၃. မဟာဒုက္ခက္ခန္ဓသုတ္တံ

၁၆၃. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. အထ ခေါ သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခူ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ သာဝတ္ထိံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိံသု. အထ ခေါ တေသံ ဘိက္ခူနံ ဧတဒဟောသိ – ‘‘အတိပ္ပဂေါ ခေါ တာဝ သာဝတ္ထိယံ ပိဏ္ဍာယ စရိတုံ၊ ယံ နူန မယံ ယေန အညတိတ္ထိယာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ အာရာမော တေနုပသင်္ကမေယျာမာ’’တိ. အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ယေန အညတိတ္ထိယာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ အာရာမော တေနုပသင်္ကမိံသု၊ ဥပသင်္ကမိတွာ တေဟိ အညတိတ္ထိယေဟိ ပရိဗ္ဗာဇကေဟိ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိံသု၊ သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နေ ခေါ တေ ဘိက္ခူ တေ အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘သမဏော၊ အာဝုသော၊ ဂေါတမော ကာမာနံ ပရိညံ ပညပေတိ၊ မယမ္ပိ ကာမာနံ ပရိညံ ပညပေမ၊ သမဏော၊ အာဝုသော၊ ဂေါတမော ရူပါနံ ပရိညံ ပညပေတိ၊ မယမ္ပိ ရူပါနံ ပရိညံ ပညပေမ၊ သမဏော၊ အာဝုသော၊ ဂေါတမော ဝေဒနာနံ ပရိညံ ပညပေတိ၊ မယမ္ပိ ဝေဒနာနံ ပရိညံ ပညပေမ၊ ဣဓ နော၊ အာဝုသော၊ ကော ဝိသေသော၊ ကော အဓိပ္ပယာသော၊ ကိံ နာနာကရဏံ သမဏဿ ဝါ ဂေါတမဿ အမှာကံ ဝါ – ယဒိဒံ ဓမ္မဒေသနာယ ဝါ ဓမ္မဒေသနံ၊ အနုသာသနိယာ ဝါ အနုသာသနိ’’န္တိ? အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ တေသံ အညတိတ္ထိယာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ ဘာသိတံ နေဝ အဘိနန္ဒိံသု၊ နပ္ပဋိက္ကောသိံသု၊ အနဘိနန္ဒိတွာ အပ္ပဋိက္ကောသိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကမိံသု – ‘‘ဘဂဝတော သန္တိကေ ဧတဿ ဘာသိတဿ အတ္ထံ အာဇာနိဿာမာ’’တိ.

၁၆၄. အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ သာဝတ္ထိယံ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ဣဓ မယံ၊ ဘန္တေ၊ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ သာဝတ္ထိံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိမှ. တေသံ နော၊ ဘန္တေ၊ အမှာကံ ဧတဒဟောသိ – ‘အတိပ္ပဂေါ ခေါ တာဝ သာဝတ္ထိယံ ပိဏ္ဍာယ စရိတုံ၊ ယံ နူန မယံ ယေန အညတိတ္ထိယာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ အာရာမော တေနုပသင်္ကမေယျာမာ’တိ. အထ ခေါ မယံ၊ ဘန္တေ၊ ယေန အညတိတ္ထိယာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ အာရာမော တေနုပသင်္ကမိမှ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ တေဟိ အညတိတ္ထိယေဟိ ပရိဗ္ဗာဇကေဟိ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိမှ၊ သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိမှ. ဧကမန္တံ နိသိန္နေ ခေါ အမှေ၊ ဘန္တေ၊ တေ အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဧတဒဝေါစုံ – ‘သမဏော၊ အာဝုသော၊ ဂေါတမော ကာမာနံ ပရိညံ ပညပေတိ၊ မယမ္ပိ ကာမာနံ ပရိညံ ပညပေမ. သမဏော၊ အာဝုသော၊ ဂေါတမော ရူပါနံ ပရိညံ ပညပေတိ၊ မယမ္ပိ ရူပါနံ ပရိညံ ပညပေမ. သမဏော၊ အာဝုသော၊ ဂေါတမော ဝေဒနာနံ ပရိညံ ပညပေတိ၊ မယမ္ပိ ဝေဒနာနံ ပရိညံ ပညပေမ. ဣဓ နော၊ အာဝုသော၊ ကော ဝိသေသော၊ ကော အဓိပ္ပယာသော၊ ကိံ နာနာကရဏံ သမဏဿ ဝါ ဂေါတမဿ အမှာကံ ဝါ၊ ယဒိဒံ ဓမ္မဒေသနာယ ဝါ ဓမ္မဒေသနံ အနုသာသနိယာ ဝါ အနုသာသနိ’န္တိ. အထ ခေါ မယံ၊ ဘန္တေ၊ တေသံ အညတိတ္ထိယာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ ဘာသိတံ နေဝ အဘိနန္ဒိမှ၊ နပ္ပဋိက္ကောသိမှ၊ အနဘိနန္ဒိတွာ အပ္ပဋိက္ကောသိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကမိမှ – ‘ဘဂဝတော သန္တိကေ ဧတဿ ဘာသိတဿ အတ္ထံ အာဇာနိဿာမာ’’’တိ.

