၆. မဟာသစ္စကသုတ္တံ

၃၆၄. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ဝေသာလိယံ ဝိဟရတိ မဟာဝနေ ကူဋာဂါရသာလာယံ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ သုနိဝတ္ထော ဟောတိ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ဝေသာလိံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသိတုကာမော [ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ။ ပဝိသိတုကာမော ဟောတိ (သီ.)]. အထ ခေါ သစ္စကော နိဂဏ္ဌပုတ္တော ဇင်္ဃာဝိဟာရံ အနုစင်္ကမမာနော အနုဝိစရမာနော ယေန မဟာဝနံ ကူဋာဂါရသာလာ တေနုပသင်္ကမိ. အဒ္ဒသာ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော သစ္စကံ နိဂဏ္ဌပုတ္တံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ. ဒိသွာန ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အယံ၊ ဘန္တေ၊ သစ္စကော နိဂဏ္ဌပုတ္တော အာဂစ္ဆတိ ဘဿပ္ပဝါဒကော ပဏ္ဍိတဝါဒေါ သာဓုသမ္မတော ဗဟုဇနဿ. ဧသော ခေါ၊ ဘန္တေ၊ အဝဏ္ဏကာမော ဗုဒ္ဓဿ၊ အဝဏ္ဏကာမော ဓမ္မဿ၊ အဝဏ္ဏကာမော သံဃဿ. သာဓု၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝါ မုဟုတ္တံ နိသီဒတု အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယာ’’တိ. နိသီဒိ ဘဂဝါ ပညတ္တေ အာသနေ. အထ ခေါ သစ္စကော နိဂဏ္ဌပုတ္တော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ၊ သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သစ္စကော နိဂဏ္ဌပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ –

၃၆၅. ‘‘သန္တိ၊ ဘော ဂေါတမ၊ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ကာယဘာဝနာနုယောဂမနုယုတ္တာ ဝိဟရန္တိ၊ နော စိတ္တဘာဝနံ. ဖုသန္တိ ဟိ တေ၊ ဘော ဂေါတမ၊ သာရီရိကံ ဒုက္ခံ ဝေဒနံ. ဘူတပုဗ္ဗံ၊ ဘော ဂေါတမ၊ သာရီရိကာယ ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ ဖုဋ္ဌဿ သတော ဦရုက္ခမ္ဘောပိ နာမ ဘဝိဿတိ၊ ဟဒယမ္ပိ နာမ ဖလိဿတိ၊ ဥဏှမ္ပိ လောဟိတံ မုခတော ဥဂ္ဂမိဿတိ၊ ဥမ္မာဒမ္ပိ ပါပုဏိဿတိ [ပါပုဏိဿန္တိ (သျာ. ကံ.)] စိတ္တက္ခေပံ. တဿ ခေါ ဧတံ၊ ဘော ဂေါတမ၊ ကာယနွယံ စိတ္တံ ဟောတိ၊ ကာယဿ ဝသေန ဝတ္တတိ. တံ ကိဿ ဟေတု? အဘာဝိတတ္တာ စိတ္တဿ. သန္တိ ပန၊ ဘော ဂေါတမ၊ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ စိတ္တဘာဝနာနုယောဂမနုယုတ္တာ ဝိဟရန္တိ၊ နော ကာယဘာဝနံ. ဖုသန္တိ ဟိ တေ၊ ဘော ဂေါတမ၊ စေတသိကံ ဒုက္ခံ ဝေဒနံ. ဘူတပုဗ္ဗံ၊ ဘော ဂေါတမ၊ စေတသိကာယ ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ ဖုဋ္ဌဿ သတော ဦရုက္ခမ္ဘောပိ နာမ ဘဝိဿတိ၊ ဟဒယမ္ပိ နာမ ဖလိဿတိ၊ ဥဏှမ္ပိ လောဟိတံ မုခတော ဥဂ္ဂမိဿတိ၊ ဥမ္မာဒမ္ပိ ပါပုဏိဿတိ စိတ္တက္ခေပံ. တဿ ခေါ ဧသော၊ ဘော ဂေါတမ၊ စိတ္တနွယော ကာယော ဟောတိ၊ စိတ္တဿ ဝသေန ဝတ္တတိ. တံ ကိဿ ဟေတု? အဘာဝိတတ္တာ ကာယဿ. တဿ မယှံ၊ ဘော ဂေါတမ၊ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဒ္ဓါ ဘောတော ဂေါတမဿ သာဝကာ စိတ္တဘာဝနာနုယောဂမနုယုတ္တာ ဝိဟရန္တိ၊ နော ကာယဘာဝန’’’န္တိ.

၃၆၆. ‘‘ကိန္တိ ပန တေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ကာယဘာဝနာ သုတာ’’တိ? ‘‘သေယျထိဒံ – နန္ဒော ဝစ္ဆော၊ ကိသော သံကိစ္စော၊ မက္ခလိ ဂေါသာလော – ဧတေဟိ၊ ဘော ဂေါတမ၊ အစေလကာ မုတ္တာစာရာ ဟတ္ထာပလေခနာ နဧဟိဘဒ္ဒန္တိကာ နတိဋ္ဌဘဒ္ဒန္တိကာ [နဧဟိဘဒန္တိကာ၊ နတိဋ္ဌဘဒန္တိကာ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ. က.)] န အဘိဟဋံ န ဥဒ္ဒိဿကတံ န နိမန္တနံ သာဒိယန္တိ၊ တေ န ကုမ္ဘိမုခါ ပဋိဂ္ဂဏှန္တိ န ကဠောပိမုခါ ပဋိဂ္ဂဏှန္တိ န ဧဠကမန္တရံ န ဒဏ္ဍမန္တရံ န မုသလမန္တရံ န ဒွိန္နံ ဘုဉ္ဇမာနာနံ န ဂဗ္ဘိနိယာ န ပါယမာနာယ န ပုရိသန္တရဂတာယ န သင်္ကိတ္တီသု န ယတ္ထ သာ ဥပဋ္ဌိတော ဟောတိ န ယတ္ထ မက္ခိကာ သဏ္ဍသဏ္ဍစာရိနီ၊ န မစ္ဆံ န မံသံ န သုရံ န မေရယံ န ထုသောဒကံ ပိဝန္တိ. တေ ဧကာဂါရိကာ ဝါ ဟောန္တိ ဧကာလောပိကာ၊ ဒွါဂါရိကာ ဝါ ဟောန္တိ ဒွါလောပိကာ။ပေ။ သတ္တာဂါရိကာ ဝါ ဟောန္တိ သတ္တာလောပိကာ. ဧကိဿာပိ ဒတ္တိယာ ယာပေန္တိ၊ ဒွီဟိပိ ဒတ္တီဟိ ယာပေန္တိ။ပေ။ သတ္တဟိပိ ဒတ္တီဟိ ယာပေန္တိ. ဧကာဟိကမ္ပိ အာဟာရံ အာဟာရေန္တိ၊ ဒွီဟိကမ္ပိ အာဟာရံ အာဟာရေန္တိ။ပေ။ သတ္တာဟိကမ္ပိ အာဟာရံ အာဟာရေန္တိ. ဣတိ ဧဝရူပံ အဒ္ဓမာသိကမ္ပိ ပရိယာယဘတ္တဘောဇနာနုယောဂမနုယုတ္တာ ဝိဟရန္တီ’’တိ.

‘‘ကိံ ပန တေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ တာဝတကေနေဝ ယာပေန္တီ’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ၊ ဘော ဂေါတမ. အပ္ပေကဒါ၊ ဘော ဂေါတမ၊ ဥဠာရာနိ ဥဠာရာနိ ခါဒနီယာနိ ခါဒန္တိ၊ ဥဠာရာနိ ဥဠာရာနိ ဘောဇနာနိ ဘုဉ္ဇန္တိ၊ ဥဠာရာနိ ဥဠာရာနိ သာယနီယာနိ သာယန္တိ၊ ဥဠာရာနိ ဥဠာရာနိ ပါနာနိ ပိဝန္တိ. တေ ဣမံ ကာယံ ဗလံ ဂါဟေန္တိ နာမ၊ ဗြူဟေန္တိ နာမ၊ မေဒေန္တိ နာမာ’’တိ.

‘‘ယံ ခေါ တေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ပုရိမံ ပဟာယ ပစ္ဆာ ဥပစိနန္တိ၊ ဧဝံ ဣမဿ ကာယဿ အာစယာပစယော ဟောတိ. ကိန္တိ ပန တေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ စိတ္တဘာဝနာ သုတာ’’တိ? စိတ္တဘာဝနာယ ခေါ သစ္စကော နိဂဏ္ဌပုတ္တော ဘဂဝတာ ပုဋ္ဌော သမာနော န သမ္ပာယာသိ.

