၅. သတောကာရိဉာဏနိဒ္ဒေသော

၁၆၃. ကတမာနိ ဗာတ္တိံသ သတောကာရိဿ ဉာဏာနိ? ဣဓ ဘိက္ခု အရညဂတော ဝါ ရုက္ခမူလဂတော ဝါ သုညာဂါရဂတော ဝါ နိသီဒတိ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယ ပရိမုခံ သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာ. သော သတောဝ အဿသတိ သတော ပဿသတိ. ဒီဃံ ဝါ အဿသန္တော ‘‘ဒီဃံ အဿသာမီ’’တိ ပဇာနာတိ. ဒီဃံ ဝါ ပဿသန္တော ‘‘ဒီဃံ ပဿသာမီ’’တိ ပဇာနာတိ. ရဿံ ဝါ အဿသန္တော ‘‘ရဿံ အဿသာမီ’’တိ ပဇာနာတိ. ရဿံ ဝါ ပဿသန္တော ‘‘ရဿံ ပဿသာမီ’’တိ ပဇာနာတိ. ‘‘သဗ္ဗကာယပဋိသံဝေဒီ အဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ. ‘‘သဗ္ဗကာယပဋိသံဝေဒီ ပဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ. ‘‘ပဿမ္ဘယံ ကာယသင်္ခါရံ အဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ. ‘‘ပဿမ္ဘယံ ကာယသင်္ခါရံ ပဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ. ပီတိပဋိသံဝေဒီ။ပေ။ သုခပဋိသံဝေဒီ။ စိတ္တသင်္ခါရပဋိသံဝေဒီ ။ ပဿမ္ဘယံ စိတ္တသင်္ခါရံ။ စိတ္တပဋိသံဝေဒီ။ အဘိပ္ပမောဒယံ စိတ္တံ။ သမာဒဟံ စိတ္တံ။ ဝိမောစယံ စိတ္တံ။ အနိစ္စာနုပဿီ။ ဝိရာဂါနုပဿီ။ နိရောဓာနုပဿီ။ ‘‘ပဋိနိဿဂ္ဂါနုပဿီ အဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ. ‘‘ပဋိနိဿဂ္ဂါနုပဿီ ပဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ.

၁၆၄. ဣဓာတိ ဣမိဿာ ဒိဋ္ဌိယာ၊ ဣမိဿာ ခန္တိယာ၊ ဣမိဿာ ရုစိယာ၊ ဣမသ္မိံ အာဒါယေ၊ ဣမသ္မိံ ဓမ္မေ၊ ဣမသ္မိံ ဝိနယေ၊ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ၊ ဣမသ္မိံ ပါဝစနေ၊ ဣမသ္မိံ ဗြဟ္မစရိယေ၊ ဣမသ္မိံ သတ္ထုသာသနေ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘ဣဓာ’’တိ. ဘိက္ခူတိ ပုထုဇ္ဇနကလျာဏကော ဝါ ဟောတိ ဘိက္ခု သေက္ခော ဝါ အရဟာ ဝါ အကုပ္ပဓမ္မော. အရညန္တိ နိက္ခမိတွာ ဗဟိ ဣန္ဒခီလာ သဗ္ဗမေတံ အရညံ. ရုက္ခမူလန္တိ ယတ္ထ ဘိက္ခုနော အာသနံ ပညတ္တံ ဟောတိ မဉ္စော ဝါ ပီဌံ ဝါ ဘိသိ ဝါ တဋ္ဋိကာ ဝါ စမ္မခဏ္ဍော ဝါ တိဏသန္ထရော [တိဏသဏ္ဌရော (သျာ.)] ဝါ ပဏ္ဏသန္ထရော ဝါ ပလာလသန္ထရော [ပလာသသဏ္ဌရော (သျာ.)] ဝါ၊ တတ္ထ ဘိက္ခု စင်္ကမတိ ဝါ တိဋ္ဌတိ ဝါ နိသီဒတိ ဝါ သေယျံ ဝါ ကပ္ပေတိ. သုညန္တိ ကေနစိ အနာကိဏ္ဏံ ဟောတိ ဂဟဋ္ဌေဟိ ဝါ ပဗ္ဗဇိတေဟိ ဝါ. အဂါရန္တိ [အာဂါရန္တိ (သျာ.)] ဝိဟာရော အဍ္ဎယောဂေါ ပါသာဒေါ ဟမ္မိယံ ဂုဟာ. နိသီဒတိ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာတိ နိသိန္နော ဟောတိ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ. ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယာတိ ဥဇုကော ဟောတိ ကာယော ဌိတော [ပနိဓိတော (သျာ.)] သုပဏိဟိတော. ပရိမုခံ သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာတိ. ပရီတိ ပရိဂ္ဂဟဋ္ဌော. မုခန္တိ နိယျာနဋ္ဌော. သတီတိ ဥပဋ္ဌာနဋ္ဌော. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘ပရိမုခံ သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာ’’တိ.

၁၆၅. သတောဝ အဿသတိ၊ သတော ပဿသတီတိ ဗာတ္တိံသာယ အာကာရေဟိ သတော ကာရီ ဟောတိ. ဒီဃံ အဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော သတိ ဥပဋ္ဌိတာ ဟောတိ. တာယ သတိယာ တေန ဉာဏေန သတော ကာရီ ဟောတိ. ဒီဃံ ပဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော သတိ ဥပဋ္ဌိတာ ဟောတိ. တာယ သတိယာ တေန ဉာဏေန သတော ကာရီ ဟောတိ. ရဿံ အဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော သတိ ဥပဋ္ဌိတာ ဟောတိ. တာယ သတိယာ တေန ဉာဏေန သတော ကာရီ ဟောတိ. ရဿံ ပဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော သတိ ဥပဋ္ဌိတာ ဟောတိ. တာယ သတိယာ တေန ဉာဏေန သတော ကာရီ ဟောတိ။ပေ။ ပဋိနိဿဂ္ဂါနုပဿီ အဿာသဝသေန ပဋိနိဿဂ္ဂါနုပဿီ ပဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော သတိ ဥပဋ္ဌိတာ ဟောတိ. တာယ သတိယာ တေန ဉာဏေန သတော ကာရီ ဟောတိ.

