၄. မဟာယမကဝဂ္ဂေါ

၁. စူဠဂေါသိင်္ဂသုတ္တံ

၃၂၅. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ နာတိကေ [နာဒိကေ (သီ. သျာ. ပီ.)၊ ဉာတိကေ (က.)] ဝိဟရတိ ဂိဉ္ဇကာဝသထေ. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ စ အနုရုဒ္ဓေါ အာယသ္မာ စ နန္ဒိယော အာယသ္မာ စ ကိမိလော [ကိမ္ဗိလော (သီ. ပီ. က.)] ဂေါသိင်္ဂသာလဝနဒါယေ ဝိဟရန္တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော ယေန ဂေါသိင်္ဂသာလဝနဒါယော တေနုပသင်္ကမိ. အဒ္ဒသာ ခေါ ဒါယပါလော ဘဂဝန္တံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ. ဒိသွာန ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘မာ၊ သမဏ၊ ဧတံ ဒါယံ ပါဝိသိ. သန္တေတ္ထ တယော ကုလပုတ္တာ အတ္တကာမရူပါ ဝိဟရန္တိ. မာ တေသံ အဖာသုမကာသီ’’တိ.

အဿောသိ ခေါ အာယသ္မာ အနုရုဒ္ဓေါ ဒါယပါလဿ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ မန္တယမာနဿ. သုတွာန ဒါယပါလံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘မာ၊ အာဝုသော ဒါယပါလ၊ ဘဂဝန္တံ ဝါရေသိ. သတ္ထာ နော ဘဂဝါ အနုပ္ပတ္တော’’တိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ အနုရုဒ္ဓေါ ယေနာယသ္မာ စ နန္ဒိယော အာယသ္မာ စ ကိမိလော တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တဉ္စ နန္ဒိယံ အာယသ္မန္တဉ္စ ကိမိလံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကမထာယသ္မန္တော၊ အဘိက္ကမထာယသ္မန္တော၊ သတ္ထာ နော ဘဂဝါ အနုပ္ပတ္တော’’တိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ စ အနုရုဒ္ဓေါ အာယသ္မာ စ နန္ဒိယော အာယသ္မာ စ ကိမိလော ဘဂဝန္တံ ပစ္စုဂ္ဂန္တွာ – ဧကော ဘဂဝတော ပတ္တစီဝရံ ပဋိဂ္ဂဟေသိ၊ ဧကော အာသနံ ပညပေသိ၊ ဧကော ပါဒေါဒကံ ဥပဋ္ဌာပေသိ. နိသီဒိ ဘဂဝါ ပညတ္တေ အာသနေ. နိသဇ္ဇ ခေါ ဘဂဝါ ပါဒေ ပက္ခာလေသိ. တေပိ ခေါ အာယသ္မန္တော ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အာယသ္မန္တံ အနုရုဒ္ဓံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

၃၂၆. ‘‘ကစ္စိ ဝေါ၊ အနုရုဒ္ဓါ၊ ခမနီယံ၊ ကစ္စိ ယာပနီယံ၊ ကစ္စိ ပိဏ္ဍကေန န ကိလမထာ’’တိ? ‘‘ခမနီယံ၊ ဘဂဝါ၊ ယာပနီယံ၊ ဘဂဝါ၊ န စ မယံ၊ ဘန္တေ၊ ပိဏ္ဍကေန ကိလမာမာ’’တိ. ‘‘ကစ္စိ ပန ဝေါ၊ အနုရုဒ္ဓါ၊ သမဂ္ဂါ သမ္မောဒမာနာ အဝိဝဒမာနာ ခီရောဒကီဘူတာ အညမညံ ပိယစက္ခူဟိ သမ္ပဿန္တာ ဝိဟရထာ’’တိ? ‘‘တဂ္ဃ မယံ၊ ဘန္တေ၊ သမဂ္ဂါ သမ္မောဒမာနာ အဝိဝဒမာနာ ခီရောဒကီဘူတာ အညမညံ ပိယစက္ခူဟိ သမ္ပဿန္တာ ဝိဟရာမာ’’တိ. ‘‘ယထာ ကထံ ပန တုမှေ၊ အနုရုဒ္ဓါ၊ သမဂ္ဂါ သမ္မောဒမာနာ အဝိဝဒမာနာ ခီရောဒကီဘူတာ အညမညံ ပိယစက္ခူဟိ သမ္ပဿန္တာ ဝိဟရထာ’’တိ? ‘‘ဣဓ မယှံ၊ ဘန္တေ၊ ဧဝံ ဟောတိ – ‘လာဘာ ဝတ မေ၊ သုလဒ္ဓံ ဝတ မေ၊ ယောဟံ ဧဝရူပေဟိ သဗြဟ္မစာရီဟိ သဒ္ဓိံ ဝိဟရာမီ’တိ. တဿ မယှံ၊ ဘန္တေ၊ ဣမေသု အာယသ္မန္တေသု မေတ္တံ ကာယကမ္မံ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ အာဝိ စေဝ ရဟော စ၊ မေတ္တံ ဝစီကမ္မံ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ အာဝိ စေဝ ရဟော စ၊ မေတ္တံ မနောကမ္မံ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ အာဝိ စေဝ ရဟော စ. တဿ မယှံ၊ ဘန္တေ၊ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ယံနူနာဟံ သကံ စိတ္တံ နိက္ခိပိတွာ ဣမေသံယေဝ အာယသ္မန္တာနံ စိတ္တဿ ဝသေန ဝတ္တေယျ’န္တိ. သော ခေါ အဟံ၊ ဘန္တေ၊ သကံ စိတ္တံ နိက္ခိပိတွာ ဣမေသံယေဝ အာယသ္မန္တာနံ စိတ္တဿ ဝသေန ဝတ္တာမိ. နာနာ ဟိ ခေါ နော၊ ဘန္တေ၊ ကာယာ ဧကဉ္စ ပန မညေ စိတ္တ’’န္တိ.

အာယသ္မာပိ ခေါ နန္ဒိယော။ပေ။ အာယသ္မာပိ ခေါ ကိမိလော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘မယှမ္ပိ၊ ဘန္တေ၊ ဧဝံ ဟောတိ – ‘လာဘာ ဝတ မေ၊ သုလဒ္ဓံ ဝတ မေ၊ ယောဟံ ဧဝရူပေဟိ သဗြဟ္မစာရီဟိ သဒ္ဓိံ ဝိဟရာမီ’တိ. တဿ မယှံ၊ ဘန္တေ၊ ဣမေသု အာယသ္မန္တေသု မေတ္တံ ကာယကမ္မံ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ အာဝိ စေဝ ရဟော စ၊ မေတ္တံ ဝစီကမ္မံ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ အာဝိ စေဝ ရဟော စ၊ မေတ္တံ မနောကမ္မံ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ အာဝိ စေဝ ရဟော စ. တဿ မယှံ၊ ဘန္တေ၊ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ယံနူနာဟံ သကံ စိတ္တံ နိက္ခိပိတွာ ဣမေသံယေဝ အာယသ္မန္တာနံ စိတ္တဿ ဝသေန ဝတ္တေယျ’န္တိ. သော ခေါ အဟံ၊ ဘန္တေ၊ သကံ စိတ္တံ နိက္ခိပိတွာ ဣမေသံယေဝ အာယသ္မန္တာနံ စိတ္တဿ ဝသေန ဝတ္တာမိ. နာနာ ဟိ ခေါ နော၊ ဘန္တေ၊ ကာယာ ဧကဉ္စ ပန မညေ စိတ္တန္တိ.

‘‘ဧဝံ ခေါ မယံ၊ ဘန္တေ၊ သမဂ္ဂါ သမ္မောဒမာနာ အဝိဝဒမာနာ ခီရောဒကီဘူတာ အညမညံ ပိယစက္ခူဟိ သမ္ပဿန္တာ ဝိဟရာမာ’’တိ.

၃၂၇. ‘‘သာဓု သာဓု၊ အနုရုဒ္ဓါ! ကစ္စိ ပန ဝေါ၊ အနုရုဒ္ဓါ၊ အပ္ပမတ္တာ အာတာပိနော ပဟိတတ္တာ ဝိဟရထာ’’တိ? ‘‘တဂ္ဃ မယံ၊ ဘန္တေ၊ အပ္ပမတ္တာ အာတာပိနော ပဟိတတ္တာ ဝိဟရာမာ’’တိ. ‘‘ယထာ ကထံ ပန တုမှေ၊ အနုရုဒ္ဓါ၊ အပ္ပမတ္တာ အာတာပိနော ပဟိတတ္တာ ဝိဟရထာ’’တိ? ‘‘ဣဓ၊ ဘန္တေ၊ အမှာကံ ယော ပဌမံ ဂါမတော ပိဏ္ဍာယ ပဋိက္ကမတိ သော အာသနာနိ ပညပေတိ၊ ပါနီယံ ပရိဘောဇနီယံ ဥပဋ္ဌာပေတိ၊ အဝက္ကာရပါတိံ ဥပဋ္ဌာပေတိ. ယော ပစ္ဆာ ဂါမတော ပိဏ္ဍာယ ပဋိက္ကမတိ၊ သစေ ဟောတိ ဘုတ္တာဝသေသော သစေ အာကင်္ခတိ ဘုဉ္ဇတိ၊ နော စေ အာကင်္ခတိ အပ္ပဟရိတေ ဝါ ဆဍ္ဍေတိ၊ အပ္ပါဏကေ ဝါ ဥဒကေ ဩပိလာပေတိ. သော အာသနာနိ ပဋိသာမေတိ၊ ပါနီယံ ပရိဘောဇနီယံ ပဋိသာမေတိ၊ အဝက္ကာရပါတိံ ပဋိသာမေတိ၊ ဘတ္တဂ္ဂံ သမ္မဇ္ဇတိ. ယော ပဿတိ ပါနီယဃဋံ ဝါ ပရိဘောဇနီယဃဋံ ဝါ ဝစ္စဃဋံ ဝါ ရိတ္တံ တုစ္ဆံ သော ဥပဋ္ဌာပေတိ. သစဿ ဟောတိ အဝိသယှံ၊ ဟတ္ထဝိကာရေန ဒုတိယံ အာမန္တေတွာ ဟတ္ထဝိလင်္ဃကေန ဥပဋ္ဌာပေမ၊ န တွေဝ မယံ၊ ဘန္တေ၊ တပ္ပစ္စယာ ဝါစံ ဘိန္ဒာမ. ပဉ္စာဟိကံ ခေါ ပန မယံ၊ ဘန္တေ၊ သဗ္ဗရတ္တိကံ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္နိသီဒါမ. ဧဝံ ခေါ မယံ၊ ဘန္တေ၊ အပ္ပမတ္တာ အာတာပိနော ပဟိတတ္တာ ဝိဟရာမာ’’တိ.

၃၂၈. ‘‘သာဓု သာဓု၊ အနုရုဒ္ဓါ! အတ္ထိ ပန ဝေါ၊ အနုရုဒ္ဓါ၊ ဧဝံ အပ္ပမတ္တာနံ အာတာပီနံ ပဟိတတ္တာနံ ဝိဟရန္တာနံ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသော အဓိဂတော ဖာသုဝိဟာရော’’တိ? ‘‘ကိဉှိ နော သိယာ၊ ဘန္တေ! ဣဓ မယံ၊ ဘန္တေ၊ ယာဝဒေဝ အာကင်္ခါမ ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမ. အယံ ခေါ နော၊ ဘန္တေ၊ အမှာကံ အပ္ပမတ္တာနံ အာတာပီနံ ပဟိတတ္တာနံ ဝိဟရန္တာနံ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသော အဓိဂတော ဖာသုဝိဟာရော’’တိ.

‘‘သာဓု သာဓု၊ အနုရုဒ္ဓါ! ဧတဿ ပန ဝေါ၊ အနုရုဒ္ဓါ၊ ဝိဟာရဿ သမတိက္ကမာယ ဧတဿ ဝိဟာရဿ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိယာ အတ္ထညော ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသော အဓိဂတော ဖာသုဝိဟာရော’’တိ? ‘‘ကိဉှိ နော သိယာ၊ ဘန္တေ! ဣဓ မယံ၊ ဘန္တေ၊ ယာဝဒေဝ အာကင်္ခါမ ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ စေတသော ဧကောဒိဘာဝံ အဝိတက္ကံ အဝိစာရံ သမာဓိဇံ ပီတိသုခံ ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမ. ဧတဿ၊ ဘန္တေ၊ ဝိဟာရဿ သမတိက္ကမာယ ဧတဿ ဝိဟာရဿ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိယာ အယမညော ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသော အဓိဂတော ဖာသုဝိဟာရော’’တိ.

‘‘သာဓု သာဓု၊ အနုရုဒ္ဓါ! ဧတဿ ပန ဝေါ၊ အနုရုဒ္ဓါ၊ ဝိဟာရဿ သမတိက္ကမာယ ဧတဿ ဝိဟာရဿ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိယာ အတ္ထညော ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသော အဓိဂတော ဖာသုဝိဟာရော’’တိ? ‘‘ကိဉှိ နော သိယာ၊ ဘန္တေ! ဣဓ မယံ၊ ဘန္တေ၊ ယာဝဒေဝ အာကင်္ခါမ ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ ဥပေက္ခကာ စ ဝိဟရာမ၊ သတာ စ သမ္ပဇာနာ၊ သုခဉ္စ ကာယေန ပဋိသံဝေဒေမ၊ ယံ တံ အရိယာ အာစိက္ခန္တိ – ‘ဥပေက္ခကော သတိမာ သုခဝိဟာရီ’တိ တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမ. ဧတဿ၊ ဘန္တေ၊ ဝိဟာရဿ သမတိက္ကမာယ ဧတဿ ဝိဟာရဿ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိယာ အယမညော ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသော အဓိဂတော ဖာသုဝိဟာရော’’တိ.

‘‘သာဓု သာဓု၊ အနုရုဒ္ဓါ! ဧတဿ ပန ဝေါ၊ အနုရုဒ္ဓါ၊ ဝိဟာရဿ သမတိက္ကမာယ ဧတဿ ဝိဟာရဿ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိယာ အတ္ထညော ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသော အဓိဂတော ဖာသုဝိဟာရော’’တိ? ‘‘ကိဉှိ နော သိယာ၊ ဘန္တေ! ဣဓ မယံ၊ ဘန္တေ၊ ယာဝဒေဝ အာကင်္ခါမ သုခဿ စ ပဟာနာ ဒုက္ခဿ စ ပဟာနာ၊ ပုဗ္ဗေဝ သောမနဿဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာ၊ အဒုက္ခမသုခံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမ. ဧတဿ၊ ဘန္တေ၊ ဝိဟာရဿ သမတိက္ကမာယ ဧတဿ ဝိဟာရဿ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိယာ အယမညော ဥတ္တရိ မနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသော အဓိဂတော ဖာသုဝိဟာရော’’တိ.

‘‘သာဓု သာဓု၊ အနုရုဒ္ဓါ! ဧတဿ ပန ဝေါ၊ အနုရုဒ္ဓါ၊ ဝိဟာရဿ သမတိက္ကမာယ ဧတဿ ဝိဟာရဿ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိယာ အတ္ထညော ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသော အဓိဂတော ဖာသုဝိဟာရော’’တိ? ‘‘ကိဉှိ နော သိယာ၊ ဘန္တေ! ဣဓ မယံ၊ ဘန္တေ၊ ယာဝဒေဝ အာကင်္ခါမ သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ ‘အနန္တော အာကာသော’တိ အာကာသာနဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမ. ဧတဿ၊ ဘန္တေ၊ ဝိဟာရဿ သမတိက္ကမာယ ဧတဿ ဝိဟာရဿ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိယာ အယမညော ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသော အဓိဂတော ဖာသုဝိဟာရော’’တိ.

‘‘သာဓု သာဓု၊ အနုရုဒ္ဓါ! ဧတဿ ပန ဝေါ၊ အနုရုဒ္ဓါ၊ ဝိဟာရဿ သမတိက္ကမာယ ဧတဿ ဝိဟာရဿ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိယာ အတ္ထညော ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသော အဓိဂတော ဖာသုဝိဟာရော’’တိ? ‘‘ကိဉှိ နော သိယာ၊ ဘန္တေ! ဣဓ မယံ၊ ဘန္တေ၊ ယာဝဒေဝ အာကင်္ခါမ သဗ္ဗသော အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘အနန္တံ ဝိညာဏ’န္တိ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမ။ပေ။ သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘နတ္ထိ ကိဉ္စီ’တိ အာကိဉ္စညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမ။ပေ။ သဗ္ဗသော အာကိဉ္စညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ နေဝသညာနာသညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမ. ဧတဿ၊ ဘန္တေ၊ ဝိဟာရဿ သမတိက္ကမာယ ဧတဿ ဝိဟာရဿ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိယာ အယမညော ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသော အဓိဂတော ဖာသုဝိဟာရော’’တိ.

၃၂၉. ‘‘သာဓု သာဓု၊ အနုရုဒ္ဓါ! ဧတဿ ပန ဝေါ၊ အနုရုဒ္ဓါ၊ ဝိဟာရဿ သမတိက္ကမာယ ဧတဿ ဝိဟာရဿ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိယာ အတ္ထညော ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသော အဓိဂတော ဖာသုဝိဟာရော’’တိ? ‘‘ကိဉှိ နော သိယာ၊ ဘန္တေ! ဣဓ မယံ၊ ဘန္တေ၊ ယာဝဒေဝ အာကင်္ခါမ သဗ္ဗသော နေဝသညာနာသညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ သညာဝေဒယိတနိရောဓံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမ၊ ပညာယ စ နော ဒိသွာ အာသဝါ ပရိက္ခီဏာ. ဧတဿ၊ ဘန္တေ၊ ဝိဟာရဿ သမတိက္ကမာယ ဧတဿ ဝိဟာရဿ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိယာ အယမညော ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသော အဓိဂတော ဖာသုဝိဟာရော. ဣမမှာ စ မယံ၊ ဘန္တေ၊ ဖာသုဝိဟာရာ အညံ ဖာသုဝိဟာရံ ဥတ္တရိတရံ ဝါ ပဏီတတရံ ဝါ န သမနုပဿာမာ’’တိ. ‘‘သာဓု သာဓု၊ အနုရုဒ္ဓါ! ဣမမှာ ဖာသုဝိဟာရာ ဥတ္တရိတရော ဝါ ပဏီတတရော ဝါ ဖာသုဝိဟာရော နတ္ထီ’’တိ.

၃၃၀. အထ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တဉ္စ အနုရုဒ္ဓံ အာယသ္မန္တဉ္စ နန္ဒိယံ အာယသ္မန္တဉ္စ ကိမိလံ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေတွာ သမာဒပေတွာ သမုတ္တေဇေတွာ သမ္ပဟံသေတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကာမိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ စ အနုရုဒ္ဓေါ အာယသ္မာ စ နန္ဒိယော အာယသ္မာ စ ကိမိလော ဘဂဝန္တံ အနုသံယာယိတွာ [အနုသံသာဝေတွာ (သီ.)၊ အနုသာဝေတွာ (ဋီကာ)] တတော ပဋိနိဝတ္တိတွာ အာယသ္မာ စ နန္ဒိယော အာယသ္မာ စ ကိမိလော အာယသ္မန္တံ အနုရုဒ္ဓံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ကိံ နု ခေါ မယံ အာယသ္မတော အနုရုဒ္ဓဿ ဧဝမာရောစိမှ – ‘ဣမာသဉ္စ ဣမာသဉ္စ ဝိဟာရသမာပတ္တီနံ မယံ လာဘိနော’တိ၊ ယံ နော အာယသ္မာ အနုရုဒ္ဓေါ ဘဂဝတော သမ္မုခါ ယာဝ အာသဝါနံ ခယာ ပကာသေတီ’’တိ? ‘‘န ခေါ မေ အာယသ္မန္တော ဧဝမာရောစေသုံ – ‘ဣမာသဉ္စ ဣမာသဉ္စ ဝိဟာရသမာပတ္တီနံ မယံ လာဘိနော’တိ၊ အပိ စ မေ အာယသ္မန္တာနံ စေတသာ စေတော ပရိစ္စ ဝိဒိတော – ‘ဣမာသဉ္စ ဣမာသဉ္စ ဝိဟာရသမာပတ္တီနံ ဣမေ အာယသ္မန္တော လာဘိနော’တိ. ဒေဝတာပိ မေ ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ – ‘ဣမာသဉ္စ ဣမာသဉ္စ ဝိဟာရသမာပတ္တီနံ ဣမေ အာယသ္မန္တော လာဘိနော’တိ. တမေနံ ဘဂဝတာ ပဉှာဘိပုဋ္ဌေန ဗျာကတ’’န္တိ.

၃၃၁. အထ ခေါ ဒီဃော ပရဇနော ယက္ခော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတော ခေါ ဒီဃော ပရဇနော ယက္ခော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘လာဘာ ဝတ၊ ဘန္တေ၊ ဝဇ္ဇီနံ၊ သုလဒ္ဓလာဘာ ဝဇ္ဇိပဇာယ၊ ယတ္ထ တထာဂတော ဝိဟရတိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ၊ ဣမေ စ တယော ကုလပုတ္တာ – အာယသ္မာ စ အနုရုဒ္ဓေါ၊ အာယသ္မာ စ နန္ဒိယော၊ အာယသ္မာ စ ကိမိလော’’တိ. ဒီဃဿ ပရဇနဿ ယက္ခဿ သဒ္ဒံ သုတွာ ဘုမ္မာ ဒေဝါ သဒ္ဒမနုဿာဝေသုံ – ‘လာဘာ ဝတ၊ ဘော၊ ဝဇ္ဇီနံ၊ သုလဒ္ဓလာဘာ ဝဇ္ဇိပဇာယ၊ ယတ္ထ တထာဂတော ဝိဟရတိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ၊ ဣမေ စ တယော ကုလပုတ္တာ – အာယသ္မာ စ အနုရုဒ္ဓေါ၊ အာယသ္မာ စ နန္ဒိယော၊ အာယသ္မာ စ ကိမိလော’တိ. ဘုမ္မာနံ ဒေဝါနံ သဒ္ဒံ သုတွာ စာတုမဟာရာဇိကာ ဒေဝါ။ပေ။ တာဝတိံသာ ဒေဝါ။ပေ။ ယာမာ ဒေဝါ။ပေ။ တုသိတာ ဒေဝါ။ပေ။ နိမ္မာနရတီ ဒေဝါ။ပေ။ ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီ ဒေဝါ။ပေ။ ဗြဟ္မကာယိကာ ဒေဝါ သဒ္ဒမနုဿာဝေသုံ – ‘‘လာဘာ ဝတ၊ ဘော၊ ဝဇ္ဇီနံ၊ သုလဒ္ဓလာဘာ ဝဇ္ဇိပဇာယ၊ ယတ္ထ တထာဂတော ဝိဟရတိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ၊ ဣမေ စ တယော ကုလပုတ္တာ – အာယသ္မာ စ အနုရုဒ္ဓေါ၊ အာယသ္မာ စ နန္ဒိယော၊ အာယသ္မာ စ ကိမိလော’’တိ. ဣတိဟ တေ အာယသ္မန္တော တေန ခဏေန (တေန လယေန) [( ) သီ. သျာ. ပီ. ပေါတ္ထကေသု နတ္ထိ] တေန မုဟုတ္တေန ယာဝဗြဟ္မလောကာ ဝိဒိတာ [သံဝိဒိတာ (က.)] အဟေသုံ.

‘‘ဧဝမေတံ၊ ဒီဃ၊ ဧဝမေတံ၊ ဒီဃ! ယသ္မာပိ၊ ဒီဃ၊ ကုလာ ဧတေ တယော ကုလပုတ္တာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတာ၊ တဉ္စေပိ ကုလံ ဧတေ တယော ကုလပုတ္တေ ပသန္နစိတ္တံ အနုဿရေယျ၊ တဿပါဿ ကုလဿ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယ. ယသ္မာပိ၊ ဒီဃ၊ ကုလပရိဝဋ္ဋာ ဧတေ တယော ကုလပုတ္တာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတာ၊ သော စေပိ ကုလပရိဝဋ္ဋော ဧတေ တယော ကုလပုတ္တေ ပသန္နစိတ္တော အနုဿရေယျ၊ တဿပါဿ ကုလပရိဝဋ္ဋဿ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယ. ယသ္မာပိ၊ ဒီဃ၊ ဂါမာ ဧတေ တယော ကုလပုတ္တာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတာ၊ သော စေပိ ဂါမော ဧတေ တယော ကုလပုတ္တေ ပသန္နစိတ္တော အနုဿရေယျ၊ တဿပါဿ ဂါမဿ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယ. ယသ္မာပိ၊ ဒီဃ၊ နိဂမာ ဧတေ တယော ကုလပုတ္တာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတာ၊ သော စေပိ နိဂမော ဧတေ တယော ကုလပုတ္တေ ပသန္နစိတ္တော အနုဿရေယျ၊ တဿပါဿ နိဂမဿ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယ. ယသ္မာပိ၊ ဒီဃ၊ နဂရာ ဧတေ တယော ကုလပုတ္တာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတာ၊ တဉ္စေပိ နဂရံ ဧတေ တယော ကုလပုတ္တေ ပသန္နစိတ္တံ အနုဿရေယျ၊ တဿပါဿ နဂရဿ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယ. ယသ္မာပိ၊ ဒီဃ၊ ဇနပဒါ ဧတေ တယော ကုလပုတ္တာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတာ၊ သော စေပိ ဇနပဒေါ ဧတေ တယော ကုလပုတ္တေ ပသန္နစိတ္တော အနုဿရေယျ၊ တဿပါဿ ဇနပဒဿ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယ. သဗ္ဗေ စေပိ၊ ဒီဃ၊ ခတ္တိယာ ဧတေ တယော ကုလပုတ္တေ ပသန္နစိတ္တာ အနုဿရေယျုံ၊ သဗ္ဗေသာနံပါဿ ခတ္တိယာနံ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယ. သဗ္ဗေ စေပိ၊ ဒီဃ၊ ဗြာဟ္မဏာ။ပေ။ သဗ္ဗေ စေပိ၊ ဒီဃ၊ ဝေဿာ။ပေ။ သဗ္ဗေ စေပိ၊ ဒီဃ၊ သုဒ္ဒါ ဧတေ တယော ကုလပုတ္တေ ပသန္နစိတ္တာ အနုဿရေယျုံ၊ သဗ္ဗေသာနံပါဿ သုဒ္ဒါနံ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယ. သဒေဝကော စေပိ၊ ဒီဃ၊ လောကော သမာရကော သဗြဟ္မကော သဿမဏဗြာဟ္မဏီ ပဇာ သဒေဝမနုဿာ ဧတေ တယော ကုလပုတ္တေ ပသန္နစိတ္တာ အနုဿရေယျ၊ သဒေဝကဿပါဿ လောကဿ သမာရကဿ သဗြဟ္မကဿ သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ ပဇာယ သဒေဝမနုဿာယ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယ. ပဿ၊ ဒီဃ၊ ယာဝ ဧတေ တယော ကုလပုတ္တာ ဗဟုဇနဟိတာယ ပဋိပန္နာ ဗဟုဇနသုခါယ လောကာနုကမ္ပာယ၊ အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ဒေဝမနုဿာန’’န္တိ.