၃၆၇. အထ ခေါ ဘဂဝါ သစ္စကံ နိဂဏ္ဌပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ယာပိ ခေါ တေ ဧသာ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ပုရိမာ ကာယဘာဝနာ ဘာသိတာ သာပိ အရိယဿ ဝိနယေ နော ဓမ္မိကာ ကာယဘာဝနာ. ကာယဘာဝနမ္ပိ [ကာယဘာဝနံ ဟိ (သီ. ပီ. က.)] ခေါ တွံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ န အညာသိ၊ ကုတော ပန တွံ စိတ္တဘာဝနံ ဇာနိဿသိ? အပိ စ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ယထာ အဘာဝိတကာယော စ ဟောတိ အဘာဝိတစိတ္တော စ၊ ဘာဝိတကာယော စ ဟောတိ ဘာဝိတစိတ္တော စ. တံ သုဏာဟိ၊ သာဓုကံ မနသိ ကရောဟိ၊ ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ၊ ဘော’’တိ ခေါ သစ္စကော နိဂဏ္ဌပုတ္တော ဘဂဝတော ပစ္စဿောသိ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

၃၆၈. ‘‘ကထဉ္စ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ အဘာဝိတကာယော စ ဟောတိ အဘာဝိတစိတ္တော စ? ဣဓ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ အဿုတဝတော ပုထုဇ္ဇနဿ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သုခါ ဝေဒနာ. သော သုခါယ ဝေဒနာယ ဖုဋ္ဌော သမာနော သုခသာရာဂီ စ ဟောတိ သုခသာရာဂိတဉ္စ အာပဇ္ဇတိ. တဿ သာ သုခါ ဝေဒနာ နိရုဇ္ဈတိ. သုခါယ ဝေဒနာယ နိရောဓာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ. သော ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ ဖုဋ္ဌော သမာနော သောစတိ ကိလမတိ ပရိဒေဝတိ ဥရတ္တာဠိံ ကန္ဒတိ သမ္မောဟံ အာပဇ္ဇတိ. တဿ ခေါ ဧသာ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဥပ္ပန္နာပိ သုခါ ဝေဒနာ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ အဘာဝိတတ္တာ ကာယဿ၊ ဥပ္ပန္နာပိ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ အဘာဝိတတ္တာ စိတ္တဿ. ယဿ ကဿစိ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဧဝံ ဥဘတောပက္ခံ ဥပ္ပန္နာပိ သုခါ ဝေဒနာ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ အဘာဝိတတ္တာ ကာယဿ၊ ဥပ္ပန္နာပိ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ အဘာဝိတတ္တာ စိတ္တဿ၊ ဧဝံ ခေါ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ အဘာဝိတကာယော စ ဟောတိ အဘာဝိတစိတ္တော စ.

၃၆၉. ‘‘ကထဉ္စ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဘာဝိတကာယော စ ဟောတိ ဘာဝိတစိတ္တော စ? ဣဓ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ သုတဝတော အရိယသာဝကဿ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သုခါ ဝေဒနာ. သော သုခါယ ဝေဒနာယ ဖုဋ္ဌော သမာနော န သုခသာရာဂီ စ ဟောတိ၊ န သုခသာရာဂိတဉ္စ အာပဇ္ဇတိ. တဿ သာ သုခါ ဝေဒနာ နိရုဇ္ဈတိ. သုခါယ ဝေဒနာယ နိရောဓာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ. သော ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ ဖုဋ္ဌော သမာနော န သောစတိ န ကိလမတိ န ပရိဒေဝတိ န ဥရတ္တာဠိံ ကန္ဒတိ န သမ္မောဟံ အာပဇ္ဇတိ. တဿ ခေါ ဧသာ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဥပ္ပန္နာပိ သုခါ ဝေဒနာ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ ဘာဝိတတ္တာ ကာယဿ၊ ဥပ္ပန္နာပိ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ ဘာဝိတတ္တာ စိတ္တဿ. ယဿ ကဿစိ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဧဝံ ဥဘတောပက္ခံ ဥပ္ပန္နာပိ သုခါ ဝေဒနာ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ ဘာဝိတတ္တာ ကာယဿ၊ ဥပ္ပန္နာပိ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ ဘာဝိတတ္တာ စိတ္တဿ. ဧဝံ ခေါ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဘာဝိတကာယော စ ဟောတိ ဘာဝိတစိတ္တော စာ’’တိ.

၃၇၀. ‘‘ဧဝံ ပသန္နော အဟံ ဘောတော ဂေါတမဿ! ဘဝဉှိ ဂေါတမော ဘာဝိတကာယော စ ဟောတိ ဘာဝိတစိတ္တော စာ’’တိ. ‘‘အဒ္ဓါ ခေါ တေ အယံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ အာသဇ္ဇ ဥပနီယ ဝါစာ ဘာသိတာ၊ အပိ စ တေ အဟံ ဗျာကရိဿာမိ. ယတော ခေါ အဟံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော၊ တံ ဝတ မေ ဥပ္ပန္နာ ဝါ သုခါ ဝေဒနာ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ ဌဿတိ၊ ဥပ္ပန္နာ ဝါ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ ဌဿတီတိ နေတံ ဌာနံ [နေတံ ခေါဌာနံ (သီ. ပီ.)] ဝိဇ္ဇတီ’’တိ.

‘‘န ဟိ နူန [န ဟနူန (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)] ဘောတော ဂေါတမဿ ဥပ္ပဇ္ဇတိ တထာရူပါ သုခါ ဝေဒနာ ယထာရူပါ ဥပ္ပန္နာ သုခါ ဝေဒနာ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌေယျ၊ န ဟိ နူန ဘောတော ဂေါတမဿ ဥပ္ပဇ္ဇတိ တထာရူပါ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ ယထာရူပါ ဥပ္ပန္နာ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌေယျာ’’တိ.

၃၇၁. ‘‘ကိဉှိ နော သိယာ၊ အဂ္ဂိဝေဿန? ဣဓ မေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ပုဗ္ဗေဝ သမ္ဗောဓာ အနဘိသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဗောဓိသတ္တဿေဝ သတော ဧတဒဟောသိ – ‘သမ္ဗာဓော ဃရာဝါသော ရဇာပထော၊ အဗ္ဘောကာသော ပဗ္ဗဇ္ဇာ. နယိဒံ သုကရံ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတာ ဧကန္တပရိပုဏ္ဏံ ဧကန္တပရိသုဒ္ဓံ သင်္ခလိခိတံ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတုံ. ယံနူနာဟံ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇေယျ’န္တိ. သော ခေါ အဟံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ အပရေန သမယေန ဒဟရောဝ သမာနော၊ သုသုကာဠကေသော ဘဒြေန ယောဗ္ဗနေန သမန္နာဂတော ပဌမေန ဝယသာ၊ အကာမကာနံ မာတာပိတူနံ အဿုမုခါနံ ရုဒန္တာနံ၊ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိံ. သော ဧဝံ ပဗ္ဗဇိတော သမာနော ကိံကုသလဂဝေသီ အနုတ္တရံ သန္တိဝရပဒံ ပရိယေသမာနော ယေန အာဠာရော ကာလာမော တေနုပသင်္ကမိံ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ အာဠာရံ ကာလာမံ ဧတဒဝေါစံ – ‘ဣစ္ဆာမဟံ၊ အာဝုသော ကာလာမ၊ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတု’န္တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ အာဠာရော ကာလာမော မံ ဧတဒဝေါစ – ‘ဝိဟရတာယသ္မာ၊ တာဒိသော အယံ ဓမ္မော ယတ္ထ ဝိညူ ပုရိသော နစိရဿေဝ သကံ အာစရိယကံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျာ’တိ. သော ခေါ အဟံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ နစိရဿေဝ ခိပ္ပမေဝ တံ ဓမ္မံ ပရိယာပုဏိံ. သော ခေါ အဟံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ တာဝတကေနေဝ ဩဋ္ဌပဟတမတ္တေန လပိတလာပနမတ္တေန ဉာဏဝါဒဉ္စ ဝဒါမိ ထေရဝါဒဉ္စ၊ ‘ဇာနာမိ ပဿာမီ’တိ စ ပဋိဇာနာမိ၊ အဟဉ္စေဝ အညေ စ. တဿ မယှံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဧတဒဟောသိ – ‘န ခေါ အာဠာရော ကာလာမော ဣမံ ဓမ္မံ ကေဝလံ သဒ္ဓါမတ္တကေန သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမီတိ ပဝေဒေတိ၊ အဒ္ဓါ အာဠာရော ကာလာမော ဣမံ ဓမ္မံ ဇာနံ ပဿံ ဝိဟရတီ’’’တိ.

‘‘အထ ခွာဟံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ယေန အာဠာရော ကာလာမော တေနုပသင်္ကမိံ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ အာဠာရံ ကာလာမံ ဧတဒဝေါစံ – ‘ကိတ္တာဝတာ နော၊ အာဝုသော ကာလာမ၊ ဣမံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမီတိ ပဝေဒေသီ’တိ? ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ အာဠာရော ကာလာမော အာကိဉ္စညာယတနံ ပဝေဒေသိ. တဿ မယှံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဧတဒဟောသိ – ‘န ခေါ အာဠာရဿေဝ ကာလာမဿ အတ္ထိ သဒ္ဓါ၊ မယှံပတ္ထိ သဒ္ဓါ၊ န ခေါ အာဠာရဿေဝ ကာလာမဿ အတ္ထိ ဝီရိယံ၊ မယှံပတ္ထိ ဝီရိယံ၊ န ခေါ အာဠာရဿေဝ ကာလာမဿ အတ္ထိ သတိ၊ မယှံပတ္ထိ သတိ၊ န ခေါ အာဠာရဿေဝ ကာလာမဿ အတ္ထိ သမာဓိ၊ မယှံပတ္ထိ သမာဓိ၊ န ခေါ အာဠာရဿေဝ ကာလာမဿ အတ္ထိ ပညာ၊ မယှံပတ္ထိ ပညာ၊ ယံနူနာဟံ ယံ ဓမ္မံ အာဠာရော ကာလာမော သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမီတိ ပဝေဒေတိ တဿ ဓမ္မဿ သစ္ဆိကိရိယာယ ပဒဟေယျ’န္တိ. သော ခေါ အဟံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ နစိရဿေဝ ခိပ္ပမေဝ တံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိံ.