ပဌမစတုက္ကနိဒ္ဒေသော

၁၆၆. ကထံ ဒီဃံ အဿသန္တော ‘‘ဒီဃံ အဿသာမီ’’တိ ပဇာနာတိ၊ ဒီဃံ ပဿသန္တော ‘‘ဒီဃံ ပဿသာမီ’’တိ ပဇာနာတိ? ဒီဃံ အဿာသံ အဒ္ဓါနသင်္ခါတေ အဿသတိ၊ ဒီဃံ ပဿာသံ အဒ္ဓါနသင်္ခါတေ ပဿသတိ၊ ဒီဃံ အဿာသပဿာသံ အဒ္ဓါနသင်္ခါတေ အဿသတိပိ ပဿသတိပိ. ဒီဃံ အဿာသပဿာသံ အဒ္ဓါနသင်္ခါတေ အဿသတောပိ ပဿသတောပိ ဆန္ဒော ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ဆန္ဒဝသေန တတော သုခုမတရံ ဒီဃံ အဿာသံ အဒ္ဓါနသင်္ခါတေ အဿသတိ၊ ဆန္ဒဝသေန တတော သုခုမတရံ ဒီဃံ ပဿာသံ အဒ္ဓါနသင်္ခါတေ ပဿသတိ၊ ဆန္ဒဝသေန တတော သုခုမတရံ ဒီဃံ အဿာသပဿာသံ အဒ္ဓါနသင်္ခါတေ အဿသတိပိ ပဿသတိပိ. ဆန္ဒဝသေန တတော သုခုမတရံ ဒီဃံ အဿာသပဿာသံ အဒ္ဓါနသင်္ခါတေ အဿသတောပိ ပဿသတောပိ ပါမောဇ္ဇံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ပါမောဇ္ဇဝသေန တတော သုခုမတရံ ဒီဃံ အဿာသံ အဒ္ဓါနသင်္ခါတေ အဿသတိ၊ ပါမောဇ္ဇဝသေန တတော သုခုမတရံ ဒီဃံ ပဿာသံ အဒ္ဓါနသင်္ခါတေ ပဿသတိ၊ ပါမောဇ္ဇဝသေန တတော သုခုမတရံ ဒီဃံ အဿာသပဿာသံ အဒ္ဓါနသင်္ခါတေ အဿသတိပိ ပဿသတိပိ. ပါမောဇ္ဇဝသေန တတော သုခုမတရံ ဒီဃံ အဿာသပဿာသံ အဒ္ဓါနသင်္ခါတေ အဿသတောပိ ပဿသတောပိ ဒီဃံ အဿာသပဿာသာပိ စိတ္တံ ဝိဝတ္တတိ၊ ဥပေက္ခာ သဏ္ဌာတိ. ဣမေဟိ နဝဟာကာရေဟိ ဒီဃံ အဿာသပဿာသာ ကာယော. ဥပဋ္ဌာနံ သတိ. အနုပဿနာ ဉာဏံ. ကာယော ဥပဋ္ဌာနံ၊ နော သတိ၊ သတိ ဥပဋ္ဌာနဉ္စေဝ သတိ စ. တာယ သတိယာ တေန ဉာဏေန တံ ကာယံ အနုပဿတိ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘ကာယေ ကာယာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနဘာဝနာ’’တိ.

၁၆၇. အနုပဿတီတိ ကထံ တံ ကာယံ အနုပဿတိ? အနိစ္စတော အနုပဿတိ၊ နော နိစ္စတော. ဒုက္ခတော အနုပဿတိ၊ နော သုခတော. အနတ္တတော အနုပဿတိ၊ နော အတ္တတော. နိဗ္ဗိန္ဒတိ၊ နော နန္ဒတိ. ဝိရဇ္ဇတိ၊ နော ရဇ္ဇတိ. နိရောဓေတိ၊ နော သမုဒေတိ. ပဋိနိဿဇ္ဇတိ၊ နော အာဒိယတိ. အနိစ္စတော အနုပဿန္တော နိစ္စသညံ ပဇဟတိ. ဒုက္ခတော အနုပဿန္တော သုခသညံ ပဇဟတိ. အနတ္တတော အနုပဿန္တော အတ္တသညံ ပဇဟတိ. နိဗ္ဗိန္ဒန္တော နန္ဒိံ ပဇဟတိ. ဝိရဇ္ဇန္တော ရာဂံ ပဇဟတိ. နိရောဓေန္တော သမုဒယံ ပဇဟတိ. ပဋိနိဿဇ္ဇန္တော အာဒါနံ ပဇဟတိ. ဧဝံ တံ ကာယံ အနုပဿတိ.

ဘာဝနာတိ စတဿော ဘာဝနာ – တတ္ထ ဇာတာနံ ဓမ္မာနံ အနတိဝတ္တနဋ္ဌေန ဘာဝနာ၊ ဣန္ဒြိယာနံ ဧကရသဋ္ဌေန ဘာဝနာ၊ တဒုပဂဝီရိယဝါဟနဋ္ဌေန ဘာဝနာ၊ အာသေဝနဋ္ဌေန ဘာဝနာ. ဒီဃံ အဿာသပဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော ဝိဒိတာ ဝေဒနာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ဝိဒိတာ ဥပဋ္ဌဟန္တိ၊ ဝိဒိတာ အဗ္ဘတ္ထံ ဂစ္ဆန္တိ. ဝိဒိတာ သညာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ဝိဒိတာ ဥပဋ္ဌဟန္တိ၊ ဝိဒိတာ အဗ္ဘတ္ထံ ဂစ္ဆန္တိ. ဝိဒိတာ ဝိတက္ကာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ဝိဒိတာ ဥပဋ္ဌဟန္တိ၊ ဝိဒိတာ အဗ္ဘတ္ထံ ဂစ္ဆန္တိ.