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနော ဒီဃော ပရဇနော ယက္ခော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒီတိ.

စူဠဂေါသိင်္ဂသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ပဌမံ.

၂. မဟာဂေါသိင်္ဂသုတ္တံ

၃၃၂. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ဂေါသိင်္ဂသာလဝနဒါယေ ဝိဟရတိ သမ္ဗဟုလေဟိ အဘိညာတေဟိ အဘိညာတေဟိ ထေရေဟိ သာဝကေဟိ သဒ္ဓိံ – အာယသ္မတာ စ သာရိပုတ္တေန အာယသ္မတာ စ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနေန အာယသ္မတာ စ မဟာကဿပေန အာယသ္မတာ စ အနုရုဒ္ဓေန အာယသ္မတာ စ ရေဝတေန အာယသ္မတာ စ အာနန္ဒေန၊ အညေဟိ စ အဘိညာတေဟိ အဘိညာတေဟိ ထေရေဟိ သာဝကေဟိ သဒ္ဓိံ. အထ ခေါ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော ယေနာယသ္မာ မဟာကဿပေါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ မဟာကဿပံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အာယာမာဝုသော၊ ကဿပ၊ ယေနာယသ္မာ သာရိပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိဿာမ ဓမ္မဿဝနာယာ’’တိ. ‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ ခေါ အာယသ္မာ မဟာကဿပေါ အာယသ္မတော မဟာမောဂ္ဂလ္လာနဿ ပစ္စဿောသိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ စ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော အာယသ္မာ စ မဟာကဿပေါ အာယသ္မာ စ အနုရုဒ္ဓေါ ယေနာယသ္မာ သာရိပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိံသု ဓမ္မဿဝနာယ. အဒ္ဒသာ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော အာယသ္မန္တဉ္စ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနံ အာယသ္မန္တဉ္စ မဟာကဿပံ အာယသ္မန္တဉ္စ အနုရုဒ္ဓံ ယေနာယသ္မာ သာရိပုတ္တော တေနုပသင်္ကမန္တေ ဓမ္မဿဝနာယ. ဒိသွာန ယေနာယသ္မာ ရေဝတော တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ ရေဝတံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဥပသင်္ကမန္တာ ခေါ အမူ၊ အာဝုသော [အာယသ္မန္တာဝုသော (က.)] ရေဝတ၊ သပ္ပုရိသာ ယေနာယသ္မာ သာရိပုတ္တော တေန ဓမ္မဿဝနာယ. အာယာမာဝုသော ရေဝတ၊ ယေနာယသ္မာ သာရိပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိဿာမ ဓမ္မဿဝနာယာ’’တိ. ‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ ခေါ အာယသ္မာ ရေဝတော အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ပစ္စဿောသိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ စ ရေဝတော အာယသ္မာ စ အာနန္ဒော ယေနာယသ္မာ သာရိပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိံသု ဓမ္မဿဝနာယ.

၃၃၃. အဒ္ဒသာ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော အာယသ္မန္တဉ္စ ရေဝတံ အာယသ္မန္တဉ္စ အာနန္ဒံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တေ. ဒိသွာန အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧတု ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော! သွာဂတံ အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ဘဂဝတော ဥပဋ္ဌာကဿ ဘဂဝတော သန္တိကာဝစရဿ! ရမဏီယံ၊ အာဝုသော အာနန္ဒ၊ ဂေါသိင်္ဂသာလဝနံ၊ ဒေါသိနာ ရတ္တိ၊ သဗ္ဗဖာလိဖုလ္လာ [သဗ္ဗပါလိဖုလ္လာ (သီ.)] သာလာ၊ ဒိဗ္ဗာ၊ မညေ၊ ဂန္ဓာ သမ္ပဝန္တိ၊ ကထံရူပေန၊ အာဝုသော အာနန္ဒ၊ ဘိက္ခုနာ ဂေါသိင်္ဂသာလဝနံ သောဘေယျာ’’တိ? ‘‘ဣဓာဝုသော သာရိပုတ္တ၊ ဘိက္ခု ဗဟုဿုတော ဟောတိ သုတဓရော သုတသန္နိစယော. ယေ တေ ဓမ္မာ အာဒိကလျာဏာ မဇ္ဈေကလျာဏာ ပရိယောသာနကလျာဏာ သာတ္ထာ သဗျဉ္ဇနာ၊ ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ အဘိဝဒန္တိ၊ တထာရူပါဿ ဓမ္မာ ဗဟုဿုတာ ဟောန္တိ၊ ဓာတာ [ဓတာ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)]၊ ဝစသာ ပရိစိတာ၊ မနသာနုပေက္ခိတာ၊ ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါ. သော စတဿန္နံ ပရိသာနံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ ပရိမဏ္ဍလေဟိ ပဒဗျဉ္ဇနေဟိ အနုပ္ပဗန္ဓေဟိ [အပ္ပဗဒ္ဓေဟိ (သီ. ပီ.)] အနုသယသမုဂ္ဃါတာယ. ဧဝရူပေန ခေါ၊ အာဝုသော သာရိပုတ္တ၊ ဘိက္ခုနာ ဂေါသိင်္ဂသာလဝနံ သောဘေယျာ’’တိ.

၃၃၄. ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော အာယသ္မန္တံ ရေဝတံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဗျာကတံ ခေါ၊ အာဝုသော ရေဝတ၊ အာယသ္မတာ အာနန္ဒေန ယထာသကံ ပဋိဘာနံ. တတ္ထ ဒါနိ မယံ အာယသ္မန္တံ ရေဝတံ ပုစ္ဆာမ – ‘ရမဏီယံ၊ အာဝုသော ရေဝတ၊ ဂေါသိင်္ဂသာလဝနံ၊ ဒေါသိနာ ရတ္တိ၊ သဗ္ဗဖာလိဖုလ္လာ သာလာ၊ ဒိဗ္ဗာ၊ မညေ၊ ဂန္ဓာ သမ္ပဝန္တိ၊ ကထံရူပေန၊ အာဝုသော ရေဝတ၊ ဘိက္ခုနာ ဂေါသိင်္ဂသာလဝနံ သောဘေယျာ’’’တိ? ‘‘ဣဓာဝုသော သာရိပုတ္တ၊ ဘိက္ခု ပဋိသလ္လာနာရာမော ဟောတိ ပဋိသလ္လာနရတော၊ အဇ္ဈတ္တံ စေတောသမထမနုယုတ္တော အနိရာကတဇ္ဈာနော၊ ဝိပဿနာယ သမန္နာဂတော၊ ဗြူဟေတာ သုညာဂါရာနံ. ဧဝရူပေန ခေါ၊ အာဝုသော သာရိပုတ္တ၊ ဘိက္ခုနာ ဂေါသိင်္ဂသာလဝနံ သောဘေယျာ’’တိ.

၃၃၅. ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော အာယသ္မန္တံ အနုရုဒ္ဓံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဗျာကတံ ခေါ၊ အာဝုသော အနုရုဒ္ဓ၊ အာယသ္မတာ ရေဝတေန ယထာသကံ ပဋိဘာနံ. တတ္ထ ဒါနိ မယံ အာယသ္မန္တံ အနုရုဒ္ဓံ ပုစ္ဆာမ – ‘ရမဏီယံ၊ အာဝုသော အနုရုဒ္ဓ၊ ဂေါသိင်္ဂသာလဝနံ၊ ဒေါသိနာ ရတ္တိ၊ သဗ္ဗဖာလိဖုလ္လာ သာလာ၊ ဒိဗ္ဗာ၊ မညေ၊ ဂန္ဓာ သမ္ပဝန္တိ၊ ကထံရူပေန၊ အာဝုသော အနုရုဒ္ဓ၊ ဘိက္ခုနာ ဂေါသိင်္ဂသာလဝနံ သောဘေယျာ’’’တိ? ‘‘ဣဓာဝုသော သာရိပုတ္တ၊ ဘိက္ခု ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သဟဿံ လောကာနံ ဝေါလောကေတိ. သေယျထာပိ၊ အာဝုသော သာရိပုတ္တ၊ စက္ခုမာ ပုရိသော ဥပရိပါသာဒဝရဂတော သဟဿံ နေမိမဏ္ဍလာနံ ဝေါလောကေယျ၊ ဧဝမေဝ ခေါ၊ အာဝုသော သာရိပုတ္တ၊ ဘိက္ခု ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သဟဿံ လောကာနံ ဝေါလောကေတိ. ဧဝရူပေန ခေါ၊ အာဝုသော သာရိပုတ္တ၊ ဘိက္ခုနာ ဂေါသိင်္ဂသာလဝနံ သောဘေယျာ’’တိ.

၃၃၆. ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော အာယသ္မန္တံ မဟာကဿပံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဗျာကတံ ခေါ၊ အာဝုသော ကဿပ၊ အာယသ္မတာ အနုရုဒ္ဓေန ယထာသကံ ပဋိဘာနံ. တတ္ထ ဒါနိ မယံ အာယသ္မန္တံ မဟာကဿပံ ပုစ္ဆာမ – ‘ရမဏီယံ၊ အာဝုသော ကဿပ၊ ဂေါသိင်္ဂသာလဝနံ၊ ဒေါသိနာ ရတ္တိ၊ သဗ္ဗဖာလိဖုလ္လာ သာလာ၊ ဒိဗ္ဗာ၊ မညေ၊ ဂန္ဓာ သမ္ပဝန္တိ၊ ကထံရူပေန၊ အာဝုသော ကဿပ၊ ဘိက္ခုနာ ဂေါသိင်္ဂသာလဝနံ သောဘေယျာ’’’တိ? ‘‘ဣဓာဝုသော သာရိပုတ္တ၊ ဘိက္ခု အတ္တနာ စ အာရညိကော ဟောတိ အာရညိကတ္တဿ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ၊ အတ္တနာ စ ပိဏ္ဍပါတိကော ဟောတိ ပိဏ္ဍပါတိကတ္တဿ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ၊ အတ္တနာ စ ပံသုကူလိကော ဟောတိ ပံသုကူလိကတ္တဿ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ၊ အတ္တနာ စ တေစီဝရိကော ဟောတိ တေစီဝရိကတ္တဿ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ၊ အတ္တနာ စ အပ္ပိစ္ဆော ဟောတိ အပ္ပိစ္ဆတာယ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ၊ အတ္တနာ စ သန္တုဋ္ဌော ဟောတိ သန္တုဋ္ဌိယာ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ၊ အတ္တနာ စ ပဝိဝိတ္တော ဟောတိ ပဝိဝေကဿ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ၊ အတ္တနာ စ အသံသဋ္ဌော ဟောတိ အသံသဂ္ဂဿ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ၊ အတ္တနာ စ အာရဒ္ဓဝီရိယော ဟောတိ ဝီရိယာရမ္ဘဿ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ၊ အတ္တနာ စ သီလသမ္ပန္နော ဟောတိ သီလသမ္ပဒါယ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ၊ အတ္တနာ စ သမာဓိသမ္ပန္နော ဟောတိ သမာဓိသမ္ပဒါယ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ၊ အတ္တနာ စ ပညာသမ္ပန္နော ဟောတိ ပညာသမ္ပဒါယ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ၊ အတ္တနာ စ ဝိမုတ္တိသမ္ပန္နော ဟောတိ ဝိမုတ္တိသမ္ပဒါယ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ၊ အတ္တနာ စ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနသမ္ပန္နော ဟောတိ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနသမ္ပဒါယ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ. ဧဝရူပေန ခေါ၊ အာဝုသော သာရိပုတ္တ၊ ဘိက္ခုနာ ဂေါသိင်္ဂသာလဝနံ သောဘေယျာ’’တိ.

၃၃၇. ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော အာယသ္မန္တံ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဗျာကတံ ခေါ၊ အာဝုသော မောဂ္ဂလ္လာန၊ အာယသ္မတာ မဟာကဿပေန ယထာသကံ ပဋိဘာနံ. တတ္ထ ဒါနိ မယံ အာယသ္မန္တံ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနံ ပုစ္ဆာမ – ‘ရမဏီယံ၊ အာဝုသော မောဂ္ဂလ္လာန၊ ဂေါသိင်္ဂသာလဝနံ၊ ဒေါသိနာ ရတ္တိ၊ သဗ္ဗဖာလိဖုလ္လာ သာလာ၊ ဒိဗ္ဗာ၊ မညေ၊ ဂန္ဓာ သမ္ပဝန္တိ၊ ကထံရူပေန၊ အာဝုသော မောဂ္ဂလ္လာန၊ ဘိက္ခုနာ ဂေါသိင်္ဂသာလဝနံ သောဘေယျာ’’’တိ? ‘‘ဣဓာဝုသော သာရိပုတ္တ၊ ဒွေ ဘိက္ခူ အဘိဓမ္မကထံ ကထေန္တိ၊ တေ အညမညံ ပဉှံ ပုစ္ဆန္တိ၊ အညမညဿ ပဉှံ ပုဋ္ဌာ ဝိဿဇ္ဇေန္တိ၊ နော စ သံသာဒေန္တိ [သံသာရေန္တိ (က.)]၊ ဓမ္မီ စ နေသံ ကထာ ပဝတ္တိနီ ဟောတိ. ဧဝရူပေန ခေါ၊ အာဝုသော သာရိပုတ္တ၊ ဘိက္ခုနာ ဂေါသိင်္ဂသာလဝနံ သောဘေယျာ’’တိ.

၃၃၈. အထ ခေါ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဗျာကတံ ခေါ၊ အာဝုသော သာရိပုတ္တ၊ အမှေဟိ သဗ္ဗေဟေဝ ယထာသကံ ပဋိဘာနံ. တတ္ထ ဒါနိ မယံ အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ ပုစ္ဆာမ – ‘ရမဏီယံ၊ အာဝုသော သာရိပုတ္တ၊ ဂေါသိင်္ဂသာလဝနံ၊ ဒေါသိနာ ရတ္တိ၊ သဗ္ဗဖာလိဖုလ္လာ သာလာ၊ ဒိဗ္ဗာ၊ မညေ၊ ဂန္ဓာ သမ္ပဝန္တိ၊ ကထံရူပေန၊ အာဝုသော သာရိပုတ္တ၊ ဘိက္ခုနာ ဂေါသိင်္ဂသာလဝနံ သောဘေယျာ’’’တိ? ‘‘ဣဓာဝုသော မောဂ္ဂလ္လာန၊ ဘိက္ခု စိတ္တံ ဝသံ ဝတ္တေတိ၊ နော စ ဘိက္ခု စိတ္တဿ ဝသေန ဝတ္တတိ. သော ယာယ ဝိဟာရသမာပတ္တိယာ အာကင်္ခတိ ပုဗ္ဗဏှသမယံ ဝိဟရိတုံ၊ တာယ ဝိဟာရသမာပတ္တိယာ ပုဗ္ဗဏှသမယံ ဝိဟရတိ၊ ယာယ ဝိဟာရသမာပတ္တိယာ အာကင်္ခတိ မဇ္ဈနှိကသမယံ [မဇ္ဈန္တိကသမယံ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ. က.)] ဝိဟရိတုံ၊ တာယ ဝိဟာရသမာပတ္တိယာ မဇ္ဈနှိကသမယံ ဝိဟရတိ၊ ယာယ ဝိဟာရသမာပတ္တိယာ အာကင်္ခတိ သာယနှသမယံ ဝိဟရိတုံ၊ တာယ ဝိဟာရသမာပတ္တိယာ သာယနှသမယံ ဝိဟရတိ. သေယျထာပိ၊ အာဝုသော မောဂ္ဂလ္လာန၊ ရညော ဝါ ရာဇမဟာမတ္တဿ ဝါ နာနာရတ္တာနံ ဒုဿာနံ ဒုဿကရဏ္ဍကော ပူရော အဿ. သော ယညဒေဝ ဒုဿယုဂံ အာကင်္ခေယျ ပုဗ္ဗဏှသမယံ ပါရုပိတုံ၊ တံ တဒေဝ ဒုဿယုဂံ ပုဗ္ဗဏှသမယံ ပါရုပေယျ၊ ယညဒေဝ ဒုဿယုဂံ အာကင်္ခေယျ မဇ္ဈနှိကသမယံ ပါရုပိတုံ၊ တံ တဒေဝ ဒုဿယုဂံ မဇ္ဈနှိကသမယံ ပါရုပေယျ၊ ယညဒေဝ ဒုဿယုဂံ အာကင်္ခေယျ သာယနှသမယံ ပါရုပိတုံ၊ တံ တဒေဝ ဒုဿယုဂံ သာယနှသမယံ ပါရုပေယျ. ဧဝမေဝ ခေါ၊ အာဝုသော မောဂ္ဂလ္လာန၊ ဘိက္ခု စိတ္တံ ဝသံ ဝတ္တေတိ၊ နော စ ဘိက္ခု စိတ္တဿ ဝသေန ဝတ္တတိ. သော ယာယ ဝိဟာရသမာပတ္တိယာ အာကင်္ခတိ ပုဗ္ဗဏှသမယံ ဝိဟရိတုံ၊ တာယ ဝိဟာရသမာပတ္တိယာ ပုဗ္ဗဏှသမယံ ဝိဟရတိ၊ ယာယ ဝိဟာရသမာပတ္တိယာ အာကင်္ခတိ မဇ္ဈနှိကသမယံ ဝိဟရိတုံ၊ တာယ ဝိဟာရသမာပတ္တိယာ မဇ္ဈနှိကသမယံ ဝိဟရတိ၊ ယာယ ဝိဟာရသမာပတ္တိယာ အာကင်္ခတိ သာယနှသမယံ ဝိဟရိတုံ၊ တာယ ဝိဟာရသမာပတ္တိယာ သာယနှသမယံ ဝိဟရတိ. ဧဝရူပေန ခေါ၊ အာဝုသော မောဂ္ဂလ္လာန၊ ဘိက္ခုနာ ဂေါသိင်္ဂသာလဝနံ သောဘေယျာ’’တိ.

၃၃၉. အထ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော တေ အာယသ္မန္တေ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဗျာကတံ ခေါ၊ အာဝုသော၊ အမှေဟိ သဗ္ဗေဟေဝ ယထာသကံ ပဋိဘာနံ. အာယာမာဝုသော၊ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိဿာမ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတမတ္ထံ ဘဂဝတော အာရောစေဿာမ. ယထာ နော ဘဂဝါ ဗျာကရိဿတိ တထာ နံ ဓာရေဿာမာ’’တိ. ‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ ခေါ တေ အာယသ္မန္တော အာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ ပစ္စဿောသုံ. အထ ခေါ တေ အာယသ္မန္တော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဒ္ဒသံ ခေါ အဟံ၊ ဘန္တေ၊ အာယသ္မန္တဉ္စ ရေဝတံ အာယသ္မန္တဉ္စ အာနန္ဒံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တေ. ဒိသွာန အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတဒဝေါစံ – ‘ဧတု ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော! သွာဂတံ အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ဘဂဝတော ဥပဋ္ဌာကဿ ဘဂဝတော သန္တိကာဝစရဿ! ရမဏီယံ၊ အာဝုသော အာနန္ဒ၊ ဂေါသိင်္ဂသာလဝနံ၊ ဒေါသိနာ ရတ္တိ၊ သဗ္ဗဖာလိဖုလ္လာ သာလာ၊ ဒိဗ္ဗာ၊ မညေ၊ ဂန္ဓာ သမ္ပဝန္တိ၊ ကထံရူပေန၊ အာဝုသော အာနန္ဒ၊ ဘိက္ခုနာ ဂေါသိင်္ဂသာလဝနံ သောဘေယျာ’တိ? ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ ဘန္တေ၊ အာယသ္မာ အာနန္ဒော မံ ဧတဒဝေါစ – ‘ဣဓာဝုသော၊ သာရိပုတ္တ၊ ဘိက္ခု ဗဟုဿုတော ဟောတိ သုတဓရော။ပေ။ အနုသယသမုဂ္ဃါတာယ. ဧဝရူပေန ခေါ၊ အာဝုသော သာရိပုတ္တ၊ ဘိက္ခုနာ ဂေါသိင်္ဂသာလဝနံ သောဘေယျာ’’’တိ. ‘‘သာဓု သာဓု၊ သာရိပုတ္တ! ယထာ တံ အာနန္ဒောဝ သမ္မာ ဗျာကရမာနော ဗျာကရေယျ. အာနန္ဒော ဟိ၊ သာရိပုတ္တ၊ ဗဟုဿုတော သုတဓရော သုတသန္နိစယော. ယေ တေ ဓမ္မာ အာဒိကလျာဏာ မဇ္ဈေကလျာဏာ ပရိယောသာနကလျာဏာ သာတ္ထာ သဗျဉ္ဇနာ၊ ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ အဘိဝဒန္တိ၊ တထာရူပါဿ ဓမ္မာ ဗဟုဿုတာ ဟောန္တိ၊ ဓာတာ၊ ဝစသာ ပရိစိတာ၊ မနသာနုပေက္ခိတာ၊ ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါ. သော စတဿန္နံ ပရိသာနံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ ပရိမဏ္ဍလေဟိ ပဒဗျဉ္ဇနေဟိ အနုပ္ပဗန္ဓေဟိ အနုသယသမုဂ္ဃါတာယာ’’တိ.

၃၄၀. ‘‘ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ အဟံ၊ ဘန္တေ၊ အာယသ္မန္တံ ရေဝတံ ဧတဒဝေါစံ – ‘ဗျာကတံ ခေါ၊ အာဝုသော ရေဝတ အာယသ္မတာ အာနန္ဒေန ယထာသကံ ပဋိဘာနံ. တတ္ထ ဒါနိ မယံ အာယသ္မန္တံ ရေဝတံ ပုစ္ဆာမ – ရမဏီယံ၊ အာဝုသော ရေဝတ၊ ဂေါသိင်္ဂသာလဝနံ၊ ဒေါသိနာ ရတ္တိ၊ သဗ္ဗဖာလိဖုလ္လာ သာလာ၊ ဒိဗ္ဗာ မညေ ဂန္ဓာ သမ္ပဝန္တိ. ကထံရူပေန၊ အာဝုသော ရေဝတ၊ ဘိက္ခုနာ ဂေါသိင်္ဂသာလဝနံ သောဘေယျာ’တိ? ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ ဘန္တေ၊ အာယသ္မာ ရေဝတော မံ ဧတဒဝေါစ – ‘ဣဓာဝုသော သာရိပုတ္တ ဘိက္ခု ပဋိသလ္လာနာရာမော ဟောတိ ပဋိသလ္လာနရတော၊ အဇ္ဈတ္တံ စေတောသမထမနုယုတ္တော၊ အနိရာကတဇ္ဈာနော၊ ဝိပဿနာယ သမန္နာဂတော၊ ဗြူဟေတာ သုညာဂါရာနံ. ဧဝရူပေန ခေါ၊ အာဝုသော သာရိပုတ္တ၊ ဘိက္ခုနာ ဂေါသိင်္ဂသာလဝနံ သောဘေယျာ’’’တိ. ‘‘သာဓု သာဓု၊ သာရိပုတ္တ! ယထာ တံ ရေဝတောဝ သမ္မာ ဗျာကရမာနော ဗျာကရေယျ. ရေဝတော ဟိ၊ သာရိပုတ္တ၊ ပဋိသလ္လာနာရာမော ပဋိသလ္လာနရတော၊ အဇ္ဈတ္တံ စေတောသမထမနုယုတ္တော အနိရာကတဇ္ဈာနော၊ ဝိပဿနာယ သမန္နာဂတော ဗြူဟေတာ သုညာဂါရာန’’န္တိ.