‘‘အထ ခွာဟံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ယေန အာဠာရော ကာလာမော တေနုပသင်္ကမိံ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ အာဠာရံ ကာလာမံ ဧတဒဝေါစံ – ‘ဧတ္တာဝတာ နော၊ အာဝုသော ကာလာမ၊ ဣမံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ပဝေဒေသီ’တိ? ‘ဧတ္တာဝတာ ခေါ အဟံ၊ အာဝုသော၊ ဣမံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ပဝေဒေမီ’တိ. ‘အဟမ္ပိ ခေါ၊ အာဝုသော၊ ဧတ္တာဝတာ ဣမံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမီ’တိ. ‘လာဘာ နော၊ အာဝုသော၊ သုလဒ္ဓံ နော၊ အာဝုသော၊ ယေ မယံ အာယသ္မန္တံ တာဒိသံ သဗြဟ္မစာရိံ ပဿာမ. ဣတိ ယာဟံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ပဝေဒေမိ တံ တွံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရသိ၊ ယံ တွံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရသိ တမဟံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ပဝေဒေမိ. ဣတိ ယာဟံ ဓမ္မံ ဇာနာမိ တံ တွံ ဓမ္မံ ဇာနာသိ၊ ယံ တွံ ဓမ္မံ ဇာနာသိ တမဟံ ဓမ္မံ ဇာနာမိ. ဣတိ ယာဒိသော အဟံ တာဒိသော တုဝံ၊ ယာဒိသော တုဝံ တာဒိသော အဟံ. ဧဟိ ဒါနိ၊ အာဝုသော၊ ဥဘောဝ သန္တာ ဣမံ ဂဏံ ပရိဟရာမာ’တိ. ဣတိ ခေါ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ အာဠာရော ကာလာမော အာစရိယော မေ သမာနော (အတ္တနော) [( ) နတ္ထိ (သီ. ပီ.)] အန္တေဝါသိံ မံ သမာနံ အတ္တနာ သမသမံ ဌပေသိ၊ ဥဠာရာယ စ မံ ပူဇာယ ပူဇေသိ. တဿ မယှံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဧတဒဟောသိ – ‘နာယံ ဓမ္မော နိဗ္ဗိဒါယ န ဝိရာဂါယ န နိရောဓာယ န ဥပသမာယ န အဘိညာယ န သမ္ဗောဓာယ န နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ၊ ယာဝဒေဝ အာကိဉ္စညာယတနူပပတ္တိယာ’တိ. သော ခေါ အဟံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ တံ ဓမ္မံ အနလင်္ကရိတွာ တသ္မာ ဓမ္မာ နိဗ္ဗိဇ္ဇ အပက္ကမိံ.

၃၇၂. ‘‘သော ခေါ အဟံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ကိံကုသလဂဝေသီ အနုတ္တရံ သန္တိဝရပဒံ ပရိယေသမာနော ယေန ဥဒကော ရာမပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိံ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဥဒကံ ရာမပုတ္တံ ဧတဒဝေါစံ – ‘ဣစ္ဆာမဟံ၊ အာဝုသော [ပဿ မ. နိ. ၁.၂၇၈ ပါသရာသိသုတ္တေ] ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတု’န္တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဥဒကော ရာမပုတ္တော မံ ဧတဒဝေါစ – ‘ဝိဟရတာယသ္မာ၊ တာဒိသော အယံ ဓမ္မော ယတ္ထ ဝိညူ ပုရိသော နစိရဿေဝ သကံ အာစရိယကံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျာ’တိ. သော ခေါ အဟံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ နစိရဿေဝ ခိပ္ပမေဝ တံ ဓမ္မံ ပရိယာပုဏိံ. သော ခေါ အဟံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ တာဝတကေနေဝ ဩဋ္ဌပဟတမတ္တေန လပိတလာပနမတ္တေန ဉာဏဝါဒဉ္စ ဝဒါမိ ထေရဝါဒဉ္စ၊ ‘ဇာနာမိ ပဿာမီ’တိ စ ပဋိဇာနာမိ၊ အဟဉ္စေဝ အညေ စ. တဿ မယှံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဧတဒဟောသိ – ‘န ခေါ ရာမော ဣမံ ဓမ္မံ ကေဝလံ သဒ္ဓါမတ္တကေန သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမီတိ ပဝေဒေသိ. အဒ္ဓါ ရာမော ဣမံ ဓမ္မံ ဇာနံ ပဿံ ဝိဟာသီ’တိ. အထ ခွာဟံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ယေန ဥဒကော ရာမပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိံ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဥဒကံ ရာမပုတ္တံ ဧတဒဝေါစံ – ‘ကိတ္တာဝတာ နော၊ အာဝုသော ရာမော၊ ဣမံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမီတိ ပဝေဒေသီ’တိ? ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဥဒကော ရာမပုတ္တော နေဝသညာနာသညာယတနံ ပဝေဒေသိ. တဿ မယှံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဧတဒဟောသိ – ‘န ခေါ ရာမဿေဝ အဟောသိ သဒ္ဓါ၊ မယှံပတ္ထိ သဒ္ဓါ၊ န ခေါ ရာမဿေဝ အဟောသိ ဝီရိယံ၊ မယှံပတ္ထိ ဝီရိယံ၊ န ခေါ ရာမဿေဝ အဟောသိ သတိ၊ မယှံပတ္ထိ သတိ၊ န ခေါ ရာမဿေဝ အဟောသိ သမာဓိ၊ မယှံပတ္ထိ သမာဓိ၊ န ခေါ ရာမဿေဝ အဟောသိ ပညာ၊ မယှံပတ္ထိ ပညာ၊ ယံနူနာဟံ ယံ ဓမ္မံ ရာမော သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမီတိ ပဝေဒေသိ တဿ ဓမ္မဿ သစ္ဆိကိရိယာယ ပဒဟေယျ’န္တိ. သော ခေါ အဟံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ နစိရဿေဝ ခိပ္ပမေဝ တံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိံ.

‘‘အထ ခွာဟံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ယေန ဥဒကော ရာမပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိံ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဥဒကံ ရာမပုတ္တံ ဧတဒဝေါစံ – ‘ဧတ္တာဝတာ နော၊ အာဝုသော၊ ရာမော ဣမံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ပဝေဒေသီ’တိ? ‘ဧတ္တာဝတာ ခေါ၊ အာဝုသော၊ ရာမော ဣမံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ပဝေဒေသီ’တိ. ‘အဟမ္ပိ ခေါ၊ အာဝုသော၊ ဧတ္တာဝတာ ဣမံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမီ’တိ. ‘လာဘာ နော၊ အာဝုသော၊ သုလဒ္ဓံ နော၊ အာဝုသော၊ ယေ မယံ အာယသ္မန္တံ တာဒိသံ သဗြဟ္မစာရိံ ပဿာမ. ဣတိ ယံ ဓမ္မံ ရာမော သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ပဝေဒေသိ၊ တံ တွံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရသိ၊ ယံ တွံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရသိ၊ တံ ဓမ္မံ ရာမော သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ပဝေဒေသိ. ဣတိ ယံ ဓမ္မံ ရာမော အဘိညာသိ တံ တွံ ဓမ္မံ ဇာနာသိ၊ ယံ တွံ ဓမ္မံ ဇာနာသိ တံ ဓမ္မံ ရာမော အဘိညာသိ. ဣတိ ယာဒိသော ရာမော အဟောသိ တာဒိသော တုဝံ၊ ယာဒိသော တုဝံ တာဒိသော ရာမော အဟောသိ. ဧဟိ ဒါနိ၊ အာဝုသော၊ တုဝံ ဣမံ ဂဏံ ပရိဟရာ’တိ. ဣတိ ခေါ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဥဒကော ရာမပုတ္တော သဗြဟ္မစာရီ မေ သမာနော အာစရိယဋ္ဌာနေ စ မံ ဌပေသိ၊ ဥဠာရာယ စ မံ ပူဇာယ ပူဇေသိ. တဿ မယှံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဧတဒဟောသိ – ‘နာယံ ဓမ္မော နိဗ္ဗိဒါယ န ဝိရာဂါယ န နိရောဓာယ န ဥပသမာယ န အဘိညာယ န သမ္ဗောဓာယ န နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ၊ ယာဝဒေဝ နေဝသညာနာသညာယတနူပပတ္တိယာ’တိ. သော ခေါ အဟံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ တံ ဓမ္မံ အနလင်္ကရိတွာ တသ္မာ ဓမ္မာ နိဗ္ဗိဇ္ဇ အပက္ကမိံ.

