၁. ဃဋိကာရသုတ္တံ

၂၈၂. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ကောသလေသု စာရိကံ စရတိ မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ. အထ ခေါ ဘဂဝါ မဂ္ဂါ ဩက္ကမ္မ အညတရသ္မိံ ပဒေသေ သိတံ ပါတွာကာသိ. အထ ခေါ အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ကော နု ခေါ ဟေတု၊ ကော ပစ္စယော ဘဂဝတော သိတဿ ပါတုကမ္မာယ? န အကာရဏေန [န အကာရဏေ (သီ.)] တထာဂတာ သိတံ ပါတုကရောန္တီ’’တိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဧကံသံ စီဝရံ [ဥတ္တရာသင်္ဂ (သျာ. ကံ.)] ကတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကော နု ခေါ၊ ဘန္တေ၊ ဟေတု၊ ကော ပစ္စယော ဘဂဝတော သိတဿ ပါတုကမ္မာယ? န အကာရဏေန တထာဂတာ သိတံ ပါတုကရောန္တီ’’တိ. ‘‘ဘူတပုဗ္ဗံ၊ အာနန္ဒ၊ ဣမသ္မိံ ပဒေသေ ဝေဂဠိင်္ဂံ [ဝေဟလိင်္ဂံ (သီ.)၊ ဝေဘလိဂံ (သျာ. ကံ.)၊ ဝေဘလိင်္ဂံ (ပီ.)] နာမ ဂါမနိဂမော အဟောသိ ဣဒ္ဓေါ စေဝ ဖီတော စ ဗဟုဇနော အာကိဏ္ဏမနုဿော. ဝေဂဠိင်္ဂံ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ဂါမနိဂမံ ကဿပေါ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဥပနိဿာယ ဝိဟာသိ. ဣဓ သုဒံ၊ အာနန္ဒ၊ ကဿပဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ အာရာမော အဟောသိ. ဣဓ သုဒံ၊ အာနန္ဒ၊ ကဿပေါ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ နိသိန္နကော ဘိက္ခုသံဃံ ဩဝဒတီ’’တိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော စတုဂ္ဂုဏံ သင်္ဃာဋိံ ပညပေတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘တေန ဟိ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝါ နိသီဒတု ဧတ္ထ. အယံ ဘူမိပဒေသော ဒွီဟိ အရဟန္တေဟိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေဟိ ပရိဘုတ္တော ဘဝိဿတီ’’တိ. နိသီဒိ ဘဂဝါ ပညတ္တေ အာသနေ. နိသဇ္ဇ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ –

‘‘ဘူတပုဗ္ဗံ၊ အာနန္ဒ၊ ဣမသ္မိံ ပဒေသေ ဝေဂဠိင်္ဂံ နာမ ဂါမနိဂမော အဟောသိ ဣဒ္ဓေါ စေဝ ဖီတော စ ဗဟုဇနော အာကိဏ္ဏမနုဿော. ဝေဂဠိင်္ဂံ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ဂါမနိဂမံ ကဿပေါ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဥပနိဿာယ ဝိဟာသိ. ဣဓ သုဒံ၊ အာနန္ဒ၊ ကဿပဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ အာရာမော အဟောသိ. ဣဓ သုဒံ၊ အာနန္ဒ၊ ကဿပေါ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ နိသိန္နကော ဘိက္ခုသံဃံ ဩဝဒတိ.