၃၄၁. ‘‘ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ အဟံ၊ ဘန္တေ၊ အာယသ္မန္တံ အနုရုဒ္ဓံ ဧတဒဝေါစံ – ‘ဗျာကတံ ခေါ အာဝုသော အနုရုဒ္ဓ အာယသ္မတာ ရေဝတေန။ပေ။ ကထံရူပေန၊ အာဝုသော အနုရုဒ္ဓ၊ ဘိက္ခုနာ ဂေါသိင်္ဂသာလဝနံ သောဘေယျာ’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ ဘန္တေ၊ အာယသ္မာ အနုရုဒ္ဓေါ မံ ဧတဒဝေါစ – ‘ဣဓာဝုသော သာရိပုတ္တ၊ ဘိက္ခု ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သဟဿံ လောကာနံ ဝေါလောကေတိ. သေယျထာပိ၊ အာဝုသော သာရိပုတ္တ၊ စက္ခုမာ ပုရိသော။ပေ။ ဧဝရူပေန ခေါ အာဝုသော သာရိပုတ္တ ဘိက္ခုနာ ဂေါသိင်္ဂသာလဝနံ သောဘေယျာ’’’တိ. ‘‘သာဓု သာဓု၊ သာရိပုတ္တ၊ ယထာ တံ အနုရုဒ္ဓေါဝ သမ္မာ ဗျာကရမာနော ဗျာကရေယျ. အနုရုဒ္ဓေါ ဟိ၊ သာရိပုတ္တ၊ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သဟဿံ လောကာနံ ဝေါလောကေတီ’’တိ.

၃၄၂. ‘‘ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ အဟံ၊ ဘန္တေ၊ အာယသ္မန္တံ မဟာကဿပံ ဧတဒဝေါစံ – ‘ဗျာကတံ ခေါ၊ အာဝုသော ကဿပ အာယသ္မတာ အနုရုဒ္ဓေန ယထာသကံ ပဋိဘာနံ. တတ္ထ ဒါနိ မယံ အာယသ္မန္တံ မဟာကဿပံ ပုစ္ဆာမ။ပေ။ ကထံ ရူပေန ခေါ၊ အာဝုသော ကဿပ၊ ဘိက္ခုနာ ဂေါသိင်္ဂသာလဝနံ သောဘေယျာ’တိ? ဧဝံ ဝုတ္တေ ဘန္တေ၊ အာယသ္မာ မဟာကဿပေါ မံ ဧတဒဝေါစ – ‘ဣဓာဝုသော သာရိပုတ္တ၊ ဘိက္ခု အတ္တနာ စ အာရညိကော ဟောတိ အာရညိကတ္တဿ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ၊ အတ္တနာ စ ပိဏ္ဍပါတိကော ဟောတိ။ပေ။ အတ္တနာ စ ပံသုကူလိကော ဟောတိ။ပေ။ အတ္တနာ စ တေစီဝရိကော ဟောတိ။ပေ။ အတ္တနာ စ အပ္ပိစ္ဆော ဟောတိ။ပေ။ အတ္တနာ စ သန္တုဋ္ဌော ဟောတိ။ပေ။ အတ္တနာ စ ပဝိဝိတ္တော ဟောတိ။ပေ။ အတ္တနာ စ အသံသဋ္ဌော ဟောတိ။ပေ။ အတ္တနာ စ အာရဒ္ဓဝီရိယော ဟောတိ။ပေ။ အတ္တနာ စ သီလသမ္ပန္နော ဟောတိ။ပေ။ အတ္တနာ စ သမာဓိသမ္ပန္နော ဟောတိ။ပေ။ အတ္တနာ စ ပညာသမ္ပန္နော ဟောတိ။ အတ္တနာ စ ဝိမုတ္တိသမ္ပန္နော ဟောတိ။ အတ္တနာ စ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနသမ္ပန္နော ဟောတိ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနသမ္ပဒါယ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ. ဧဝရူပေန ခေါ၊ အာဝုသော သာရိပုတ္တ၊ ဘိက္ခုနာ ဂေါသိင်္ဂသာလဝနံ သောဘေယျာ’’’တိ. ‘‘သာဓု သာဓု၊ သာရိပုတ္တ! ယထာ တံ ကဿပေါဝ သမ္မာ ဗျာကရမာနော ဗျာကရေယျ. ကဿပေါ ဟိ၊ သာရိပုတ္တ၊ အတ္တနာ စ အာရညိကော အာရညိကတ္တဿ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ၊ အတ္တနာ စ ပိဏ္ဍပါတိကော ပိဏ္ဍပါတိကတ္တဿ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ၊ အတ္တနာ စ ပံသုကူလိကော ပံသုကူလိကတ္တဿ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ၊ အတ္တနာ စ တေစီဝရိကော တေစီဝရိကတ္တဿ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ၊ အတ္တနာ စ အပ္ပိစ္ဆော အပ္ပိစ္ဆတာယ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ၊ အတ္တနာ စ သန္တုဋ္ဌော သန္တုဋ္ဌိယာ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ၊ အတ္တနာ စ ပဝိဝိတ္တော ပဝိဝေကဿ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ၊ အတ္တနာ စ အသံသဋ္ဌော အသံသဂ္ဂဿ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ၊ အတ္တနာ စ အာရဒ္ဓဝီရိယော ဝီရိယာရမ္ဘဿ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ၊ အတ္တနာ စ သီလသမ္ပန္နော သီလသမ္ပဒါယ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ၊ အတ္တနာ စ သမာဓိသမ္ပန္နော သမာဓိသမ္ပဒါယ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ၊ အတ္တနာ စ ပညာသမ္ပန္နော ပညာသမ္ပဒါယ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ၊ အတ္တနာ စ ဝိမုတ္တိသမ္ပန္နော ဝိမုတ္တိသမ္ပဒါယ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ၊ အတ္တနာ စ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနသမ္ပန္နော ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနသမ္ပဒါယ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ’’တိ.

၃၄၃. ‘‘ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ အဟံ ဘန္တေ အာယသ္မန္တံ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနံ ဧတဒဝေါစံ – ‘ဗျာကတံ ခေါ၊ အာဝုသော မောဂ္ဂလ္လာန၊ အာယသ္မတာ မဟာကဿပေန ယထာသကံ ပဋိဘာနံ. တတ္ထ ဒါနိ မယံ အာယသ္မန္တံ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနံ ပုစ္ဆာမ။ပေ။ ကထံရူပေန၊ အာဝုသော မောဂ္ဂလ္လာန၊ ဘိက္ခုနာ ဂေါသိင်္ဂသာလဝနံ သောဘေယျာ’တိ? ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ ဘန္တေ၊ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော မံ ဧတဒဝေါစ – ‘ဣဓာဝုသော သာရိပုတ္တ၊ ဒွေ ဘိက္ခူ အဘိဓမ္မကထံ ကထေန္တိ. တေ အညမညံ ပဉှံ ပုစ္ဆန္တိ၊ အညမညဿ ပဉှံ ပုဋ္ဌာ ဝိဿဇ္ဇေန္တိ၊ နော စ သံသာဒေန္တိ၊ ဓမ္မီ စ နေသံ ကထာ ပဝတ္တိနီ ဟောတိ. ဧဝရူပေန ခေါ၊ အာဝုသော သာရိပုတ္တ၊ ဘိက္ခုနာ ဂေါသိင်္ဂသာလဝနံ သောဘေယျာ’’’တိ. ‘‘သာဓု သာဓု၊ သာရိပုတ္တ၊ ယထာ တံ မောဂ္ဂလ္လာနောဝ သမ္မာ ဗျာကရမာနော ဗျာကရေယျ. မောဂ္ဂလ္လာနော ဟိ၊ သာရိပုတ္တ၊ ဓမ္မကထိကော’’တိ.

၃၄၄. ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အထ ခွာဟံ၊ ဘန္တေ၊ အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ ဧတဒဝေါစံ – ‘ဗျာကတံ ခေါ၊ အာဝုသော သာရိပုတ္တ၊ အမှေဟိ သဗ္ဗေဟေဝ ယထာသကံ ပဋိဘာနံ. တတ္ထ ဒါနိ မယံ အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ ပုစ္ဆာမ – ရမဏီယံ၊ အာဝုသော သာရိပုတ္တ၊ ဂေါသိင်္ဂသာလဝနံ၊ ဒေါသိနာ ရတ္တိ၊ သဗ္ဗဖာလိဖုလ္လာ သာလာ၊ ဒိဗ္ဗာ၊ မညေ၊ ဂန္ဓာ သမ္ပဝန္တိ. ကထံရူပေန၊ အာဝုသော သာရိပုတ္တ၊ ဘိက္ခုနာ ဂေါသိင်္ဂသာလဝနံ သောဘေယျာ’တိ? ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ ဘန္တေ၊ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော မံ ဧတဒဝေါစ – ‘ဣဓာဝုသော၊ မောဂ္ဂလ္လာန၊ ဘိက္ခု စိတ္တံ ဝသံ ဝတ္တေတိ နော စ ဘိက္ခု စိတ္တဿ ဝသေန ဝတ္တတိ. သော ယာယ ဝိဟာရသမာပတ္တိယာ အာကင်္ခတိ ပုဗ္ဗဏှသမယံ ဝိဟရိတုံ၊ တာယ ဝိဟာရသမာပတ္တိယာ ပုဗ္ဗဏှသမယံ ဝိဟရတိ၊ ယာယ ဝိဟာရသမာပတ္တိယာ အာကင်္ခတိ မဇ္ဈနှိကသမယံ ဝိဟရိတုံ၊ တာယ ဝိဟာရသမာပတ္တိယာ မဇ္ဈနှိကသမယံ ဝိဟရတိ၊ ယာယ ဝိဟာရသမာပတ္တိယာ အာကင်္ခတိ သာယနှသမယံ ဝိဟရိတုံ၊ တာယ ဝိဟာရသမာပတ္တိယာ သာယနှသမယံ ဝိဟရတိ. သေယျထာပိ၊ အာဝုသော မောဂ္ဂလ္လာန၊ ရညော ဝါ ရာဇမဟာမတ္တဿ ဝါ နာနာရတ္တာနံ ဒုဿာနံ ဒုဿကရဏ္ဍကော ပူရော အဿ. သော ယညဒေဝ ဒုဿယုဂံ အာကင်္ခေယျ ပုဗ္ဗဏှသမယံ ပါရုပိတုံ၊ တံ တဒေဝ ဒုဿယုဂံ ပုဗ္ဗဏှသမယံ ပါရုပေယျ၊ ယညဒေဝ ဒုဿယုဂံ အာကင်္ခေယျ မဇ္ဈနှိကသမယံ ပါရုပိတုံ၊ တံ တဒေဝ ဒုဿယုဂံ မဇ္ဈနှိကသမယံ ပါရုပေယျ၊ ယညဒေဝ ဒုဿယုဂံ အာကင်္ခေယျ သာယနှသမယံ ပါရုပိတုံ၊ တံ တဒေဝ ဒုဿယုဂံ သာယနှသမယံ ပါရုပေယျ. ဧဝမေဝ ခေါ၊ အာဝုသော မောဂ္ဂလ္လာန၊ ဘိက္ခု စိတ္တံ ဝသံ ဝတ္တေတိ၊ နော စ ဘိက္ခု စိတ္တဿ ဝသေန ဝတ္တတိ. သော ယာယ ဝိဟာရသမာပတ္တိယာ အာကင်္ခတိ ပုဗ္ဗဏှသမယံ ဝိဟရိတုံ၊ တာယ ဝိဟာရသမာပတ္တိယာ ပုဗ္ဗဏှသမယံ ဝိဟရတိ၊ ယာယ ဝိဟာရသမာပတ္တိယာ အာကင်္ခတိ မဇ္ဈနှိကသမယံ ဝိဟရိတုံ၊ တာယ ဝိဟာရသမာပတ္တိယာ မဇ္ဈနှိကသမယံ ဝိဟရတိ၊ ယာယ ဝိဟာရသမာပတ္တိယာ အာကင်္ခတိ သာယနှသမယံ ဝိဟရိတုံ၊ တာယ ဝိဟာရသမာပတ္တိယာ သာယနှသမယံ ဝိဟရတိ. ဧဝရူပေန ခေါ၊ အာဝုသော မောဂ္ဂလ္လာန၊ ဘိက္ခုနာ ဂေါသိင်္ဂသာလဝနံ သောဘေယျာ’’’တိ. ‘‘သာဓု သာဓု၊ မောဂ္ဂလ္လာန! ယထာ တံ သာရိပုတ္တောဝ သမ္မာ ဗျာကရမာနော ဗျာကရေယျ. သာရိပုတ္တော ဟိ၊ မောဂ္ဂလ္လာန၊ စိတ္တံ ဝသံ ဝတ္တေတိ နော စ သာရိပုတ္တော စိတ္တဿ ဝသေန ဝတ္တတိ. သော ယာယ ဝိဟာရသမာပတ္တိယာ အာကင်္ခတိ ပုဗ္ဗဏှသမယံ ဝိဟရိတုံ၊ တာယ ဝိဟာရသမာပတ္တိယာ ပုဗ္ဗဏှသမယံ ဝိဟရတိ၊ ယာယ ဝိဟာရသမာပတ္တိယာ အာကင်္ခတိ မဇ္ဈနှိကသမယံ ဝိဟရိတုံ၊ တာယ ဝိဟာရသမာပတ္တိယာ မဇ္ဈနှိကသမယံ ဝိဟရတိ၊ ယာယ ဝိဟာရသမာပတ္တိယာ အာကင်္ခတိ သာယနှသမယံ ဝိဟရိတုံ၊ တာယ ဝိဟာရသမာပတ္တိယာ သာယနှသမယံ ဝိဟရတီ’’တိ.

၃၄၅. ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကဿ နု ခေါ၊ ဘန္တေ၊ သုဘာသိတ’’န္တိ? ‘‘သဗ္ဗေသံ ဝေါ၊ သာရိပုတ္တ၊ သုဘာသိတံ ပရိယာယေန. အပိ စ မမပိ သုဏာထ ယထာရူပေန ဘိက္ခုနာ ဂေါသိင်္ဂသာလဝနံ သောဘေယျ. ဣဓ၊ သာရိပုတ္တ၊ ဘိက္ခု ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော နိသီဒတိ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယ ပရိမုခံ သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာ – ‘န တာဝါဟံ ဣမံ ပလ္လင်္ကံ ဘိန္ဒိဿာမိ ယာဝ မေ နာနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စိဿတီ’တိ. ဧဝရူပေန ခေါ၊ သာရိပုတ္တ၊ ဘိက္ခုနာ ဂေါသိင်္ဂသာလဝနံ သောဘေယျာ’’တိ.

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနာ တေ အာယသ္မန္တော [တေ ဘိက္ခူ (က.)] ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ.

မဟာဂေါသိင်္ဂသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ဒုတိယံ.

၃. မဟာဂေါပါလကသုတ္တံ

၃၄၆. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဘိက္ခဝေါ’’တိ. ‘‘ဘဒန္တေ’’တိ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

‘‘ဧကာဒသဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ဂေါပါလကော အဘဗ္ဗော ဂေါဂဏံ ပရိဟရိတုံ ဖာတိံ ကာတုံ [ဖာတိကတ္တုံ (သီ. ပီ.)၊ ဖာတိကာတုံ (သျာ. ကံ.)]. ကတမေဟိ ဧကာဒသဟိ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဂေါပါလကော န ရူပညူ ဟောတိ၊ န လက္ခဏကုသလော ဟောတိ၊ န အာသာဋိကံ ဟာရေတာ [သာဋေတာ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)] ဟောတိ၊ န ဝဏံ ပဋိစ္ဆာဒေတာ ဟောတိ၊ န ဓူမံ ကတ္တာ ဟောတိ၊ န တိတ္ထံ ဇာနာတိ၊ န ပီတံ ဇာနာတိ၊ န ဝီထိံ ဇာနာတိ၊ န ဂေါစရကုသလော ဟောတိ အနဝသေသဒေါဟီ စ ဟောတိ. ယေ တေ ဥသဘာ ဂေါပိတရော ဂေါပရိဏာယကာ တေ န အတိရေကပူဇာယ ပူဇေတာ ဟောတိ. ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကာဒသဟိ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ဂေါပါလကော အဘဗ္ဗော ဂေါဂဏံ ပရိဟရိတုံ ဖာတိံ ကာတုံ. ဧဝမေဝ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကာဒသဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု အဘဗ္ဗော ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ဝုဒ္ဓိံ ဝိရူဠှိံ ဝေပုလ္လံ အာပဇ္ဇိတုံ. ကတမေဟိ ဧကာဒသဟိ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု န ရူပညူ ဟောတိ၊ န လက္ခဏကုသလော ဟောတိ၊ န အာသာဋိကံ ဟာရေတာ ဟောတိ၊ န ဝဏံ ပဋိစ္ဆာဒေတာ ဟောတိ၊ န ဓူမံ ကတ္တာ ဟောတိ၊ န တိတ္ထံ ဇာနာတိ၊ န ပီတံ ဇာနာတိ၊ န ဝီထိံ ဇာနာတိ၊ န ဂေါစရကုသလော ဟောတိ၊ အနဝသေသဒေါဟီ စ ဟောတိ. ယေ တေ ဘိက္ခူ ထေရာ ရတ္တညူ စိရပဗ္ဗဇိတာ သံဃပိတရော သံဃပရိဏာယကာ တေ န အတိရေကပူဇာယ ပူဇေတာ ဟောတိ.

၃၄၇. ‘‘ကထဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု န ရူပညူ ဟောတိ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ယံ ကိဉ္စိ ရူပံ သဗ္ဗံ ရူပံ ‘စတ္တာရိ မဟာဘူတာနိ၊ စတုန္နဉ္စ မဟာဘူတာနံ ဥပါဒါယရူပ’န္တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. ဧဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု န ရူပညူ ဟောတိ.

‘‘ကထဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု န လက္ခဏကုသလော ဟောတိ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ‘ကမ္မလက္ခဏော ဗာလော၊ ကမ္မလက္ခဏော ပဏ္ဍိတော’တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. ဧဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု န လက္ခဏကုသလော ဟောတိ.

‘‘ကထဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု န အာသာဋိကံ ဟာရေတာ ဟောတိ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ဥပ္ပန္နံ ကာမဝိတက္ကံ အဓိဝါသေတိ၊ နပ္ပဇဟတိ န ဝိနောဒေတိ န ဗျန္တီ ကရောတိ န အနဘာဝံ ဂမေတိ. ဥပ္ပန္နံ ဗျာပါဒဝိတက္ကံ။ပေ။ ဥပ္ပန္နံ ဝိဟိံသာဝိတက္ကံ။ပေ။ ဥပ္ပန္နုပ္ပန္နေ ပါပကေ အကုသလေ ဓမ္မေ အဓိဝါသေတိ၊ နပ္ပဇဟတိ န ဝိနောဒေတိ န ဗျန္တီ ကရောတိ န အနဘာဝံ ဂမေတိ. ဧဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု န အာသာဋိကံ ဟာရေတာ ဟောတိ.

‘‘ကထဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု န ဝဏံ ပဋိစ္ဆာဒေတာ ဟောတိ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ ဟောတိ အနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟီ. ယတွာဓိကရဏမေနံ စက္ခုန္ဒြိယံ အသံဝုတံ ဝိဟရန္တံ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အနွာဿဝေယျုံ၊ တဿ သံဝရာယ န ပဋိပဇ္ဇတိ၊ န ရက္ခတိ စက္ခုန္ဒြိယံ၊ စက္ခုန္ဒြိယေ န သံဝရံ အာပဇ္ဇတိ. သောတေန သဒ္ဒံ သုတွာ။ပေ။ ဃာနေန ဂန္ဓံ ဃာယိတွာ။ပေ။ ဇိဝှါယ ရသံ သာယိတွာ။ပေ။ ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ ဖုသိတွာ။ပေ။ မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ ဟောတိ အနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟီ. ယတွာဓိကရဏမေနံ မနိန္ဒြိယံ အသံဝုတံ ဝိဟရန္တံ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အနွာဿဝေယျုံ၊ တဿ သံဝရာယ န ပဋိပဇ္ဇတိ၊ န ရက္ခတိ မနိန္ဒြိယံ၊ မနိန္ဒြိယေ န သံဝရံ အာပဇ္ဇတိ. ဧဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု န ဝဏံ ပဋိစ္ဆာဒေတာ ဟောတိ.

‘‘ကထဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု န ဓူမံ ကတ္တာ ဟောတိ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ယထာသုတံ ယထာပရိယတ္တံ ဓမ္မံ န ဝိတ္ထာရေန ပရေသံ ဒေသေတာ ဟောတိ. ဧဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု န ဓူမံ ကတ္တာ ဟောတိ.

‘‘ကထဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု န တိတ္ထံ ဇာနာတိ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ယေ တေ ဘိက္ခူ ဗဟုဿုတာ အာဂတာဂမာ ဓမ္မဓရာ ဝိနယဓရာ မာတိကာဓရာ၊ တေ ကာလေန ကာလံ ဥပသင်္ကမိတွာ န ပရိပုစ္ဆတိ၊ န ပရိပဉှတိ – ‘ဣဒံ၊ ဘန္တေ၊ ကထံ? ဣမဿ ကော အတ္ထော’တိ? တဿ တေ အာယသ္မန္တော အဝိဝဋဉ္စေဝ န ဝိဝရန္တိ၊ အနုတ္တာနီကတဉ္စ န ဥတ္တာနီ ကရောန္တိ၊ အနေကဝိဟိတေသု စ ကင်္ခါဌာနီယေသု ဓမ္မေသု ကင်္ခံ န ပဋိဝိနောဒေန္တိ. ဧဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု န တိတ္ထံ ဇာနာတိ.

‘‘ကထဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု န ပီတံ ဇာနာတိ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု တထာဂတပ္ပဝေဒိတေ ဓမ္မဝိနယေ ဒေသိယမာနေ န လဘတိ အတ္ထဝေဒံ၊ န လဘတိ ဓမ္မဝေဒံ၊ န လဘတိ ဓမ္မူပသံဟိတံ ပါမောဇ္ဇံ. ဧဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု န ပီတံ ဇာနာတိ.

‘‘ကထဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု န ဝီထိံ ဇာနာတိ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု အရိယံ အဋ္ဌင်္ဂိကံ မဂ္ဂံ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. ဧဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု န ဝီထိံ ဇာနာတိ.

‘‘ကထဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု န ဂေါစရကုသလော ဟောတိ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနေ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. ဧဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု န ဂေါစရကုသလော ဟောတိ.

‘‘ကထဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု အနဝသေသဒေါဟီ ဟောတိ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုံ သဒ္ဓါ ဂဟပတိကာ အဘိဟဋ္ဌုံ ပဝါရေန္တိ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပ္ပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရေဟိ၊ တတြ ဘိက္ခု မတ္တံ န ဇာနာတိ ပဋိဂ္ဂဟဏာယ. ဧဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု အနဝသေသဒေါဟီ ဟောတိ.

‘‘ကထဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ယေ တေ ဘိက္ခူ ထေရာ ရတ္တညူ စိရပဗ္ဗဇိတာ သံဃပိတရော သံဃပရိဏာယကာ တေ န အတိရေကပူဇာယ ပူဇေတာ ဟောတိ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ယေ တေ ဘိက္ခူ ထေရာ ရတ္တညူ စိရပဗ္ဗဇိတာ သံဃပိတရော သံဃပရိဏာယကာ၊ တေသု န မေတ္တံ ကာယကမ္မံ ပစ္စုပဋ္ဌာပေတိ အာဝိ စေဝ ရဟော စ၊ န မေတ္တံ ဝစီကမ္မံ ပစ္စုပဋ္ဌာပေတိ အာဝိ စေဝ ရဟော စ၊ န မေတ္တံ မနောကမ္မံ ပစ္စုပဋ္ဌာပေတိ အာဝိ စေဝ ရဟော စ. ဧဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ယေ တေ ဘိက္ခူ ထေရာ ရတ္တညူ စိရပဗ္ဗဇိတာ သံဃပိတရော သံဃပရိဏာယကာ တေ န အတိရေကပူဇာယ ပူဇေတာ ဟောတိ.

‘‘ဣမေဟိ ခေါ ဘိက္ခဝေ ဧကာဒသဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု အဘဗ္ဗော ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ဝုဒ္ဓိံ ဝိရူဠှိံ ဝေပုလ္လံ အာပဇ္ဇိတုံ.

၃၄၈. ‘‘ဧကာဒသဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ဂေါပါလကော ဘဗ္ဗော ဂေါဂဏံ ပရိဟရိတုံ ဖာတိံ ကာတုံ. ကတမေဟိ ဧကာဒသဟိ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဂေါပါလကော ရူပညူ ဟောတိ၊ လက္ခဏကုသလော ဟောတိ၊ အာသာဋိကံ ဟာရေတာ ဟောတိ၊ ဝဏံ ပဋိစ္ဆာဒေတာ ဟောတိ၊ ဓူမံ ကတ္တာ ဟောတိ၊ တိတ္ထံ ဇာနာတိ၊ ပီတံ ဇာနာတိ၊ ဝီထိံ ဇာနာတိ၊ ဂေါစရကုသလော ဟောတိ၊ သာဝသေသဒေါဟီ စ ဟောတိ. ယေ တေ ဥသဘာ ဂေါပိတရော ဂေါပရိဏာယကာ တေ အတိရေကပူဇာယ ပူဇေတာ ဟောတိ. ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကာဒသဟိ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ဂေါပါလကော ဘဗ္ဗော ဂေါဂဏံ ပရိဟရိတုံ ဖာတိံ ကာတုံ. ဧဝမေဝ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကာဒသဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု ဘဗ္ဗော ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ဝုဒ္ဓိံ ဝိရူဠှိံ ဝေပုလ္လံ အာပဇ္ဇိတုံ. ကတမေဟိ ဧကာဒသဟိ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ရူပညူ ဟောတိ၊ လက္ခဏကုသလော ဟောတိ၊ အာသာဋိကံ ဟာရေတာ ဟောတိ၊ ဝဏံ ပဋိစ္ဆာဒေတာ ဟောတိ၊ ဓူမံ ကတ္တာ ဟောတိ၊ တိတ္ထံ ဇာနာတိ၊ ပီတံ ဇာနာတိ၊ ဝီထိံ ဇာနာတိ၊ ဂေါစရကုသလော ဟောတိ၊ သာဝသေသဒေါဟီ စ ဟောတိ. ယေ တေ ဘိက္ခူ ထေရာ ရတ္တညူ စိရပဗ္ဗဇိတာ သံဃပိတရော သံဃပရိဏာယကာ တေ အတိရေကပူဇာယ ပူဇေတာ ဟောတိ.