၁၆၅. ‘‘ဧဝံဝါဒိနော၊ ဘိက္ခဝေ၊ အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဧဝမဿု ဝစနီယာ – ‘ကော ပနာဝုသော၊ ကာမာနံ အဿာဒေါ၊ ကော အာဒီနဝေါ၊ ကိံ နိဿရဏံ? ကော ရူပါနံ အဿာဒေါ၊ ကော အာဒီနဝေါ၊ ကိံ နိဿရဏံ? ကော ဝေဒနာနံ အဿာဒေါ၊ ကော အာဒီနဝေါ၊ ကိံ နိဿရဏ’န္တိ? ဧဝံ ပုဋ္ဌာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ န စေဝ သမ္ပာယိဿန္တိ၊ ဥတ္တရိဉ္စ ဝိဃာတံ အာပဇ္ဇိဿန္တိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ယထာ တံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဝိသယသ္မိံ. နာဟံ တံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဿာမိ သဒေဝကေ လောကေ သမာရကေ သဗြဟ္မကေ သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ ပဇာယ သဒေဝမနုဿာယ ယော ဣမေသံ ပဉှာနံ ဝေယျာကရဏေန စိတ္တံ အာရာဓေယျ၊ အညတြ တထာဂတေန ဝါ တထာဂတသာဝကေန ဝါ၊ ဣတော ဝါ ပန သုတွာ.

၁၆၆. ‘‘ကော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကာမာနံ အဿာဒေါ? ပဉ္စိမေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကာမဂုဏာ. ကတမေ ပဉ္စ? စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ၊ သောတဝိညေယျာ သဒ္ဒါ။ပေ။ ဃာနဝိညေယျာ ဂန္ဓာ ။ ဇိဝှါဝိညေယျာ ရသာ။ ကာယဝိညေယျာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ – ဣမေ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဉ္စ ကာမဂုဏာ. ယံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမေ ပဉ္စ ကာမဂုဏေ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သုခံ သောမနဿံ – အယံ ကာမာနံ အဿာဒေါ.

၁၆၇. ‘‘ကော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကာမာနံ အာဒီနဝေါ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကုလပုတ္တော ယေန သိပ္ပဋ္ဌာနေန ဇီဝိကံ ကပ္ပေတိ – ယဒိ မုဒ္ဒါယ ယဒိ ဂဏနာယ ယဒိ သင်္ခါနေန [သင်္ခါယ (က.)] ယဒိ ကသိယာ ယဒိ ဝဏိဇ္ဇာယ ယဒိ ဂေါရက္ခေန ယဒိ ဣဿတ္ထေန ယဒိ ရာဇပေါရိသေန ယဒိ သိပ္ပညတရေန – သီတဿ ပုရက္ခတော ဥဏှဿ ပုရက္ခတော ဍံသမကသဝါတာတပသရီံသပသမ္ဖဿေဟိ ရိဿမာနော [ဤရယမာနော (က.)၊ သမ္ဖဿမာနော (စူဠနိ. ခဂ္ဂဝိသာဏသုတ္တ ၁၃၆)] ခုပ္ပိပါသာယ မီယမာနော၊ အယမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကာမာနံ အာဒီနဝေါ သန္ဒိဋ္ဌိကော၊ ဒုက္ခက္ခန္ဓော ကာမဟေတု ကာမနိဒါနံ ကာမာဓိကရဏံ ကာမာနမေဝ ဟေတု.