၂၈၃. ‘‘ဝေဂဠိင်္ဂေ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ဂါမနိဂမေ ဃဋိကာရော [ဃဋီကာရော (သီ. ပီ.)] နာမ ကုမ္ဘကာရော ကဿပဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဥပဋ္ဌာကော အဟောသိ အဂ္ဂုပဋ္ဌာကော. ဃဋိကာရဿ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ကုမ္ဘကာရဿ ဇောတိပါလော နာမ မာဏဝေါ သဟာယော အဟောသိ ပိယသဟာယော. အထ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ဃဋိကာရော ကုမ္ဘကာရော ဇောတိပါလံ မာဏဝံ အာမန္တေသိ – ‘အာယာမ၊ သမ္မ ဇောတိပါလ၊ ကဿပံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိဿာမ. သာဓုသမ္မတဉှိ မေ တဿ ဘဂဝတော ဒဿနံ အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿာ’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ အာနန္ဒ၊ ဇောတိပါလော မာဏဝေါ ဃဋိကာရံ ကုမ္ဘကာရံ ဧတဒဝေါစ – ‘အလံ၊ သမ္မ ဃဋိကာရ. ကိံ ပန တေန မုဏ္ဍကေန သမဏကေန ဒိဋ္ဌေနာ’တိ? ဒုတိယမ္ပိ ခေါ၊ အာနန္ဒ။ပေ။ တတိယမ္ပိ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ဃဋိကာရော ကုမ္ဘကာရော ဇောတိပါလံ မာဏဝံ ဧတဒဝေါစ – ‘အာယာမ၊ သမ္မ ဇောတိပါလ၊ ကဿပံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိဿာမ. သာဓုသမ္မတဉှိ မေ တဿ ဘဂဝတော ဒဿနံ အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿာ’တိ. တတိယမ္ပိ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ဇောတိပါလော မာဏဝေါ ဃဋိကာရံ ကုမ္ဘကာရံ ဧတဒဝေါစ – ‘အလံ၊ သမ္မ ဃဋိကာရ. ကိံ ပန တေန မုဏ္ဍကေန သမဏကေန ဒိဋ္ဌေနာ’တိ? ‘တေန ဟိ၊ သမ္မ ဇောတိပါလ၊ သောတ္တိသိနာနိံ [သောတ္တိံ သိနာနိံ (သီ. ပီ.)၊ သောတ္တိသိနာနံ (သျာ. ကံ. က.)] အာဒါယ [အာဟရ (က.)] နဒိံ ဂမိဿာမ သိနာယိတု’န္တိ. ‘ဧဝံ သမ္မာ’တိ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ဇောတိပါလော မာဏဝေါ ဃဋိကာရဿ ကုမ္ဘကာရဿ ပစ္စဿောသိ. အထ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ဃဋိကာရော စ ကုမ္ဘကာရော ဇောတိပါလော စ မာဏဝေါ သောတ္တိသိနာနိံ အာဒါယ နဒိံ အဂမံသု သိနာယိတုံ’.