၃၇၃. ‘‘သော ခေါ အဟံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ကိံကုသလဂဝေသီ အနုတ္တရံ သန္တိဝရပဒံ ပရိယေသမာနော မဂဓေသု အနုပုဗ္ဗေန စာရိကံ စရမာနော ယေန ဥရုဝေလာ သေနာနိဂမော တဒဝသရိံ. တတ္ထဒ္ဒသံ ရမဏီယံ ဘူမိဘာဂံ၊ ပါသာဒိကဉ္စ ဝနသဏ္ဍံ၊ နဒိဉ္စ သန္ဒန္တိံ သေတကံ သုပတိတ္ထံ ရမဏီယံ၊ သမန္တာ စ ဂေါစရဂါမံ. တဿ မယှံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဧတဒဟောသိ – ‘ရမဏီယော ဝတ၊ ဘော၊ ဘူမိဘာဂေါ၊ ပါသာဒိကော စ ဝနသဏ္ဍော၊ နဒီ စ သန္ဒတိ သေတကာ သုပတိတ္ထာ ရမဏီယာ၊ သမန္တာ စ ဂေါစရဂါမော. အလံ ဝတိဒံ ကုလပုတ္တဿ ပဓာနတ္ထိကဿ ပဓာနာယာ’တိ. သော ခေါ အဟံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ တတ္ထေဝ နိသီဒိံ ‘အလမိဒံ ပဓာနာယာ’တိ.

၃၇၄. ‘‘အပိဿုမံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ တိဿော ဥပမာ ပဋိဘံသု အနစ္ဆရိယာ ပုဗ္ဗေ အဿုတပုဗ္ဗာ. သေယျထာပိ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ အလ္လံ ကဋ္ဌံ သသ္နေဟံ ဥဒကေ နိက္ခိတ္တံ. အထ ပုရိသော အာဂစ္ဆေယျ ဥတ္တရာရဏိံ အာဒါယ – ‘အဂ္ဂိံ အဘိနိဗ္ဗတ္တေဿာမိ၊ တေဇော ပါတုကရိဿာမီ’တိ. တံ ကိံ မညသိ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ အပိ နု သော ပုရိသော အမုံ အလ္လံ ကဋ္ဌံ သသ္နေဟံ၊ ဥဒကေ နိက္ခိတ္တံ၊ ဥတ္တရာရဏိံ အာဒါယ အဘိမန္ထေန္တော အဂ္ဂိံ အဘိနိဗ္ဗတ္တေယျ၊ တေဇော ပါတုကရေယျာ’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ၊ ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘တံ ကိဿ ဟေတု’’? ‘‘အဒုဉှိ၊ ဘော ဂေါတမ၊ အလ္လံ ကဋ္ဌံ သသ္နေဟံ၊ တဉ္စ ပန ဥဒကေ နိက္ခိတ္တံ. ယာဝဒေဝ စ ပန သော ပုရိသော ကိလမထဿ ဝိဃာတဿ ဘာဂီ အဿာ’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ယေ ဟိ ကေစိ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ကာယေန စေဝ စိတ္တေန စ ကာမေဟိ အဝူပကဋ္ဌာ ဝိဟရန္တိ၊ ယော စ နေသံ ကာမေသု ကာမစ္ဆန္ဒော ကာမသ္နေဟော ကာမမုစ္ဆာ ကာမပိပါသာ ကာမပရိဠာဟော၊ သော စ အဇ္ဈတ္တံ န သုပ္ပဟီနော ဟောတိ၊ န သုပ္ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ၊ ဩပက္ကမိကာ စေပိ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒယန္တိ၊ အဘဗ္ဗာဝ တေ ဉာဏာယ ဒဿနာယ အနုတ္တရာယ သမ္ဗောဓာယ. နော စေပိ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ဩပက္ကမိကာ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒယန္တိ၊ အဘဗ္ဗာဝ တေ ဉာဏာယ ဒဿနာယ အနုတ္တရာယ သမ္ဗောဓာယ. အယံ ခေါ မံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ပဌမာ ဥပမာ ပဋိဘာသိ အနစ္ဆရိယာ ပုဗ္ဗေ အဿုတပုဗ္ဗာ.

၃၇၅. ‘‘အပရာပိ ခေါ မံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဒုတိယာ ဥပမာ ပဋိဘာသိ အနစ္ဆရိယာ ပုဗ္ဗေ အဿုတပုဗ္ဗာ. သေယျထာပိ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ အလ္လံ ကဋ္ဌံ သသ္နေဟံ၊ အာရကာ ဥဒကာ ထလေ နိက္ခိတ္တံ. အထ ပုရိသော အာဂစ္ဆေယျ ဥတ္တရာရဏိံ အာဒါယ – ‘အဂ္ဂိံ အဘိနိဗ္ဗတ္တေဿာမိ၊ တေဇော ပါတုကရိဿာမီ’တိ. တံ ကိံ မညသိ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ အပိ နု သော ပုရိသော အမုံ အလ္လံ ကဋ္ဌံ သသ္နေဟံ၊ အာရကာ ဥဒကာ ထလေ နိက္ခိတ္တံ၊ ဥတ္တရာရဏိံ အာဒါယ အဘိမန္ထေန္တော အဂ္ဂိံ အဘိနိဗ္ဗတ္တေယျ တေဇော ပါတုကရေယျာ’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ၊ ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘တံ ကိဿ ဟေတု’’? ‘‘အဒုဉှိ၊ ဘော ဂေါတမ၊ အလ္လံ ကဋ္ဌံ သသ္နေဟံ၊ ကိဉ္စာပိ အာရကာ ဥဒကာ ထလေ နိက္ခိတ္တံ. ယာဝဒေဝ စ ပန သော ပုရိသော ကိလမထဿ ဝိဃာတဿ ဘာဂီ အဿာတိ. ဧဝမေဝ ခေါ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ယေ ဟိ ကေစိ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ကာယေန စေဝ စိတ္တေန စ ကာမေဟိ ဝူပကဋ္ဌာ ဝိဟရန္တိ၊ ယော စ နေသံ ကာမေသု ကာမစ္ဆန္ဒော ကာမသ္နေဟော ကာမမုစ္ဆာ ကာမပိပါသာ ကာမပရိဠာဟော သော စ အဇ္ဈတ္တံ န သုပ္ပဟီနော ဟောတိ၊ န သုပ္ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ၊ ဩပက္ကမိကာ စေပိ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒယန္တိ၊ အဘဗ္ဗာဝ တေ ဉာဏာယ ဒဿနာယ အနုတ္တရာယ သမ္ဗောဓာယ. နော စေပိ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ဩပက္ကမိကာ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒယန္တိ၊ အဘဗ္ဗာဝ တေ ဉာဏာယ ဒဿနာယ အနုတ္တရာယ သမ္ဗောဓာယ. အယံ ခေါ မံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဒုတိယာ ဥပမာ ပဋိဘာသိ အနစ္ဆရိယာ ပုဗ္ဗေ အဿုတပုဗ္ဗာ’’.

၃၇၆. ‘‘အပရာပိ ခေါ မံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ တတိယာ ဥပမာ ပဋိဘာသိ အနစ္ဆရိယာ ပုဗ္ဗေ အဿုတပုဗ္ဗာ. သေယျထာပိ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ သုက္ခံ ကဋ္ဌံ ကောဠာပံ၊ အာရကာ ဥဒကာ ထလေ နိက္ခိတ္တံ. အထ ပုရိသော အာဂစ္ဆေယျ ဥတ္တရာရဏိံ အာဒါယ – ‘အဂ္ဂိံ အဘိနိဗ္ဗတ္တေဿာမိ၊ တေဇော ပါတုကရိဿာမီ’တိ. တံ ကိံ မညသိ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ အပိ နု သော ပုရိသော အမုံ သုက္ခံ ကဋ္ဌံ ကောဠာပံ၊ အာရကာ ဥဒကာ ထလေ နိက္ခိတ္တံ၊ ဥတ္တရာရဏိံ အာဒါယ အဘိမန္ထေန္တော အဂ္ဂိံ အဘိနိဗ္ဗတ္တေယျ၊ တေဇော ပါတုကရေယျာ’’တိ? ‘‘ဧဝံ၊ ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘တံ ကိဿ ဟေတု’’? ‘‘အဒုဉှိ၊ ဘော ဂေါတမ၊ သုက္ခံ ကဋ္ဌံ ကောဠာပံ၊ တဉ္စ ပန အာရကာ ဥဒကာ ထလေ နိက္ခိတ္တ’’န္တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ယေ ဟိ ကေစိ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ကာယေန စေဝ စိတ္တေန စ ကာမေဟိ ဝူပကဋ္ဌာ ဝိဟရန္တိ၊ ယော စ နေသံ ကာမေသု ကာမစ္ဆန္ဒော ကာမသ္နေဟော ကာမမုစ္ဆာ ကာမပိပါသာ ကာမပရိဠာဟော၊ သော စ အဇ္ဈတ္တံ သုပ္ပဟီနော ဟောတိ သုပ္ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ၊ ဩပက္ကမိကာ စေပိ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒယန္တိ၊ ဘဗ္ဗာဝ တေ ဉာဏာယ ဒဿနာယ အနုတ္တရာယ သမ္ဗောဓာယ. နော စေပိ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ဩပက္ကမိကာ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒယန္တိ၊ ဘဗ္ဗာဝ တေ ဉာဏာယ ဒဿနာယ အနုတ္တရာယ သမ္ဗောဓာယ. အယံ ခေါ မံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ တတိယာ ဥပမာ ပဋိဘာသိ အနစ္ဆရိယာ ပုဗ္ဗေ အဿုတပုဗ္ဗာ. ဣမာ ခေါ မံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ တိဿော ဥပမာ ပဋိဘံသု အနစ္ဆရိယာ ပုဗ္ဗေ အဿုတပုဗ္ဗာ.’’