‘‘တဿ စေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကုလပုတ္တဿ ဧဝံ ဥဋ္ဌဟတော ဃဋတော ဝါယမတော တေ ဘောဂါ နာဘိနိပ္ဖဇ္ဇန္တိ. သော သောစတိ ကိလမတိ ပရိဒေဝတိ ဥရတ္တာဠိံ ကန္ဒတိ၊ သမ္မောဟံ အာပဇ္ဇတိ – ‘မောဃံ ဝတ မေ ဥဋ္ဌာနံ၊ အဖလော ဝတ မေ ဝါယာမော’တိ. အယမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကာမာနံ အာဒီနဝေါ သန္ဒိဋ္ဌိကော ဒုက္ခက္ခန္ဓော ကာမဟေတု ကာမနိဒါနံ ကာမာဓိကရဏံ ကာမာနမေဝ ဟေတု.

‘‘တဿ စေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကုလပုတ္တဿ ဧဝံ ဥဋ္ဌဟတော ဃဋတော ဝါယမတော တေ ဘောဂါ အဘိနိပ္ဖဇ္ဇန္တိ. သော တေသံ ဘောဂါနံ အာရက္ခာဓိကရဏံ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတိ – ‘ကိန္တိ မေ ဘောဂေ နေဝ ရာဇာနော ဟရေယျုံ၊ န စောရာ ဟရေယျုံ၊ န အဂ္ဂိ ဒဟေယျ၊ န ဥဒကံ ဝဟေယျ [ဝါဟေယျ (က.)]၊ န အပ္ပိယာ ဒါယာဒါ ဟရေယျု’န္တိ. တဿ ဧဝံ အာရက္ခတော ဂေါပယတော တေ ဘောဂေ ရာဇာနော ဝါ ဟရန္တိ၊ စောရာ ဝါ ဟရန္တိ၊ အဂ္ဂိ ဝါ ဒဟတိ၊ ဥဒကံ ဝါ ဝဟတိ၊ အပ္ပိယာ ဝါ ဒါယာဒါ ဟရန္တိ. သော သောစတိ ကိလမတိ ပရိဒေဝတိ ဥရတ္တာဠိံ ကန္ဒတိ၊ သမ္မောဟံ အာပဇ္ဇတိ – ‘ယမ္ပိ မေ အဟောသိ တမ္ပိ နော နတ္ထီ’တိ. အယမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကာမာနံ အာဒီနဝေါ သန္ဒိဋ္ဌိကော၊ ဒုက္ခက္ခန္ဓော ကာမဟေတု ကာမနိဒါနံ ကာမာဓိကရဏံ ကာမာနမေဝ ဟေတု.