၂၈၄. ‘‘အထ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ဃဋိကာရော ကုမ္ဘကာရော ဇောတိပါလံ မာဏဝံ အာမန္တေသိ – ‘အယံ၊ သမ္မ ဇောတိပါလ၊ ကဿပဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ အဝိဒူရေ အာရာမော. အာယာမ၊ သမ္မ ဇောတိပါလ၊ ကဿပံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိဿာမ. သာဓုသမ္မတဉှိ မေ တဿ ဘဂဝတော ဒဿနံ အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿာ’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ အာနန္ဒ၊ ဇောတိပါလော မာဏဝေါ ဃဋိကာရံ ကုမ္ဘကာရံ ဧတဒဝေါစ – ‘အလံ၊ သမ္မ ဃဋိကာရ. ကိံ ပန တေန မုဏ္ဍကေန သမဏကေန ဒိဋ္ဌေနာ’တိ? ဒုတိယမ္ပိ ခေါ၊ အာနန္ဒ။ပေ။ တတိယမ္ပိ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ဃဋိကာရော ကုမ္ဘကာရော ဇောတိပါလံ မာဏဝံ ဧတဒဝေါစ – ‘အယံ၊ သမ္မ ဇောတိပါလ၊ ကဿပဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ အဝိဒူရေ အာရာမော. အာယာမ၊ သမ္မ ဇောတိပါလ၊ ကဿပံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိဿာမ. သာဓုသမ္မတဉှိ မေ တဿ ဘဂဝတော ဒဿနံ အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿာ’တိ. တတိယမ္ပိ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ဇောတိပါလော မာဏဝေါ ဃဋိကာရံ ကုမ္ဘကာရံ ဧတဒဝေါစ – ‘အလံ၊ သမ္မ ဃဋိကာရ. ကိံ ပန တေန မုဏ္ဍကေန သမဏကေန ဒိဋ္ဌေနာ’တိ? အထ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ဃဋိကာရော ကုမ္ဘကာရော ဇောတိပါလံ မာဏဝံ ဩဝဋ္ဋိကာယံ ပရာမသိတွာ ဧတဒဝေါစ – ‘အယံ၊ သမ္မ ဇောတိပါလ၊ ကဿပဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ အဝိဒူရေ အာရာမော. အာယာမ၊ သမ္မ ဇောတိပါလ၊ ကဿပံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိဿာမ. သာဓုသမ္မတဉှိ မေ တဿ ဘဂဝတော ဒဿနံ အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿာ’တိ. အထ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ဇောတိပါလော မာဏဝေါ ဩဝဋ္ဋိကံ ဝိနိဝဋ္ဋေတွာ [ဝိနိဝေဌေတွာ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)] ဃဋိကာရံ ကုမ္ဘကာရံ ဧတဒဝေါစ – ‘အလံ၊ သမ္မ ဃဋိကာရ. ကိံ ပန တေန မုဏ္ဍကေန သမဏကေန ဒိဋ္ဌေနာ’တိ? အထ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ဃဋိကာရော ကုမ္ဘကာရော ဇောတိပါလံ မာဏဝံ သီသံနှာတံ [သသီသံ နဟာတံ (သီ.)၊ သီသနှာတံ (သျာ. ကံ.)] ကေသေသု ပရာမသိတွာ ဧတဒဝေါစ – ‘အယံ၊ သမ္မ ဇောတိပါလ၊ ကဿပဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ အဝိဒူရေ အာရာမော. အာယာမ၊ သမ္မ ဇောတိပါလ၊ ကဿပံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိဿာမ. သာဓုသမ္မတဉှိ မေ တဿ ဘဂဝတော ဒဿနံ အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿာ’တိ. အထ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ဇောတိပါလဿ မာဏဝဿ ဧတဒဟောသိ – ‘အစ္ဆရိယံ ဝတ၊ ဘော၊ အဗ္ဘုတံ ဝတ၊ ဘော! ယတြ ဟိ နာမာယံ ဃဋိကာရော ကုမ္ဘကာရော ဣတ္တရဇစ္စော သမာနော အမှာကံ သီသံနှာတာနံ ကေသေသု ပရာမသိတဗ္ဗံ မညိဿတိ၊ န ဝတိဒံ ကိရ ဩရကံ မညေ ဘဝိဿတီ’တိ၊ ဃဋိကာရံ ကုမ္ဘကာရံ ဧတဒဝေါစ – ‘ယာဝတာဒေါဟိပိ [ယာဝေတဒေါဟိပိ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)]၊ သမ္မ ဃဋိကာရာ’တိ? ‘ယာဝတာဒေါဟိပိ၊ သမ္မ ဇောတိပါလ. တထာ ဟိ ပန မေ သာဓုသမ္မတံ တဿ ဘဂဝတော ဒဿနံ အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿာ’တိ. ‘တေန ဟိ၊ သမ္မ ဃဋိကာရ၊ မုဉ္စ၊ ဂမိဿာမာ’တိ.

၂၈၅. ‘‘အထ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ဃဋိကာရော စ ကုမ္ဘကာရော ဇောတိပါလော စ မာဏဝေါ ယေန ကဿပေါ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ တေနုပသင်္ကမိံသု၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဃဋိကာရော ကုမ္ဘကာရော ကဿပံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဇောတိပါလော ပန မာဏဝေါ ကဿပေန ဘဂဝတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ဃဋိကာရော ကုမ္ဘကာရော ကဿပံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဧတဒဝေါစ – ‘အယံ မေ၊ ဘန္တေ၊ ဇောတိပါလော မာဏဝေါ သဟာယော ပိယသဟာယော. ဣမဿ ဘဂဝါ ဓမ္မံ ဒေသေတူ’တိ. အထ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ကဿပေါ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဃဋိကာရဉ္စ ကုမ္ဘကာရံ ဇောတိပါလဉ္စ မာဏဝံ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေသိ သမာဒပေသိ သမုတ္တေဇေသိ သမ္ပဟံသေသိ. အထ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ဃဋိကာရော စ ကုမ္ဘကာရော ဇောတိပါလော စ မာဏဝေါ ကဿပေန ဘဂဝတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿိတာ သမာဒပိတာ သမုတ္တေဇိတာ သမ္ပဟံသိတာ ကဿပဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ကဿပံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကမိံသု.