ကထံ ဝိဒိတာ ဝေဒနာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ဝိဒိတာ ဥပဋ္ဌဟန္တိ၊ ဝိဒိတာ အဗ္ဘတ္ထံ ဂစ္ဆန္တိ? ကထံ ဝေဒနာယ ဥပ္ပါဒေါ ဝိဒိတော ဟောတိ? အဝိဇ္ဇာသမုဒယာ ဝေဒနာသမုဒယောတိ – ပစ္စယသမုဒယဋ္ဌေန ဝေဒနာယ ဥပ္ပါဒေါ ဝိဒိတော ဟောတိ. တဏှာသမုဒယာ ဝေဒနာသမုဒယောတိ။ ကမ္မသမုဒယာ ဝေဒနာသမုဒယောတိ။ ဖဿသမုဒယာ ဝေဒနာသမုဒယောတိ ပစ္စယသမုဒယဋ္ဌေန ဝေဒနာယ ဥပ္ပါဒေါ ဝိဒိတော ဟောတိ. နိဗ္ဗတ္တိလက္ခဏံ ပဿတောပိ ဝေဒနာယ ဥပ္ပါဒေါ ဝိဒိတော ဟောတိ. ဧဝံ ဝေဒနာယ ဥပ္ပါဒေါ ဝိဒိတော ဟောတိ.

ကထံ ဝေဒနာယ ဥပဋ္ဌာနံ ဝိဒိတံ ဟောတိ? အနိစ္စတော မနသိကရောတော ခယတုပဋ္ဌာနံ ဝိဒိတံ ဟောတိ. ဒုက္ခတော မနသိကရောတော ဘယတုပဋ္ဌာနံ ဝိဒိတံ ဟောတိ. အနတ္တတော မနသိကရောတော သုညတုပဋ္ဌာနံ ဝိဒိတံ ဟောတိ. ဧဝံ ဝေဒနာယ ဥပဋ္ဌာနံ ဝိဒိတံ ဟောတိ.

ကထံ ဝေဒနာယ အတ္ထင်္ဂမော ဝိဒိတော ဟောတိ? အဝိဇ္ဇာနိရောဓာ ဝေဒနာနိရောဓောတိ – ပစ္စယနိရောဓဋ္ဌေန ဝေဒနာယ အတ္ထင်္ဂမော ဝိဒိတော ဟောတိ. တဏှာနိရောဓာ ဝေဒနာနိရောဓောတိ ။ပေ။ ကမ္မနိရောဓာ ဝေဒနာနိရောဓောတိ။ပေ။ ဖဿနိရောဓာ ဝေဒနာနိရောဓောတိ ပစ္စယနိရောဓဋ္ဌေန ဝေဒနာယ အတ္ထင်္ဂမော ဝိဒိတော ဟောတိ. ဝိပရိဏာမလက္ခဏံ ပဿတောပိ ဝေဒနာယ အတ္ထင်္ဂမော ဝိဒိတော ဟောတိ. ဧဝံ ဝေဒနာယ အတ္ထင်္ဂမော ဝိဒိတော ဟောတိ. ဧဝံ ဝိဒိတာ ဝေဒနာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ဝိဒိတာ ဥပဋ္ဌဟန္တိ၊ ဝိဒိတာ အဗ္ဘတ္ထံ ဂစ္ဆန္တိ.

ကထံ ဝိဒိတာ သညာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ဝိဒိတာ ဥပဋ္ဌဟန္တိ၊ ဝိဒိတာ အဗ္ဘတ္ထံ ဂစ္ဆန္တိ? ကထံ သညာယ ဥပ္ပါဒေါ ဝိဒိတော ဟောတိ? အဝိဇ္ဇာသမုဒယာ သညာသမုဒယောတိ – ပစ္စယသမုဒယဋ္ဌေန သညာယ ဥပ္ပါဒေါ ဝိဒိတော ဟောတိ. တဏှာသမုဒယာ သညာသမုဒယောတိ။ပေ။ ကမ္မသမုဒယာ သညာသမုဒယောတိ။ပေ။ ဖဿသမုဒယာ သညာသမုဒယောတိ – ပစ္စယသမုဒယဋ္ဌေန သညာယ ဥပ္ပါဒေါ ဝိဒိတော ဟောတိ. နိဗ္ဗတ္တိလက္ခဏံ ပဿတောပိ သညာယ ဥပ္ပါဒေါ ဝိဒိတော ဟောတိ. ဧဝံ သညာယ ဥပ္ပါဒေါ ဝိဒိတော ဟောတိ.

ကထံ သညာယ ဥပဋ္ဌာနံ ဝိဒိတံ ဟောတိ? အနိစ္စတော မနသိကရောတော ခယတုပဋ္ဌာနံ ဝိဒိတံ ဟောတိ. ဒုက္ခတော မနသိကရောတော ဘယတုပဋ္ဌာနံ ဝိဒိတံ ဟောတိ. အနတ္တတော မနသိကရောတော သုညတုပဋ္ဌာနံ ဝိဒိတံ ဟောတိ. ဧဝံ သညာယ ဥပဋ္ဌာနံ ဝိဒိတံ ဟောတိ.

ကထံ သညာယ အတ္ထင်္ဂမော ဝိဒိတော ဟောတိ? အဝိဇ္ဇာနိရောဓာ သညာနိရောဓောတိ – ပစ္စယနိရောဓဋ္ဌေန သညာယ အတ္ထင်္ဂမော ဝိဒိတော ဟောတိ. တဏှာနိရောဓာ သညာနိရောဓောတိ။ပေ။ ကမ္မနိရောဓာ သညာနိရောဓောတိ။ပေ။ ဖဿနိရောဓာ သညာနိရောဓောတိ – ပစ္စယနိရောဓဋ္ဌေန သညာယ အတ္ထင်္ဂမော ဝိဒိတော ဟောတိ. ဝိပရိဏာမလက္ခဏံ ပဿတောပိ သညာယ အတ္ထင်္ဂမော ဝိဒိတော ဟောတိ. ဧဝံ သညာယ အတ္ထင်္ဂမော ဝိဒိတော ဟောတိ. ဧဝံ ဝိဒိတာ သညာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ဝိဒိတာ ဥပဋ္ဌဟန္တိ၊ ဝိဒိတာ အဗ္ဘတ္ထံ ဂစ္ဆန္တိ.