၁၆၈. ‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကာမဟေတု ကာမနိဒါနံ ကာမာဓိကရဏံ ကာမာနမေဝ ဟေတု ရာဇာနောပိ ရာဇူဟိ ဝိဝဒန္တိ၊ ခတ္တိယာပိ ခတ္တိယေဟိ ဝိဝဒန္တိ၊ ဗြာဟ္မဏာပိ ဗြာဟ္မဏေဟိ ဝိဝဒန္တိ၊ ဂဟပတီပိ ဂဟပတီဟိ ဝိဝဒန္တိ၊ မာတာပိ ပုတ္တေန ဝိဝဒတိ၊ ပုတ္တောပိ မာတရာ ဝိဝဒတိ၊ ပိတာပိ ပုတ္တေန ဝိဝဒတိ၊ ပုတ္တောပိ ပိတရာ ဝိဝဒတိ၊ ဘာတာပိ ဘာတရာ ဝိဝဒတိ၊ ဘာတာပိ ဘဂိနိယာ ဝိဝဒတိ၊ ဘဂိနီပိ ဘာတရာ ဝိဝဒတိ၊ သဟာယောပိ သဟာယေန ဝိဝဒတိ. တေ တတ္ထ ကလဟဝိဂ္ဂဟဝိဝါဒါပန္နာ အညမညံ ပါဏီဟိပိ ဥပက္ကမန္တိ၊ လေဍ္ဍူဟိပိ ဥပက္ကမန္တိ၊ ဒဏ္ဍေဟိပိ ဥပက္ကမန္တိ၊ သတ္ထေဟိပိ ဥပက္ကမန္တိ. တေ တတ္ထ မရဏမ္ပိ နိဂစ္ဆန္တိ၊ မရဏမတ္တမ္ပိ ဒုက္ခံ. အယမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကာမာနံ အာဒီနဝေါ သန္ဒိဋ္ဌိကော၊ ဒုက္ခက္ခန္ဓော ကာမဟေတု ကာမနိဒါနံ ကာမာဓိကရဏံ ကာမာနမေဝ ဟေတု.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကာမဟေတု ကာမနိဒါနံ ကာမာဓိကရဏံ ကာမာနမေဝ ဟေတု အသိစမ္မံ ဂဟေတွာ၊ ဓနုကလာပံ သန္နယှိတွာ၊ ဥဘတောဗျူဠှံ သင်္ဂါမံ ပက္ခန္ဒန္တိ ဥသူသုပိ ခိပ္ပမာနေသု၊ သတ္တီသုပိ ခိပ္ပမာနာသု၊ အသီသုပိ ဝိဇ္ဇောတလန္တေသု. တေ တတ္ထ ဥသူဟိပိ ဝိဇ္ဈန္တိ၊ သတ္တိယာပိ ဝိဇ္ဈန္တိ၊ အသိနာပိ သီသံ ဆိန္ဒန္တိ. တေ တတ္ထ မရဏမ္ပိ နိဂစ္ဆန္တိ၊ မရဏမတ္တမ္ပိ ဒုက္ခံ. အယမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကာမာနံ အာဒီနဝေါ သန္ဒိဋ္ဌိကော၊ ဒုက္ခက္ခန္ဓော ကာမဟေတု ကာမနိဒါနံ ကာမာဓိကရဏံ ကာမာနမေဝ ဟေတု.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကာမဟေတု ကာမနိဒါနံ ကာမာဓိကရဏံ ကာမာနမေဝ ဟေတု အသိစမ္မံ ဂဟေတွာ၊ ဓနုကလာပံ သန္နယှိတွာ၊ အဒ္ဒါဝလေပနာ [အဋ္ဋာဝလေပနာ (သျာ. က.)] ဥပကာရိယော ပက္ခန္ဒန္တိ ဥသူသုပိ ခိပ္ပမာနေသု၊ သတ္တီသုပိ ခိပ္ပမာနာသု၊ အသီသုပိ ဝိဇ္ဇောတလန္တေသု. တေ တတ္ထ ဥသူဟိပိ ဝိဇ္ဈန္တိ၊ သတ္တိယာပိ ဝိဇ္ဈန္တိ၊ ဆကဏကာယပိ [ပကဋ္ဌိယာပိ (သီ.)] ဩသိဉ္စန္တိ၊ အဘိဝဂ္ဂေနပိ ဩမဒ္ဒန္တိ၊ အသိနာပိ သီသံ ဆိန္ဒန္တိ. တေ တတ္ထ မရဏမ္ပိ နိဂစ္ဆန္တိ၊ မရဏမတ္တမ္ပိ ဒုက္ခံ. အယမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကာမာနံ အာဒီနဝေါ သန္ဒိဋ္ဌိကော၊ ဒုက္ခက္ခန္ဓော ကာမဟေတု ကာမနိဒါနံ ကာမာဓိကရဏံ ကာမာနမေဝ ဟေတု.