၃၄၉. ‘‘ကထဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ရူပညူ ဟောတိ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ယံ ကိဉ္စိ ရူပံ သဗ္ဗံ ရူပံ ‘စတ္တာရိ မဟာဘူတာနိ၊ စတုန္နဉ္စ မဟာဘူတာနံ ဥပါဒါယရူပ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ဧဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ရူပညူ ဟောတိ.

‘‘ကထဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု လက္ခဏကုသလော ဟောတိ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ကမ္မလက္ခဏော ဗာလော၊ ကမ္မလက္ခဏော ပဏ္ဍိတောတိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ဧဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု လက္ခဏကုသလော ဟောတိ.

‘‘ကထဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု အာသာဋိကံ ဟာရေတာ ဟောတိ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ဥပ္ပန္နံ ကာမဝိတက္ကံ နာဓိဝါသေတိ၊ ပဇဟတိ ဝိနောဒေတိ ဗျန္တီ ကရောတိ အနဘာဝံ ဂမေတိ. ဥပ္ပန္နံ ဗျာပါဒဝိတက္ကံ။ပေ။ ဥပ္ပန္နံ ဝိဟိံသာဝိတက္ကံ။ပေ။ ဥပ္ပန္နုပ္ပန္နေ ပါပကေ အကုသလေ ဓမ္မေ နာဓိဝါသေတိ၊ ပဇဟတိ ဝိနောဒေတိ ဗျန္တီ ကရောတိ အနဘာဝံ ဂမေတိ. ဧဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု အာသာဋိကံ ဟာရေတာ ဟောတိ.

‘‘ကထဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ဝဏံ ပဋိစ္ဆာဒေတာ ဟောတိ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ န နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ ဟောတိ နာနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟီ. ယတွာဓိကရဏမေနံ စက္ခုန္ဒြိယံ အသံဝုတံ ဝိဟရန္တံ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အနွာဿဝေယျုံ တဿ သံဝရာယ ပဋိပဇ္ဇတိ၊ ရက္ခတိ စက္ခုန္ဒြိယံ၊ စက္ခုန္ဒြိယေ သံဝရံ အာပဇ္ဇတိ. သောတေန သဒ္ဒံ သုတွာ။ပေ။ ဃာနေန ဂန္ဓံ ဃာယိတွာ။ပေ။ ဇိဝှါယ ရသံ သာယိတွာ။ပေ။ ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ ဖုသိတွာ။ပေ။ မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ န နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ ဟောတိ နာနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟီ. ယတွာဓိကရဏမေနံ မနိန္ဒြိယံ အသံဝုတံ ဝိဟရန္တံ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အနွာဿဝေယျုံ တဿ သံဝရာယ ပဋိပဇ္ဇတိ၊ ရက္ခတိ မနိန္ဒြိယံ၊ မနိန္ဒြိယေ သံဝရံ အာပဇ္ဇတိ. ဧဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ဝဏံ ပဋိစ္ဆာဒေတာ ဟောတိ.

‘‘ကထဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ဓူမံ ကတ္တာ ဟောတိ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ယထာသုတံ ယထာပရိယတ္တံ ဓမ္မံ ဝိတ္ထာရေန ပရေသံ ဒေသေတာ ဟောတိ. ဧဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ဓူမံ ကတ္တာ ဟောတိ.

‘‘ကထဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု တိတ္ထံ ဇာနာတိ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ယေ တေ ဘိက္ခူ ဗဟုဿုတာ အာဂတာဂမာ ဓမ္မဓရာ ဝိနယဓရာ မာတိကာဓရာ တေ ကာလေန ကာလံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပရိပုစ္ဆတိ၊ ပရိပဉှတိ – ‘ဣဒံ၊ ဘန္တေ၊ ကထံ? ဣမဿ ကော အတ္ထော’တိ? တဿ တေ အာယသ္မန္တော အဝိဝဋဉ္စေဝ ဝိဝရန္တိ၊ အနုတ္တာနီကတဉ္စ ဥတ္တာနီ ကရောန္တိ၊ အနေကဝိဟိတေသု စ ကင်္ခါဌာနီယေသု ဓမ္မေသု ကင်္ခံ ပဋိဝိနောဒေန္တိ. ဧဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု တိတ္ထံ ဇာနာတိ.

‘‘ကထဉ္စ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ပီတံ ဇာနာတိ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု တထာဂတပ္ပဝေဒိတေ ဓမ္မဝိနယေ ဒေသိယမာနေ လဘတိ အတ္ထဝေဒံ၊ လဘတိ ဓမ္မဝေဒံ၊ လဘတိ ဓမ္မူပသံဟိတံ ပါမောဇ္ဇံ. ဧဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ပီတံ ဇာနာတိ.

‘‘ကထဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ဝီထိံ ဇာနာတိ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု အရိယံ အဋ္ဌင်္ဂိကံ မဂ္ဂံ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ဧဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ဝီထိံ ဇာနာတိ.

‘‘ကထဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ဂေါစရကုသလော ဟောတိ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနေ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ဧဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ဂေါစရကုသလော ဟောတိ.

‘‘ကထဉ္စ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု သာဝသေသဒေါဟီ ဟောတိ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုံ သဒ္ဓါ ဂဟပတိကာ အဘိဟဋ္ဌုံ ပဝါရေန္တိ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပ္ပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရေဟိ. တတြ ဘိက္ခု မတ္တံ ဇာနာတိ ပဋိဂ္ဂဟဏာယ. ဧဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု သာဝသေသဒေါဟီ ဟောတိ.

‘‘ကထဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ယေ တေ ဘိက္ခူ ထေရာ ရတ္တညူ စိရပဗ္ဗဇိတာ သံဃပိတရော သံဃပရိဏာယကာ၊ တေ အတိရေကပူဇာယ ပူဇေတာ ဟောတိ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ယေ တေ ဘိက္ခူ ထေရာ ရတ္တညူ စိရပဗ္ဗဇိတာ သံဃပိတရော သံဃပရိဏာယကာ တေသု မေတ္တံ ကာယကမ္မံ ပစ္စုပဋ္ဌာပေတိ အာဝိ စေဝ ရဟော စ၊ မေတ္တံ ဝစီကမ္မံ ပစ္စုပဋ္ဌာပေတိ အာဝိ စေဝ ရဟော စ၊ မေတ္တံ မနောကမ္မံ ပစ္စုပဋ္ဌာပေတိ အာဝိ စေဝ ရဟော စ. ဧဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ယေ တေ ဘိက္ခူ ထေရာ ရတ္တညူ စိရပဗ္ဗဇိတာ သံဃပိတရော သံဃပရိဏာယကာ တေ အတိရေကပူဇာယ ပူဇေတာ ဟောတိ.

‘‘ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကာဒသဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု ဘဗ္ဗော ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ဝုဒ္ဓိံ ဝိရူဠှိံ ဝေပုလ္လံ အာပဇ္ဇိတု’’န္တိ.

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနာ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ.

မဟာဂေါပါလကသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ တတိယံ.

၄. စူဠဂေါပါလကသုတ္တံ

၃၅၀. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ဝဇ္ဇီသု ဝိဟရတိ ဥက္ကစေလာယံ ဂင်္ဂါယ နဒိယာ တီရေ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဘိက္ခဝေါ’’တိ. ‘‘ဘဒန္တေ’’တိ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

‘‘ဘူတပုဗ္ဗံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မာဂဓကော ဂေါပါလကော ဒုပ္ပညဇာတိကော၊ ဝဿာနံ ပစ္ဆိမေ မာသေ သရဒသမယေ၊ အသမဝေက္ခိတွာ ဂင်္ဂါယ နဒိယာ ဩရိမံ တီရံ၊ အသမဝေက္ခိတွာ ပါရိမံ တီရံ၊ အတိတ္ထေနေဝ ဂါဝေါ ပတာရေသိ ဥတ္တရံ တီရံ သုဝိဒေဟာနံ. အထ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဂါဝေါ မဇ္ဈေဂင်္ဂါယ နဒိယာ သောတေ အာမဏ္ဍလိယံ ကရိတွာ တတ္ထေဝ အနယဗျသနံ အာပဇ္ဇိံသု. တံ ကိဿ ဟေတု? တထာ ဟိ သော၊ ဘိက္ခဝေ၊ မာဂဓကော ဂေါပါလကော ဒုပ္ပညဇာတိကော၊ ဝဿာနံ ပစ္ဆိမေ မာသေ သရဒသမယေ၊ အသမဝေက္ခိတွာ ဂင်္ဂါယ နဒိယာ ဩရိမံ တီရံ၊ အသမဝေက္ခိတွာ ပါရိမံ တီရံ၊ အတိတ္ထေနေဝ ဂါဝေါ ပတာရေသိ ဥတ္တရံ တီရံ သုဝိဒေဟာနံ. ဧဝမေဝ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယေ ဟိ ကေစိ [ယေ ကေစိ (သျာ. ကံ.)] သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ အကုသလာ ဣမဿ လောကဿ အကုသလာ ပရဿ လောကဿ၊ အကုသလာ မာရဓေယျဿ အကုသလာ အမာရဓေယျဿ၊ အကုသလာ မစ္စုဓေယျဿ အကုသလာ အမစ္စုဓေယျဿ၊ တေသံ ယေ သောတဗ္ဗံ သဒ္ဒဟာတဗ္ဗံ မညိဿန္တိ၊ တေသံ တံ ဘဝိဿတိ ဒီဃရတ္တံ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ.

၃၅၁. ‘‘ဘူတပုဗ္ဗံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မာဂဓကော ဂေါပါလကော သပ္ပညဇာတိကော၊ ဝဿာနံ ပစ္ဆိမေ မာသေ သရဒသမယေ၊ သမဝေက္ခိတွာ ဂင်္ဂါယ နဒိယာ ဩရိမံ တီရံ၊ သမဝေက္ခိတွာ ပါရိမံ တီရံ၊ တိတ္ထေနေဝ ဂါဝေါ ပတာရေသိ ဥတ္တရံ တီရံ သုဝိဒေဟာနံ. သော ပဌမံ ပတာရေသိ ယေ တေ ဥသဘာ ဂေါပိတရော ဂေါပရိဏာယကာ. တေ တိရိယံ ဂင်္ဂါယ သောတံ ဆေတွာ သောတ္ထိနာ ပါရံ အဂမံသု. အထာပရေ ပတာရေသိ ဗလဝဂါဝေါ ဒမ္မဂါဝေါ. တေပိ တိရိယံ ဂင်္ဂါယ သောတံ ဆေတွာ သောတ္ထိနာ ပါရံ အဂမံသု. အထာပရေ ပတာရေသိ ဝစ္ဆတရေ ဝစ္ဆတရိယော. တေပိ တိရိယံ ဂင်္ဂါယ သောတံ ဆေတွာ သောတ္ထိနာ ပါရံ အဂမံသု. အထာပရေ ပတာရေသိ ဝစ္ဆကေ ကိသာဗလကေ [ကိသဗလကေ (သီ. သျာ. ပီ.)]. တေပိ တိရိယံ ဂင်္ဂါယ သောတံ ဆေတွာ သောတ္ထိနာ ပါရံ အဂမံသု. ဘူတပုဗ္ဗံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝစ္ဆကော တရုဏကော တာဝဒေဝ ဇာတကော မာတုဂေါရဝကေန ဝုယှမာနော၊ သောပိ တိရိယံ ဂင်္ဂါယ သောတံ ဆေတွာ သောတ္ထိနာ ပါရံ အဂမာသိ. တံ ကိဿ ဟေတု? တထာ ဟိ သော၊ ဘိက္ခဝေ၊ မာဂဓကော ဂေါပါလကော သပ္ပညဇာတိကော၊ ဝဿာနံ ပစ္ဆိမေ မာသေ သရဒသမယေ၊ သမဝေက္ခိတွာ ဂင်္ဂါယ နဒိယာ ဩရိမံ တီရံ၊ သမဝေက္ခိတွာ ပါရိမံ တီရံ၊ တိတ္ထေနေဝ ဂါဝေါ ပတာရေသိ ဥတ္တရံ တီရံ သုဝိဒေဟာနံ. ဧဝမေဝ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယေ ဟိ ကေစိ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ကုသလာ ဣမဿ လောကဿ ကုသလာ ပရဿ လောကဿ၊ ကုသလာ မာရဓေယျဿ ကုသလာ အမာရဓေယျဿ၊ ကုသလာ မစ္စုဓေယျဿ ကုသလာ အမစ္စုဓေယျဿ၊ တေသံ ယေ သောတဗ္ဗံ သဒ္ဒဟာတဗ္ဗံ မညိဿန္တိ၊ တေသံ တံ ဘဝိဿတိ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယ.

၃၅၂. ‘‘သေယျထာပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယေ တေ ဥသဘာ ဂေါပိတရော ဂေါပရိဏာယကာ တေ တိရိယံ ဂင်္ဂါယ သောတံ ဆေတွာ သောတ္ထိနာ ပါရံ အဂမံသု၊ ဧဝမေဝ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယေ တေ ဘိက္ခူ အရဟန္တော ခီဏာသဝါ ဝုသိတဝန္တော ကတကရဏီယာ ဩဟိတဘာရာ အနုပ္ပတ္တသဒတ္ထာ ပရိက္ခီဏဘဝသံယောဇနာ သမ္မဒညာ ဝိမုတ္တာ၊ တေ တိရိယံ မာရဿ သောတံ ဆေတွာ သောတ္ထိနာ ပါရံ ဂတာ.

‘‘သေယျထာပိ တေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဗလဝဂါဝေါ ဒမ္မဂါဝေါ တိရိယံ ဂင်္ဂါယ သောတံ ဆေတွာ သောတ္ထိနာ ပါရံ အဂမံသု၊ ဧဝမေဝ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယေ တေ ဘိက္ခူ ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကာ တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယိနော အနာဝတ္တိဓမ္မာ တသ္မာ လောကာ၊ တေပိ တိရိယံ မာရဿ သောတံ ဆေတွာ သောတ္ထိနာ ပါရံ ဂမိဿန္တိ.

‘‘သေယျထာပိ တေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝစ္ဆတရာ ဝစ္ဆတရိယော တိရိယံ ဂင်္ဂါယ သောတံ ဆေတွာ သောတ္ထိနာ ပါရံ အဂမံသု၊ ဧဝမေဝ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယေ တေ ဘိက္ခူ တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ရာဂဒေါသမောဟာနံ တနုတ္တာ သကဒါဂါမိနော သကိံဒေဝ ဣမံ လောကံ အာဂန္တွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရိဿန္တိ၊ တေပိ တိရိယံ မာရဿ သောတံ ဆေတွာ သောတ္ထိနာ ပါရံ ဂမိဿန္တိ.

‘‘သေယျထာပိ တေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝစ္ဆကာ ကိသာဗလကာ တိရိယံ ဂင်္ဂါယ သောတံ ဆေတွာ သောတ္ထိနာ ပါရံ အဂမံသု၊ ဧဝမေဝ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယေ တေ ဘိက္ခူ တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ သောတာပန္နာ အဝိနိပါတဓမ္မာ နိယတာ သမ္ဗောဓိပရာယနာ၊ တေပိ တိရိယံ မာရဿ သောတံ ဆေတွာ သောတ္ထိနာ ပါရံ ဂမိဿန္တိ.

‘‘သေယျထာပိ သော၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝစ္ဆကော တရုဏကော တာဝဒေဝ ဇာတကော မာတုဂေါရဝကေန ဝုယှမာနော တိရိယံ ဂင်္ဂါယ သောတံ ဆေတွာ သောတ္ထိနာ ပါရံ အဂမာသိ၊ ဧဝမေဝ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယေ တေ ဘိက္ခူ ဓမ္မာနုသာရိနော သဒ္ဓါနုသာရိနော၊ တေပိ တိရိယံ မာရဿ သောတံ ဆေတွာ သောတ္ထိနာ ပါရံ ဂမိဿန္တိ.

‘‘အဟံ ခေါ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကုသလော ဣမဿ လောကဿ ကုသလော ပရဿ လောကဿ၊ ကုသလော မာရဓေယျဿ ကုသလော အမာရဓေယျဿ၊ ကုသလော မစ္စုဓေယျဿ ကုသလော အမစ္စုဓေယျဿ. တဿ မယှံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယေ သောတဗ္ဗံ သဒ္ဒဟာတဗ္ဗံ မညိဿန္တိ၊ တေသံ တံ ဘဝိဿတိ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယာ’’တိ.

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. ဣဒံ ဝတွာ သုဂတော အထာပရံ ဧတဒဝေါစ သတ္ထာ –

‘‘အယံ လောကော ပရော လောကော၊ ဇာနတာ သုပ္ပကာသိတော၊

ယဉ္စ မာရေန သမ္ပတ္တံ၊ အပ္ပတ္တံ ယဉ္စ မစ္စုနာ.

‘‘သဗ္ဗံ လောကံ အဘိညာယ၊ သမ္ဗုဒ္ဓေန ပဇာနတာ၊

ဝိဝဋံ အမတဒွါရံ၊ ခေမံ နိဗ္ဗာနပတ္တိယာ.

‘‘ဆိန္နံ ပါပိမတော သောတံ၊ ဝိဒ္ဓသ္တံ ဝိနဠီကတံ၊

ပါမောဇ္ဇဗဟုလာ ဟောထ၊ ခေမံ ပတ္တတ္ထ [ပတ္ထေထ (သျာ. ကံ. က. အဋ္ဌကထာယံ သံဝဏ္ဏေတဗ္ဗပါဌော)] ဘိက္ခဝေါ’’တိ.

စူဠဂေါပါလကသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ စတုတ္ထံ.

၅. စူဠသစ္စကသုတ္တံ

၃၅၃. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ဝေသာလိယံ ဝိဟရတိ မဟာဝနေ ကူဋာဂါရသာလာယံ. တေန ခေါ ပန သမယေန သစ္စကော နိဂဏ္ဌပုတ္တော ဝေသာလိယံ ပဋိဝသတိ ဘဿပ္ပဝါဒကော ပဏ္ဍိတဝါဒေါ သာဓုသမ္မတော ဗဟုဇနဿ. သော ဝေသာလိယံ ပရိသတိ ဧဝံ ဝါစံ ဘာသတိ – ‘‘နာဟံ တံ ပဿာမိ သမဏံ ဝါ ဗြာဟ္မဏံ ဝါ၊ သံဃိံ ဂဏိံ ဂဏာစရိယံ၊ အပိ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ပဋိဇာနမာနံ၊ ယော မယာ ဝါဒေန ဝါဒံ သမာရဒ္ဓေါ န သင်္ကမ္ပေယျ န သမ္ပကမ္ပေယျ န သမ္ပဝေဓေယျ၊ ယဿ န ကစ္ဆေဟိ သေဒါ မုစ္စေယျုံ. ထူဏံ စေပါဟံ အစေတနံ ဝါဒေန ဝါဒံ သမာရဘေယျံ၊ သာပိ မယာ ဝါဒေန ဝါဒံ သမာရဒ္ဓါ သင်္ကမ္ပေယျ သမ္ပကမ္ပေယျ သမ္ပဝေဓေယျ. ကော ပန ဝါဒေါ မနုဿဘူတဿာ’’တိ?

အထ ခေါ အာယသ္မာ အဿဇိ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ဝေသာလိံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. အဒ္ဒသာ ခေါ သစ္စကော နိဂဏ္ဌပုတ္တော ဝေသာလိယံ ဇင်္ဃာဝိဟာရံ အနုစင်္ကမမာနော အနုဝိစရမာနော အာယသ္မန္တံ အဿဇိံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ. ဒိသွာန ယေနာယသ္မာ အဿဇိ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မတာ အဿဇိနာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတော ခေါ သစ္စကော နိဂဏ္ဌပုတ္တော အာယသ္မန္တံ အဿဇိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကထံ ပန၊ ဘော အဿဇိ၊ သမဏော ဂေါတမော သာဝကေ ဝိနေတိ၊ ကထံဘာဂါ စ ပန သမဏဿ ဂေါတမဿ သာဝကေသု အနုသာသနီ ဗဟုလာ ပဝတ္တတီ’’တိ? ‘‘ဧဝံ ခေါ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဘဂဝါ သာဝကေ ဝိနေတိ၊ ဧဝံဘာဂါ စ ပန ဘဂဝတော သာဝကေသု အနုသာသနီ ဗဟုလာ ပဝတ္တတိ – ‘ရူပံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အနိစ္စံ၊ ဝေဒနာ အနိစ္စာ၊ သညာ အနိစ္စာ၊ သင်္ခါရာ အနိစ္စာ၊ ဝိညာဏံ အနိစ္စံ. ရူပံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အနတ္တာ၊ ဝေဒနာ အနတ္တာ၊ သညာ အနတ္တာ၊ သင်္ခါရာ အနတ္တာ၊ ဝိညာဏံ အနတ္တာ. သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာ၊ သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ’တိ. ဧဝံ ခေါ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဘဂဝါ သာဝကေ ဝိနေတိ၊ ဧဝံဘာဂါ စ ပန ဘဂဝတော သာဝကေသု အနုသာသနီ ဗဟုလာ ပဝတ္တတီ’’တိ. ‘‘ဒုဿုတံ ဝတ၊ ဘော အဿဇိ၊ အဿုမှ ယေ မယံ ဧဝံဝါဒိံ သမဏံ ဂေါတမံ အဿုမှ. အပ္ပေဝ နာမ မယံ ကဒါစိ ကရဟစိ တေန ဘောတာ ဂေါတမေန သဒ္ဓိံ သမာဂစ္ဆေယျာမ၊ အပ္ပေဝ နာမ သိယာ ကောစိဒေဝ ကထာသလ္လာပေါ၊ အပ္ပေဝ နာမ တသ္မာ ပါပကာ ဒိဋ္ဌိဂတာ ဝိဝေစေယျာမာ’’တိ.

၃၅၄. တေန ခေါ ပန သမယေန ပဉ္စမတ္တာနိ လိစ္ဆဝိသတာနိ သန္ထာဂါရေ [သန္ဓာဂါရေ (က.)] သန္နိပတိတာနိ ဟောန္တိ ကေနစိဒေဝ ကရဏီယေန. အထ ခေါ သစ္စကော နိဂဏ္ဌပုတ္တော ယေန တေ လိစ္ဆဝီ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ တေ လိစ္ဆဝီ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကမန္တု ဘောန္တော လိစ္ဆဝီ၊ အဘိက္ကမန္တု ဘောန္တော လိစ္ဆဝီ၊ အဇ္ဇ မေ သမဏေန ဂေါတမေန သဒ္ဓိံ ကထာသလ္လာပေါ ဘဝိဿတိ. သစေ မေ သမဏော ဂေါတမော တထာ ပတိဋ္ဌိဿတိ ယထာ စ မေ [ယထာဿ မေ (သီ. ပီ.)] ဉာတညတရေန သာဝကေန အဿဇိနာ နာမ ဘိက္ခုနာ ပတိဋ္ဌိတံ၊ သေယျထာပိ နာမ ဗလဝါ ပုရိသော ဒီဃလောမိကံ ဧဠကံ လောမေသု ဂဟေတွာ အာကဍ္ဎေယျ ပရိကဍ္ဎေယျ သမ္ပရိကဍ္ဎေယျ၊ ဧဝမေဝါဟံ သမဏံ ဂေါတမံ ဝါဒေန ဝါဒံ အာကဍ္ဎိဿာမိ ပရိကဍ္ဎိဿာမိ သမ္ပရိကဍ္ဎိဿာမိ. သေယျထာပိ နာမ ဗလဝါ သောဏ္ဍိကာကမ္မကာရော မဟန္တံ သောဏ္ဍိကာကိဠဉ္ဇံ ဂမ္ဘီရေ ဥဒကရဟဒေ ပက္ခိပိတွာ ကဏ္ဏေ ဂဟေတွာ အာကဍ္ဎေယျ ပရိကဍ္ဎေယျ သမ္ပရိကဍ္ဎေယျ၊ ဧဝမေဝါဟံ သမဏံ ဂေါတမံ ဝါဒေန ဝါဒံ အာကဍ္ဎိဿာမိ ပရိကဍ္ဎိဿာမိ သမ္ပရိကဍ္ဎိဿာမိ. သေယျထာပိ နာမ ဗလဝါ သောဏ္ဍိကာဓုတ္တော ဝါလံ [ထာလံ (က.)] ကဏ္ဏေ ဂဟေတွာ ဩဓုနေယျ နိဒ္ဓုနေယျ နိပ္ဖေါဋေယျ [နိစ္ဆာဒေယျ (သီ. ပီ. က.)၊ နိစ္ဆောဋေယျ (က.)၊ နိပ္ပေါဌေယျ (သျာ. ကံ.)] ဧဝမေဝါဟံ သမဏံ ဂေါတမံ ဝါဒေန ဝါဒံ ဩဓုနိဿာမိ နိဒ္ဓုနိဿာမိ နိပ္ဖေါဋေဿာမိ. သေယျထာပိ နာမ ကုဉ္ဇရော သဋ္ဌိဟာယနော ဂမ္ဘီရံ ပေါက္ခရဏိံ ဩဂါဟေတွာ သာဏဓောဝိကံ နာမ ကီဠိတဇာတံ ကီဠတိ၊ ဧဝမေဝါဟံ သမဏံ ဂေါတမံ သာဏဓောဝိကံ မညေ ကီဠိတဇာတံ ကီဠိဿာမိ. အဘိက္ကမန္တု ဘောန္တော လိစ္ဆဝီ၊ အဘိက္ကမန္တု ဘောန္တော လိစ္ဆဝီ၊ အဇ္ဇ မေ သမဏေန ဂေါတမေန သဒ္ဓိံ ကထာသလ္လာပေါ ဘဝိဿတီ’’တိ. တတြေကစ္စေ လိစ္ဆဝီ ဧဝမာဟံသု – ‘‘ကိံ သမဏော ဂေါတမော သစ္စကဿ နိဂဏ္ဌပုတ္တဿ ဝါဒံ အာရောပေဿတိ၊ အထ ခေါ သစ္စကော နိဂဏ္ဌပုတ္တော သမဏဿ ဂေါတမဿ ဝါဒံ အာရောပေဿတီ’’တိ? ဧကစ္စေ လိစ္ဆဝီ ဧဝမာဟံသု – ‘‘ကိံ သော ဘဝမာနော သစ္စကော နိဂဏ္ဌပုတ္တော ယော ဘဂဝတော ဝါဒံ အာရောပေဿတိ၊ အထ ခေါ ဘဂဝါ သစ္စကဿ နိဂဏ္ဌပုတ္တဿ ဝါဒံ အာရောပေဿတီ’’တိ? အထ ခေါ သစ္စကော နိဂဏ္ဌပုတ္တော ပဉ္စမတ္တေဟိ လိစ္ဆဝိသတေဟိ ပရိဝုတော ယေန မဟာဝနံ ကူဋာဂါရသာလာ တေနုပသင်္ကမိ.