၂၈၆. ‘‘အထ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ဇောတိပါလော မာဏဝေါ ဃဋိကာရံ ကုမ္ဘကာရံ ဧတဒဝေါစ – ‘ဣမံ နု တွံ၊ သမ္မ ဃဋိကာရ၊ ဓမ္မံ သုဏန္တော အထ စ ပန အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ န ပဗ္ဗဇိဿသီ’တိ? ‘နနု မံ၊ သမ္မ ဇောတိပါလ၊ ဇာနာသိ၊ အန္ဓေ ဇိဏ္ဏေ မာတာပိတရော ပေါသေမီ’တိ? ‘တေန ဟိ၊ သမ္မ ဃဋိကာရ၊ အဟံ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိဿာမီ’တိ. အထ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ဃဋိကာရော စ ကုမ္ဘကာရော ဇောတိပါလော စ မာဏဝေါ ယေန ကဿပေါ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ တေနုပသင်္ကမိံသု၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ကဿပံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ဃဋိကာရော ကုမ္ဘကာရော ကဿပံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဧတဒဝေါစ – ‘အယံ မေ၊ ဘန္တေ၊ ဇောတိပါလော မာဏဝေါ သဟာယော ပိယသဟာယော. ဣမံ ဘဂဝါ ပဗ္ဗာဇေတူ’တိ. အလတ္ထ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ဇောတိပါလော မာဏဝေါ ကဿပဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ၊ အလတ္ထ ဥပသမ္ပဒံ.

၂၈၇. ‘‘အထ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ကဿပေါ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ အစိရူပသမ္ပန္နေ ဇောတိပါလေ မာဏဝေ အဍ္ဎမာသုပသမ္ပန္နေ ဝေဂဠိင်္ဂေ ယထာဘိရန္တံ ဝိဟရိတွာ ယေန ဗာရာဏသီ တေန စာရိကံ ပက္ကာမိ. အနုပုဗ္ဗေန စာရိကံ စရမာနော ယေန ဗာရာဏသီ တဒဝသရိ. တတြ သုဒံ၊ အာနန္ဒ၊ ကဿပေါ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဗာရာဏသိယံ ဝိဟရတိ ဣသိပတနေ မိဂဒါယေ. အဿောသိ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ကိကီ ကာသိရာဇာ – ‘ကဿပေါ ကိရ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဗာရာဏသိံ အနုပ္ပတ္တော ဗာရာဏသိယံ ဝိဟရတိ ဣသိပတနေ မိဂဒါယေ’တိ. အထ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ကိကီ ကာသိရာဇာ ဘဒြာနိ ဘဒြာနိ ယာနာနိ ယောဇာပေတွာ ဘဒြံ [ဘဒြံ ဘဒြံ (က.)] ယာနံ အဘိရုဟိတွာ ဘဒြေဟိ ဘဒြေဟိ ယာနေဟိ ဗာရာဏသိယာ နိယျာသိ မဟစ္စရာဇာနုဘာဝေန [မဟစ္စာ ရာဇာနုဘာဝေန (သီ.)၊ မဟတာ ရာဇာနုဘာဝေန (ပီ.)] ကဿပံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဒဿနာယ. ယာဝတိကာ ယာနဿ ဘူမိ ယာနေန ဂန္တွာ ယာနာ ပစ္စောရောဟိတွာ ပတ္တိကောဝ ယေန ကဿပေါ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ကဿပံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ကိကိံ ကာသိရာဇာနံ ကဿပေါ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေသိ သမာဒပေသိ သမုတ္တေဇေသိ သမ္ပဟံသေသိ. အထ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ကိကီ ကာသိရာဇာ ကဿပေန ဘဂဝတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿိတော သမာဒပိတော သမုတ္တေဇိတော သမ္ပဟံသိတော ကဿပံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဧတဒဝေါစ – ‘အဓိဝါသေတု မေ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝါ သွာတနာယ ဘတ္တံ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေနာ’တိ. အဓိဝါသေသိ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ကဿပေါ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ တုဏှီဘာဝေန. အထ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ကိကီ ကာသိရာဇာ ကဿပဿ ဘဂဝတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ အဓိဝါသနံ ဝိဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ကဿပံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကာမိ. အထ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ကိကီ ကာသိရာဇာ တဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန သကေ နိဝေသနေ ပဏီတံ ခါဒနီယံ ဘောဇနီယံ ပဋိယာဒါပေတွာ ပဏ္ဍုပုဋကဿ [ပဏ္ဍုမုဋီကဿ (သီ. ပီ.)၊ ပဏ္ဍုမုဒိကဿ (သျာ. ကံ.)] သာလိနော ဝိဂတကာဠကံ အနေကသူပံ အနေကဗျဉ္ဇနံ၊ ကဿပဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ကာလံ အာရောစာပေသိ – ‘ကာလော၊ ဘန္တေ၊ နိဋ္ဌိတံ ဘတ္တ’န္တိ.