ကထံ ဝိဒိတာ ဝိတက္ကာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ဝိဒိတာ ဥပဋ္ဌဟန္တိ၊ ဝိဒိတာ အဗ္ဘတ္ထံ ဂစ္ဆန္တိ? ကထံ ဝိတက္ကာနံ ဥပ္ပါဒေါ ဝိဒိတော ဟောတိ? အဝိဇ္ဇာသမုဒယာ ဝိတက္ကသမုဒယောတိ – ပစ္စယသမုဒယဋ္ဌေန ဝိတက္ကာနံ ဥပ္ပါဒေါ ဝိဒိတော ဟောတိ. တဏှာသမုဒယာ ဝိတက္ကသမုဒယောတိ။ပေ။ ကမ္မသမုဒယာ ဝိတက္ကသမုဒယောတိ။ပေ။ သညာသမုဒယာ ဝိတက္ကသမုဒယောတိ – ပစ္စယသမုဒယဋ္ဌေန ဝိတက္ကာနံ ဥပ္ပါဒေါ ဝိဒိတော ဟောတိ. နိဗ္ဗတ္တိလက္ခဏံ ပဿတောပိ ဝိတက္ကာနံ ဥပ္ပါဒေါ ဝိဒိတော ဟောတိ. ဧဝံ ဝိတက္ကာနံ ဥပ္ပါဒေါ ဝိဒိတော ဟောတိ.

ကထံ ဝိတက္ကာနံ ဥပဋ္ဌာနံ ဝိဒိတံ ဟောတိ? အနိစ္စတော မနသိကရောတော ခယတုပဋ္ဌာနံ ဝိဒိတံ ဟောတိ. ဒုက္ခတော မနသိကရောတော ဘယတုပဋ္ဌာနံ ဝိဒိတံ ဟောတိ. အနတ္တတော မနသိကရောတော သုညတုပဋ္ဌာနံ ဝိဒိတံ ဟောတိ. ဧဝံ ဝိတက္ကာနံ ဥပဋ္ဌာနံ ဝိဒိတံ ဟောတိ.

ကထံ ဝိတက္ကာနံ အတ္ထင်္ဂမော ဝိဒိတော ဟောတိ? အဝိဇ္ဇာနိရောဓာ ဝိတက္ကနိရောဓောတိ – ပစ္စယနိရောဓဋ္ဌေန ဝိတက္ကာနံ အတ္ထင်္ဂမော ဝိဒိတော ဟောတိ. တဏှာနိရောဓာ ဝိတက္ကနိရောဓောတိ။ပေ။ ကမ္မနိရောဓာ ဝိတက္ကနိရောဓောတိ။ပေ။ သညာနိရောဓာ ဝိတက္ကနိရောဓောတိ – ပစ္စယနိရောဓဋ္ဌေန ဝိတက္ကာနံ အတ္ထင်္ဂမော ဝိဒိတော ဟောတိ. ဝိပရိဏာမလက္ခဏံ ပဿတောပိ ဝိတက္ကာနံ အတ္ထင်္ဂမော ဝိဒိတော ဟောတိ. ဧဝံ ဝိတက္ကာနံ အတ္ထင်္ဂမော ဝိဒိတော ဟောတိ. ဧဝံ ဝိဒိတာ ဝိတက္ကာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ဝိဒိတာ ဥပဋ္ဌဟန္တိ၊ ဝိဒိတာ အဗ္ဘတ္ထံ ဂစ္ဆန္တိ.

၁၆၈. ဒီဃံ အဿာသပဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနန္တော ဣန္ဒြိယာနိ သမောဓာနေတိ၊ ဂေါစရဉ္စ ပဇာနာတိ၊ သမတ္ထဉ္စ ပဋိဝိဇ္ဈတိ။ပေ။ မဂ္ဂံ သမောဓာနေတိ၊ ဓမ္မေ သမောဓာနေတိ၊ ဂေါစရဉ္စ ပဇာနာတိ၊ သမတ္ထဉ္စ ပဋိဝိဇ္ဈတိ.

ဣန္ဒြိယာနိ သမောဓာနေတီတိ ကထံ ဣန္ဒြိယာနိ သမောဓာနေတိ? အဓိမောက္ခဋ္ဌေန သဒ္ဓိန္ဒြိယံ သမောဓာနေတိ၊ ပဂ္ဂဟဋ္ဌေန ဝီရိယိန္ဒြိယံ သမောဓာနေတိ၊ ဥပဋ္ဌာနဋ္ဌေန သတိန္ဒြိယံ သမောဓာနေတိ၊ အဝိက္ခေပဋ္ဌေန သမာဓိန္ဒြိယံ သမောဓာနေတိ၊ ဒဿနဋ္ဌေန ပညိန္ဒြိယံ သမောဓာနေတိ. အယံ ပုဂ္ဂလော ဣမာနိ ဣန္ဒြိယာနိ ဣမသ္မိံ အာရမ္မဏေ သမောဓာနေတိ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘ဣန္ဒြိယာနိ သမောဓာနေတီ’’တိ.

ဂေါစရဉ္စ ပဇာနာတီတိ ယံ တဿ အာရမ္မဏံ၊ တံ တဿ ဂေါစရံ. ယံ တဿ ဂေါစရံ၊ တံ တဿ အာရမ္မဏံ. ပဇာနာတီတိ ပုဂ္ဂလော. ပဇာနနာ ပညာ.

သမန္တိ အာရမ္မဏဿ ဥပဋ္ဌာနံ သမံ၊ စိတ္တဿ အဝိက္ခေပေါ သမံ၊ စိတ္တဿ အဓိဋ္ဌာနံ သမံ၊ စိတ္တဿ ဝေါဒါနံ သမံ. အတ္ထောတိ အနဝဇ္ဇဋ္ဌော နိက္ကိလေသဋ္ဌော ဝေါဒါနဋ္ဌော ပရမဋ္ဌော. ပဋိဝိဇ္ဈတီတိ အာရမ္မဏဿ ဥပဋ္ဌာနဋ္ဌံ ပဋိဝိဇ္ဈတိ၊ စိတ္တဿ အဝိက္ခေပဋ္ဌံ ပဋိဝိဇ္ဈတိ၊ စိတ္တဿ အဓိဋ္ဌာနဋ္ဌံ ပဋိဝိဇ္ဈတိ၊ စိတ္တဿ ဝေါဒါနဋ္ဌံ ပဋိဝိဇ္ဈတိ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘သမတ္ထဉ္စ ပဋိဝိဇ္ဈတီ’’တိ.