၃၅၅. တေန ခေါ ပန သမယေန သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခူ အဗ္ဘောကာသေ စင်္ကမန္တိ. အထ ခေါ သစ္စကော နိဂဏ္ဌပုတ္တော ယေန တေ ဘိက္ခူ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ တေ ဘိက္ခူ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကဟံ နု ခေါ၊ ဘော၊ ဧတရဟိ သော ဘဝံ ဂေါတမော ဝိဟရတိ? ဒဿနကာမာ ဟိ မယံ တံ ဘဝန္တံ ဂေါတမ’’န္တိ. ‘‘ဧသ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဘဂဝါ မဟာဝနံ အဇ္ဈောဂါဟေတွာ အညတရသ္မိံ ရုက္ခမူလေ ဒိဝါဝိဟာရံ နိသိန္နော’’တိ. အထ ခေါ သစ္စကော နိဂဏ္ဌပုတ္တော မဟတိယာ လိစ္ဆဝိပရိသာယ သဒ္ဓိံ မဟာဝနံ အဇ္ဈောဂါဟေတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. တေပိ ခေါ လိစ္ဆဝီ အပ္ပေကစ္စေ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု၊ အပ္ပေကစ္စေ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိံသု၊ သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. အပ္ပေကစ္စေ ယေန ဘဂဝါ တေနဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု၊ အပ္ပေကစ္စေ ဘဂဝတော သန္တိကေ နာမဂေါတ္တံ သာဝေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု၊ အပ္ပေကစ္စေ တုဏှီဘူတာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု.

၃၅၆. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သစ္စကော နိဂဏ္ဌပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ပုစ္ဆေယျာဟံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ကိဉ္စိဒေဝ ဒေသံ၊ သစေ မေ ဘဝံ ဂေါတမော ဩကာသံ ကရောတိ ပဉှဿ ဝေယျာကရဏာယာ’’တိ. ‘‘ပုစ္ဆ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ယဒါကင်္ခသီ’’တိ. ‘‘ကထံ ပန ဘဝံ ဂေါတမော သာဝကေ ဝိနေတိ၊ ကထံဘာဂါ စ ပန ဘောတော ဂေါတမဿ သာဝကေသု အနုသာသနီ ဗဟုလာ ပဝတ္တတီ’’တိ? ‘‘ဧဝံ ခေါ အဟံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ သာဝကေ ဝိနေမိ၊ ဧဝံဘာဂါ စ ပန မေ သာဝကေသု အနုသာသနီ ဗဟုလာ ပဝတ္တတိ – ‘ရူပံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အနိစ္စံ၊ ဝေဒနာ အနိစ္စာ၊ သညာ အနိစ္စာ၊ သင်္ခါရာ အနိစ္စာ၊ ဝိညာဏံ အနိစ္စံ. ရူပံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အနတ္တာ၊ ဝေဒနာ အနတ္တာ၊ သညာ အနတ္တာ၊ သင်္ခါရာ အနတ္တာ၊ ဝိညာဏံ အနတ္တာ. သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာ၊ သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ’တိ. ဧဝံ ခေါ အဟံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ သာဝကေ ဝိနေမိ၊ ဧဝံဘာဂါ စ ပန မေ သာဝကေသု အနုသာသနီ ဗဟုလာ ပဝတ္တတီ’’တိ.

‘‘ဥပမာ မံ၊ ဘော ဂေါတမ၊ ပဋိဘာတီ’’တိ. ‘‘ပဋိဘာတု တံ၊ အဂ္ဂိဝေဿနာ’’တိ ဘဂဝါ အဝေါစ.

‘‘သေယျထာပိ၊ ဘော ဂေါတမ၊ ယေ ကေစိမေ ဗီဇဂါမဘူတဂါမာ ဝုဒ္ဓိံ ဝိရူဠှိံ ဝေပုလ္လံ အာပဇ္ဇန္တိ၊ သဗ္ဗေ တေ ပထဝိံ နိဿာယ ပထဝိယံ ပတိဋ္ဌာယ. ဧဝမေတေ ဗီဇဂါမဘူတဂါမာ ဝုဒ္ဓိံ ဝိရူဠှိံ ဝေပုလ္လံ အာပဇ္ဇန္တိ. သေယျထာပိ ဝါ ပန၊ ဘော ဂေါတမ၊ ယေ ကေစိမေ ဗလကရဏီယာ ကမ္မန္တာ ကရီယန္တိ၊ သဗ္ဗေ တေ ပထဝိံ နိဿာယ ပထဝိယံ ပတိဋ္ဌာယ. ဧဝမေတေ ဗလကရဏီယာ ကမ္မန္တာ ကရီယန္တိ. ဧဝမေဝ ခေါ၊ ဘော ဂေါတမ၊ ရူပတ္တာယံ ပုရိသပုဂ္ဂလော ရူပေ ပတိဋ္ဌာယ ပုညံ ဝါ အပုညံ ဝါ ပသဝတိ၊ ဝေဒနတ္တာယံ ပုရိသပုဂ္ဂလော ဝေဒနာယံ ပတိဋ္ဌာယ ပုညံ ဝါ အပုညံ ဝါ ပသဝတိ၊ သညတ္တာယံ ပုရိသပုဂ္ဂလော သညာယံ ပတိဋ္ဌာယ ပုညံ ဝါ အပုညံ ဝါ ပသဝတိ၊ သင်္ခါရတ္တာယံ ပုရိသပုဂ္ဂလော သင်္ခါရေသု ပတိဋ္ဌာယ ပုညံ ဝါ အပုညံ ဝါ ပသဝတိ၊ ဝိညာဏတ္တာယံ ပုရိသပုဂ္ဂလော ဝိညာဏေ ပတိဋ္ဌာယ ပုညံ ဝါ အပုညံ ဝါ ပသဝတီ’’တိ.

‘‘နနု တွံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဧဝံ ဝဒေသိ – ‘ရူပံ မေ အတ္တာ၊ ဝေဒနာ မေ အတ္တာ၊ သညာ မေ အတ္တာ၊ သင်္ခါရာ မေ အတ္တာ၊ ဝိညာဏံ မေ အတ္တာ’’’တိ? ‘‘အဟဉှိ၊ ဘော ဂေါတမ၊ ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘ရူပံ မေ အတ္တာ၊ ဝေဒနာ မေ အတ္တာ၊ သညာ မေ အတ္တာ၊ သင်္ခါရာ မေ အတ္တာ၊ ဝိညာဏံ မေ အတ္တာ’တိ၊ အယဉ္စ မဟတီ ဇနတာ’’တိ.

‘‘ကိဉှိ တေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ မဟတီ ဇနတာ ကရိဿတိ? ဣင်္ဃ တွံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ သကညေဝ ဝါဒံ နိဗ္ဗေဌေဟီ’’တိ. ‘‘အဟဉှိ၊ ဘော ဂေါတမ၊ ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘ရူပံ မေ အတ္တာ၊ ဝေဒနာ မေ အတ္တာ၊ သညာ မေ အတ္တာ၊ သင်္ခါရာ မေ အတ္တာ၊ ဝိညာဏံ မေ အတ္တာ’’’တိ.

၃၅၇. ‘‘တေန ဟိ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ တညေဝေတ္ထ ပဋိပုစ္ဆိဿာမိ၊ ယထာ တေ ခမေယျ တထာ နံ [တထာ တံ (က.)] ဗျာကရေယျာသိ. တံ ကိံ မညသိ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဝတ္တေယျ ရညော ခတ္တိယဿ မုဒ္ဓါဝသိတ္တဿ သကသ္မိံ ဝိဇိတေ ဝသော – ဃာတေတာယံ ဝါ ဃာတေတုံ၊ ဇာပေတာယံ ဝါ ဇာပေတုံ၊ ပဗ္ဗာဇေတာယံ ဝါ ပဗ္ဗာဇေတုံ၊ သေယျထာပိ ရညော ပသေနဒိဿ ကောသလဿ၊ သေယျထာပိ ဝါ ပန ရညော မာဂဓဿ အဇာတသတ္တုဿ ဝေဒေဟိပုတ္တဿာ’’တိ? ‘‘ဝတ္တေယျ၊ ဘော ဂေါတမ၊ ရညော ခတ္တိယဿ မုဒ္ဓါဝသိတ္တဿ သကသ္မိံ ဝိဇိတေ ဝသော – ဃာတေတာယံ ဝါ ဃာတေတုံ၊ ဇာပေတာယံ ဝါ ဇာပေတုံ၊ ပဗ္ဗာဇေတာယံ ဝါ ပဗ္ဗာဇေတုံ၊ သေယျထာပိ ရညော ပသေနဒိဿ ကောသလဿ၊ သေယျထာပိ ဝါ ပန ရညော မာဂဓဿ အဇာတသတ္တုဿ ဝေဒေဟိပုတ္တဿ. ဣမေသမ္ပိ ဟိ၊ ဘော ဂေါတမ၊ သံဃာနံ ဂဏာနံ – သေယျထိဒံ၊ ဝဇ္ဇီနံ မလ္လာနံ – ဝတ္တတိ သကသ္မိံ ဝိဇိတေ ဝသော – ဃာတေတာယံ ဝါ ဃာတေတုံ၊ ဇာပေတာယံ ဝါ ဇာပေတုံ၊ ပဗ္ဗာဇေတာယံ ဝါ ပဗ္ဗာဇေတုံ. ကိံ ပန ရညော ခတ္တိယဿ မုဒ္ဓါဝသိတ္တဿ၊ သေယျထာပိ ရညော ပသေနဒိဿ ကောသလဿ၊ သေယျထာပိ ဝါ ပန ရညော မာဂဓဿ အဇာတသတ္တုဿ ဝေဒေဟိပုတ္တဿ? ဝတ္တေယျ၊ ဘော ဂေါတမ၊ ဝတ္တိတုဉ္စ မရဟတီ’’တိ.

‘‘တံ ကိံ မညသိ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ယံ တွံ ဧဝံ ဝဒေသိ – ‘ရူပံ မေ အတ္တာ’တိ၊ ဝတ္တတိ တေ တသ္မိံ ရူပေ ဝသော – ဧဝံ မေ ရူပံ ဟောတု၊ ဧဝံ မေ ရူပံ မာ အဟောသီ’’တိ? ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ သစ္စကော နိဂဏ္ဌပုတ္တော တုဏှီ အဟောသိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ ဘဂဝါ သစ္စကံ နိဂဏ္ဌပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘တံ ကိံ မညသိ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ယံ တွံ ဧဝံ ဝဒေသိ – ‘ရူပံ မေ အတ္တာ’တိ၊ ဝတ္တတိ တေ တသ္မိံ ရူပေ ဝသော – ဧဝံ မေ ရူပံ ဟောတု၊ ဧဝံ မေ ရူပံ မာ အဟောသီ’’တိ? ဒုတိယမ္ပိ ခေါ သစ္စကော နိဂဏ္ဌပုတ္တော တုဏှီ အဟောသိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ သစ္စကံ နိဂဏ္ဌပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဗျာကရောဟိ ဒါနိ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ န ဒါနိ တေ တုဏှီဘာဝဿ ကာလော. ယော ကောစိ၊ အဂ္ဂိဝေဿန တထာဂတေန ယာဝတတိယံ သဟဓမ္မိကံ ပဉှံ ပုဋ္ဌော န ဗျာကရောတိ၊ ဧတ္ထေဝဿ သတ္တဓာ မုဒ္ဓါ ဖလတီ’’တိ.

တေန ခေါ ပန သမယေန ဝဇိရပါဏိ ယက္ခော အာယသံ ဝဇိရံ အာဒါယ အာဒိတ္တံ သမ္ပဇ္ဇလိတံ သဇောတိဘူတံ သစ္စကဿ နိဂဏ္ဌပုတ္တဿ ဥပရိဝေဟာသံ ဌိတော ဟောတိ – ‘သစာယံ သစ္စကော နိဂဏ္ဌပုတ္တော ဘဂဝတာ ယာဝတတိယံ သဟဓမ္မိကံ ပဉှံ ပုဋ္ဌော န ဗျာကရိဿတိ ဧတ္ထေဝဿ သတ္တဓာ မုဒ္ဓံ ဖာလေဿာမီ’တိ. တံ ခေါ ပန ဝဇိရပါဏိံ ယက္ခံ ဘဂဝါ စေဝ ပဿတိ သစ္စကော စ နိဂဏ္ဌပုတ္တော. အထ ခေါ သစ္စကော နိဂဏ္ဌပုတ္တော ဘီတော သံဝိဂ္ဂေါ လောမဟဋ္ဌဇာတော ဘဂဝန္တံယေဝ တာဏံ ဂဝေသီ ဘဂဝန္တံယေဝ လေဏံ ဂဝေသီ ဘဂဝန္တံယေဝ သရဏံ ဂဝေသီ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ပုစ္ဆတု မံ ဘဝံ ဂေါတမော၊ ဗျာကရိဿာမီ’’တိ.

၃၅၈. ‘‘တံ ကိံ မညသိ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ယံ တွံ ဧဝံ ဝဒေသိ – ‘ရူပံ မေ အတ္တာ’တိ၊ ဝတ္တတိ တေ တသ္မိံ ရူပေ ဝသော – ဧဝံ မေ ရူပံ ဟောတု၊ ဧဝံ မေ ရူပံ မာ အဟောသီ’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ၊ ဘော ဂေါတမ’’.

‘‘မနသိ ကရောဟိ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ မနသိ ကရိတွာ ခေါ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဗျာကရောဟိ. န ခေါ တေ သန္ဓိယတိ ပုရိမေန ဝါ ပစ္ဆိမံ ပစ္ဆိမေန ဝါ ပုရိမံ. တံ ကိံ မညသိ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ယံ တွံ ဧဝံ ဝဒေသိ – ‘ဝေဒနာ မေ အတ္တာ’တိ၊ ဝတ္တတိ တေ တိဿံ ဝေဒနာယံ [တာယံ ဝေဒနာယံ (သီ. သျာ.)] ဝသော – ဧဝံ မေ ဝေဒနာ ဟောတု၊ ဧဝံ မေ ဝေဒနာ မာ အဟောသီ’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ၊ ဘော ဂေါတမ’’.

‘‘မနသိ ကရောဟိ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ မနသိ ကရိတွာ ခေါ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဗျာကရောဟိ. န ခေါ တေ သန္ဓိယတိ ပုရိမေန ဝါ ပစ္ဆိမံ၊ ပစ္ဆိမေန ဝါ ပုရိမံ. တံ ကိံ မညသိ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ယံ တွံ ဧဝံ ဝဒေသိ – ‘သညာ မေ အတ္တာ’တိ၊ ဝတ္တတိ တေ တိဿံ သညာယံ ဝသော – ဧဝံ မေ သညာ ဟောတု၊ ဧဝံ မေ သညာ မာ အဟောသီ’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ၊ ဘော ဂေါတမ’’.

‘‘မနသိ ကရောဟိ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ မနသိ ကရိတွာ ခေါ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဗျာကရောဟိ. န ခေါ တေ သန္ဓိယတိ ပုရိမေန ဝါ ပစ္ဆိမံ၊ ပစ္ဆိမေန ဝါ ပုရိမံ. တံ ကိံ မညသိ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ယံ တွံ ဧဝံ ဝဒေသိ – ‘သင်္ခါရာ မေ အတ္တာ’တိ၊ ဝတ္တတိ တေ တေသု သင်္ခါရေသု ဝသော – ဧဝံ မေ သင်္ခါရာ ဟောန္တု၊ ဧဝံ မေ သင်္ခါရာ မာ အဟေသု’’န္တိ? ‘‘နော ဟိဒံ၊ ဘော ဂေါတမ’’.

‘‘မနသိ ကရောဟိ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ မနသိ ကရိတွာ ခေါ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဗျာကရောဟိ. န ခေါ တေ သန္ဓိယတိ ပုရိမေန ဝါ ပစ္ဆိမံ၊ ပစ္ဆိမေန ဝါ ပုရိမံ. တံ ကိံ မညသိ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ယံ တွံ ဧဝံ ဝဒေသိ – ‘ဝိညာဏံ မေ အတ္တာ’တိ၊ ဝတ္တတိ တေ တသ္မိံ ဝိညာဏေ ဝသော – ဧဝံ မေ ဝိညာဏံ ဟောတု၊ ဧဝံ မေ ဝိညာဏံ မာ အဟောသီ’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ၊ ဘော ဂေါတမ’’.

‘‘မနသိ ကရောဟိ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ မနသိ ကရိတွာ ခေါ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဗျာကရောဟိ. န ခေါ တေ သန္ဓိယတိ ပုရိမေန ဝါ ပစ္ဆိမံ၊ ပစ္ဆိမေန ဝါ ပုရိမံ. တံ ကိံ မညသိ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ရူပံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ၊ ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ? ‘‘ဒုက္ခံ၊ ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ၊ ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ၊ ဧသောဟမသ္မိ၊ ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ၊ ဘော ဂေါတမ’’.

‘‘တံ ကိံ မညသိ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဝေဒနာ။ပေ။ သညာ။ပေ။ သင်္ခါရာ။ပေ။ တံ ကိံ မညသိ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဝိညာဏံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ၊ ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ? ‘‘ဒုက္ခံ၊ ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ၊ ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ၊ ဧသောဟမသ္မိ၊ ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ၊ ဘော ဂေါတမ’’.

‘‘တံ ကိံ မညသိ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ယော နု ခေါ ဒုက္ခံ အလ္လီနော ဒုက္ခံ ဥပဂတော ဒုက္ခံ အဇ္ဈောသိတော၊ ဒုက္ခံ ‘ဧတံ မမ၊ ဧသောဟမသ္မိ၊ ဧသော မေ အတ္တာ’တိ သမနုပဿတိ၊ အပိ နု ခေါ သော သာမံ ဝါ ဒုက္ခံ ပရိဇာနေယျ၊ ဒုက္ခံ ဝါ ပရိက္ခေပေတွာ ဝိဟရေယျာ’’တိ? ‘‘ကိဉှိ သိယာ၊ ဘော ဂေါတမ? နော ဟိဒံ၊ ဘော ဂေါတမာ’’တိ.

‘‘တံ ကိံ မညသိ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ နနု တွံ ဧဝံ သန္တေ ဒုက္ခံ အလ္လီနော ဒုက္ခံ ဥပဂတော ဒုက္ခံ အဇ္ဈောသိတော၊ ဒုက္ခံ – ‘ဧတံ မမ၊ ဧသောဟမသ္မိ၊ ဧသော မေ အတ္တာ’တိ သမနုပဿသီ’’တိ? ‘‘ကိဉှိ နော သိယာ၊ ဘော ဂေါတမ? ဧဝမေတံ ဘော ဂေါတမာ’’တိ.

၃၅၉. ‘‘သေယျထာပိ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ပုရိသော သာရတ္ထိကော သာရဂဝေသီ သာရပရိယေသနံ စရမာနော တိဏှံ ကုဌာရိံ [ကုဓာရိံ (သျာ. ကံ. က.)] အာဒါယ ဝနံ ပဝိသေယျ. သော တတ္ထ ပဿေယျ မဟန္တံ ကဒလိက္ခန္ဓံ ဥဇုံ နဝံ အကုက္ကုကဇာတံ [အကုက္ကုဋဇာတံ (သျာ. ကံ.)]. တမေနံ မူလေ ဆိန္ဒေယျ၊ မူလေ ဆေတွာ အဂ္ဂေ ဆိန္ဒေယျ၊ အဂ္ဂေ ဆေတွာ ပတ္တဝဋ္ဋိံ ဝိနိဗ္ဘုဇေယျ [ဝိနိဗ္ဘုဇ္ဇေယျ (က.)]. သော တတ္ထ ပတ္တဝဋ္ဋိံ ဝိနိဗ္ဘုဇန္တော ဖေဂ္ဂုမ္ပိ နာဓိဂစ္ဆေယျ၊ ကုတော သာရံ? ဧဝမေဝ ခေါ တွံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ မယာ သကသ္မိံ ဝါဒေ သမနုယုဉ္ဇိယမာနော သမနုဂါဟိယမာနော သမနုဘာသိယမာနော ရိတ္တော တုစ္ဆော အပရဒ္ဓေါ. ဘာသိတာ ခေါ ပန တေ ဧသာ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဝေသာလိယံ ပရိသတိ ဝါစာ – ‘နာဟံ တံ ပဿာမိ သမဏံ ဝါ ဗြာဟ္မဏံ ဝါ၊ သံဃိံ ဂဏိံ ဂဏာစရိယံ၊ အပိ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ပဋိဇာနမာနံ၊ ယော မယာ ဝါဒေန ဝါဒံ သမာရဒ္ဓေါ န သင်္ကမ္ပေယျ န သမ္ပကမ္ပေယျ န သမ္ပဝေဓေယျ၊ ယဿ န ကစ္ဆေဟိ သေဒါ မုစ္စေယျုံ. ထူဏံ စေပါဟံ အစေတနံ ဝါဒေန ဝါဒံ သမာရဘေယျံ သာပိ မယာ ဝါဒေန ဝါဒံ သမာရဒ္ဓါ သင်္ကမ္ပေယျ သမ္ပကမ္ပေယျ သမ္ပဝေဓေယျ. ကော ပန ဝါဒေါ မနုဿဘူတဿာ’တိ? တုယှံ ခေါ ပန၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ အပ္ပေကစ္စာနိ သေဒဖုသိတာနိ နလာဋာ မုတ္တာနိ၊ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ဝိနိဘိန္ဒိတွာ ဘူမိယံ ပတိဋ္ဌိတာနိ. မယှံ ခေါ ပန၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ နတ္ထိ ဧတရဟိ ကာယသ္မိံ သေဒေါ’’တိ. ဣတိ ဘဂဝါ တသ္မိံ [တဿံ (?)] ပရိသတိ သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏံ ကာယံ ဝိဝရိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ သစ္စကော နိဂဏ္ဌပုတ္တော တုဏှီဘူတော မင်္ကုဘူတော ပတ္တက္ခန္ဓော အဓောမုခေါ ပဇ္ဈာယန္တော အပ္ပဋိဘာနော နိသီဒိ.

၃၆၀. အထ ခေါ ဒုမ္မုခေါ လိစ္ဆဝိပုတ္တော သစ္စကံ နိဂဏ္ဌပုတ္တံ တုဏှီဘူတံ မင်္ကုဘူတံ ပတ္တက္ခန္ဓံ အဓောမုခံ ပဇ္ဈာယန္တံ အပ္ပဋိဘာနံ ဝိဒိတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဥပမာ မံ၊ ဘဂဝါ၊ ပဋိဘာတီ’’တိ. ‘‘ပဋိဘာတု တံ၊ ဒုမ္မုခါ’’တိ ဘဂဝါ အဝေါစ. ‘‘သေယျထာပိ၊ ဘန္တေ၊ ဂါမဿ ဝါ နိဂမဿ ဝါ အဝိဒူရေ ပေါက္ခရဏီ. တတြာဿ ကက္ကဋကော. အထ ခေါ၊ ဘန္တေ၊ သမ္ဗဟုလာ ကုမာရကာ ဝါ ကုမာရိကာ ဝါ တမှာ ဂါမာ ဝါ နိဂမာ ဝါ နိက္ခမိတွာ ယေန သာ ပေါက္ခရဏီ တေနုပသင်္ကမေယျုံ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ တံ ပေါက္ခရဏိံ ဩဂါဟေတွာ တံ ကက္ကဋကံ ဥဒကာ ဥဒ္ဓရိတွာ ထလေ ပတိဋ္ဌာပေယျုံ. ယညဒေဝ ဟိ သော၊ ဘန္တေ၊ ကက္ကဋကော အဠံ အဘိနိန္နာမေယျ တံ တဒေဝ တေ ကုမာရကာ ဝါ ကုမာရိကာ ဝါ ကဋ္ဌေန ဝါ ကထလေန ဝါ သဉ္ဆိန္ဒေယျုံ သမ္ဘဉ္ဇေယျုံ သမ္ပလိဘဉ္ဇေယျုံ. ဧဝဉှိ သော၊ ဘန္တေ၊ ကက္ကဋကော သဗ္ဗေဟိ အဠေဟိ သဉ္ဆိန္နေဟိ သမ္ဘဂ္ဂေဟိ သမ္ပလိဘဂ္ဂေဟိ အဘဗ္ဗော တံ ပေါက္ခရဏိံ ပုန ဩတရိတုံ၊ သေယျထာပိ ပုဗ္ဗေ. ဧဝမေဝ ခေါ၊ ဘန္တေ၊ ယာနိ သစ္စကဿ နိဂဏ္ဌပုတ္တဿ ဝိသူကာယိတာနိ ဝိသေဝိတာနိ ဝိပ္ဖန္ဒိတာနိ တာနိပိ သဗ္ဗာနိ [ဝိပ္ဖန္ဒိတာနိ ကာနိစိ ကာနိစိ တာနိ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)] ဘဂဝတာ သဉ္ဆိန္နာနိ သမ္ဘဂ္ဂါနိ သမ္ပလိဘဂ္ဂါနိ၊ အဘဗ္ဗော စ ဒါနိ၊ ဘန္တေ၊ သစ္စကော နိဂဏ္ဌပုတ္တော ပုန ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတုံ ယဒိဒံ ဝါဒါဓိပ္ပါယော’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ သစ္စကော နိဂဏ္ဌပုတ္တော ဒုမ္မုခံ လိစ္ဆဝိပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အာဂမေဟိ တွံ၊ ဒုမ္မုခ၊ အာဂမေဟိ တွံ၊ ဒုမ္မုခ ( ) [(မုခရောသိ တွံ ဒုမ္မုခ) (သျာ. ကံ.)] န မယံ တယာ သဒ္ဓိံ မန္တေမ၊ ဣဓ မယံ ဘောတာ ဂေါတမေန သဒ္ဓိံ မန္တေမ.