၃၇၇. ‘‘တဿ မယှံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ ဒန္တေဘိ ဒန္တမာဓာယ [ပဿ မ. နိ. ၁.၂၂၁ ဝိတက္ကသဏ္ဌာနသုတ္တေ]၊ ဇိဝှါယ တာလုံ အာဟစ္စ၊ စေတသာ စိတ္တံ အဘိနိဂ္ဂဏှေယျံ အဘိနိပ္ပီဠေယျံ အဘိသန္တာပေယျ’န္တိ. သော ခေါ အဟံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဒန္တေဘိ ဒန္တမာဓာယ၊ ဇိဝှါယ တာလုံ အာဟစ္စ၊ စေတသာ စိတ္တံ အဘိနိဂ္ဂဏှာမိ အဘိနိပ္ပီဠေမိ အဘိသန္တာပေမိ. တဿ မယှံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဒန္တေဘိ ဒန္တမာဓာယ ဇိဝှါယ တာလုံ အာဟစ္စ စေတသာ စိတ္တံ အဘိနိဂ္ဂဏှတော အဘိနိပ္ပီဠယတော အဘိသန္တာပယတော ကစ္ဆေဟိ သေဒါ မုစ္စန္တိ. သေယျထာပိ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဗလဝါ ပုရိသော ဒုဗ္ဗလတရံ ပုရိသံ သီသေ ဝါ ဂဟေတွာ ခန္ဓေ ဝါ ဂဟေတွာ အဘိနိဂ္ဂဏှေယျ အဘိနိပ္ပီဠေယျ အဘိသန္တာပေယျ၊ ဧဝမေဝ ခေါ မေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဒန္တေဘိ ဒန္တမာဓာယ၊ ဇိဝှါယ တာလုံ အာဟစ္စ၊ စေတသာ စိတ္တံ အဘိနိဂ္ဂဏှတော အဘိနိပ္ပီဠယတော အဘိသန္တာပယတော ကစ္ဆေဟိ သေဒါ မုစ္စန္တိ. အာရဒ္ဓံ ခေါ ပန မေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဝီရိယံ ဟောတိ အသလ္လီနံ၊ ဥပဋ္ဌိတာ သတိ အသမ္မုဋ္ဌာ၊ သာရဒ္ဓေါ စ ပန မေ ကာယော ဟောတိ အပ္ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ တေနေဝ ဒုက္ခပ္ပဓာနေန ပဓာနာဘိတုန္နဿ သတော. ဧဝရူပါပိ ခေါ မေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဥပ္ပန္နာ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ.

၃၇၈. ‘‘တဿ မယှံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ အပ္ပါဏကံယေဝ ဈာနံ ဈာယေယျ’န္တိ. သော ခေါ အဟံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ မုခတော စ နာသတော စ အဿာသပဿာသေ ဥပရုန္ဓိံ. တဿ မယှံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ မုခတော စ နာသတော စ အဿာသပဿာသေသု ဥပရုဒ္ဓေသု ကဏ္ဏသောတေဟိ ဝါတာနံ နိက္ခမန္တာနံ အဓိမတ္တော သဒ္ဒေါ ဟောတိ. သေယျထာပိ နာမ ကမ္မာရဂဂ္ဂရိယာ ဓမမာနာယ အဓိမတ္တော သဒ္ဒေါ ဟောတိ၊ ဧဝမေဝ ခေါ မေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ မုခတော စ နာသတော စ အဿာသပဿာသေသု ဥပရုဒ္ဓေသု ကဏ္ဏသောတေဟိ ဝါတာနံ နိက္ခမန္တာနံ အဓိမတ္တော သဒ္ဒေါ ဟောတိ. အာရဒ္ဓံ ခေါ ပန မေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဝီရိယံ ဟောတိ အသလ္လီနံ ဥပဋ္ဌိတာ သတိ အသမ္မုဋ္ဌာ. သာရဒ္ဓေါ စ ပန မေ ကာယော ဟောတိ အပ္ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ တေနေဝ ဒုက္ခပ္ပဓာနေန ပဓာနာဘိတုန္နဿ သတော. ဧဝရူပါပိ ခေါ မေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဥပ္ပန္နာ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ.

‘‘တဿ မယှံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ အပ္ပါဏကံယေဝ ဈာနံ ဈာယေယျ’န္တိ. သော ခေါ အဟံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ မုခတော စ နာသတော စ ကဏ္ဏတော စ အဿာသပဿာသေ ဥပရုန္ဓိံ. တဿ မယှံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ မုခတော စ နာသတော စ ကဏ္ဏတော စ အဿာသပဿာသေသု ဥပရုဒ္ဓေသု အဓိမတ္တာ ဝါတာ မုဒ္ဓနိ ဦဟနန္တိ [ဦဟန္တိ (သီ.)၊ ဩဟနန္တိ (သျာ. ကံ.)၊ ဥဟနန္တိ (က.)]. သေယျထာပိ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဗလဝါ ပုရိသော တိဏှေန သိခရေန မုဒ္ဓနိ အဘိမတ္ထေယျ [မုဒ္ဓါနံ အဘိမန္ထေယျ (သီ. ပီ.)၊ မုဒ္ဓါနံ အဘိမတ္ထေယျ (သျာ. ကံ.)]၊ ဧဝမေဝ ခေါ မေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ မုခတော စ နာသတော စ ကဏ္ဏတော စ အဿာသပဿာသေသု ဥပရုဒ္ဓေသု အဓိမတ္တာ ဝါတာ မုဒ္ဓနိ ဦဟနန္တိ. အာရဒ္ဓံ ခေါ ပန မေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဝီရိယံ ဟောတိ အသလ္လီနံ ဥပဋ္ဌိတာ သတိ အသမ္မုဋ္ဌာ. သာရဒ္ဓေါ စ ပန မေ ကာယော ဟောတိ အပ္ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ တေနေဝ ဒုက္ခပ္ပဓာနေန ပဓာနာဘိတုန္နဿ သတော. ဧဝရူပါပိ ခေါ မေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဥပ္ပန္နာ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ.

‘‘တဿ မယှံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ အပ္ပါဏကံယေဝ ဈာနံ ဈာယေယျ’န္တိ. သော ခေါ အဟံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ မုခတော စ နာသတော စ ကဏ္ဏတော စ အဿာသပဿာသေ ဥပရုန္ဓိံ. တဿ မယှံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ မုခတော စ နာသတော စ ကဏ္ဏတော စ အဿာသပဿာသေသု ဥပရုဒ္ဓေသု အဓိမတ္တာ သီသေ သီသဝေဒနာ ဟောန္တိ. သေယျထာပိ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဗလဝါ ပုရိသော ဒဠှေန ဝရတ္တက္ခဏ္ဍေန [ဝရတ္တကဗန္ဓနေန (သီ.)] သီသေ သီသဝေဌံ ဒဒေယျ၊ ဧဝမေဝ ခေါ မေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ မုခတော စ နာသတော စ ကဏ္ဏတော စ အဿာသပဿာသေသု ဥပရုဒ္ဓေသု အဓိမတ္တာ သီသေ သီသဝေဒနာ ဟောန္တိ. အာရဒ္ဓံ ခေါ ပန မေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဝီရိယံ ဟောတိ အသလ္လီနံ ဥပဋ္ဌိတာ သတိ အသမ္မုဋ္ဌာ. သာရဒ္ဓေါ စ ပန မေ ကာယော ဟောတိ အပ္ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ တေနေဝ ဒုက္ခပ္ပဓာနေန ပဓာနာဘိတုန္နဿ သတော. ဧဝရူပါပိ ခေါ မေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဥပ္ပန္နာ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ.