၂၈၈. ‘‘အထ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ကဿပေါ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန ကိကိဿ ကာသိရညော နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေန. အထ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ကိကီ ကာသိရာဇာ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခံ ဘိက္ခုသံဃံ ပဏီတေန ခါဒနီယေန ဘောဇနီယေန သဟတ္ထာ သန္တပ္ပေသိ သမ္ပဝါရေသိ. အထ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ကိကီ ကာသိရာဇာ ကဿပံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဘုတ္တာဝိံ ဩနီတပတ္တပါဏိံ အညတရံ နီစံ အာသနံ ဂဟေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ကိကီ ကာသိရာဇာ ကဿပံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဧတဒဝေါစ – ‘အဓိဝါသေတု မေ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝါ ဗာရာဏသိယံ ဝဿာဝါသံ၊ ဧဝရူပံ သံဃဿ ဥပဋ္ဌာနံ ဘဝိဿတီ’တိ. ‘အလံ၊ မဟာရာဇ. အဓိဝုတ္ထော မေ ဝဿာဝါသော’တိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ၊ အာနန္ဒ။ တတိယမ္ပိ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ကိကီ ကာသိရာဇာ ကဿပံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဧတဒဝေါစ – ‘အဓိဝါသေတု မေ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝါ ဗာရာဏသိယံ ဝဿာဝါသံ၊ ဧဝရူပံ သံဃဿ ဥပဋ္ဌာနံ ဘဝိဿတီ’တိ. ‘အလံ၊ မဟာရာဇ. အဓိဝုတ္ထော မေ ဝဿာဝါသော’တိ. အထ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ကိကိဿ ကာသိရညော ‘န မေ ကဿပေါ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ အဓိဝါသေတိ ဗာရာဏသိယံ ဝဿာဝါသ’န္တိ အဟုဒေဝ အညထတ္တံ၊ အဟု ဒေါမနဿံ. အထ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ကိကီ ကာသိရာဇာ ကဿပံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဧတဒဝေါစ – ‘အတ္ထိ နု ခေါ၊ ဘန္တေ၊ အညော ကောစိ မယာ ဥပဋ္ဌာကတရော’တိ?