၃၆၁. ‘‘တိဋ္ဌတေသာ၊ ဘော ဂေါတမ၊ အမှာကဉ္စေဝ အညေသဉ္စ ပုထုသမဏဗြာဟ္မဏာနံ ဝါစာ. ဝိလာပံ ဝိလပိတံ မညေ. ကိတ္တာဝတာ စ နု ခေါ ဘောတော ဂေါတမဿ သာဝကော သာသနကရော ဟောတိ ဩဝါဒပတိကရော တိဏ္ဏဝိစိကိစ္ဆော ဝိဂတကထံကထော ဝေသာရဇ္ဇပ္ပတ္တော အပရပ္ပစ္စယော သတ္ထုသာသနေ ဝိဟရတီ’’တိ? ‘‘ဣဓ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ မမ သာဝကော ယံ ကိဉ္စိ ရူပံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဩဠာရိကံ ဝါ သုခုမံ ဝါ ဟီနံ ဝါ ပဏီတံ ဝါ ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ၊ သဗ္ဗံ ရူပံ ‘နေတံ မမ၊ နေသောဟမသ္မိ၊ န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတိ၊ ယာ ကာစိ ဝေဒနာ။ပေ။ ယာ ကာစိ သညာ။ပေ။ ယေ ကေစိ သင်္ခါရာ။ပေ။ ယံ ကိဉ္စိ ဝိညာဏံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဩဠာရိကံ ဝါ သုခုမံ ဝါ ဟီနံ ဝါ ပဏီတံ ဝါ၊ ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ၊ သဗ္ဗံ ဝိညာဏံ ‘နေတံ မမ၊ နေသောဟမသ္မိ၊ န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတိ. ဧတ္တာဝတာ ခေါ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ မမ သာဝကော သာသနကရော ဟောတိ ဩဝါဒပတိကရော တိဏ္ဏဝိစိကိစ္ဆော ဝိဂတကထံကထော ဝေသာရဇ္ဇပ္ပတ္တော အပရပ္ပစ္စယော သတ္ထုသာသနေ ဝိဟရတီ’’တိ.

‘‘ကိတ္တာဝတာ ပန၊ ဘော ဂေါတမ၊ ဘိက္ခု အရဟံ ဟောတိ ခီဏာသဝေါ ဝုသိတဝါ ကတကရဏီယော ဩဟိတဘာရော အနုပ္ပတ္တသဒတ္ထော ပရိက္ခီဏဘဝသံယောဇနော သမ္မဒညာ ဝိမုတ္တော’’တိ? ‘‘ဣဓ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဘိက္ခု ယံ ကိဉ္စိ ရူပံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဩဠာရိကံ ဝါ သုခုမံ ဝါ ဟီနံ ဝါ ပဏီတံ ဝါ ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ သဗ္ဗံ ရူပံ ‘နေတံ မမ၊ နေသောဟမသ္မိ၊ န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒိသွာ အနုပါဒါ ဝိမုတ္တော ဟောတိ၊ ယာ ကာစိ ဝေဒနာ။ပေ။ ယာ ကာစိ သညာ။ပေ။ ယေ ကေစိ သင်္ခါရာ။ပေ။ ယံ ကိဉ္စိ ဝိညာဏံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဩဠာရိကံ ဝါ သုခုမံ ဝါ ဟီနံ ဝါ ပဏီတံ ဝါ ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ သဗ္ဗံ ဝိညာဏံ ‘နေတံ မမ၊ နေသောဟမသ္မိ၊ န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒိသွာ အနုပါဒါ ဝိမုတ္တော ဟောတိ. ဧတ္တာဝတာ ခေါ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဘိက္ခု အရဟံ ဟောတိ ခီဏာသဝေါ ဝုသိတဝါ ကတကရဏီယော ဩဟိတဘာရော အနုပ္ပတ္တသဒတ္ထော ပရိက္ခီဏဘဝသံယောဇနော သမ္မဒညာ ဝိမုတ္တော. ဧဝံ ဝိမုတ္တစိတ္တော ခေါ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဘိက္ခု တီဟိ အနုတ္တရိယေဟိ သမန္နာဂတော ဟောတိ – ဒဿနာနုတ္တရိယေန၊ ပဋိပဒါနုတ္တရိယေန၊ ဝိမုတ္တာနုတ္တရိယေန. ဧဝံ ဝိမုတ္တစိတ္တော ခေါ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဘိက္ခု တထာဂတညေဝ သက္ကရောတိ ဂရုံ ကရောတိ မာနေတိ ပူဇေတိ – ဗုဒ္ဓေါ သော ဘဂဝါ ဗောဓာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ၊ ဒန္တော သော ဘဂဝါ ဒမထာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ၊ သန္တော သော ဘဂဝါ သမထာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ၊ တိဏ္ဏော သော ဘဂဝါ တရဏာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ၊ ပရိနိဗ္ဗုတော သော ဘဂဝါ ပရိနိဗ္ဗာနာယ ဓမ္မံ ဒေသေတီ’’တိ.

၃၆၂. ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ သစ္စကော နိဂဏ္ဌပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘မယမေဝ၊ ဘော ဂေါတမ၊ ဓံသီ၊ မယံ ပဂဗ္ဗာ၊ ယေ မယံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဝါဒေန ဝါဒံ အာသာဒေတဗ္ဗံ အမညိမှ. သိယာ ဟိ၊ ဘော ဂေါတမ၊ ဟတ္ထိံ ပဘိန္နံ အာသဇ္ဇ ပုရိသဿ သောတ္ထိဘာဝေါ၊ န တွေဝ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ အာသဇ္ဇ သိယာ ပုရိသဿ သောတ္ထိဘာဝေါ. သိယာ ဟိ၊ ဘော ဂေါတမ၊ ပဇ္ဇလိတံ [ဇလန္တံ (သီ. ပီ.)] အဂ္ဂိက္ခန္ဓံ အာသဇ္ဇ ပုရိသဿ သောတ္ထိဘာဝေါ၊ န တွေဝ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ အာသဇ္ဇ သိယာ ပုရိသဿ သောတ္ထိဘာဝေါ. သိယာ ဟိ၊ ဘော ဂေါတမ၊ အာသီဝိသံ ဃောရဝိသံ အာသဇ္ဇ ပုရိသဿ သောတ္ထိဘာဝေါ၊ န တွေဝ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ အာသဇ္ဇ သိယာ ပုရိသဿ သောတ္ထိဘာဝေါ. မယမေဝ၊ ဘော ဂေါတမ၊ ဓံသီ၊ မယံ ပဂဗ္ဗာ၊ ယေ မယံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဝါဒေန ဝါဒံ အာသာဒေတဗ္ဗံ အမညိမှ. အဓိဝါသေတု [အဓိဝါသေတု စ (ပီ. က.)] မေ ဘဝံ ဂေါတမော သွာတနာယ ဘတ္တံ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေနာ’’တိ. အဓိဝါသေသိ ဘဂဝါ တုဏှီဘာဝေန.

၃၆၃. အထ ခေါ သစ္စကော နိဂဏ္ဌပုတ္တော ဘဂဝတော အဓိဝါသနံ ဝိဒိတွာ တေ လိစ္ဆဝီ အာမန္တေသိ – ‘‘သုဏန္တု မေ ဘောန္တော လိစ္ဆဝီ၊ သမဏော မေ ဂေါတမော နိမန္တိတော သွာတနာယ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေန. တေန မေ အဘိဟရေယျာထ ယမဿ ပတိရူပံ မညေယျာထာ’’တိ. အထ ခေါ တေ လိစ္ဆဝီ တဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန သစ္စကဿ နိဂဏ္ဌပုတ္တဿ ပဉ္စမတ္တာနိ ထာလိပါကသတာနိ ဘတ္တာဘိဟာရံ အဘိဟရိံသု. အထ ခေါ နိဂဏ္ဌပုတ္တော သကေ အာရာမေ ပဏီတံ ခါဒနီယံ ဘောဇနီယံ ပဋိယာဒါပေတွာ ဘဂဝတော ကာလံ အာရောစာပေသိ – ‘‘ကာလော၊ ဘော ဂေါတမ၊ နိဋ္ဌိတံ ဘတ္တ’’န္တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန သစ္စကဿ နိဂဏ္ဌပုတ္တဿ အာရာမော တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေန. အထ ခေါ သစ္စကော နိဂဏ္ဌပုတ္တော ဗုဒ္ဓပ္ပမုခံ ဘိက္ခုသံဃံ ပဏီတေန ခါဒနီယေန ဘောဇနီယေန သဟတ္ထာ သန္တပ္ပေသိ သမ္ပဝါရေသိ. အထ ခေါ သစ္စကော နိဂဏ္ဌပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဘုတ္တာဝိံ ဩနီတပတ္တပါဏိံ အညတရံ နီစံ အာသနံ ဂဟေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သစ္စကော နိဂဏ္ဌပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ယမိဒံ၊ ဘော ဂေါတမ၊ ဒါနေ ပုညဉ္စ ပုညမဟီ စ တံ ဒါယကာနံ သုခါယ ဟောတူ’’တိ. ‘‘ယံ ခေါ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ တာဒိသံ ဒက္ခိဏေယျံ အာဂမ္မ အဝီတရာဂံ အဝီတဒေါသံ အဝီတမောဟံ၊ တံ ဒါယကာနံ ဘဝိဿတိ. ယံ ခေါ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ မာဒိသံ ဒက္ခိဏေယျံ အာဂမ္မ ဝီတရာဂံ ဝီတဒေါသံ ဝီတမောဟံ၊ တံ တုယှံ ဘဝိဿတီ’’တိ.

စူဠသစ္စကသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ပဉ္စမံ.

၆. မဟာသစ္စကသုတ္တံ

၃၆၄. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ဝေသာလိယံ ဝိဟရတိ မဟာဝနေ ကူဋာဂါရသာလာယံ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ သုနိဝတ္ထော ဟောတိ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ဝေသာလိံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသိတုကာမော [ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ။ ပဝိသိတုကာမော ဟောတိ (သီ.)]. အထ ခေါ သစ္စကော နိဂဏ္ဌပုတ္တော ဇင်္ဃာဝိဟာရံ အနုစင်္ကမမာနော အနုဝိစရမာနော ယေန မဟာဝနံ ကူဋာဂါရသာလာ တေနုပသင်္ကမိ. အဒ္ဒသာ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော သစ္စကံ နိဂဏ္ဌပုတ္တံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ. ဒိသွာန ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အယံ၊ ဘန္တေ၊ သစ္စကော နိဂဏ္ဌပုတ္တော အာဂစ္ဆတိ ဘဿပ္ပဝါဒကော ပဏ္ဍိတဝါဒေါ သာဓုသမ္မတော ဗဟုဇနဿ. ဧသော ခေါ၊ ဘန္တေ၊ အဝဏ္ဏကာမော ဗုဒ္ဓဿ၊ အဝဏ္ဏကာမော ဓမ္မဿ၊ အဝဏ္ဏကာမော သံဃဿ. သာဓု၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝါ မုဟုတ္တံ နိသီဒတု အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယာ’’တိ. နိသီဒိ ဘဂဝါ ပညတ္တေ အာသနေ. အထ ခေါ သစ္စကော နိဂဏ္ဌပုတ္တော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ၊ သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သစ္စကော နိဂဏ္ဌပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ –

၃၆၅. ‘‘သန္တိ၊ ဘော ဂေါတမ၊ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ကာယဘာဝနာနုယောဂမနုယုတ္တာ ဝိဟရန္တိ၊ နော စိတ္တဘာဝနံ. ဖုသန္တိ ဟိ တေ၊ ဘော ဂေါတမ၊ သာရီရိကံ ဒုက္ခံ ဝေဒနံ. ဘူတပုဗ္ဗံ၊ ဘော ဂေါတမ၊ သာရီရိကာယ ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ ဖုဋ္ဌဿ သတော ဦရုက္ခမ္ဘောပိ နာမ ဘဝိဿတိ၊ ဟဒယမ္ပိ နာမ ဖလိဿတိ၊ ဥဏှမ္ပိ လောဟိတံ မုခတော ဥဂ္ဂမိဿတိ၊ ဥမ္မာဒမ္ပိ ပါပုဏိဿတိ [ပါပုဏိဿန္တိ (သျာ. ကံ.)] စိတ္တက္ခေပံ. တဿ ခေါ ဧတံ၊ ဘော ဂေါတမ၊ ကာယနွယံ စိတ္တံ ဟောတိ၊ ကာယဿ ဝသေန ဝတ္တတိ. တံ ကိဿ ဟေတု? အဘာဝိတတ္တာ စိတ္တဿ. သန္တိ ပန၊ ဘော ဂေါတမ၊ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ စိတ္တဘာဝနာနုယောဂမနုယုတ္တာ ဝိဟရန္တိ၊ နော ကာယဘာဝနံ. ဖုသန္တိ ဟိ တေ၊ ဘော ဂေါတမ၊ စေတသိကံ ဒုက္ခံ ဝေဒနံ. ဘူတပုဗ္ဗံ၊ ဘော ဂေါတမ၊ စေတသိကာယ ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ ဖုဋ္ဌဿ သတော ဦရုက္ခမ္ဘောပိ နာမ ဘဝိဿတိ၊ ဟဒယမ္ပိ နာမ ဖလိဿတိ၊ ဥဏှမ္ပိ လောဟိတံ မုခတော ဥဂ္ဂမိဿတိ၊ ဥမ္မာဒမ္ပိ ပါပုဏိဿတိ စိတ္တက္ခေပံ. တဿ ခေါ ဧသော၊ ဘော ဂေါတမ၊ စိတ္တနွယော ကာယော ဟောတိ၊ စိတ္တဿ ဝသေန ဝတ္တတိ. တံ ကိဿ ဟေတု? အဘာဝိတတ္တာ ကာယဿ. တဿ မယှံ၊ ဘော ဂေါတမ၊ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဒ္ဓါ ဘောတော ဂေါတမဿ သာဝကာ စိတ္တဘာဝနာနုယောဂမနုယုတ္တာ ဝိဟရန္တိ၊ နော ကာယဘာဝန’’’န္တိ.

၃၆၆. ‘‘ကိန္တိ ပန တေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ကာယဘာဝနာ သုတာ’’တိ? ‘‘သေယျထိဒံ – နန္ဒော ဝစ္ဆော၊ ကိသော သံကိစ္စော၊ မက္ခလိ ဂေါသာလော – ဧတေဟိ၊ ဘော ဂေါတမ၊ အစေလကာ မုတ္တာစာရာ ဟတ္ထာပလေခနာ နဧဟိဘဒ္ဒန္တိကာ နတိဋ္ဌဘဒ္ဒန္တိကာ [နဧဟိဘဒန္တိကာ၊ နတိဋ္ဌဘဒန္တိကာ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ. က.)] န အဘိဟဋံ န ဥဒ္ဒိဿကတံ န နိမန္တနံ သာဒိယန္တိ၊ တေ န ကုမ္ဘိမုခါ ပဋိဂ္ဂဏှန္တိ န ကဠောပိမုခါ ပဋိဂ္ဂဏှန္တိ န ဧဠကမန္တရံ န ဒဏ္ဍမန္တရံ န မုသလမန္တရံ န ဒွိန္နံ ဘုဉ္ဇမာနာနံ န ဂဗ္ဘိနိယာ န ပါယမာနာယ န ပုရိသန္တရဂတာယ န သင်္ကိတ္တီသု န ယတ္ထ သာ ဥပဋ္ဌိတော ဟောတိ န ယတ္ထ မက္ခိကာ သဏ္ဍသဏ္ဍစာရိနီ၊ န မစ္ဆံ န မံသံ န သုရံ န မေရယံ န ထုသောဒကံ ပိဝန္တိ. တေ ဧကာဂါရိကာ ဝါ ဟောန္တိ ဧကာလောပိကာ၊ ဒွါဂါရိကာ ဝါ ဟောန္တိ ဒွါလောပိကာ။ပေ။ သတ္တာဂါရိကာ ဝါ ဟောန္တိ သတ္တာလောပိကာ. ဧကိဿာပိ ဒတ္တိယာ ယာပေန္တိ၊ ဒွီဟိပိ ဒတ္တီဟိ ယာပေန္တိ။ပေ။ သတ္တဟိပိ ဒတ္တီဟိ ယာပေန္တိ. ဧကာဟိကမ္ပိ အာဟာရံ အာဟာရေန္တိ၊ ဒွီဟိကမ္ပိ အာဟာရံ အာဟာရေန္တိ။ပေ။ သတ္တာဟိကမ္ပိ အာဟာရံ အာဟာရေန္တိ. ဣတိ ဧဝရူပံ အဒ္ဓမာသိကမ္ပိ ပရိယာယဘတ္တဘောဇနာနုယောဂမနုယုတ္တာ ဝိဟရန္တီ’’တိ.

‘‘ကိံ ပန တေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ တာဝတကေနေဝ ယာပေန္တီ’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ၊ ဘော ဂေါတမ. အပ္ပေကဒါ၊ ဘော ဂေါတမ၊ ဥဠာရာနိ ဥဠာရာနိ ခါဒနီယာနိ ခါဒန္တိ၊ ဥဠာရာနိ ဥဠာရာနိ ဘောဇနာနိ ဘုဉ္ဇန္တိ၊ ဥဠာရာနိ ဥဠာရာနိ သာယနီယာနိ သာယန္တိ၊ ဥဠာရာနိ ဥဠာရာနိ ပါနာနိ ပိဝန္တိ. တေ ဣမံ ကာယံ ဗလံ ဂါဟေန္တိ နာမ၊ ဗြူဟေန္တိ နာမ၊ မေဒေန္တိ နာမာ’’တိ.

‘‘ယံ ခေါ တေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ပုရိမံ ပဟာယ ပစ္ဆာ ဥပစိနန္တိ၊ ဧဝံ ဣမဿ ကာယဿ အာစယာပစယော ဟောတိ. ကိန္တိ ပန တေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ စိတ္တဘာဝနာ သုတာ’’တိ? စိတ္တဘာဝနာယ ခေါ သစ္စကော နိဂဏ္ဌပုတ္တော ဘဂဝတာ ပုဋ္ဌော သမာနော န သမ္ပာယာသိ.

၃၆၇. အထ ခေါ ဘဂဝါ သစ္စကံ နိဂဏ္ဌပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ယာပိ ခေါ တေ ဧသာ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ပုရိမာ ကာယဘာဝနာ ဘာသိတာ သာပိ အရိယဿ ဝိနယေ နော ဓမ္မိကာ ကာယဘာဝနာ. ကာယဘာဝနမ္ပိ [ကာယဘာဝနံ ဟိ (သီ. ပီ. က.)] ခေါ တွံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ န အညာသိ၊ ကုတော ပန တွံ စိတ္တဘာဝနံ ဇာနိဿသိ? အပိ စ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ယထာ အဘာဝိတကာယော စ ဟောတိ အဘာဝိတစိတ္တော စ၊ ဘာဝိတကာယော စ ဟောတိ ဘာဝိတစိတ္တော စ. တံ သုဏာဟိ၊ သာဓုကံ မနသိ ကရောဟိ၊ ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ၊ ဘော’’တိ ခေါ သစ္စကော နိဂဏ္ဌပုတ္တော ဘဂဝတော ပစ္စဿောသိ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

၃၆၈. ‘‘ကထဉ္စ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ အဘာဝိတကာယော စ ဟောတိ အဘာဝိတစိတ္တော စ? ဣဓ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ အဿုတဝတော ပုထုဇ္ဇနဿ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သုခါ ဝေဒနာ. သော သုခါယ ဝေဒနာယ ဖုဋ္ဌော သမာနော သုခသာရာဂီ စ ဟောတိ သုခသာရာဂိတဉ္စ အာပဇ္ဇတိ. တဿ သာ သုခါ ဝေဒနာ နိရုဇ္ဈတိ. သုခါယ ဝေဒနာယ နိရောဓာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ. သော ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ ဖုဋ္ဌော သမာနော သောစတိ ကိလမတိ ပရိဒေဝတိ ဥရတ္တာဠိံ ကန္ဒတိ သမ္မောဟံ အာပဇ္ဇတိ. တဿ ခေါ ဧသာ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဥပ္ပန္နာပိ သုခါ ဝေဒနာ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ အဘာဝိတတ္တာ ကာယဿ၊ ဥပ္ပန္နာပိ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ အဘာဝိတတ္တာ စိတ္တဿ. ယဿ ကဿစိ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဧဝံ ဥဘတောပက္ခံ ဥပ္ပန္နာပိ သုခါ ဝေဒနာ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ အဘာဝိတတ္တာ ကာယဿ၊ ဥပ္ပန္နာပိ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ အဘာဝိတတ္တာ စိတ္တဿ၊ ဧဝံ ခေါ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ အဘာဝိတကာယော စ ဟောတိ အဘာဝိတစိတ္တော စ.

၃၆၉. ‘‘ကထဉ္စ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဘာဝိတကာယော စ ဟောတိ ဘာဝိတစိတ္တော စ? ဣဓ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ သုတဝတော အရိယသာဝကဿ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သုခါ ဝေဒနာ. သော သုခါယ ဝေဒနာယ ဖုဋ္ဌော သမာနော န သုခသာရာဂီ စ ဟောတိ၊ န သုခသာရာဂိတဉ္စ အာပဇ္ဇတိ. တဿ သာ သုခါ ဝေဒနာ နိရုဇ္ဈတိ. သုခါယ ဝေဒနာယ နိရောဓာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ. သော ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ ဖုဋ္ဌော သမာနော န သောစတိ န ကိလမတိ န ပရိဒေဝတိ န ဥရတ္တာဠိံ ကန္ဒတိ န သမ္မောဟံ အာပဇ္ဇတိ. တဿ ခေါ ဧသာ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဥပ္ပန္နာပိ သုခါ ဝေဒနာ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ ဘာဝိတတ္တာ ကာယဿ၊ ဥပ္ပန္နာပိ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ ဘာဝိတတ္တာ စိတ္တဿ. ယဿ ကဿစိ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဧဝံ ဥဘတောပက္ခံ ဥပ္ပန္နာပိ သုခါ ဝေဒနာ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ ဘာဝိတတ္တာ ကာယဿ၊ ဥပ္ပန္နာပိ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ ဘာဝိတတ္တာ စိတ္တဿ. ဧဝံ ခေါ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဘာဝိတကာယော စ ဟောတိ ဘာဝိတစိတ္တော စာ’’တိ.

၃၇၀. ‘‘ဧဝံ ပသန္နော အဟံ ဘောတော ဂေါတမဿ! ဘဝဉှိ ဂေါတမော ဘာဝိတကာယော စ ဟောတိ ဘာဝိတစိတ္တော စာ’’တိ. ‘‘အဒ္ဓါ ခေါ တေ အယံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ အာသဇ္ဇ ဥပနီယ ဝါစာ ဘာသိတာ၊ အပိ စ တေ အဟံ ဗျာကရိဿာမိ. ယတော ခေါ အဟံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော၊ တံ ဝတ မေ ဥပ္ပန္နာ ဝါ သုခါ ဝေဒနာ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ ဌဿတိ၊ ဥပ္ပန္နာ ဝါ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ ဌဿတီတိ နေတံ ဌာနံ [နေတံ ခေါဌာနံ (သီ. ပီ.)] ဝိဇ္ဇတီ’’တိ.

‘‘န ဟိ နူန [န ဟနူန (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)] ဘောတော ဂေါတမဿ ဥပ္ပဇ္ဇတိ တထာရူပါ သုခါ ဝေဒနာ ယထာရူပါ ဥပ္ပန္နာ သုခါ ဝေဒနာ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌေယျ၊ န ဟိ နူန ဘောတော ဂေါတမဿ ဥပ္ပဇ္ဇတိ တထာရူပါ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ ယထာရူပါ ဥပ္ပန္နာ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌေယျာ’’တိ.