၁၆၉. ‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကာမဟေတု ကာမနိဒါနံ ကာမာဓိကရဏံ ကာမာနမေဝ ဟေတု သန္ဓိမ္ပိ ဆိန္ဒန္တိ၊ နိလ္လောပမ္ပိ ဟရန္တိ၊ ဧကာဂါရိကမ္ပိ ကရောန္တိ၊ ပရိပန္ထေပိ တိဋ္ဌန္တိ၊ ပရဒါရမ္ပိ ဂစ္ဆန္တိ. တမေနံ ရာဇာနော ဂဟေတွာ ဝိဝိဓာ ကမ္မကာရဏာ ကာရေန္တိ – ကသာဟိပိ တာဠေန္တိ၊ ဝေတ္တေဟိပိ တာဠေန္တိ၊ အဍ္ဎဒဏ္ဍကေဟိပိ တာဠေန္တိ၊ ဟတ္ထမ္ပိ ဆိန္ဒန္တိ၊ ပါဒမ္ပိ ဆိန္ဒန္တိ၊ ဟတ္ထပါဒမ္ပိ ဆိန္ဒန္တိ၊ ကဏ္ဏမ္ပိ ဆိန္ဒန္တိ၊ နာသမ္ပိ ဆိန္ဒန္တိ၊ ကဏ္ဏနာသမ္ပိ ဆိန္ဒန္တိ၊ ဗိလင်္ဂထာလိကမ္ပိ ကရောန္တိ၊ သင်္ခမုဏ္ဍိကမ္ပိ ကရောန္တိ၊ ရာဟုမုခမ္ပိ ကရောန္တိ၊ ဇောတိမာလိကမ္ပိ ကရောန္တိ၊ ဟတ္ထပဇ္ဇောတိကမ္ပိ ကရောန္တိ၊ ဧရကဝတ္တိကမ္ပိ ကရောန္တိ၊ စီရကဝါသိကမ္ပိ ကရောန္တိ၊ ဧဏေယျကမ္ပိ ကရောန္တိ၊ ဗဠိသမံသိကမ္ပိ ကရောန္တိ၊ ကဟာပဏိကမ္ပိ ကရောန္တိ၊ ခါရာပတစ္ဆိကမ္ပိ ကရောန္တိ၊ ပလိဃပရိဝတ္တိကမ္ပိ ကရောန္တိ၊ ပလာလပီဌကမ္ပိ ကရောန္တိ၊ တတ္တေနပိ တေလေန ဩသိဉ္စန္တိ၊ သုနခေဟိပိ ခါဒါပေန္တိ၊ ဇီဝန္တမ္ပိ သူလေ ဥတ္တာသေန္တိ၊ အသိနာပိ သီသံ ဆိန္ဒန္တိ. တေ တတ္ထ မရဏမ္ပိ နိဂစ္ဆန္တိ၊ မရဏမတ္တမ္ပိ ဒုက္ခံ. အယမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကာမာနံ အာဒီနဝေါ သန္ဒိဋ္ဌိကော၊ ဒုက္ခက္ခန္ဓော ကာမဟေတု ကာမနိဒါနံ ကာမာဓိကရဏံ ကာမာနမေဝ ဟေတု.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကာမဟေတု ကာမနိဒါနံ ကာမာဓိကရဏံ ကာမာနမေဝ ဟေတု ကာယေန ဒုစ္စရိတံ စရန္တိ၊ ဝါစာယ ဒုစ္စရိတံ စရန္တိ၊ မနသာ ဒုစ္စရိတံ စရန္တိ. တေ ကာယေန ဒုစ္စရိတံ စရိတွာ၊ ဝါစာယ ဒုစ္စရိတံ စရိတွာ၊ မနသာ ဒုစ္စရိတံ စရိတွာ၊ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇန္တိ. အယမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကာမာနံ အာဒီနဝေါ သမ္ပရာယိကော၊ ဒုက္ခက္ခန္ဓော ကာမဟေတု ကာမနိဒါနံ ကာမာဓိကရဏံ ကာမာနမေဝ ဟေတု.

၁၇၀. ‘‘ကိဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကာမာနံ နိဿရဏံ? ယော ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကာမေသု ဆန္ဒရာဂဝိနယော ဆန္ဒရာဂပ္ပဟာနံ – ဣဒံ ကာမာနံ နိဿရဏံ.

‘‘ယေ ဟိ ကေစိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဧဝံ ကာမာနံ အဿာဒဉ္စ အဿာဒတော အာဒီနဝဉ္စ အာဒီနဝတော နိဿရဏဉ္စ နိဿရဏတော ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနန္တိ တေ ဝတ သာမံ ဝါ ကာမေ ပရိဇာနိဿန္တိ၊ ပရံ ဝါ တထတ္တာယ သမာဒပေဿန္တိ ယထာ ပဋိပန္နော ကာမေ ပရိဇာနိဿတီတိ – နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. ယေ စ ခေါ ကေစိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဧဝံ ကာမာနံ အဿာဒဉ္စ အဿာဒတော အာဒီနဝဉ္စ အာဒီနဝတော နိဿရဏဉ္စ နိဿရဏတော ယထာဘူတံ ပဇာနန္တိ၊ တေ ဝတ သာမံ ဝါ ကာမေ ပရိဇာနိဿန္တိ ပရံ ဝါ တထတ္တာယ သမာဒပေဿန္တိ ယထာ ပဋိပန္နော ကာမေ ပရိဇာနိဿတီတိ – ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ.