‘‘တဿ မယှံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ အပ္ပါဏကံယေဝ ဈာနံ ဈာယေယျ’န္တိ. သော ခေါ အဟံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ မုခတော စ နာသတော စ ကဏ္ဏတော စ အဿာသပဿာသေ ဥပရုန္ဓိံ. တဿ မယှံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ မုခတော စ နာသတော စ ကဏ္ဏတော စ အဿာသပဿာသေသု ဥပရုဒ္ဓေသု အဓိမတ္တာ ဝါတာ ကုစ္ဆိံ ပရိကန္တန္တိ. သေယျထာပိ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဒက္ခော ဂေါဃာတကော ဝါ ဂေါဃာတကန္တေဝါသီ ဝါ တိဏှေန ဂေါဝိကန္တနေန ကုစ္ဆိံ ပရိကန္တေယျ၊ ဧဝမေဝ ခေါ မေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ မုခတော စ နာသတော စ ကဏ္ဏတော စ အဿာသပဿာသေသု ဥပရုဒ္ဓေသု အဓိမတ္တာ ဝါတာ ကုစ္ဆိံ ပရိကန္တန္တိ. အာရဒ္ဓံ ခေါ ပန မေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဝီရိယံ ဟောတိ အသလ္လီနံ ဥပဋ္ဌိတာ သတိ အသမ္မုဋ္ဌာ. သာရဒ္ဓေါ စ ပန မေ ကာယော ဟောတိ အပ္ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ တေနေဝ ဒုက္ခပ္ပဓာနေန ပဓာနာဘိတုန္နဿ သတော. ဧဝရူပါပိ ခေါ မေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဥပ္ပန္နာ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ.

‘‘တဿ မယှံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ အပ္ပါဏကံယေဝ ဈာနံ ဈာယေယျ’န္တိ. သော ခေါ အဟံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ မုခတော စ နာသတော စ ကဏ္ဏတော စ အဿာသပဿာသေ ဥပရုန္ဓိံ. တဿ မယှံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ မုခတော စ နာသတော စ ကဏ္ဏတော စ အဿာသပဿာသေသု ဥပရုဒ္ဓေသု အဓိမတ္တော ကာယသ္မိံ ဍာဟော ဟောတိ. သေယျထာပိ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဒွေ ဗလဝန္တော ပုရိသာ ဒုဗ္ဗလတရံ ပုရိသံ နာနာဗာဟာသု ဂဟေတွာ အင်္ဂါရကာသုယာ သန္တာပေယျုံ သမ္ပရိတာပေယျုံ၊ ဧဝမေဝ ခေါ မေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ မုခတော စ နာသတော စ ကဏ္ဏတော စ အဿာသပဿာသေသု ဥပရုဒ္ဓေသု အဓိမတ္တော ကာယသ္မိံ ဍာဟော ဟောတိ. အာရဒ္ဓံ ခေါ ပန မေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဝီရိယံ ဟောတိ အသလ္လီနံ ဥပဋ္ဌိတာ သတိ အသမ္မုဋ္ဌာ. သာရဒ္ဓေါ စ ပန မေ ကာယော ဟောတိ အပ္ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ တေနေဝ ဒုက္ခပ္ပဓာနေန ပဓာနာဘိတုန္နဿ သတော. ဧဝရူပါပိ ခေါ မေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဥပ္ပန္နာ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ. အပိဿု မံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဒေဝတာ ဒိသွာ ဧဝမာဟံသု – ‘ကာလင်္ကတော သမဏော ဂေါတမော’တိ. ဧကစ္စာ ဒေဝတာ ဧဝမာဟံသု – ‘န ကာလင်္ကတော သမဏော ဂေါတမော၊ အပိ စ ကာလင်္ကရောတီ’တိ. ဧကစ္စာ ဒေဝတာ ဧဝမာဟံသု – ‘န ကာလင်္ကတော သမဏော ဂေါတမော၊ နပိ ကာလင်္ကရောတိ၊ အရဟံ သမဏော ဂေါတမော၊ ဝိဟာရောတွေဝ သော [ဝိဟာရောတွေဝေသော (သီ.)] အရဟတော ဧဝရူပေါ ဟောတီ’တိ [ဝိဟာရောတွေဝေသော အရဟတော’’တိ (?)].

၃၇၉. ‘‘တဿ မယှံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ သဗ္ဗသော အာဟာရုပစ္ဆေဒါယ ပဋိပဇ္ဇေယျ’န္တိ. အထ ခေါ မံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဒေဝတာ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတဒဝေါစုံ – ‘မာ ခေါ တွံ၊ မာရိသ၊ သဗ္ဗသော အာဟာရုပစ္ဆေဒါယ ပဋိပဇ္ဇိ. သစေ ခေါ တွံ၊ မာရိသ၊ သဗ္ဗသော အာဟာရုပစ္ဆေဒါယ ပဋိပဇ္ဇိဿသိ၊ တဿ တေ မယံ ဒိဗ္ဗံ ဩဇံ လောမကူပေဟိ အဇ္ဈောဟာရေဿာမ [အဇ္ဈောဟရိဿာမ (သျာ. ကံ. ပီ. က.)]၊ တာယ တွံ ယာပေဿသီ’တိ. တဿ မယှံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဧတဒဟောသိ – ‘အဟဉ္စေဝ ခေါ ပန သဗ္ဗသော အဇဇ္ဇိတံ [အဇဒ္ဓုကံ (သီ. ပီ.)၊ ဇဒ္ဓုကံ (သျာ. ကံ.)] ပဋိဇာနေယျံ၊ ဣမာ စ မေ ဒေဝတာ ဒိဗ္ဗံ ဩဇံ လောမကူပေဟိ အဇ္ဈောဟာရေယျုံ [အဇ္ဈောဟရေယျုံ (သျာ. ကံ. ပီ. က.)]၊ တာယ စာဟံ ယာပေယျံ၊ တံ မမဿ မုသာ’တိ. သော ခေါ အဟံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ တာ ဒေဝတာ ပစ္စာစိက္ခာမိ၊ ‘ဟလ’န္တိ ဝဒါမိ.

၃၈၀. ‘‘တဿ မယှံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ ထောကံ ထောကံ အာဟာရံ အာဟာရေယျံ၊ ပသတံ ပသတံ၊ ယဒိ ဝါ မုဂ္ဂယူသံ၊ ယဒိ ဝါ ကုလတ္ထယူသံ၊ ယဒိ ဝါ ကဠာယယူသံ၊ ယဒိ ဝါ ဟရေဏုကယူသ’န္တိ. သော ခေါ အဟံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ထောကံ ထောကံ အာဟာရံ အာဟာရေသိံ၊ ပသတံ ပသတံ၊ ယဒိ ဝါ မုဂ္ဂယူသံ၊ ယဒိ ဝါ ကုလတ္ထယူသံ၊ ယဒိ ဝါ ကဠာယယူသံ၊ ယဒိ ဝါ ဟရေဏုကယူသံ. တဿ မယှံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ထောကံ ထောကံ အာဟာရံ အာဟာရယတော၊ ပသတံ ပသတံ၊ ယဒိ ဝါ မုဂ္ဂယူသံ၊ ယဒိ ဝါ ကုလတ္ထယူသံ၊ ယဒိ ဝါ ကဠာယယူသံ၊ ယဒိ ဝါ ဟရေဏုကယူသံ၊ အဓိမတ္တကသိမာနံ ပတ္တော ကာယော ဟောတိ. သေယျထာပိ နာမ အာသီတိကပဗ္ဗာနိ ဝါ ကာဠပဗ္ဗာနိ ဝါ၊ ဧဝမေဝဿု မေ အင်္ဂပစ္စင်္ဂါနိ ဘဝန္တိ တာယေဝပ္ပါဟာရတာယ. သေယျထာပိ နာမ ဩဋ္ဌပဒံ၊ ဧဝမေဝဿု မေ အာနိသဒံ ဟောတိ တာယေဝပ္ပါဟာရတာယ. သေယျထာပိ နာမ ဝဋ္ဋနာဝဠီ၊ ဧဝမေဝဿု မေ ပိဋ္ဌိကဏ္ဋကော ဥဏ္ဏတာဝနတော ဟောတိ တာယေဝပ္ပါဟာရတာယ. သေယျထာပိ နာမ ဇရသာလာယ ဂေါပါဏသိယော ဩလုဂ္ဂဝိလုဂ္ဂါ ဘဝန္တိ၊ ဧဝမေဝဿု မေ ဖာသုဠိယော ဩလုဂ္ဂဝိလုဂ္ဂါ ဘဝန္တိ တာယေဝပ္ပါဟာရတာယ. သေယျထာပိ နာမ ဂမ္ဘီရေ ဥဒပါနေ ဥဒကတာရကာ ဂမ္ဘီရဂတာ ဩက္ခာယိကာ ဒိဿန္တိ၊ ဧဝမေဝဿု မေ အက္ခိကူပေသု အက္ခိတာရကာ ဂမ္ဘီရဂတာ ဩက္ခာယိကာ ဒိဿန္တိ တာယေဝပ္ပါဟာရတာယ. သေယျထာပိ နာမ တိတ္တကာလာဗု အာမကစ္ဆိန္နော ဝါတာတပေန သံဖုဋိတော ဟောတိ သမ္မိလာတော၊ ဧဝမေဝဿု မေ သီသစ္ဆဝိ သံဖုဋိတာ ဟောတိ သမ္မိလာတာ တာယေဝပ္ပါဟာရတာယ.