‘‘‘အတ္ထိ၊ မဟာရာဇ၊ ဝေဂဠိင်္ဂံ နာမ ဂါမနိဂမော. တတ္ထ ဃဋိကာရော နာမ ကုမ္ဘကာရော၊ သော မေ ဥပဋ္ဌာကော အဂ္ဂုပဋ္ဌာကော. တုယှံ ခေါ ပန၊ မဟာရာဇ၊ န မေ ကဿပေါ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ အဓိဝါသေတိ ဗာရာဏသိယံ ဝဿာဝါသန္တိ အတ္ထေဝ [အတ္ထိ (သီ. ပီ.)] အညထတ္တံ၊ အတ္ထိ ဒေါမနဿံ. တယိဒံ ဃဋိကာရဿ ကုမ္ဘကာရဿ [ဃဋိကာရေ ကုမ္ဘကာရေ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)] နတ္ထိ စ န စ ဘဝိဿတိ. ဃဋိကာရော ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ကုမ္ဘကာရော ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂတော၊ ဓမ္မံ သရဏံ ဂတော၊ သံဃံ သရဏံ ဂတော. ဃဋိကာရော ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ကုမ္ဘကာရော ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော၊ အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော၊ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတော၊ မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော၊ သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာ ပဋိဝိရတော. ဃဋိကာရော ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ကုမ္ဘကာရော ဗုဒ္ဓေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂတော၊ ဓမ္မေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂတော၊ သံဃေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂတော၊ အရိယကန္တေဟိ သီလေဟိ သမန္နာဂတော. ဃဋိကာရော ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ကုမ္ဘကာရော ဒုက္ခေ နိက္ကင်္ခေါ၊ ဒုက္ခသမုဒယေ နိက္ကင်္ခေါ၊ ဒုက္ခနိရောဓေ နိက္ကင်္ခေါ၊ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယ နိက္ကင်္ခေါ. ဃဋိကာရော ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ကုမ္ဘကာရော ဧကဘတ္တိကော ဗြဟ္မစာရီ သီလဝါ ကလျာဏဓမ္မော. ဃဋိကာရော ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ကုမ္ဘကာရော နိက္ခိတ္တမဏိသုဝဏ္ဏော အပေတဇာတရူပရဇတော. ဃဋိကာရော ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ကုမ္ဘကာရော ပန္နမုသလော န သဟတ္ထာ ပထဝိံ ခဏတိ [ကုမ္ဘကာရော န မုသလေန န သဟတ္ထာ ပဌဝိံ ခဏတိ (သျာ. ကံ. ပီ.)၊ ကုမ္ဘကာရော န မုသလေန သဟတ္ထာ ပထဝိဉ္စ ခဏတိ (က.)]. ယံ ဟောတိ ကူလပလုဂ္ဂံ ဝါ မူသိကုက္ကရော [မူသိကုက္ကုရော (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)] ဝါ တံ ကာဇေန အာဟရိတွာ ဘာဇနံ ကရိတွာ ဧဝမာဟ – ‘‘ဧတ္ထ ယော ဣစ္ဆတိ တဏ္ဍုလပဋိဘသ္တာနိ [တဏ္ဍုလ ပဘိဝတ္တာနိ (သီ. ပီ.)] ဝါ မုဂ္ဂပဋိဘသ္တာနိ ဝါ ကဠာယပဋိဘသ္တာနိ ဝါ နိက္ခိပိတွာ ယံ ဣစ္ဆတိ တံ ဟရတူ’’တိ. ဃဋိကာရော ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ကုမ္ဘကာရော အန္ဓေ ဇိဏ္ဏေ မာတာပိတရော ပေါသေတိ. ဃဋိကာရော ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ကုမ္ဘကာရော ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကော တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ.

၂၈၉. ‘‘‘ဧကမိဒါဟံ၊ မဟာရာဇ၊ သမယံ ဝေဂဠိင်္ဂေ နာမ ဂါမနိဂမေ ဝိဟရာမိ. အထ ခွာဟံ၊ မဟာရာဇ၊ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန ဃဋိကာရဿ ကုမ္ဘကာရဿ မာတာပိတရော တေနုပသင်္ကမိံ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဃဋိကာရဿ ကုမ္ဘကာရဿ မာတာပိတရော ဧတဒဝေါစံ – ‘‘ဟန္ဒ၊ ကော နု ခေါ အယံ ဘဂ္ဂဝေါ ဂတော’’တိ? ‘‘နိက္ခန္တော ခေါ တေ၊ ဘန္တေ၊ ဥပဋ္ဌာကော အန္တောကုမ္ဘိယာ ဩဒနံ ဂဟေတွာ ပရိယောဂါ သူပံ ဂဟေတွာ ပရိဘုဉ္ဇာ’’တိ. အထ ခွာဟံ၊ မဟာရာဇ၊ ကုမ္ဘိယာ ဩဒနံ ဂဟေတွာ ပရိယောဂါ သူပံ ဂဟေတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကမိံ [ပက္ကာမိံ (သျာ. ကံ. ပီ.)]. အထ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ဃဋိကာရော ကုမ္ဘကာရော ယေန မာတာပိတရော တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ မာတာပိတရော ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကော ကုမ္ဘိယာ ဩဒနံ ဂဟေတွာ ပရိယောဂါ သူပံ ဂဟေတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကန္တော’’တိ? ‘‘ကဿပေါ၊ တာတ၊ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ကုမ္ဘိယာ ဩဒနံ ဂဟေတွာ ပရိယောဂါ သူပံ ဂဟေတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကန္တော’’တိ? အထ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ဃဋိကာရဿ ကုမ္ဘကာရဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘လာဘာ ဝတ မေ၊ သုလဒ္ဓံ ဝတ မေ၊ ယဿ မေ ကဿပေါ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဧဝံ အဘိဝိဿတ္ထော’’တိ. အထ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ဃဋိကာရံ ကုမ္ဘကာရံ အဍ္ဎမာသံ ပီတိသုခံ န ဝိဇဟတိ [န ဝိဇဟိ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)]၊ သတ္တာဟံ မာတာပိတူနံ.

