိံ ဣသိဂိလိသ္မိံ ပဗ္ဗတေ စိရနိဝါသီ အဟောသိ၊ ပိဏ္ဍောလော နာမ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဣမသ္မိံ ဣသိဂိလိသ္မိံ ပဗ္ဗတေ စိရနိဝါသီ အဟောသိ၊ ဥပါသဘော နာမ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဣမသ္မိံ ဣသိဂိလိသ္မိံ ပဗ္ဗတေ စိရနိဝါသီ အဟောသိ၊ နီတော နာမ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဣမသ္မိံ ဣသိဂိလိသ္မိံ ပဗ္ဗတေ စိရနိဝါသီ အဟောသိ၊ တထော နာမ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဣမသ္မိံ ဣသိဂိလိသ္မိံ ပဗ္ဗတေ စိရနိဝါသီ အဟောသိ၊ သုတဝါ နာမ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဣမသ္မိံ ဣသိဂိလိသ္မိံ ပဗ္ဗတေ စိရနိဝါသီ အဟောသိ၊ ဘာဝိတတ္တော နာမ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဣမသ္မိံ ဣသိဂိလိသ္မိံ ပဗ္ဗတေ စိရနိဝါသီ အဟောသိ.

၁၃၅. ‘‘ယေ သတ္တသာရာ အနီဃာ နိရာသာ၊

ပစ္စေကမေဝဇ္ဈဂမံသု ဗောဓိံ [ပစ္စေကမေဝဇ္ဈဂမုံ သုဗောဓိံ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)]၊

တေသံ ဝိသလ္လာန နရုတ္တမာနံ၊

နာမာနိ မေ ကိတ္တယတော သုဏာထ.

‘‘အရိဋ္ဌော ဥပရိဋ္ဌော တဂရသိခီ ယသဿီ၊

သုဒဿနော ပိယဒဿီ စ သုသမ္ဗုဒ္ဓေါ [ဗုဒ္ဓေါ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)]၊

ဂန္ဓာရော ပိဏ္ဍောလော ဥပါသဘော စ၊

နီတော တထော သုတဝါ ဘာဝိတတ္တော.

‘‘သုမ္ဘော သုဘော မတုလော [မေထုလော (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)] အဋ္ဌမော စ၊

အထဿုမေဃော [အဋ္ဌသုမေဓော (က.)] အနီဃော သုဒါဌော၊

ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ ဘဝနေတ္တိခီဏာ၊

ဟိင်္ဂူ စ ဟိင်္ဂေါ စ မဟာနုဘာဝါ.

‘‘ဒွေ ဇာလိနော မုနိနော အဋ္ဌကော စ၊

အထ ကောသလ္လော ဗုဒ္ဓေါ အထော သုဗာဟု၊

ဥပနေမိသော နေမိသော သန္တစိတ္တော၊