ဗလာနိ သမောဓာနေတီတိ ကထံ ဗလာနိ သမောဓာနေတိ? အဿဒ္ဓိယေ အကမ္ပိယဋ္ဌေန သဒ္ဓါဗလံ သမောဓာနေတိ၊ ကောသဇ္ဇေ အကမ္ပိယဋ္ဌေန ဝီရိယဗလံ သမောဓာနေတိ၊ ပမာဒေ အကမ္ပိယဋ္ဌေန သတိဗလံ သမောဓာနေတိ၊ ဥဒ္ဓစ္စေ အကမ္ပိယဋ္ဌေန သမာဓိဗလံ သမောဓာနေတိ၊ အဝိဇ္ဇာယ အကမ္ပိယဋ္ဌေန ပညာဗလံ သမောဓာနေတိ. အယံ ပုဂ္ဂလော ဣမာနိ ဗလာနိ ဣမသ္မိံ အာရမ္မဏေ သမောဓာနေတိ. တေန ဝုစ္စတိ – ဗလာနိ သမောဓာနေတီတိ. ဂေါစရဉ္စ ပဇာနာတီတိ။ပေ။ တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘သမတ္ထဉ္စ ပဋိဝိဇ္ဈတီ’’တိ.

ဗောဇ္ဈင်္ဂေ သမောဓာနေတီတိ ကထံ ဗောဇ္ဈင်္ဂေ သမောဓာနေတိ? ဥပဋ္ဌာနဋ္ဌေန သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ သမောဓာနေတိ၊ ပဝိစယဋ္ဌေန ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ သမောဓာနေတိ၊ ပဂ္ဂဟဋ္ဌေန ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ သမောဓာနေတိ၊ ဖရဏဋ္ဌေန ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ သမောဓာနေတိ၊ ဥပသမဋ္ဌေန ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ သမောဓာနေတိ၊ အဝိက္ခေပဋ္ဌေန သမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ သမောဓာနေတိ၊ ပဋိသင်္ခါနဋ္ဌေန ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ သမောဓာနေတိ. အယံ ပုဂ္ဂလော ဣမေ ဗောဇ္ဈင်္ဂေ ဣမသ္မိံ အာရမ္မဏေ သမောဓာနေတိ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘ဗောဇ္ဈင်္ဂေ သမောဓာနေတီ’’တိ. ဂေါစရဉ္စ ပဇာနာတီတိ။ပေ။ တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘သမတ္ထဉ္စ ပဋိဝိဇ္ဈတီ’’တိ.

မဂ္ဂံ သမောဓာနေတီတိ ကထံ မဂ္ဂံ သမောဓာနေတိ? ဒဿနဋ္ဌေန သမ္မာဒိဋ္ဌိံ သမောဓာနေတိ၊ အဘိနိရောပနဋ္ဌေန သမ္မာသင်္ကပ္ပံ သမောဓာနေတိ၊ ပရိဂ္ဂဟဋ္ဌေန သမ္မာဝါစံ သမောဓာနေတိ၊ သမုဋ္ဌာနဋ္ဌေန သမ္မာကမ္မန္တံ သမောဓာနေတိ၊ ဝေါဒါနဋ္ဌေန သမ္မာအာဇီဝံ သမောဓာနေတိ၊ ပဂ္ဂဟဋ္ဌေန သမ္မာဝါယာမံ သမောဓာနေတိ၊ ဥပဋ္ဌာနဋ္ဌေန သမ္မာသတိံ သမောဓာနေတိ၊ အဝိက္ခေပဋ္ဌေန သမ္မာသမာဓိံ သမောဓာနေတိ. အယံ ပုဂ္ဂလော ဣမံ မဂ္ဂံ ဣမသ္မိံ အာရမ္မဏေ သမောဓာနေတိ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘မဂ္ဂံ သမောဓာနေတီ’’တိ. ဂေါစရဉ္စ ပဇာနာတီတိ။ပေ။ တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘သမတ္ထဉ္စ ပဋိဝိဇ္ဈတီ’’တိ.

ဓမ္မေ သမောဓာနေတီတိ ကထံ ဓမ္မေ သမောဓာနေတိ? အာဓိပတေယျဋ္ဌေန ဣန္ဒြိယာနိ သမောဓာနေတိ၊ အကမ္ပိယဋ္ဌေန ဗလာနိ သမောဓာနေတိ၊ နိယျာနဋ္ဌေန ဗောဇ္ဈင်္ဂေ သမောဓာနေတိ၊ ဟေတုဋ္ဌေန မဂ္ဂံ သမောဓာနေတိ၊ ဥပဋ္ဌာနဋ္ဌေန သတိပဋ္ဌာနံ သမောဓာနေတိ၊ ပဒဟနဋ္ဌေန သမ္မပ္ပဓာနံ သမောဓာနေတိ၊ ဣဇ္ဈနဋ္ဌေန ဣဒ္ဓိပါဒံ သမောဓာနေတိ တထဋ္ဌေန သစ္စံ သမောဓာနေတိ၊ အဝိက္ခေပဋ္ဌေန သမထံ သမောဓာနေတိ၊ အနုပဿနဋ္ဌေန ဝိပဿနံ သမောဓာနေတိ၊ ဧကရသဋ္ဌေန သမထဝိပဿနံ သမောဓာနေတိ၊ အနတိဝတ္တနဋ္ဌေန ယုဂနဒ္ဓံ သမောဓာနေတိ၊ သံဝရဋ္ဌေန သီလဝိသုဒ္ဓိံ သမောဓာနေတိ၊ အဝိက္ခေပဋ္ဌေန စိတ္တဝိသုဒ္ဓိံ သမောဓာနေတိ၊ ဒဿနဋ္ဌေန ဒိဋ္ဌိဝိသုဒ္ဓိံ သမောဓာနေတိ၊ ဝိမုတ္တဋ္ဌေန ဝိမောက္ခံ သမောဓာနေတိ၊ ပဋိဝေဓဋ္ဌေန ဝိဇ္ဇံ သမောဓာနေတိ၊ ပရိစ္စာဂဋ္ဌေန ဝိမုတ္တိံ သမောဓာနေတိ၊ သမုစ္ဆေဒဋ္ဌေန ခယေ ဉာဏံ သမောဓာနေတိ၊ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓဋ္ဌေန အနုပ္ပါဒေ ဉာဏံ သမောဓာနေတိ၊ ဆန္ဒံ မူလဋ္ဌေန သမောဓာနေတိ၊ မနသိကာရံ သမုဋ္ဌာနဋ္ဌေန သမောဓာနေတိ၊ ဖဿံ သမောဓာနဋ္ဌေန သမောဓာနေတိ၊ ဝေဒနံ သမောသရဏဋ္ဌေန သမောဓာနေတိ၊ သမာဓိံ ပမုခဋ္ဌေန သမောဓာနေတိ၊ သတိံ အာဓိပတေယျဋ္ဌေန သမောဓာနေတိ၊ ပညံ တတုတ္တရဋ္ဌေန သမောဓာနေတိ၊ ဝိမုတ္တိံ သာရဋ္ဌေန သမောဓာနေတိ၊ အမတောဂဓံ နိဗ္ဗာနံ ပရိယောသာနဋ္ဌေန သမောဓာနေတိ. အယံ ပုဂ္ဂလော ဣမေ ဓမ္မေ ဣမသ္မိံ အာရမ္မဏေ သမောဓာနေတိ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘ဓမ္မေ သမောဓာနေတီ’’တိ.