၂၉၀. ‘‘‘ဧကမိဒါဟံ၊ မဟာရာဇ၊ သမယံ တတ္ထေဝ ဝေဂဠိင်္ဂေ နာမ ဂါမနိဂမေ ဝိဟရာမိ. အထ ခွာဟံ၊ မဟာရာဇ၊ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန ဃဋိကာရဿ ကုမ္ဘကာရဿ မာတာပိတရော တေနုပသင်္ကမိံ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဃဋိကာရဿ ကုမ္ဘကာရဿ မာတာပိတရော ဧတဒဝေါစံ – ‘‘ဟန္ဒ၊ ကော နု ခေါ အယံ ဘဂ္ဂဝေါ ဂတော’’တိ? ‘‘နိက္ခန္တော ခေါ တေ၊ ဘန္တေ၊ ဥပဋ္ဌာကော အန္တော ကဠောပိယာ ကုမ္မာသံ ဂဟေတွာ ပရိယောဂါ သူပံ ဂဟေတွာ ပရိဘုဉ္ဇာ’’တိ. အထ ခွာဟံ၊ မဟာရာဇ၊ ကဠောပိယာ ကုမ္မာသံ ဂဟေတွာ ပရိယောဂါ သူပံ ဂဟေတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကမိံ. အထ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ဃဋိကာရော ကုမ္ဘကာရော ယေန မာတာပိတရော တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ မာတာပိတရော ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကော ကဠောပိယာ ကုမ္မာသံ ဂဟေတွာ ပရိယောဂါ သူပံ ဂဟေတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကန္တော’’တိ? ‘‘ကဿပေါ၊ တာတ၊ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ကဠောပိယာ ကုမ္မာသံ ဂဟေတွာ ပရိယောဂါ သူပံ ဂဟေတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကန္တော’’တိ. အထ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ဃဋိကာရဿ ကုမ္ဘကာရဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘လာဘာ ဝတ မေ၊ သုလဒ္ဓံ ဝတ မေ၊ ယဿ မေ ကဿပေါ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဧဝံ အဘိဝိဿတ္ထော’’တိ. အထ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ဃဋိကာရံ ကုမ္ဘကာရံ အဍ္ဎမာသံ ပီတိသုခံ န ဝိဇဟတိ၊ သတ္တာဟံ မာတာပိတူနံ.