၃၇၁. ‘‘ကိဉှိ နော သိယာ၊ အဂ္ဂိဝေဿန? ဣဓ မေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ပုဗ္ဗေဝ သမ္ဗောဓာ အနဘိသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဗောဓိသတ္တဿေဝ သတော ဧတဒဟောသိ – ‘သမ္ဗာဓော ဃရာဝါသော ရဇာပထော၊ အဗ္ဘောကာသော ပဗ္ဗဇ္ဇာ. နယိဒံ သုကရံ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတာ ဧကန္တပရိပုဏ္ဏံ ဧကန္တပရိသုဒ္ဓံ သင်္ခလိခိတံ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတုံ. ယံနူနာဟံ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇေယျ’န္တိ. သော ခေါ အဟံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ အပရေန သမယေန ဒဟရောဝ သမာနော၊ သုသုကာဠကေသော ဘဒြေန ယောဗ္ဗနေန သမန္နာဂတော ပဌမေန ဝယသာ၊ အကာမကာနံ မာတာပိတူနံ အဿုမုခါနံ ရုဒန္တာနံ၊ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိံ. သော ဧဝံ ပဗ္ဗဇိတော သမာနော ကိံကုသလဂဝေသီ အနုတ္တရံ သန္တိဝရပဒံ ပရိယေသမာနော ယေန အာဠာရော ကာလာမော တေနုပသင်္ကမိံ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ အာဠာရံ ကာလာမံ ဧတဒဝေါစံ – ‘ဣစ္ဆာမဟံ၊ အာဝုသော ကာလာမ၊ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတု’န္တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ အာဠာရော ကာလာမော မံ ဧတဒဝေါစ – ‘ဝိဟရတာယသ္မာ၊ တာဒိသော အယံ ဓမ္မော ယတ္ထ ဝိညူ ပုရိသော နစိရဿေဝ သကံ အာစရိယကံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျာ’တိ. သော ခေါ အဟံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ နစိရဿေဝ ခိပ္ပမေဝ တံ ဓမ္မံ ပရိယာပုဏိံ. သော ခေါ အဟံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ တာဝတကေနေဝ ဩဋ္ဌပဟတမတ္တေန လပိတလာပနမတ္တေန ဉာဏဝါဒဉ္စ ဝဒါမိ ထေရဝါဒဉ္စ၊ ‘ဇာနာမိ ပဿာမီ’တိ စ ပဋိဇာနာမိ၊ အဟဉ္စေဝ အညေ စ. တဿ မယှံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဧတဒဟောသိ – ‘န ခေါ အာဠာရော ကာလာမော ဣမံ ဓမ္မံ ကေဝလံ သဒ္ဓါမတ္တကေန သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမီတိ ပဝေဒေတိ၊ အဒ္ဓါ အာဠာရော ကာလာမော ဣမံ ဓမ္မံ ဇာနံ ပဿံ ဝိဟရတီ’’’တိ.

‘‘အထ ခွာဟံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ယေန အာဠာရော ကာလာမော တေနုပသင်္ကမိံ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ အာဠာရံ ကာလာမံ ဧတဒဝေါစံ – ‘ကိတ္တာဝတာ နော၊ အာဝုသော ကာလာမ၊ ဣမံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမီတိ ပဝေဒေသီ’တိ? ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ အာဠာရော ကာလာမော အာကိဉ္စညာယတနံ ပဝေဒေသိ. တဿ မယှံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဧတဒဟောသိ – ‘န ခေါ အာဠာရဿေဝ ကာလာမဿ အတ္ထိ သဒ္ဓါ၊ မယှံပတ္ထိ သဒ္ဓါ၊ န ခေါ အာဠာရဿေဝ ကာလာမဿ အတ္ထိ ဝီရိယံ၊ မယှံပတ္ထိ ဝီရိယံ၊ န ခေါ အာဠာရဿေဝ ကာလာမဿ အတ္ထိ သတိ၊ မယှံပတ္ထိ သတိ၊ န ခေါ အာဠာရဿေဝ ကာလာမဿ အတ္ထိ သမာဓိ၊ မယှံပတ္ထိ သမာဓိ၊ န ခေါ အာဠာရဿေဝ ကာလာမဿ အတ္ထိ ပညာ၊ မယှံပတ္ထိ ပညာ၊ ယံနူနာဟံ ယံ ဓမ္မံ အာဠာရော ကာလာမော သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမီတိ ပဝေဒေတိ တဿ ဓမ္မဿ သစ္ဆိကိရိယာယ ပဒဟေယျ’န္တိ. သော ခေါ အဟံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ နစိရဿေဝ ခိပ္ပမေဝ တံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိံ.

‘‘အထ ခွာဟံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ယေန အာဠာရော ကာလာမော တေနုပသင်္ကမိံ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ အာဠာရံ ကာလာမံ ဧတဒဝေါစံ – ‘ဧတ္တာဝတာ နော၊ အာဝုသော ကာလာမ၊ ဣမံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ပဝေဒေသီ’တိ? ‘ဧတ္တာဝတာ ခေါ အဟံ၊ အာဝုသော၊ ဣမံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ပဝေဒေမီ’တိ. ‘အဟမ္ပိ ခေါ၊ အာဝုသော၊ ဧတ္တာဝတာ ဣမံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမီ’တိ. ‘လာဘာ နော၊ အာဝုသော၊ သုလဒ္ဓံ နော၊ အာဝုသော၊ ယေ မယံ အာယသ္မန္တံ တာဒိသံ သဗြဟ္မစာရိံ ပဿာမ. ဣတိ ယာဟံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ပဝေဒေမိ တံ တွံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရသိ၊ ယံ တွံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရသိ တမဟံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ပဝေဒေမိ. ဣတိ ယာဟံ ဓမ္မံ ဇာနာမိ တံ တွံ ဓမ္မံ ဇာနာသိ၊ ယံ တွံ ဓမ္မံ ဇာနာသိ တမဟံ ဓမ္မံ ဇာနာမိ. ဣတိ ယာဒိသော အဟံ တာဒိသော တုဝံ၊ ယာဒိသော တုဝံ တာဒိသော အဟံ. ဧဟိ ဒါနိ၊ အာဝုသော၊ ဥဘောဝ သန္တာ ဣမံ ဂဏံ ပရိဟရာမာ’တိ. ဣတိ ခေါ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ အာဠာရော ကာလာမော အာစရိယော မေ သမာနော (အတ္တနော) [( ) နတ္ထိ (သီ. ပီ.)] အန္တေဝါသိံ မံ သမာနံ အတ္တနာ သမသမံ ဌပေသိ၊ ဥဠာရာယ စ မံ ပူဇာယ ပူဇေသိ. တဿ မယှံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဧတဒဟောသိ – ‘နာယံ ဓမ္မော နိဗ္ဗိဒါယ န ဝိရာဂါယ န နိရောဓာယ န ဥပသမာယ န အဘိညာယ န သမ္ဗောဓာယ န နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ၊ ယာဝဒေဝ အာကိဉ္စညာယတနူပပတ္တိယာ’တိ. သော ခေါ အဟံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ တံ ဓမ္မံ အနလင်္ကရိတွာ တသ္မာ ဓမ္မာ နိဗ္ဗိဇ္ဇ အပက္ကမိံ.

၃၇၂. ‘‘သော ခေါ အဟံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ကိံကုသလဂဝေသီ အနုတ္တရံ သန္တိဝရပဒံ ပရိယေသမာနော ယေန ဥဒကော ရာမပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိံ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဥဒကံ ရာမပုတ္တံ ဧတဒဝေါစံ – ‘ဣစ္ဆာမဟံ၊ အာဝုသော [ပဿ မ. နိ. ၁.၂၇၈ ပါသရာသိသုတ္တေ] ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတု’န္တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဥဒကော ရာမပုတ္တော မံ ဧတဒဝေါစ – ‘ဝိဟရတာယသ္မာ၊ တာဒိသော အယံ ဓမ္မော ယတ္ထ ဝိညူ ပုရိသော နစိရဿေဝ သကံ အာစရိယကံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျာ’တိ. သော ခေါ အဟံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ နစိရဿေဝ ခိပ္ပမေဝ တံ ဓမ္မံ ပရိယာပုဏိံ. သော ခေါ အဟံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ တာဝတကေနေဝ ဩဋ္ဌပဟတမတ္တေန လပိတလာပနမတ္တေန ဉာဏဝါဒဉ္စ ဝဒါမိ ထေရဝါဒဉ္စ၊ ‘ဇာနာမိ ပဿာမီ’တိ စ ပဋိဇာနာမိ၊ အဟဉ္စေဝ အညေ စ. တဿ မယှံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဧတဒဟောသိ – ‘န ခေါ ရာမော ဣမံ ဓမ္မံ ကေဝလံ သဒ္ဓါမတ္တကေန သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမီတိ ပဝေဒေသိ. အဒ္ဓါ ရာမော ဣမံ ဓမ္မံ ဇာနံ ပဿံ ဝိဟာသီ’တိ. အထ ခွာဟံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ယေန ဥဒကော ရာမပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိံ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဥဒကံ ရာမပုတ္တံ ဧတဒဝေါစံ – ‘ကိတ္တာဝတာ နော၊ အာဝုသော ရာမော၊ ဣမံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမီတိ ပဝေဒေသီ’တိ? ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဥဒကော ရာမပုတ္တော နေဝသညာနာသညာယတနံ ပဝေဒေသိ. တဿ မယှံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဧတဒဟောသိ – ‘န ခေါ ရာမဿေဝ အဟောသိ သဒ္ဓါ၊ မယှံပတ္ထိ သဒ္ဓါ၊ န ခေါ ရာမဿေဝ အဟောသိ ဝီရိယံ၊ မယှံပတ္ထိ ဝီရိယံ၊ န ခေါ ရာမဿေဝ အဟောသိ သတိ၊ မယှံပတ္ထိ သတိ၊ န ခေါ ရာမဿေဝ အဟောသိ သမာဓိ၊ မယှံပတ္ထိ သမာဓိ၊ န ခေါ ရာမဿေဝ အဟောသိ ပညာ၊ မယှံပတ္ထိ ပညာ၊ ယံနူနာဟံ ယံ ဓမ္မံ ရာမော သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမီတိ ပဝေဒေသိ တဿ ဓမ္မဿ သစ္ဆိကိရိယာယ ပဒဟေယျ’န္တိ. သော ခေါ အဟံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ နစိရဿေဝ ခိပ္ပမေဝ တံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိံ.

‘‘အထ ခွာဟံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ယေန ဥဒကော ရာမပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိံ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဥဒကံ ရာမပုတ္တံ ဧတဒဝေါစံ – ‘ဧတ္တာဝတာ နော၊ အာဝုသော၊ ရာမော ဣမံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ပဝေဒေသီ’တိ? ‘ဧတ္တာဝတာ ခေါ၊ အာဝုသော၊ ရာမော ဣမံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ပဝေဒေသီ’တိ. ‘အဟမ္ပိ ခေါ၊ အာဝုသော၊ ဧတ္တာဝတာ ဣမံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမီ’တိ. ‘လာဘာ နော၊ အာဝုသော၊ သုလဒ္ဓံ နော၊ အာဝုသော၊ ယေ မယံ အာယသ္မန္တံ တာဒိသံ သဗြဟ္မစာရိံ ပဿာမ. ဣတိ ယံ ဓမ္မံ ရာမော သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ပဝေဒေသိ၊ တံ တွံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရသိ၊ ယံ တွံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရသိ၊ တံ ဓမ္မံ ရာမော သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ပဝေဒေသိ. ဣတိ ယံ ဓမ္မံ ရာမော အဘိညာသိ တံ တွံ ဓမ္မံ ဇာနာသိ၊ ယံ တွံ ဓမ္မံ ဇာနာသိ တံ ဓမ္မံ ရာမော အဘိညာသိ. ဣတိ ယာဒိသော ရာမော အဟောသိ တာဒိသော တုဝံ၊ ယာဒိသော တုဝံ တာဒိသော ရာမော အဟောသိ. ဧဟိ ဒါနိ၊ အာဝုသော၊ တုဝံ ဣမံ ဂဏံ ပရိဟရာ’တိ. ဣတိ ခေါ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဥဒကော ရာမပုတ္တော သဗြဟ္မစာရီ မေ သမာနော အာစရိယဋ္ဌာနေ စ မံ ဌပေသိ၊ ဥဠာရာယ စ မံ ပူဇာယ ပူဇေသိ. တဿ မယှံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဧတဒဟောသိ – ‘နာယံ ဓမ္မော နိဗ္ဗိဒါယ န ဝိရာဂါယ န နိရောဓာယ န ဥပသမာယ န အဘိညာယ န သမ္ဗောဓာယ န နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ၊ ယာဝဒေဝ နေဝသညာနာသညာယတနူပပတ္တိယာ’တိ. သော ခေါ အဟံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ တံ ဓမ္မံ အနလင်္ကရိတွာ တသ္မာ ဓမ္မာ နိဗ္ဗိဇ္ဇ အပက္ကမိံ.

၃၇၃. ‘‘သော ခေါ အဟံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ကိံကုသလဂဝေသီ အနုတ္တရံ သန္တိဝရပဒံ ပရိယေသမာနော မဂဓေသု အနုပုဗ္ဗေန စာရိကံ စရမာနော ယေန ဥရုဝေလာ သေနာနိဂမော တဒဝသရိံ. တတ္ထဒ္ဒသံ ရမဏီယံ ဘူမိဘာဂံ၊ ပါသာဒိကဉ္စ ဝနသဏ္ဍံ၊ နဒိဉ္စ သန္ဒန္တိံ သေတကံ သုပတိတ္ထံ ရမဏီယံ၊ သမန္တာ စ ဂေါစရဂါမံ. တဿ မယှံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဧတဒဟောသိ – ‘ရမဏီယော ဝတ၊ ဘော၊ ဘူမိဘာဂေါ၊ ပါသာဒိကော စ ဝနသဏ္ဍော၊ နဒီ စ သန္ဒတိ သေတကာ သုပတိတ္ထာ ရမဏီယာ၊ သမန္တာ စ ဂေါစရဂါမော. အလံ ဝတိဒံ ကုလပုတ္တဿ ပဓာနတ္ထိကဿ ပဓာနာယာ’တိ. သော ခေါ အဟံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ တတ္ထေဝ နိသီဒိံ ‘အလမိဒံ ပဓာနာယာ’တိ.

၃၇၄. ‘‘အပိဿုမံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ တိဿော ဥပမာ ပဋိဘံသု အနစ္ဆရိယာ ပုဗ္ဗေ အဿုတပုဗ္ဗာ. သေယျထာပိ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ အလ္လံ ကဋ္ဌံ သသ္နေဟံ ဥဒကေ နိက္ခိတ္တံ. အထ ပုရိသော အာဂစ္ဆေယျ ဥတ္တရာရဏိံ အာဒါယ – ‘အဂ္ဂိံ အဘိနိဗ္ဗတ္တေဿာမိ၊ တေဇော ပါတုကရိဿာမီ’တိ. တံ ကိံ မညသိ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ အပိ နု သော ပုရိသော အမုံ အလ္လံ ကဋ္ဌံ သသ္နေဟံ၊ ဥဒကေ နိက္ခိတ္တံ၊ ဥတ္တရာရဏိံ အာဒါယ အဘိမန္ထေန္တော အဂ္ဂိံ အဘိနိဗ္ဗတ္တေယျ၊ တေဇော ပါတုကရေယျာ’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ၊ ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘တံ ကိဿ ဟေတု’’? ‘‘အဒုဉှိ၊ ဘော ဂေါတမ၊ အလ္လံ ကဋ္ဌံ သသ္နေဟံ၊ တဉ္စ ပန ဥဒကေ နိက္ခိတ္တံ. ယာဝဒေဝ စ ပန သော ပုရိသော ကိလမထဿ ဝိဃာတဿ ဘာဂီ အဿာ’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ယေ ဟိ ကေစိ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ကာယေန စေဝ စိတ္တေန စ ကာမေဟိ အဝူပကဋ္ဌာ ဝိဟရန္တိ၊ ယော စ နေသံ ကာမေသု ကာမစ္ဆန္ဒော ကာမသ္နေဟော ကာမမုစ္ဆာ ကာမပိပါသာ ကာမပရိဠာဟော၊ သော စ အဇ္ဈတ္တံ န သုပ္ပဟီနော ဟောတိ၊ န သုပ္ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ၊ ဩပက္ကမိကာ စေပိ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒယန္တိ၊ အဘဗ္ဗာဝ တေ ဉာဏာယ ဒဿနာယ အနုတ္တရာယ သမ္ဗောဓာယ. နော စေပိ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ဩပက္ကမိကာ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒယန္တိ၊ အဘဗ္ဗာဝ တေ ဉာဏာယ ဒဿနာယ အနုတ္တရာယ သမ္ဗောဓာယ. အယံ ခေါ မံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ပဌမာ ဥပမာ ပဋိဘာသိ အနစ္ဆရိယာ ပုဗ္ဗေ အဿုတပုဗ္ဗာ.

၃၇၅. ‘‘အပရာပိ ခေါ မံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဒုတိယာ ဥပမာ ပဋိဘာသိ အနစ္ဆရိယာ ပုဗ္ဗေ အဿုတပုဗ္ဗာ. သေယျထာပိ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ အလ္လံ ကဋ္ဌံ သသ္နေဟံ၊ အာရကာ ဥဒကာ ထလေ နိက္ခိတ္တံ. အထ ပုရိသော အာဂစ္ဆေယျ ဥတ္တရာရဏိံ အာဒါယ – ‘အဂ္ဂိံ အဘိနိဗ္ဗတ္တေဿာမိ၊ တေဇော ပါတုကရိဿာမီ’တိ. တံ ကိံ မညသိ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ အပိ နု သော ပုရိသော အမုံ အလ္လံ ကဋ္ဌံ သသ္နေဟံ၊ အာရကာ ဥဒကာ ထလေ နိက္ခိတ္တံ၊ ဥတ္တရာရဏိံ အာဒါယ အဘိမန္ထေန္တော အဂ္ဂိံ အဘိနိဗ္ဗတ္တေယျ တေဇော ပါတုကရေယျာ’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ၊ ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘တံ ကိဿ ဟေတု’’? ‘‘အဒုဉှိ၊ ဘော ဂေါတမ၊ အလ္လံ ကဋ္ဌံ သသ္နေဟံ၊ ကိဉ္စာပိ အာရကာ ဥဒကာ ထလေ နိက္ခိတ္တံ. ယာဝဒေဝ စ ပန သော ပုရိသော ကိလမထဿ ဝိဃာတဿ ဘာဂီ အဿာတိ. ဧဝမေဝ ခေါ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ယေ ဟိ ကေစိ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ကာယေန စေဝ စိတ္တေန စ ကာမေဟိ ဝူပကဋ္ဌာ ဝိဟရန္တိ၊ ယော စ နေသံ ကာမေသု ကာမစ္ဆန္ဒော ကာမသ္နေဟော ကာမမုစ္ဆာ ကာမပိပါသာ ကာမပရိဠာဟော သော စ အဇ္ဈတ္တံ န သုပ္ပဟီနော ဟောတိ၊ န သုပ္ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ၊ ဩပက္ကမိကာ စေပိ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒယန္တိ၊ အဘဗ္ဗာဝ တေ ဉာဏာယ ဒဿနာယ အနုတ္တရာယ သမ္ဗောဓာယ. နော စေပိ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ဩပက္ကမိကာ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒယန္တိ၊ အဘဗ္ဗာဝ တေ ဉာဏာယ ဒဿနာယ အနုတ္တရာယ သမ္ဗောဓာယ. အယံ ခေါ မံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဒုတိယာ ဥပမာ ပဋိဘာသိ အနစ္ဆရိယာ ပုဗ္ဗေ အဿုတပုဗ္ဗာ’’.

၃၇၆. ‘‘အပရာပိ ခေါ မံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ တတိယာ ဥပမာ ပဋိဘာသိ အနစ္ဆရိယာ ပုဗ္ဗေ အဿုတပုဗ္ဗာ. သေယျထာပိ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ သုက္ခံ ကဋ္ဌံ ကောဠာပံ၊ အာရကာ ဥဒကာ ထလေ နိက္ခိတ္တံ. အထ ပုရိသော အာဂစ္ဆေယျ ဥတ္တရာရဏိံ အာဒါယ – ‘အဂ္ဂိံ အဘိနိဗ္ဗတ္တေဿာမိ၊ တေဇော ပါတုကရိဿာမီ’တိ. တံ ကိံ မညသိ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ အပိ နု သော ပုရိသော အမုံ သုက္ခံ ကဋ္ဌံ ကောဠာပံ၊ အာရကာ ဥဒကာ ထလေ နိက္ခိတ္တံ၊ ဥတ္တရာရဏိံ အာဒါယ အဘိမန္ထေန္တော အဂ္ဂိံ အဘိနိဗ္ဗတ္တေယျ၊ တေဇော ပါတုကရေယျာ’’တိ? ‘‘ဧဝံ၊ ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘တံ ကိဿ ဟေတု’’? ‘‘အဒုဉှိ၊ ဘော ဂေါတမ၊ သုက္ခံ ကဋ္ဌံ ကောဠာပံ၊ တဉ္စ ပန အာရကာ ဥဒကာ ထလေ နိက္ခိတ္တ’’န္တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ယေ ဟိ ကေစိ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ကာယေန စေဝ စိတ္တေန စ ကာမေဟိ ဝူပကဋ္ဌာ ဝိဟရန္တိ၊ ယော စ နေသံ ကာမေသု ကာမစ္ဆန္ဒော ကာမသ္နေဟော ကာမမုစ္ဆာ ကာမပိပါသာ ကာမပရိဠာဟော၊ သော စ အဇ္ဈတ္တံ သုပ္ပဟီနော ဟောတိ သုပ္ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ၊ ဩပက္ကမိကာ စေပိ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒယန္တိ၊ ဘဗ္ဗာဝ တေ ဉာဏာယ ဒဿနာယ အနုတ္တရာယ သမ္ဗောဓာယ. နော စေပိ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ဩပက္ကမိကာ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒယန္တိ၊ ဘဗ္ဗာဝ တေ ဉာဏာယ ဒဿနာယ အနုတ္တရာယ သမ္ဗောဓာယ. အယံ ခေါ မံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ တတိယာ ဥပမာ ပဋိဘာသိ အနစ္ဆရိယာ ပုဗ္ဗေ အဿုတပုဗ္ဗာ. ဣမာ ခေါ မံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ တိဿော ဥပမာ ပဋိဘံသု အနစ္ဆရိယာ ပုဗ္ဗေ အဿုတပုဗ္ဗာ.’’

၃၇၇. ‘‘တဿ မယှံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ ဒန္တေဘိ ဒန္တမာဓာယ [ပဿ မ. နိ. ၁.၂၂၁ ဝိတက္ကသဏ္ဌာနသုတ္တေ]၊ ဇိဝှါယ တာလုံ အာဟစ္စ၊ စေတသာ စိတ္တံ အဘိနိဂ္ဂဏှေယျံ အဘိနိပ္ပီဠေယျံ အဘိသန္တာပေယျ’န္တိ. သော ခေါ အဟံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဒန္တေဘိ ဒန္တမာဓာယ၊ ဇိဝှါယ တာလုံ အာဟစ္စ၊ စေတသာ စိတ္တံ အဘိနိဂ္ဂဏှာမိ အဘိနိပ္ပီဠေမိ အဘိသန္တာပေမိ. တဿ မယှံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဒန္တေဘိ ဒန္တမာဓာယ ဇိဝှါယ တာလုံ အာဟစ္စ စေတသာ စိတ္တံ အဘိနိဂ္ဂဏှတော အဘိနိပ္ပီဠယတော အဘိသန္တာပယတော ကစ္ဆေဟိ သေဒါ မုစ္စန္တိ. သေယျထာပိ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဗလဝါ ပုရိသော ဒုဗ္ဗလတရံ ပုရိသံ သီသေ ဝါ ဂဟေတွာ ခန္ဓေ ဝါ ဂဟေတွာ အဘိနိဂ္ဂဏှေယျ အဘိနိပ္ပီဠေယျ အဘိသန္တာပေယျ၊ ဧဝမေဝ ခေါ မေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဒန္တေဘိ ဒန္တမာဓာယ၊ ဇိဝှါယ တာလုံ အာဟစ္စ၊ စေတသာ စိတ္တံ အဘိနိဂ္ဂဏှတော အဘိနိပ္ပီဠယတော အဘိသန္တာပယတော ကစ္ဆေဟိ သေဒါ မုစ္စန္တိ. အာရဒ္ဓံ ခေါ ပန မေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဝီရိယံ ဟောတိ အသလ္လီနံ၊ ဥပဋ္ဌိတာ သတိ အသမ္မုဋ္ဌာ၊ သာရဒ္ဓေါ စ ပန မေ ကာယော ဟောတိ အပ္ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ တေနေဝ ဒုက္ခပ္ပဓာနေန ပဓာနာဘိတုန္နဿ သတော. ဧဝရူပါပိ ခေါ မေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဥပ္ပန္နာ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ.