‘‘သော ခေါ အဟံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဥဒရစ္ဆဝိံ ပရိမသိဿာမီတိ ပိဋ္ဌိကဏ္ဋကံယေဝ ပရိဂ္ဂဏှာမိ၊ ပိဋ္ဌိကဏ္ဋကံ ပရိမသိဿာမီတိ ဥဒရစ္ဆဝိံယေဝ ပရိဂ္ဂဏှာမိ၊ ယာဝဿု မေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဥဒရစ္ဆဝိ ပိဋ္ဌိကဏ္ဋကံ အလ္လီနာ ဟောတိ တာယေဝပ္ပါဟာရတာယ. သော ခေါ အဟံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဝစ္စံ ဝါ မုတ္တံ ဝါ ကရိဿာမီတိ တတ္ထေဝ အဝကုဇ္ဇော ပပတာမိ တာယေဝပ္ပါဟာရတာယ. သော ခေါ အဟံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဣမမေဝ ကာယံ အဿာသေန္တော ပါဏိနာ ဂတ္တာနိ အနုမဇ္ဇာမိ. တဿ မယှံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ပါဏိနာ ဂတ္တာနိ အနုမဇ္ဇတော ပူတိမူလာနိ လောမာနိ ကာယသ္မာ ပပတန္တိ တာယေဝပ္ပါဟာရတာယ. အပိဿု မံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ မနုဿာ ဒိသွာ ဧဝမာဟံသု – ‘ကာဠော သမဏော ဂေါတမော’တိ. ဧကစ္စေ မနုဿာ ဧဝမာဟံသု – ‘န ကာဠော သမဏော ဂေါတမော၊ သာမော သမဏော ဂေါတမော’တိ. ဧကစ္စေ မနုဿာ ဧဝမာဟံသု – ‘န ကာဠော သမဏော ဂေါတမော၊ နပိ သာမော၊ မင်္ဂုရစ္ဆဝိ သမဏော ဂေါတမော’တိ. ယာဝဿု မေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ တာဝ ပရိသုဒ္ဓေါ ဆဝိဝဏ္ဏော ပရိယောဒါတော ဥပဟတော ဟောတိ တာယေဝပ္ပါဟာရတာယ.

၃၈၁. ‘‘တဿ မယှံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဧတဒဟောသိ – ‘ယေ ခေါ ကေစိ အတီတမဒ္ဓါနံ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဩပက္ကမိကာ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒယိံသု၊ ဧတာဝပရမံ၊ နယိတော ဘိယျော. ယေပိ ဟိ ကေစိ အနာဂတမဒ္ဓါနံ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဩပက္ကမိကာ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒယိဿန္တိ၊ ဧတာဝပရမံ၊ နယိတော ဘိယျော. ယေပိ ဟိ ကေစိ ဧတရဟိ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဩပက္ကမိကာ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒယန္တိ၊ ဧတာဝပရမံ၊ နယိတော ဘိယျော. န ခေါ ပနာဟံ ဣမာယ ကဋုကာယ ဒုက္ကရကာရိကာယ အဓိဂစ္ဆာမိ ဥတ္တရိ မနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသံ. သိယာ နု ခေါ အညော မဂ္ဂေါ ဗောဓာယာ’တိ? တဿ မယှံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဧတဒဟောသိ – ‘အဘိဇာနာမိ ခေါ ပနာဟံ ပိတု သက္ကဿ ကမ္မန္တေ သီတာယ ဇမ္ဗုစ္ဆာယာယ နိသိန္နော ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိတာ. သိယာ နု ခေါ ဧသော မဂ္ဂေါ ဗောဓာယာ’တိ? တဿ မယှံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ သတာနုသာရိ ဝိညာဏံ အဟောသိ – ‘ဧသေဝ မဂ္ဂေါ ဗောဓာယာ’တိ. တဿ မယှံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဧတဒဟောသိ – ‘ကိံ နု ခေါ အဟံ တဿ သုခဿ ဘာယာမိ၊ ယံ တံ သုခံ အညတြေဝ ကာမေဟိ အညတြ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟီ’တိ? တဿ မယှံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဧတဒဟောသိ – ‘န ခေါ အဟံ တဿ သုခဿ ဘာယာမိ၊ ယံ တံ သုခံ အညတြေဝ ကာမေဟိ အညတြ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟီ’တိ.

၃၈၂. ‘‘တဿ မယှံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဧတဒဟောသိ – ‘န ခေါ တံ သုကရံ သုခံ အဓိဂန္တုံ ဧဝံ အဓိမတ္တကသိမာနံ ပတ္တကာယေန၊ ယံနူနာဟံ ဩဠာရိကံ အာဟာရံ အာဟာရေယျံ ဩဒနကုမ္မာသ’န္တိ. သော ခေါ အဟံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဩဠာရိကံ အာဟာရံ အာဟာရေသိံ ဩဒနကုမ္မာသံ. တေန ခေါ ပန မံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ သမယေန ပဉ္စ [ပဉ္စဝဂ္ဂိယာ (အညသုတ္တေသု)] ဘိက္ခူ ပစ္စုပဋ္ဌိတာ ဟောန္တိ – ‘ယံ ခေါ သမဏော ဂေါတမော ဓမ္မံ အဓိဂမိဿတိ၊ တံ နော အာရောစေဿတီ’တိ. ယတော ခေါ အဟံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဩဠာရိကံ အာဟာရံ အာဟာရေသိံ ဩဒနကုမ္မာသံ၊ အထ မေ တေ ပဉ္စ ဘိက္ခူ နိဗ္ဗိဇ္ဇ ပက္ကမိံသု – ‘ဗာဟုလ္လိကော [ဗာဟုလိကော (သီ. ပီ.) သံဃဘေဒသိက္ခာပဒဋီကာယ သမေတိ] သမဏော ဂေါတမော၊ ပဓာနဝိဗ္ဘန္တော၊ အာဝတ္တော ဗာဟုလ္လာယာ’တိ.

၃၈၃. ‘‘သော ခေါ အဟံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဩဠာရိကံ အာဟာရံ အာဟာရေတွာ၊ ဗလံ ဂဟေတွာ၊ ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိံ. ဧဝရူပါပိ ခေါ မေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဥပ္ပန္နာ သုခါ ဝေဒနာ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ. ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ စေတသော ဧကောဒိဘာဝံ အဝိတက္ကံ အဝိစာရံ သမာဓိဇံ ပီတိသုခံ ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိံ. ဧဝရူပါပိ ခေါ မေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဥပ္ပန္နာ သုခါ ဝေဒနာ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ. ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ ဥပေက္ခကော စ ဝိဟာသိံ၊ သတော စ သမ္ပဇာနော. သုခဉ္စ ကာယေန ပဋိသံဝေဒေသိံ ယံ တံ အရိယာ အာစိက္ခန္တိ – ‘ဥပေက္ခကော သတိမာ သုခဝိဟာရီ’တိ တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိံ. ဧဝရူပါပိ ခေါ မေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဥပ္ပန္နာ သုခါ ဝေဒနာ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ. သုခဿ စ ပဟာနာ ဒုက္ခဿ စ ပဟာနာ၊ ပုဗ္ဗေဝ သောမနဿဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာ၊ အဒုက္ခမသုခံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိံ. ဧဝရူပါပိ ခေါ မေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဥပ္ပန္နာ သုခါ ဝေဒနာ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ.

၃၈၄. ‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေသိံ. သော အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရာမိ၊ သေယျထိဒံ – ဧကမ္ပိ ဇာတိံ။ပေ။ ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရာမိ. အယံ ခေါ မေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ရတ္တိယာ ပဌမေ ယာမေ ပဌမာ ဝိဇ္ဇာ အဓိဂတာ၊ အဝိဇ္ဇာ ဝိဟတာ၊ ဝိဇ္ဇာ ဥပ္ပန္နာ၊ တမော ဝိဟတော၊ အာလောကော ဥပ္ပန္နော၊ ယထာ တံ အပ္ပမတ္တဿ အာတာပိနော ပဟိတတ္တဿ ဝိဟရတော. ဧဝရူပါပိ ခေါ မေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဥပ္ပန္နာ သုခါ ဝေဒနာ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ.

၃၈၅. ‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ သတ္တာနံ စုတူပပါတဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေသိံ. သော ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿာမိ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနာမိ။ပေ။ အယံ ခေါ မေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ရတ္တိယာ မဇ္ဈိမေ ယာမေ ဒုတိယာ ဝိဇ္ဇာ အဓိဂတာ၊ အဝိဇ္ဇာ ဝိဟတာ၊ ဝိဇ္ဇာ ဥပ္ပန္နာ၊ တမော ဝိဟတော၊ အာလောကော ဥပ္ပန္နော၊ ယထာ တံ အပ္ပမတ္တဿ အာတာပိနော ပဟိတတ္တဿ ဝိဟရတော. ဧဝရူပါပိ ခေါ မေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဥပ္ပန္နာ သုခါ ဝေဒနာ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ.