၁၇၁. ‘‘ကော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ရူပါနံ အဿာဒေါ? သေယျထာပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ခတ္တိယကညာ ဝါ ဗြာဟ္မဏကညာ ဝါ ဂဟပတိကညာ ဝါ ပန္နရသဝဿုဒ္ဒေသိကာ ဝါ သောဠသဝဿုဒ္ဒေသိကာ ဝါ၊ နာတိဒီဃာ နာတိရဿာ နာတိကိသာ နာတိထူလာ နာတိကာဠီ နာစ္စောဒါတာ ပရမာ သာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တသ္မိံ သမယေ သုဘာ ဝဏ္ဏနိဘာတိ? ‘ဧဝံ၊ ဘန္တေ’. ယံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သုဘံ ဝဏ္ဏနိဘံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သုခံ သောမနဿံ – အယံ ရူပါနံ အဿာဒေါ.

‘‘ကော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ရူပါနံ အာဒီနဝေါ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တမေဝ ဘဂိနိံ ပဿေယျ အပရေန သမယေန အာသီတိကံ ဝါ နာဝုတိကံ ဝါ ဝဿသတိကံ ဝါ ဇာတိယာ၊ ဇိဏ္ဏံ ဂေါပါနသိဝင်္ကံ ဘောဂ္ဂံ ဒဏ္ဍပရာယနံ ပဝေဓမာနံ ဂစ္ဆန္တိံ အာတုရံ ဂတယောဗ္ဗနံ ခဏ္ဍဒန္တံ [ခဏ္ဍဒန္တိံ (သီ. ပီ.)] ပလိတကေသံ [ပလိတကေသိံ]၊ ဝိလူနံ ခလိတသိရံ ဝလိနံ တိလကာဟတဂတ္တံ [တိလကာဟတဂတ္တိံ (ဗဟူသု) အဋ္ဌကထာ ဋီကာ ဩလောကေတဗ္ဗာ]. တံ ကိံ မညထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယာ ပုရိမာ သုဘာ ဝဏ္ဏနိဘာ သာ အန္တရဟိတာ၊ အာဒီနဝေါ ပါတုဘူတောတိ? ‘ဧဝံ၊ ဘန္တေ’. အယမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ရူပါနံ အာဒီနဝေါ.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တမေဝ ဘဂိနိံ ပဿေယျ အာဗာဓိကံ ဒုက္ခိတံ ဗာဠှဂိလာနံ၊ သကေ မုတ္တကရီသေ ပလိပန္နံ သေမာနံ [သေယျမာနံ (က.)]၊ အညေဟိ ဝုဋ္ဌာပိယမာနံ၊ အညေဟိ သံဝေသိယမာနံ. တံ ကိံ မညထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယာ ပုရိမာ သုဘာ ဝဏ္ဏနိဘာ သာ အန္တရဟိတာ၊ အာဒီနဝေါ ပါတုဘူတောတိ? ‘ဧဝံ၊ ဘန္တေ’. အယမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ရူပါနံ အာဒီနဝေါ.