၃၇၈. ‘‘တဿ မယှံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ အပ္ပါဏကံယေဝ ဈာနံ ဈာယေယျ’န္တိ. သော ခေါ အဟံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ မုခတော စ နာသတော စ အဿာသပဿာသေ ဥပရုန္ဓိံ. တဿ မယှံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ မုခတော စ နာသတော စ အဿာသပဿာသေသု ဥပရုဒ္ဓေသု ကဏ္ဏသောတေဟိ ဝါတာနံ နိက္ခမန္တာနံ အဓိမတ္တော သဒ္ဒေါ ဟောတိ. သေယျထာပိ နာမ ကမ္မာရဂဂ္ဂရိယာ ဓမမာနာယ အဓိမတ္တော သဒ္ဒေါ ဟောတိ၊ ဧဝမေဝ ခေါ မေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ မုခတော စ နာသတော စ အဿာသပဿာသေသု ဥပရုဒ္ဓေသု ကဏ္ဏသောတေဟိ ဝါတာနံ နိက္ခမန္တာနံ အဓိမတ္တော သဒ္ဒေါ ဟောတိ. အာရဒ္ဓံ ခေါ ပန မေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဝီရိယံ ဟောတိ အသလ္လီနံ ဥပဋ္ဌိတာ သတိ အသမ္မုဋ္ဌာ. သာရဒ္ဓေါ စ ပန မေ ကာယော ဟောတိ အပ္ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ တေနေဝ ဒုက္ခပ္ပဓာနေန ပဓာနာဘိတုန္နဿ သတော. ဧဝရူပါပိ ခေါ မေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဥပ္ပန္နာ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ.

‘‘တဿ မယှံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ အပ္ပါဏကံယေဝ ဈာနံ ဈာယေယျ’န္တိ. သော ခေါ အဟံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ မုခတော စ နာသတော စ ကဏ္ဏတော စ အဿာသပဿာသေ ဥပရုန္ဓိံ. တဿ မယှံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ မုခတော စ နာသတော စ ကဏ္ဏတော စ အဿာသပဿာသေသု ဥပရုဒ္ဓေသု အဓိမတ္တာ ဝါတာ မုဒ္ဓနိ ဦဟနန္တိ [ဦဟန္တိ (သီ.)၊ ဩဟနန္တိ (သျာ. ကံ.)၊ ဥဟနန္တိ (က.)]. သေယျထာပိ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဗလဝါ ပုရိသော တိဏှေန သိခရေန မုဒ္ဓနိ အဘိမတ္ထေယျ [မုဒ္ဓါနံ အဘိမန္ထေယျ (သီ. ပီ.)၊ မုဒ္ဓါနံ အဘိမတ္ထေယျ (သျာ. ကံ.)]၊ ဧဝမေဝ ခေါ မေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ မုခတော စ နာသတော စ ကဏ္ဏတော စ အဿာသပဿာသေသု ဥပရုဒ္ဓေသု အဓိမတ္တာ ဝါတာ မုဒ္ဓနိ ဦဟနန္တိ. အာရဒ္ဓံ ခေါ ပန မေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဝီရိယံ ဟောတိ အသလ္လီနံ ဥပဋ္ဌိတာ သတိ အသမ္မုဋ္ဌာ. သာရဒ္ဓေါ စ ပန မေ ကာယော ဟောတိ အပ္ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ တေနေဝ ဒုက္ခပ္ပဓာနေန ပဓာနာဘိတုန္နဿ သတော. ဧဝရူပါပိ ခေါ မေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဥပ္ပန္နာ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ.

‘‘တဿ မယှံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ အပ္ပါဏကံယေဝ ဈာနံ ဈာယေယျ’န္တိ. သော ခေါ အဟံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ မုခတော စ နာသတော စ ကဏ္ဏတော စ အဿာသပဿာသေ ဥပရုန္ဓိံ. တဿ မယှံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ မုခတော စ နာသတော စ ကဏ္ဏတော စ အဿာသပဿာသေသု ဥပရုဒ္ဓေသု အဓိမတ္တာ သီသေ သီသဝေဒနာ ဟောန္တိ. သေယျထာပိ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဗလဝါ ပုရိသော ဒဠှေန ဝရတ္တက္ခဏ္ဍေန [ဝရတ္တကဗန္ဓနေန (သီ.)] သီသေ သီသဝေဌံ ဒဒေယျ၊ ဧဝမေဝ ခေါ မေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ မုခတော စ နာသတော စ ကဏ္ဏတော စ အဿာသပဿာသေသု ဥပရုဒ္ဓေသု အဓိမတ္တာ သီသေ သီသဝေဒနာ ဟောန္တိ. အာရဒ္ဓံ ခေါ ပန မေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဝီရိယံ ဟောတိ အသလ္လီနံ ဥပဋ္ဌိတာ သတိ အသမ္မုဋ္ဌာ. သာရဒ္ဓေါ စ ပန မေ ကာယော ဟောတိ အပ္ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ တေနေဝ ဒုက္ခပ္ပဓာနေန ပဓာနာဘိတုန္နဿ သတော. ဧဝရူပါပိ ခေါ မေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဥပ္ပန္နာ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ.

‘‘တဿ မယှံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ အပ္ပါဏကံယေဝ ဈာနံ ဈာယေယျ’န္တိ. သော ခေါ အဟံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ မုခတော စ နာသတော စ ကဏ္ဏတော စ အဿာသပဿာသေ ဥပရုန္ဓိံ. တဿ မယှံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ မုခတော စ နာသတော စ ကဏ္ဏတော စ အဿာသပဿာသေသု ဥပရုဒ္ဓေသု အဓိမတ္တာ ဝါတာ ကုစ္ဆိံ ပရိကန္တန္တိ. သေယျထာပိ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဒက္ခော ဂေါဃာတကော ဝါ ဂေါဃာတကန္တေဝါသီ ဝါ တိဏှေန ဂေါဝိကန္တနေန ကုစ္ဆိံ ပရိကန္တေယျ၊ ဧဝမေဝ ခေါ မေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ မုခတော စ နာသတော စ ကဏ္ဏတော စ အဿာသပဿာသေသု ဥပရုဒ္ဓေသု အဓိမတ္တာ ဝါတာ ကုစ္ဆိံ ပရိကန္တန္တိ. အာရဒ္ဓံ ခေါ ပန မေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဝီရိယံ ဟောတိ အသလ္လီနံ ဥပဋ္ဌိတာ သတိ အသမ္မုဋ္ဌာ. သာရဒ္ဓေါ စ ပန မေ ကာယော ဟောတိ အပ္ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ တေနေဝ ဒုက္ခပ္ပဓာနေန ပဓာနာဘိတုန္နဿ သတော. ဧဝရူပါပိ ခေါ မေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဥပ္ပန္နာ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ.

‘‘တဿ မယှံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ အပ္ပါဏကံယေဝ ဈာနံ ဈာယေယျ’န္တိ. သော ခေါ အဟံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ မုခတော စ နာသတော စ ကဏ္ဏတော စ အဿာသပဿာသေ ဥပရုန္ဓိံ. တဿ မယှံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ မုခတော စ နာသတော စ ကဏ္ဏတော စ အဿာသပဿာသေသု ဥပရုဒ္ဓေသု အဓိမတ္တော ကာယသ္မိံ ဍာဟော ဟောတိ. သေယျထာပိ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဒွေ ဗလဝန္တော ပုရိသာ ဒုဗ္ဗလတရံ ပုရိသံ နာနာဗာဟာသု ဂဟေတွာ အင်္ဂါရကာသုယာ သန္တာပေယျုံ သမ္ပရိတာပေယျုံ၊ ဧဝမေဝ ခေါ မေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ မုခတော စ နာသတော စ ကဏ္ဏတော စ အဿာသပဿာသေသု ဥပရုဒ္ဓေသု အဓိမတ္တော ကာယသ္မိံ ဍာဟော ဟောတိ. အာရဒ္ဓံ ခေါ ပန မေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဝီရိယံ ဟောတိ အသလ္လီနံ ဥပဋ္ဌိတာ သတိ အသမ္မုဋ္ဌာ. သာရဒ္ဓေါ စ ပန မေ ကာယော ဟောတိ အပ္ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ တေနေဝ ဒုက္ခပ္ပဓာနေန ပဓာနာဘိတုန္နဿ သတော. ဧဝရူပါပိ ခေါ မေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဥပ္ပန္နာ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ. အပိဿု မံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဒေဝတာ ဒိသွာ ဧဝမာဟံသု – ‘ကာလင်္ကတော သမဏော ဂေါတမော’တိ. ဧကစ္စာ ဒေဝတာ ဧဝမာဟံသု – ‘န ကာလင်္ကတော သမဏော ဂေါတမော၊ အပိ စ ကာလင်္ကရောတီ’တိ. ဧကစ္စာ ဒေဝတာ ဧဝမာဟံသု – ‘န ကာလင်္ကတော သမဏော ဂေါတမော၊ နပိ ကာလင်္ကရောတိ၊ အရဟံ သမဏော ဂေါတမော၊ ဝိဟာရောတွေဝ သော [ဝိဟာရောတွေဝေသော (သီ.)] အရဟတော ဧဝရူပေါ ဟောတီ’တိ [ဝိဟာရောတွေဝေသော အရဟတော’’တိ (?)].

၃၇၉. ‘‘တဿ မယှံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ သဗ္ဗသော အာဟာရုပစ္ဆေဒါယ ပဋိပဇ္ဇေယျ’န္တိ. အထ ခေါ မံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဒေဝတာ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတဒဝေါစုံ – ‘မာ ခေါ တွံ၊ မာရိသ၊ သဗ္ဗသော အာဟာရုပစ္ဆေဒါယ ပဋိပဇ္ဇိ. သစေ ခေါ တွံ၊ မာရိသ၊ သဗ္ဗသော အာဟာရုပစ္ဆေဒါယ ပဋိပဇ္ဇိဿသိ၊ တဿ တေ မယံ ဒိဗ္ဗံ ဩဇံ လောမကူပေဟိ အဇ္ဈောဟာရေဿာမ [အဇ္ဈောဟရိဿာမ (သျာ. ကံ. ပီ. က.)]၊ တာယ တွံ ယာပေဿသီ’တိ. တဿ မယှံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဧတဒဟောသိ – ‘အဟဉ္စေဝ ခေါ ပန သဗ္ဗသော အဇဇ္ဇိတံ [အဇဒ္ဓုကံ (သီ. ပီ.)၊ ဇဒ္ဓုကံ (သျာ. ကံ.)] ပဋိဇာနေယျံ၊ ဣမာ စ မေ ဒေဝတာ ဒိဗ္ဗံ ဩဇံ လောမကူပေဟိ အဇ္ဈောဟာရေယျုံ [အဇ္ဈောဟရေယျုံ (သျာ. ကံ. ပီ. က.)]၊ တာယ စာဟံ ယာပေယျံ၊ တံ မမဿ မုသာ’တိ. သော ခေါ အဟံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ တာ ဒေဝတာ ပစ္စာစိက္ခာမိ၊ ‘ဟလ’န္တိ ဝဒါမိ.

၃၈၀. ‘‘တဿ မယှံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ ထောကံ ထောကံ အာဟာရံ အာဟာရေယျံ၊ ပသတံ ပသတံ၊ ယဒိ ဝါ မုဂ္ဂယူသံ၊ ယဒိ ဝါ ကုလတ္ထယူသံ၊ ယဒိ ဝါ ကဠာယယူသံ၊ ယဒိ ဝါ ဟရေဏုကယူသ’န္တိ. သော ခေါ အဟံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ထောကံ ထောကံ အာဟာရံ အာဟာရေသိံ၊ ပသတံ ပသတံ၊ ယဒိ ဝါ မုဂ္ဂယူသံ၊ ယဒိ ဝါ ကုလတ္ထယူသံ၊ ယဒိ ဝါ ကဠာယယူသံ၊ ယဒိ ဝါ ဟရေဏုကယူသံ. တဿ မယှံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ထောကံ ထောကံ အာဟာရံ အာဟာရယတော၊ ပသတံ ပသတံ၊ ယဒိ ဝါ မုဂ္ဂယူသံ၊ ယဒိ ဝါ ကုလတ္ထယူသံ၊ ယဒိ ဝါ ကဠာယယူသံ၊ ယဒိ ဝါ ဟရေဏုကယူသံ၊ အဓိမတ္တကသိမာနံ ပတ္တော ကာယော ဟောတိ. သေယျထာပိ နာမ အာသီတိကပဗ္ဗာနိ ဝါ ကာဠပဗ္ဗာနိ ဝါ၊ ဧဝမေဝဿု မေ အင်္ဂပစ္စင်္ဂါနိ ဘဝန္တိ တာယေဝပ္ပါဟာရတာယ. သေယျထာပိ နာမ ဩဋ္ဌပဒံ၊ ဧဝမေဝဿု မေ အာနိသဒံ ဟောတိ တာယေဝပ္ပါဟာရတာယ. သေယျထာပိ နာမ ဝဋ္ဋနာဝဠီ၊ ဧဝမေဝဿု မေ ပိဋ္ဌိကဏ္ဋကော ဥဏ္ဏတာဝနတော ဟောတိ တာယေဝပ္ပါဟာရတာယ. သေယျထာပိ နာမ ဇရသာလာယ ဂေါပါဏသိယော ဩလုဂ္ဂဝိလုဂ္ဂါ ဘဝန္တိ၊ ဧဝမေဝဿု မေ ဖာသုဠိယော ဩလုဂ္ဂဝိလုဂ္ဂါ ဘဝန္တိ တာယေဝပ္ပါဟာရတာယ. သေယျထာပိ နာမ ဂမ္ဘီရေ ဥဒပါနေ ဥဒကတာရကာ ဂမ္ဘီရဂတာ ဩက္ခာယိကာ ဒိဿန္တိ၊ ဧဝမေဝဿု မေ အက္ခိကူပေသု အက္ခိတာရကာ ဂမ္ဘီရဂတာ ဩက္ခာယိကာ ဒိဿန္တိ တာယေဝပ္ပါဟာရတာယ. သေယျထာပိ နာမ တိတ္တကာလာဗု အာမကစ္ဆိန္နော ဝါတာတပေန သံဖုဋိတော ဟောတိ သမ္မိလာတော၊ ဧဝမေဝဿု မေ သီသစ္ဆဝိ သံဖုဋိတာ ဟောတိ သမ္မိလာတာ တာယေဝပ္ပါဟာရတာယ.

‘‘သော ခေါ အဟံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဥဒရစ္ဆဝိံ ပရိမသိဿာမီတိ ပိဋ္ဌိကဏ္ဋကံယေဝ ပရိဂ္ဂဏှာမိ၊ ပိဋ္ဌိကဏ္ဋကံ ပရိမသိဿာမီတိ ဥဒရစ္ဆဝိံယေဝ ပရိဂ္ဂဏှာမိ၊ ယာဝဿု မေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဥဒရစ္ဆဝိ ပိဋ္ဌိကဏ္ဋကံ အလ္လီနာ ဟောတိ တာယေဝပ္ပါဟာရတာယ. သော ခေါ အဟံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဝစ္စံ ဝါ မုတ္တံ ဝါ ကရိဿာမီတိ တတ္ထေဝ အဝကုဇ္ဇော ပပတာမိ တာယေဝပ္ပါဟာရတာယ. သော ခေါ အဟံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဣမမေဝ ကာယံ အဿာသေန္တော ပါဏိနာ ဂတ္တာနိ အနုမဇ္ဇာမိ. တဿ မယှံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ပါဏိနာ ဂတ္တာနိ အနုမဇ္ဇတော ပူတိမူလာနိ လောမာနိ ကာယသ္မာ ပပတန္တိ တာယေဝပ္ပါဟာရတာယ. အပိဿု မံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ မနုဿာ ဒိသွာ ဧဝမာဟံသု – ‘ကာဠော သမဏော ဂေါတမော’တိ. ဧကစ္စေ မနုဿာ ဧဝမာဟံသု – ‘န ကာဠော သမဏော ဂေါတမော၊ သာမော သမဏော ဂေါတမော’တိ. ဧကစ္စေ မနုဿာ ဧဝမာဟံသု – ‘န ကာဠော သမဏော ဂေါတမော၊ နပိ သာမော၊ မင်္ဂုရစ္ဆဝိ သမဏော ဂေါတမော’တိ. ယာဝဿု မေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ တာဝ ပရိသုဒ္ဓေါ ဆဝိဝဏ္ဏော ပရိယောဒါတော ဥပဟတော ဟောတိ တာယေဝပ္ပါဟာရတာယ.

၃၈၁. ‘‘တဿ မယှံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဧတဒဟောသိ – ‘ယေ ခေါ ကေစိ အတီတမဒ္ဓါနံ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဩပက္ကမိကာ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒယိံသု၊ ဧတာဝပရမံ၊ နယိတော ဘိယျော. ယေပိ ဟိ ကေစိ အနာဂတမဒ္ဓါနံ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဩပက္ကမိကာ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒယိဿန္တိ၊ ဧတာဝပရမံ၊ နယိတော ဘိယျော. ယေပိ ဟိ ကေစိ ဧတရဟိ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဩပက္ကမိကာ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒယန္တိ၊ ဧတာဝပရမံ၊ နယိတော ဘိယျော. န ခေါ ပနာဟံ ဣမာယ ကဋုကာယ ဒုက္ကရကာရိကာယ အဓိဂစ္ဆာမိ ဥတ္တရိ မနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသံ. သိယာ နု ခေါ အညော မဂ္ဂေါ ဗောဓာယာ’တိ? တဿ မယှံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဧတဒဟောသိ – ‘အဘိဇာနာမိ ခေါ ပနာဟံ ပိတု သက္ကဿ ကမ္မန္တေ သီတာယ ဇမ္ဗုစ္ဆာယာယ နိသိန္နော ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိတာ. သိယာ နု ခေါ ဧသော မဂ္ဂေါ ဗောဓာယာ’တိ? တဿ မယှံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ သတာနုသာရိ ဝိညာဏံ အဟောသိ – ‘ဧသေဝ မဂ္ဂေါ ဗောဓာယာ’တိ. တဿ မယှံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဧတဒဟောသိ – ‘ကိံ နု ခေါ အဟံ တဿ သုခဿ ဘာယာမိ၊ ယံ တံ သုခံ အညတြေဝ ကာမေဟိ အညတြ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟီ’တိ? တဿ မယှံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဧတဒဟောသိ – ‘န ခေါ အဟံ တဿ သုခဿ ဘာယာမိ၊ ယံ တံ သုခံ အညတြေဝ ကာမေဟိ အညတြ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟီ’တိ.

၃၈၂. ‘‘တဿ မယှံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဧတဒဟောသိ – ‘န ခေါ တံ သုကရံ သုခံ အဓိဂန္တုံ ဧဝံ အဓိမတ္တကသိမာနံ ပတ္တကာယေန၊ ယံနူနာဟံ ဩဠာရိကံ အာဟာရံ အာဟာရေယျံ ဩဒနကုမ္မာသ’န္တိ. သော ခေါ အဟံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဩဠာရိကံ အာဟာရံ အာဟာရေသိံ ဩဒနကုမ္မာသံ. တေန ခေါ ပန မံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ သမယေန ပဉ္စ [ပဉ္စဝဂ္ဂိယာ (အညသုတ္တေသု)] ဘိက္ခူ ပစ္စုပဋ္ဌိတာ ဟောန္တိ – ‘ယံ ခေါ သမဏော ဂေါတမော ဓမ္မံ အဓိဂမိဿတိ၊ တံ နော အာရောစေဿတီ’တိ. ယတော ခေါ အဟံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဩဠာရိကံ အာဟာရံ အာဟာရေသိံ ဩဒနကုမ္မာသံ၊ အထ မေ တေ ပဉ္စ ဘိက္ခူ နိဗ္ဗိဇ္ဇ ပက္ကမိံသု – ‘ဗာဟုလ္လိကော [ဗာဟုလိကော (သီ. ပီ.) သံဃဘေဒသိက္ခာပဒဋီကာယ သမေတိ] သမဏော ဂေါတမော၊ ပဓာနဝိဗ္ဘန္တော၊ အာဝတ္တော ဗာဟုလ္လာယာ’တိ.

၃၈၃. ‘‘သော ခေါ အဟံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဩဠာရိကံ အာဟာရံ အာဟာရေတွာ၊ ဗလံ ဂဟေတွာ၊ ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိံ. ဧဝရူပါပိ ခေါ မေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဥပ္ပန္နာ သုခါ ဝေဒနာ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ. ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ စေတသော ဧကောဒိဘာဝံ အဝိတက္ကံ အဝိစာရံ သမာဓိဇံ ပီတိသုခံ ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိံ. ဧဝရူပါပိ ခေါ မေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဥပ္ပန္နာ သုခါ ဝေဒနာ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ. ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ ဥပေက္ခကော စ ဝိဟာသိံ၊ သတော စ သမ္ပဇာနော. သုခဉ္စ ကာယေန ပဋိသံဝေဒေသိံ ယံ တံ အရိယာ အာစိက္ခန္တိ – ‘ဥပေက္ခကော သတိမာ သုခဝိဟာရီ’တိ တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိံ. ဧဝရူပါပိ ခေါ မေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဥပ္ပန္နာ သုခါ ဝေဒနာ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ. သုခဿ စ ပဟာနာ ဒုက္ခဿ စ ပဟာနာ၊ ပုဗ္ဗေဝ သောမနဿဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာ၊ အဒုက္ခမသုခံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိံ. ဧဝရူပါပိ ခေါ မေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဥပ္ပန္နာ သုခါ ဝေဒနာ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ.

၃၈၄. ‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေသိံ. သော အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရာမိ၊ သေယျထိဒံ – ဧကမ္ပိ ဇာတိံ။ပေ။ ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရာမိ. အယံ ခေါ မေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ရတ္တိယာ ပဌမေ ယာမေ ပဌမာ ဝိဇ္ဇာ အဓိဂတာ၊ အဝိဇ္ဇာ ဝိဟတာ၊ ဝိဇ္ဇာ ဥပ္ပန္နာ၊ တမော ဝိဟတော၊ အာလောကော ဥပ္ပန္နော၊ ယထာ တံ အပ္ပမတ္တဿ အာတာပိနော ပဟိတတ္တဿ ဝိဟရတော. ဧဝရူပါပိ ခေါ မေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဥပ္ပန္နာ သုခါ ဝေဒနာ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ.

၃၈၅. ‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ သတ္တာနံ စုတူပပါတဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေသိံ. သော ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿာမိ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနာမိ။ပေ။ အယံ ခေါ မေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ရတ္တိယာ မဇ္ဈိမေ ယာမေ ဒုတိယာ ဝိဇ္ဇာ အဓိဂတာ၊ အဝိဇ္ဇာ ဝိဟတာ၊ ဝိဇ္ဇာ ဥပ္ပန္နာ၊ တမော ဝိဟတော၊ အာလောကော ဥပ္ပန္နော၊ ယထာ တံ အပ္ပမတ္တဿ အာတာပိနော ပဟိတတ္တဿ ဝိဟရတော. ဧဝရူပါပိ ခေါ မေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဥပ္ပန္နာ သုခါ ဝေဒနာ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ.

၃၈၆. ‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ အာသဝါနံ ခယဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေသိံ. သော ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ အဗ္ဘညာသိံ၊ ‘အယံ ဒုက္ခသမုဒယော’တိ ယထာဘူတံ အဗ္ဘညာသိံ၊ ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓော’တိ ယထာဘူတံ အဗ္ဘညာသိံ၊ ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ အဗ္ဘညာသိံ. ‘ဣမေ အာသဝါ’တိ ယထာဘူတံ အဗ္ဘညာသိံ၊ ‘အယံ အာသဝသမုဒယော’တိ ယထာဘူတံ အဗ္ဘညာသိံ၊ ‘အယံ အာသဝနိရောဓော’တိ ယထာဘူတံ အဗ္ဘညာသိံ၊ ‘အယံ အာသဝနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ အဗ္ဘညာသိံ. တဿ မေ ဧဝံ ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော ကာမာသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စိတ္ထ၊ ဘဝါသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စိတ္ထ၊ အဝိဇ္ဇာသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စိတ္ထ. ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ အဟောသိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ၊ ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ၊ ကတံ ကရဏီယံ၊ နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ အဗ္ဘညာသိံ. အယံ ခေါ မေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ရတ္တိယာ ပစ္ဆိမေ ယာမေ တတိယာ ဝိဇ္ဇာ အဓိဂတာ၊ အဝိဇ္ဇာ ဝိဟတာ၊ ဝိဇ္ဇာ ဥပ္ပန္နာ၊ တမော ဝိဟတော၊ အာလောကော ဥပ္ပန္နော၊ ယထာ တံ အပ္ပမတ္တဿ အာတာပိနော ပဟိတတ္တဿ ဝိဟရတော. ဧဝရူပါပိ ခေါ မေ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဥပ္ပန္နာ သုခါ ဝေဒနာ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ.

၃၈၇. ‘‘အဘိဇာနာမိ ခေါ ပနာဟံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ အနေကသတာယ ပရိသာယ ဓမ္မံ ဒေသေတာ. အပိဿု မံ ဧကမေကော ဧဝံ မညတိ – ‘မမေဝါရဗ္ဘ သမဏော ဂေါတမော ဓမ္မံ ဒေသေတီ’တိ. ‘န ခေါ ပနေတံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ ဧဝံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊ ယာဝဒေဝ ဝိညာပနတ္ထာယ တထာဂတော ပရေသံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ. သော ခေါ အဟံ၊ အဂ္ဂိဝေဿန၊ တဿာယေဝ ကထာယ ပရိယောသာနေ၊ တသ္မိံယေဝ ပုရိမသ္မိံ သမာဓိနိမိတ္တေ အဇ္ဈတ္တမေဝ စိတ္တံ သဏ္ဌပေမိ သန္နိသာဒေမိ ဧကောဒိံ ကရောမိ သမာဒဟာမိ၊ ယေန သုဒံ နိစ္စကပ္ပံ ဝိဟရာမီ’’’တိ.