ဂေါစရဉ္စ ပဇာနာတီတိ ယံ တဿ အာရမ္မဏံ၊ တံ တဿ ဂေါစရံ. ယံ တဿ ဂေါစရံ၊ တံ တဿ အာရမ္မဏံ ပဇာနာတီတိ ပုဂ္ဂလော. ပဇာနနာ ပညာ. သမန္တိ အာရမ္မဏဿ ဥပဋ္ဌာနံ သမံ၊ စိတ္တဿ အဝိက္ခေပေါ သမံ၊ စိတ္တဿ အဓိဋ္ဌာနံ သမံ၊ စိတ္တဿ ဝေါဒါနံ သမံ. အတ္ထောတိ အနဝဇ္ဇဋ္ဌော နိက္ကိလေသဋ္ဌော ဝေါဒါနဋ္ဌော ပရမဋ္ဌော. ပဋိဝိဇ္ဈတီတိ အာရမ္မဏဿ ဥပဋ္ဌာနဋ္ဌံ ပဋိဝိဇ္ဈတိ၊ စိတ္တဿ အဝိက္ခေပဋ္ဌံ ပဋိဝိဇ္ဈတိ၊ စိတ္တဿ အဓိဋ္ဌာနဋ္ဌံ ပဋိဝိဇ္ဈတိ၊ စိတ္တဿ ဝေါဒါနဋ္ဌံ ပဋိဝိဇ္ဈတိ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘သမတ္ထဉ္စ ပဋိဝိဇ္ဈတီ’’တိ.

၁၆၉. ကထံ ရဿံ အဿသန္တော ‘‘ရဿံ အဿသာမီ’’တိ ပဇာနာတိ၊ ရဿံ ပဿသန္တော ‘‘ရဿံ ပဿသာမီ’’တိ ပဇာနာတိ? ရဿံ အဿာသံ ဣတ္တရသင်္ခါတေ အဿသတိ၊ ရဿံ ပဿာသံ ဣတ္တရသင်္ခါတေ ပဿသတိ၊ ရဿံ အဿာသပဿာသံ ဣတ္တရသင်္ခါတေ အဿသတိပိ ပဿသတိပိ. ရဿံ အဿာသပဿာသံ ဣတ္တရသင်္ခါတေ အဿသတောပိ ပဿသတောပိ ဆန္ဒော ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ဆန္ဒဝသေန တတော သုခုမတရံ ရဿံ အဿာသံ ဣတ္တရသင်္ခါတေ အဿသတိ. ဆန္ဒဝသေန တတော သုခုမတရံ ရဿံ ပဿာသံ ဣတ္တရသင်္ခါတေ ပဿသတိ. ဆန္ဒဝသေန တတော သုခုမတရံ ရဿံ အဿာသပဿာသံ ဣတ္တရသင်္ခါတေ အဿသတိပိ ပဿသတိပိ. ဆန္ဒဝသေန တတော သုခုမတရံ ရဿံ အဿာသပဿာသံ ဣတ္တရသင်္ခါတေ အဿသတောပိ ပဿသတောပိ ပါမောဇ္ဇံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ပါမောဇ္ဇဝသေန တတော သုခုမတရံ ရဿံ အဿာသံ ဣတ္တရသင်္ခါတေ အဿသတိ၊ ပါမောဇ္ဇဝသေန တတော သုခုမတရံ ရဿံ ပဿာသံ ဣတ္တရသင်္ခါတေ ပဿသတိ၊ ပါမောဇ္ဇဝသေန တတော သုခုမတရံ ရဿံ အဿာသပဿာသံ ဣတ္တရသင်္ခါတေ အဿသတိပိ ပဿသတိပိ. ပါမောဇ္ဇဝသေန တတော သုခုမတရံ ရဿံ အဿာသပဿာသံ ဣတ္တရသင်္ခါတေ အဿသတောပိ ပဿသတောပိ ရဿာ အဿာသပဿာသာ စိတ္တံ ဝိဝတ္တတိ၊ ဥပေက္ခာ သဏ္ဌာတိ. ဣမေဟိ နဝဟာကာရေဟိ ရဿာ အဿာသပဿာသာ ကာယော ဥပဋ္ဌာနံ သတိ အနုပဿနာ ဉာဏံ. ကာယော ဥပဋ္ဌာနံ၊ နော သတိ၊ သတိ ဥပဋ္ဌာနဉ္စေဝ သတိ စ. တာယ သတိယာ တေန ဉာဏေန တံ ကာယံ အနုပဿတိ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘ကာယေ ကာယာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနဘာဝနာ’’တိ.

အနုပဿတီတိ ကထံ တံ ကာယံ အနုပဿတိ။ပေ။ ဧဝံ တံ ကာယံ အနုပဿတိ. ဘာဝနာတိ စတဿော ဘာဝနာ။ပေ။ အာသေဝနဋ္ဌေန ဘာဝနာ. ရဿံ အဿာသပဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော ဝိဒိတာ ဝေဒနာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ။ပေ။ ရဿံ အဿာသပဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနန္တော ဣန္ဒြိယာနိ သမောဓာနေတိ။ပေ။ တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘သမတ္ထဉ္စ ပဋိဝိဇ္ဈတီ’’တိ.