၃၈၆. ‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ အာသဝါနံ ခယဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေသိံ. သော ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ အဗ္ဘညာသိံ၊ ‘အယံ ဒုက္ခသမုဒယော’တိ ယထာဘူတံ အဗ္ဘညာသိံ၊ ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓော’တိ ယထာဘူတံ အဗ္ဘညာသိံ၊ ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ အဗ္ဘညာသိံ. ‘ဣမေ အာသဝါ’တိ ယထာဘူတံ အဗ္ဘညာသိံ၊ ‘အယံ အာသဝသမုဒယော’တိ ယထာဘူတံ အဗ္ဘညာသိံ၊ ‘အယံ အာသဝနိရောဓော’တိ ယထာဘူတံ အဗ္ဘညာသိံ၊ ‘အယံ အာသဝနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ အဗ္ဘညာသိံ. တဿ မေ ဧဝံ ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော ကာမာသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စိတ္ထ၊ ဘဝါသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စိတ္ထ၊ အဝိဇ္ဇာသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စိတ္ထ. ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ အဟောသိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ၊ ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ၊ ကတံ ကရဏီယံ၊ နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ အဗ္ဘညာသိံ. အယံ ခေါ မေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ရတ္တိယာ ပစ္ဆိမေ ယာမေ တတိယာ ဝိဇ္ဇာ အဓိဂတာ၊ အဝိဇ္ဇာ ဝိဟတာ၊ ဝိဇ္ဇာ ဥပ္ပန္နာ၊ တမော ဝိဟတော၊ အာလောကော ဥပ္ပန္နော၊ ယထာ တံ အပ္ပမတ္တဿ အာတာပိနော ပဟိတတ္တဿ ဝိဟရတော. ဧဝရူပါပိ ခေါ မေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဥပ္ပန္နာ သုခါ ဝေဒနာ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ.

၃၈၇. ‘‘အဘိဇာနာမိ ခေါ ပနာဟံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ အနေကသတာယ ပရိသာယ ဓမ္မံ ဒေသေတာ. အပိဿု မံ ဧကမေကော ဧဝံ မညတိ – ‘မမေဝါရဗ္ဘ သမဏော ဂေါတမော ဓမ္မံ ဒေသေတီ’တိ. ‘န ခေါ ပနေတံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဧဝံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊ ယာဝဒေဝ ဝိညာပနတ္ထာယ တထာဂတော ပရေသံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ. သော ခေါ အဟံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ တဿာယေဝ ကထာယ ပရိယောသာနေ၊ တသ္မိံယေဝ ပုရိမသ္မိံ သမာဓိနိမိတ္တေ အဇ္ဈတ္တမေဝ စိတ္တံ သဏ္ဌပေမိ သန္နိသာဒေမိ ဧကောဒိံ ကရောမိ သမာဒဟာမိ၊ ယေန သုဒံ နိစ္စကပ္ပံ ဝိဟရာမီ’’’တိ.

‘‘ဩကပ္ပနိယမေတံ ဘောတော ဂေါတမဿ ယထာ တံ အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ. အဘိဇာနာတိ ခေါ ပန ဘဝံ ဂေါတမော ဒိဝါ သုပိတာ’’တိ? ‘‘အဘိဇာနာမဟံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဂိမှာနံ ပစ္ဆိမေ မာသေ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော စတုဂ္ဂုဏံ သင်္ဃာဋိံ ပညပေတွာ ဒက္ခိဏေန ပဿေန သတော သမ္ပဇာနော နိဒ္ဒံ ဩက္ကမိတာ’’တိ. ‘‘ဧတံ ခေါ၊ ဘော ဂေါတမ၊ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ သမ္မောဟဝိဟာရသ္မိံ ဝဒန္တီ’’တိ? ‘‘န ခေါ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဧတ္တာဝတာ သမ္မူဠှော ဝါ ဟောတိ အသမ္မူဠှော ဝါ. အပိ စ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ယထာ သမ္မူဠှော စ ဟောတိ အသမ္မူဠှော စ၊ တံ သုဏာဟိ၊ သာဓုကံ မနသိ ကရောဟိ၊ ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ၊ ဘော’’တိ ခေါ သစ္စကော နိဂဏ္ဌပုတ္တော ဘဂဝတော ပစ္စဿောသိ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

၃၈၈. ‘‘ယဿ ကဿစိ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ယေ အာသဝါ သံကိလေသိကာ ပေါနောဗ္ဘဝိကာ သဒရာ ဒုက္ခဝိပါကာ အာယတိံ ဇာတိဇရာမရဏိယာ အပ္ပဟီနာ၊ တမဟံ ‘သမ္မူဠှော’တိ ဝဒါမိ. အာသဝါနဉှိ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ အပ္ပဟာနာ သမ္မူဠှော ဟောတိ. ယဿ ကဿစိ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ယေ အာသဝါ သံကိလေသိကာ ပေါနောဗ္ဘဝိကာ သဒရာ ဒုက္ခဝိပါကာ အာယတိံ ဇာတိဇရာမရဏိယာ ပဟီနာ၊ တမဟံ ‘အသမ္မူဠှော’တိ ဝဒါမိ. အာသဝါနဉှိ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ပဟာနာ အသမ္မူဠှော ဟောတိ.

‘‘တထာဂတဿ ခေါ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ယေ အာသဝါ သံကိလေသိကာ ပေါနောဗ္ဘဝိကာ သဒရာ ဒုက္ခဝိပါကာ အာယတိံ ဇာတိဇရာမရဏိယာ ပဟီနာ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ အနုပ္ပါဒဓမ္မာ. သေယျထာပိ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ တာလော မတ္ထကစ္ဆိန္နော အဘဗ္ဗော ပုန ဝိရူဠှိယာ၊ ဧဝမေဝ ခေါ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ တထာဂတဿ ယေ အာသဝါ သံကိလေသိကာ ပေါနောဗ္ဘဝိကာ သဒရာ ဒုက္ခဝိပါကာ အာယတိံ ဇာတိဇရာမရဏိယာ ပဟီနာ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ အနုပ္ပါဒဓမ္မာ’’တိ.

၃၈၉. ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ သစ္စကော နိဂဏ္ဌပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အစ္ဆရိယံ၊ ဘော ဂေါတမ၊ အဗ္ဘုတံ၊ ဘော ဂေါတမ! ယာဝဉ္စိဒံ ဘောတော ဂေါတမဿ ဧဝံ အာသဇ္ဇ အာသဇ္ဇ ဝုစ္စမာနဿ၊ ဥပနီတေဟိ ဝစနပ္ပထေဟိ သမုဒါစရိယမာနဿ၊ ဆဝိဝဏ္ဏော စေဝ ပရိယောဒါယတိ၊ မုခဝဏ္ဏော စ ဝိပ္ပသီဒတိ၊ ယထာ တံ အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ. အဘိဇာနာမဟံ၊ ဘော ဂေါတမ၊ ပူရဏံ ကဿပံ ဝါဒေန ဝါဒံ သမာရဘိတာ. သောပိ မယာ ဝါဒေန ဝါဒံ သမာရဒ္ဓေါ အညေနညံ ပဋိစရိ၊ ဗဟိဒ္ဓါ ကထံ အပနာမေသိ၊ ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတွာကာသိ. ဘောတော ပန [ဘောတော ခေါ ပန (သီ.)] ဂေါတမဿ ဧဝံ အာသဇ္ဇ အာသဇ္ဇ ဝုစ္စမာနဿ၊ ဥပနီတေဟိ ဝစနပ္ပထေဟိ သမုဒါစရိယမာနဿ၊ ဆဝိဝဏ္ဏော စေဝ ပရိယောဒါယတိ၊ မုခဝဏ္ဏော စ ဝိပ္ပသီဒတိ၊ ယထာ တံ အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ. အဘိဇာနာမဟံ၊ ဘော ဂေါတမ၊ မက္ခလိံ ဂေါသာလံ။ပေ။ အဇိတံ ကေသကမ္ဗလံ။ ပကုဓံ ကစ္စာယနံ။ သဉ္ဇယံ ဗေလဋ္ဌပုတ္တံ။ နိဂဏ္ဌံ နာဋပုတ္တံ ဝါဒေန ဝါဒံ သမာရဘိတာ. သောပိ မယာ ဝါဒေန ဝါဒံ သမာရဒ္ဓေါ အညေနညံ ပဋိစရိ၊ ဗဟိဒ္ဓါ ကထံ အပနာမေသိ၊ ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတွာကာသိ. ဘောတော ပန ဂေါတမဿ ဧဝံ အာသဇ္ဇ အာသဇ္ဇ ဝုစ္စမာနဿ၊ ဥပနီတေဟိ ဝစနပ္ပထေဟိ သမုဒါစရိယမာနဿ၊ ဆဝိဝဏ္ဏော စေဝ ပရိယောဒါယတိ၊ မုခဝဏ္ဏော စ ဝိပ္ပသီဒတိ၊ ယထာ တံ အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ. ဟန္ဒ စ ဒါနိ မယံ၊ ဘော ဂေါတမ၊ ဂစ္ဆာမ. ဗဟုကိစ္စာ မယံ၊ ဗဟုကရဏီယာ’’တိ. ‘‘ယဿဒါနိ တွံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ကာလံ မညသီ’’တိ.

အထ ခေါ သစ္စကော နိဂဏ္ဌပုတ္တော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကာမီတိ.

မဟာသစ္စကသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ဆဋ္ဌံ.