၂၉၁. ‘‘‘ဧကမိဒါဟံ၊ မဟာရာဇ၊ သမယံ တတ္ထေဝ ဝေဂဠိင်္ဂေ နာမ ဂါမနိဂမေ ဝိဟရာမိ. တေန ခေါ ပန သမယေန ကုဋိ [ဂန္ဓကုဋိ (သီ.)] ဩဝဿတိ. အထ ခွာဟံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိံ – ‘‘ဂစ္ဆထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဃဋိကာရဿ ကုမ္ဘကာရဿ နိဝေသနေ တိဏံ ဇာနာထာ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ မဟာရာဇ၊ တေ ဘိက္ခူ မံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘နတ္ထိ ခေါ၊ ဘန္တေ၊ ဃဋိကာရဿ ကုမ္ဘကာရဿ နိဝေသနေ တိဏံ၊ အတ္ထိ စ ခွာဿ အာဝေသနေ [အာဝေသနံ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)] တိဏစ္ဆဒန’’ [နဝစ္ဆဒနံ (သီ.)] န္တိ. ‘‘ဂစ္ဆထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဃဋိကာရဿ ကုမ္ဘကာရဿ အာဝေသနံ ဥတ္တိဏံ ကရောထာ’’တိ. အထ ခေါ တေ၊ မဟာရာဇ၊ ဘိက္ခူ ဃဋိကာရဿ ကုမ္ဘကာရဿ အာဝေသနံ ဥတ္တိဏမကံသု. အထ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ဃဋိကာရဿ ကုမ္ဘကာရဿ မာတာပိတရော တေ ဘိက္ခူ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ကေ အာဝေသနံ ဥတ္တိဏံ ကရောန္တီ’’တိ? ‘‘ဘိက္ခူ၊ ဘဂိနိ၊ ကဿပဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ကုဋိ ဩဝဿတီ’’တိ. ‘‘ဟရထ၊ ဘန္တေ၊ ဟရထ၊ ဘဒြမုခါ’’တိ. အထ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ဃဋိကာရော ကုမ္ဘကာရော ယေန မာတာပိတရော တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ မာတာပိတရော ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကေ အာဝေသနံ ဥတ္တိဏမကံသူ’’တိ? ‘‘ဘိက္ခူ၊ တာတ၊ ကဿပဿ ကိရ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ကုဋိ ဩဝဿတီ’’တိ. အထ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ဃဋိကာရဿ ကုမ္ဘကာရဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘လာဘာ ဝတ မေ၊ သုလဒ္ဓံ ဝတ မေ၊ ယဿ မေ ကဿပေါ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဧဝံ အဘိဝိဿတ္ထော’’တိ. အထ ခေါ၊ မဟာရာဇ ဃဋိကာရံ ကုမ္ဘကာရံ အဍ္ဎမာသံ ပီတိသုခံ န ဝိဇဟတိ၊ သတ္တာဟံ မာတာပိတူနံ. အထ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ အာဝေသနံ သဗ္ဗန္တံ တေမာသံ အာကာသစ္ဆဒနံ အဋ္ဌာသိ၊ န ဒေဝေါတိဝဿိ [န စာတိဝဿိ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)]. ဧဝရူပေါ စ၊ မဟာရာဇ၊ ဃဋိကာရော ကုမ္ဘကာရော’တိ. ‘လာဘာ၊ ဘန္တေ၊ ဃဋိကာရဿ ကုမ္ဘကာရဿ၊ သုလဒ္ဓါ၊ ဘန္တေ၊ ဃဋိကာရဿ ကုမ္ဘကာရဿ ယဿ ဘဂဝါ ဧဝံ အဘိဝိဿတ္ထော’’’တိ.

၂၉၂. ‘‘အထ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ကိကီ ကာသိရာဇာ ဃဋိကာရဿ ကုမ္ဘကာရဿ ပဉ္စမတ္တာနိ တဏ္ဍုလဝါဟသတာနိ ပါဟေသိ ပဏ္ဍုပုဋကဿ သာလိနော တဒုပိယဉ္စ သူပေယျံ. အထ ခေါ တေ၊ အာနန္ဒ၊ ရာဇပုရိသာ ဃဋိကာရံ ကုမ္ဘကာရံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတဒဝေါစုံ – ‘ဣမာနိ ခေါ၊ ဘန္တေ၊ ပဉ္စမတ္တာနိ တဏ္ဍုလဝါဟသတာနိ ကိကိနာ ကာသိရာဇေန ပဟိတာနိ ပဏ္ဍုပုဋကဿ သာလိနော တဒုပိယဉ္စ သူပေယျံ. တာနိ၊ ဘန္တေ၊ ပဋိဂ္ဂဏှထာ’တိ [ပတိဂ္ဂဏှာတူတိ (သီ. ပီ.)၊ ပဋိဂ္ဂဏှာတူတိ (သျာ. ကံ.)]. ‘ရာဇာ ခေါ ဗဟုကိစ္စော ဗဟုကရဏီယော. အလံ မေ! ရညောဝ ဟောတူ’တိ. သိယာ ခေါ ပန တေ၊ အာနန္ဒ၊ ဧဝမဿ – ‘အညော နူန တေန သမယေန ဇောတိပါလော မာဏဝေါ အဟောသီ’တိ. န ခေါ ပနေတံ၊ အာနန္ဒ၊ ဧဝံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အဟံ တေန သမယေန ဇောတိပါလော မာဏဝေါ အဟောသိ’’န္တိ.

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနော အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒီတိ.

ဃဋိကာရသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ပဌမံ.