၁၇၀. ကထံ ‘‘သဗ္ဗကာယပဋိသံဝေဒီ အဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ၊ ‘‘သဗ္ဗကာယပဋိသံဝေဒီ ပဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ? ကာယောတိ ဒွေ ကာယာ – နာမကာယော စ ရူပကာယော စ. ကတမော နာမကာယော? ဝေဒနာ၊ သညာ၊ စေတနာ၊ ဖဿော၊ မနသိကာရော၊ နာမဉ္စ နာမကာယော စ၊ ယေ စ ဝုစ္စန္တိ စိတ္တသင်္ခါရာ – အယံ နာမကာယော. ကတမော ရူပကာယော? စတ္တာရော စ မဟာဘူတာ၊ စတုန္နဉ္စ မဟာဘူတာနံ ဥပါဒါယရူပံ၊ အဿာသော စ ပဿာသော စ၊ နိမိတ္တဉ္စ ဥပနိဗန္ဓနာ၊ ယေ စ ဝုစ္စန္တိ ကာယသင်္ခါရာ – အယံ ရူပကာယော.

ကထံ တေ ကာယာ ပဋိဝိဒိတာ ဟောန္တိ? ဒီဃံ အဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော သတိ ဥပဋ္ဌိတာ ဟောတိ. တာယ သတိယာ တေန ဉာဏေန တေ ကာယာ ပဋိဝိဒိတာ ဟောန္တိ. ဒီဃံ ပဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော သတိ ဥပဋ္ဌိတာ ဟောတိ. တာယ သတိယာ တေန ဉာဏေန တေ ကာယာ ပဋိဝိဒိတာ ဟောန္တိ. ရဿံ အဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော သတိ ဥပဋ္ဌိတာ ဟောတိ. တာယ သတိယာ တေန ဉာဏေန တေ ကာယာ ပဋိဝိဒိတာ ဟောန္တိ. ရဿံ ပဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော သတိ ဥပဋ္ဌိတာ ဟောတိ. တာယ သတိယာ တေန ဉာဏေန တေ ကာယာ ပဋိဝိဒိတာ ဟောန္တိ.

အာဝဇ္ဇတော တေ ကာယာ ပဋိဝိဒိတာ ဟောန္တိ၊ ပဇာနတော တေ ကာယာ ပဋိဝိဒိတာ ဟောန္တိ၊ ပဿတော တေ ကာယာ ပဋိဝိဒိတာ ဟောန္တိ၊ ပစ္စဝေက္ခတော တေ ကာယာ ပဋိဝိဒိတာ ဟောန္တိ၊ စိတ္တံ အဓိဋ္ဌဟတော တေ ကာယာ ပဋိဝိဒိတာ ဟောန္တိ၊ သဒ္ဓါယ အဓိမုစ္စတော တေ ကာယာ ပဋိဝိဒိတာ ဟောန္တိ၊ ဝီရိယံ ပဂ္ဂဏှတော တေ ကာယာ ပဋိဝိဒိတာ ဟောန္တိ၊ သတိံ ဥပဋ္ဌာပယတော တေ ကာယာ ပဋိဝိဒိတာ ဟောန္တိ၊ စိတ္တံ သမာဒဟတော တေ ကာယာ ပဋိဝိဒိတာ ဟောန္တိ၊ ပညာယ ပဇာနတော တေ ကာယာ ပဋိဝိဒိတာ ဟောန္တိ၊ အဘိညေယျံ အဘိဇာနတော တေ ကာယာ ပဋိဝိဒိတာ ဟောန္တိ၊ ပရိညေယျံ ပရိဇာနတော တေ ကာယာ ပဋိဝိဒိတာ ဟောန္တိ၊ ပဟာတဗ္ဗံ ပဇဟတော တေ ကာယာ ပဋိဝိဒိတာ ဟောန္တိ၊ ဘာဝေတဗ္ဗံ ဘာဝယတော တေ ကာယာ ပဋိဝိဒိတာ ဟောန္တိ၊ သစ္ဆိကာတဗ္ဗံ သစ္ဆိကရောတော တေ ကာယာ ပဋိဝိဒိတာ ဟောန္တိ. ဧဝံ တေ ကာယာ ပဋိဝိဒိတာ ဟောန္တိ. သဗ္ဗကာယပဋိသံဝေဒီ အဿာသပဿာသာ ကာယော ဥပဋ္ဌာနံ သတိ အနုပဿနာ ဉာဏံ. ကာယော ဥပဋ္ဌာနံ၊ နော သတိ. သတိ ဥပဋ္ဌာနဉ္စေဝ သတိ စ. တာယ သတိယာ တေန ဉာဏေန တံ ကာယံ အနုပဿတိ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘ကာယေ ကာယာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနဘာဝနာ’’တိ.

အနုပဿတီတိ ကထံ တံ ကာယံ အနုပဿတိ။ပေ။ ဧဝံ တံ ကာယံ အနုပဿတိ. ဘာဝနာတိ စတဿော ဘာဝနာ။ပေ။ အာသေဝနဋ္ဌေန ဘာဝနာ.

သဗ္ဗကာယပဋိသံဝေဒီ အဿာသပဿာသာနံ [အဿာသပဿာသာ (သျာ.)] သံဝရဋ္ဌေန သီလဝိသုဒ္ဓိ၊ အဝိက္ခေပဋ္ဌေန စိတ္တဝိသုဒ္ဓိ၊ ဒဿနဋ္ဌေန ဒိဋ္ဌိဝိသုဒ္ဓိ. ယော တတ္ထ သံဝရဋ္ဌော၊ အယံ အဓိသီလသိက္ခာ. ယော တတ္ထ အဝိက္ခေပဋ္ဌော၊ အယံ အဓိစိတ္တသိက္ခာ. ယော တတ္ထ ဒဿနဋ္ဌော၊ အယံ အဓိပညာသိက္ခာ. ဣမာ တိဿော သိက္ခာယော အာဝဇ္ဇန္တော သိက္ခတိ၊ ဇာနန္တော သိက္ခတိ၊ ပဿန္တော သိက္ခတိ၊ ပစ္စဝေက္ခန္တော သိက္ခတိ၊ စိတ္တံ အဓိဋ္ဌဟန္တော သိက္ခတိ၊ သဒ္ဓါယ အဓိမုစ္စန္တော သိက္ခတိ၊ ဝီရိယံ ပဂ္ဂဏှန္တော သိက္ခတိ၊ သတိံ ဥပဋ္ဌပေန္တော သိက္ခတိ၊ စိတ္တံ သမာဒဟန္တော သိက္ခတိ၊ ပညာယ ပဇာနန္တော သိက္ခတိ၊ အဘိညေယျံ အဘိဇာနန္တော သိက္ခတိ၊ ပရိညေယျံ ပရိဇာနန္တော သိက္ခတိ၊ ပဟာတဗ္ဗံ ပဇဟန္တော သိက္ခတိ၊ ဘာဝေတဗ္ဗံ ဘာဝေန္တော သိက္ခတိ၊ သစ္ဆိကာတဗ္ဗံ သစ္ဆိကရောန္တော သိက္ခတိ.