၁၇၂. ‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တမေဝ ဘဂိနိံ ပဿေယျ သရီရံ သိဝထိကာယ ဆဍ္ဍိတံ – ဧကာဟမတံ ဝါ ဒွီဟမတံ ဝါ တီဟမတံ ဝါ၊ ဥဒ္ဓုမာတကံ ဝိနီလကံ ဝိပုဗ္ဗကဇာတံ. တံ ကိံ မညထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယာ ပုရိမာ သုဘာ ဝဏ္ဏနိဘာ သာ အန္တရဟိတာ၊ အာဒီနဝေါ ပါတုဘူတောတိ? ‘ဧဝံ၊ ဘန္တေ’. အယမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ရူပါနံ အာဒီနဝေါ.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တမေဝ ဘဂိနိံ ပဿေယျ သရီရံ သိဝထိကာယ ဆဍ္ဍိတံ – ကာကေဟိ ဝါ ခဇ္ဇမာနံ၊ ကုလလေဟိ ဝါ ခဇ္ဇမာနံ၊ ဂိဇ္ဈေဟိ ဝါ ခဇ္ဇမာနံ၊ ကင်္ကေဟိ ဝါ ခဇ္ဇမာနံ၊ သုနခေဟိ ဝါ ခဇ္ဇမာနံ၊ ဗျဂ္ဃေဟိ ဝါ ခဇ္ဇမာနံ၊ ဒီပီဟိ ဝါ ခဇ္ဇမာနံ၊ သိင်္ဂါလေဟိ ဝါ ခဇ္ဇမာနံ၊ ဝိဝိဓေဟိ ဝါ ပါဏကဇာတေဟိ ခဇ္ဇမာနံ. တံ ကိံ မညထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယာ ပုရိမာ သုဘာ ဝဏ္ဏနိဘာ သာ အန္တရဟိတာ၊ အာဒီနဝေါ ပါတုဘူတောတိ? ‘ဧဝံ၊ ဘန္တေ’. အယမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ရူပါနံ အာဒီနဝေါ.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တမေဝ ဘဂိနိံ ပဿေယျ သရီရံ သိဝထိကာယ ဆဍ္ဍိတံ – အဋ္ဌိကသင်္ခလိကံ သမံသလောဟိတံ နှာရုသမ္ဗန္ဓံ၊ အဋ္ဌိကသင်္ခလိကံ နိမံသလောဟိတမက္ခိတံ နှာရုသမ္ဗန္ဓံ၊ အဋ္ဌိကသင်္ခလိကံ အပဂတမံသလောဟိတံ နှာရုသမ္ဗန္ဓံ၊ အဋ္ဌိကာနိ အပဂတသမ္ဗန္ဓာနိ ဒိသာဝိဒိသာဝိက္ခိတ္တာနိ – အညေန ဟတ္ထဋ္ဌိကံ၊ အညေန ပါဒဋ္ဌိကံ၊ အညေန ဂေါပ္ဖကဋ္ဌိကံ၊ အညေန ဇင်္ဃဋ္ဌိကံ၊ အညေန ဦရုဋ္ဌိကံ၊ အညေန ကဋိဋ္ဌိကံ၊ အညေန ဖာသုကဋ္ဌိကံ၊ အညေန ပိဋ္ဌိဋ္ဌိကံ၊ အညေန ခန္ဓဋ္ဌိကံ၊ အညေန ဂီဝဋ္ဌိကံ၊ အညေန ဟနုကဋ္ဌိကံ၊ အညေန ဒန္တဋ္ဌိကံ၊ အညေန သီသကဋာဟံ. တံ ကိံ မညထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယာ ပုရိမာ သုဘာ ဝဏ္ဏနိဘာ သာ အန္တရဟိတာ၊ အာဒီနဝေါ ပါတုဘူတောတိ? ‘ဧဝံ၊ ဘန္တေ’. အယမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ရူပါနံ အာဒီနဝေါ.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တမေဝ ဘဂိနိံ ပဿေယျ သရီရံ သိဝထိကာယ ဆဍ္ဍိတံ – အဋ္ဌိကာနိ သေတာနိ သင်္ခဝဏ္ဏပဋိဘာဂါနိ၊ အဋ္ဌိကာနိ ပုဉ္ဇကိတာနိ တေရောဝဿိကာနိ၊ အဋ္ဌိကာနိ ပူတီနိ စုဏ္ဏကဇာတာနိ. တံ ကိံ မညထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယာ ပုရိမာ သုဘာ ဝဏ္ဏနိဘာ သာ အန္တရဟိတာ၊ အာဒီနဝေါ ပါတုဘူတောတိ? ‘ဧဝံ၊ ဘန္တေ’. အယမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ရူပါနံ အာဒီနဝေါ.

‘‘ကိဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ရူပါနံ နိဿရဏံ? ယော၊ ဘိက္ခဝေ၊ ရူပေသု ဆန္ဒရာဂဝိနယော ဆန္ဒရာဂပ္ပဟာနံ – ဣဒံ ရူပါနံ နိဿရဏံ.

‘‘ယေ ဟိ ကေစိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဧဝံ ရူပါနံ အဿာဒဉ္စ အဿာဒတော အာဒီနဝဉ္စ အာဒီနဝတော နိဿရဏဉ္စ နိဿရဏတော ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနန္တိ တေ ဝတ သာမံ ဝါ ရူပေ ပရိဇာနိဿန္တိ၊ ပရံ ဝါ တထတ္တာယ သမာဒပေဿန္တိ ယထာ ပဋိပန္နော ရူပေ ပရိဇာနိဿတီတိ – နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. ယေ စ ခေါ ကေစိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဧဝံ ရူပါနံ အဿာဒဉ္စ အဿာဒတော အာဒီနဝဉ္စ အာဒီနဝတော နိဿရဏဉ္စ နိဿရဏတော ယထာဘူတံ ပဇာနန္တိ တေ ဝတ သာမံ ဝါ ရူပေ ပရိဇာနိဿန္တိ ပရံ ဝါ တထတ္တာယ သမာဒပေဿန္တိ ယထာ ပဋိပန္နော ရူပေ ပရိဇာနိဿတီတိ – ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ.

၁၇၃. ‘‘ကော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝေဒနာနံ အဿာဒေါ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ယသ္မိံ သမယေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ၊ နေဝ တသ္မိံ သမယေ အတ္တဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ၊ န ပရဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ၊ န ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ၊ အဗျာဗဇ္ဈံယေဝ တသ္မိံ သမယေ ဝေဒနံ ဝေဒေတိ. အဗျာဗဇ္ဈပရမာဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝေဒနာနံ အဿာဒံ ဝဒါမိ.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ စေတသော ဧကောဒိဘာဝံ အဝိတက္ကံ အဝိစာရံ သမာဓိဇံ ပီတိသုခံ ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။ပေ။ ယသ္မိံ သမယေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ၊ ဥပေက္ခကော စ ဝိဟရတိ၊ သတော စ သမ္ပဇာနော သုခဉ္စ ကာယေန ပဋိသံဝေဒေတိ ယံ တံ အရိယာ အာစိက္ခန္တိ – ‘ဥပေက္ခကော သတိမာ သုခဝိဟာရီ’တိ တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။ပေ။ ယသ္မိံ သမယေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု သုခဿ စ ပဟာနာ ဒုက္ခဿ စ ပဟာနာ ပုဗ္ဗေဝ သောမနဿဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာ အဒုက္ခမသုခံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ၊ နေဝ တသ္မိံ သမယေ အတ္တဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ၊ န ပရဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ၊ န ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ၊ အဗျာဗဇ္ဈံယေဝ တသ္မိံ သမယေ ဝေဒနံ ဝေဒေတိ. အဗျာဗဇ္ဈပရမာဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝေဒနာနံ အဿာဒံ ဝဒါမိ.

၁၇၄. ‘‘ကော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝေဒနာနံ အာဒီနဝေါ? ယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝေဒနာ အနိစ္စာ ဒုက္ခာ ဝိပရိဏာမဓမ္မာ – အယံ ဝေဒနာနံ အာဒီနဝေါ.

‘‘ကိဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝေဒနာနံ နိဿရဏံ? ယော၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝေဒနာသု ဆန္ဒရာဂဝိနယော၊ ဆန္ဒရာဂပ္ပဟာနံ – ဣဒံ ဝေဒနာနံ နိဿရဏံ.

‘‘ယေ ဟိ ကေစိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဧဝံ ဝေဒနာနံ အဿာဒဉ္စ အဿာဒတော အာဒီနဝဉ္စ အာဒီနဝတော နိဿရဏဉ္စ နိဿရဏတော ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနန္တိ၊ တေ ဝတ သာမံ ဝါ ဝေဒနံ ပရိဇာနိဿန္တိ၊ ပရံ ဝါ တထတ္တာယ သမာဒပေဿန္တိ ယထာ ပဋိပန္နော ဝေဒနံ ပရိဇာနိဿတီတိ – နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. ယေ စ ခေါ ကေစိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဧဝံ ဝေဒနာနံ အဿာဒဉ္စ အဿာဒတော အာဒီနဝဉ္စ အာဒီနဝတော နိဿရဏဉ္စ နိဿရဏတော ယထာဘူတံ ပဇာနန္တိ တေ ဝတ သာမံ ဝါ ဝေဒနံ ပရိဇာနိဿန္တိ၊ ပရံ ဝါ တထတ္တာယ သမာဒပေဿန္တိ ယထာ ပဋိပန္နော ဝေဒနံ ပရိဇာနိဿတီတိ – ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတီ’’တိ.

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနာ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ.

မဟာဒုက္ခက္ခန္ဓသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ တတိယံ.