သဗ္ဗကာယပဋိသံဝေဒီ အဿာသပဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော ဝိဒိတာ ဝေဒနာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ။ပေ။ သဗ္ဗကာယပဋိသံဝေဒီ အဿာသပဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနန္တော ဣန္ဒြိယာနိ သမောဓာနေတိ။ပေ။ တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘သမတ္ထဉ္စ ပဋိဝိဇ္ဈတီ’’တိ.

၁၇၁. ကထံ ‘‘ပဿမ္ဘယံ ကာယသင်္ခါရံ အဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ၊ ‘‘ပဿမ္ဘယံ ကာယသင်္ခါရံ ပဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ? ကတမော ကာယသင်္ခါရော? ဒီဃံ အဿာသာ ကာယိကာ. ဧတေ ဓမ္မာ ကာယပဋိဗဒ္ဓါ ကာယသင်္ခါရာ. တေ ကာယသင်္ခါရေ ပဿမ္ဘေန္တော နိရောဓေန္တော ဝူပသမေန္တော သိက္ခတိ. ဒီဃံ ပဿာသာ ကာယိကာ. ဧတေ ဓမ္မာ ကာယပဋိဗဒ္ဓါ ကာယသင်္ခါရာ. တေ ကာယသင်္ခါရေ ပဿမ္ဘေန္တော နိရောဓေန္တော ဝူပသမေန္တော သိက္ခတိ. ရဿံ အဿာသာ ရဿံ ပဿာသာ. သဗ္ဗကာယပဋိသံဝေဒီ အဿာသာ သဗ္ဗကာယပဋိသံဝေဒီ ပဿာသာ ကာယိကာ. ဧတေ ဓမ္မာ ကာယပဋိဗဒ္ဓါ ကာယသင်္ခါရာ. တေ ကာယသင်္ခါရေ ပဿမ္ဘေန္တော နိရောဓေန္တော ဝူပသမေန္တော သိက္ခတိ.

ယထာရူပေဟိ ကာယသင်္ခါရေဟိ ယာ ကာယဿ အာနမနာ ဝိနမနာ သန္နမနာ ပဏမနာ ဣဉ္ဇနာ ဖန္ဒနာ စလနာ ပကမ္ပနာ – ပဿမ္ဘယံ ကာယသင်္ခါရံ အဿသိဿာမီတိ သိက္ခတိ၊ ပဿမ္ဘယံ ကာယသင်္ခါရံ ပဿသိဿာမီတိ သိက္ခတိ. ယထာရူပေဟိ ကာယသင်္ခါရေဟိ ယာ ကာယဿ န အာနမနာ န ဝိနမနာ န သန္နမနာ န ပဏမနာ အနိဉ္ဇနာ အဖန္ဒနာ အစလနာ အကမ္ပနာ သန္တံ သုခုမံ ပဿမ္ဘယံ ကာယသင်္ခါရံ အဿသိဿာမီတိ သိက္ခတိ၊ ပဿမ္ဘယံ ကာယသင်္ခါရံ ပဿသိဿာမီတိ သိက္ခတိ.

ဣတိ ကိရ ‘‘ပဿမ္ဘယံ ကာယသင်္ခါရံ အဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ၊ ‘‘ပဿမ္ဘယံ ကာယသင်္ခါရံ ပဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ. ဧဝံ သန္တေ ဝါတူပလဒ္ဓိယာ စ ပဘာဝနာ န ဟောတိ၊ အဿာသပဿာသာနဉ္စ ပဘာဝနာ န ဟောတိ၊ အာနာပါနဿတိယာ စ ပဘာဝနာ န ဟောတိ၊ အာနာပါနဿတိသမာဓိဿ စ ပဘာဝနာ န ဟောတိ၊ န စ နံ တံ သမာပတ္တိံ ပဏ္ဍိတာ သမာပဇ္ဇန္တိပိ ဝုဋ္ဌဟန္တိပိ.

ဣတိ ကိရ ‘‘ပဿမ္ဘယံ ကာယသင်္ခါရံ အဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ၊ ‘‘ပဿမ္ဘယံ ကာယသင်္ခါရံ ပဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ. ဧဝံ သန္တေ ဝါတူပလဒ္ဓိယာ စ ပဘာဝနာ ဟောတိ၊ အဿာသပဿာသာနဉ္စ ပဘာဝနာ ဟောတိ၊ အာနာပါနဿတိယာ စ ပဘာဝနာ ဟောတိ. အာနာပါနဿတိသမာဓိဿ စ ပဘာဝနာ ဟောတိ၊ တဉ္စ နံ သမာပတ္တိံ ပဏ္ဍိတာ သမာပဇ္ဇန္တိပိ ဝုဋ္ဌဟန္တိပိ. ယထာ ကထံ ဝိယ? သေယျထာပိ ကံသေ အာကောဋိတေ ပဌမံ ဩဠာရိကာ သဒ္ဒါ ပဝတ္တန္တိ. ဩဠာရိကာနံ သဒ္ဒါနံ နိမိတ္တံ သုဂ္ဂဟိတတ္တာ သုမနသိကတတ္တာ သူပဓာရိတတ္တာ နိရုဒ္ဓေပိ ဩဠာရိကေ သဒ္ဒေ၊ အထ ပစ္ဆာ သုခုမကာ သဒ္ဒါ ပဝတ္တန္တိ. သုခုမကာနံ သဒ္ဒါနံ နိမိတ္တံ သုဂ္ဂဟိတတ္တာ သုမနသိကတတ္တာ သူပဓာရိတတ္တာ နိရုဒ္ဓေပိ သုခုမကေ သဒ္ဒေ၊ အထ ပစ္ဆာ သုခုမသဒ္ဒနိမိတ္တာရမ္မဏတာပိ စိတ္တံ ပဝတ္တတိ. ဧဝမေဝံ ပဌမံ ဩဠာရိကာ အဿာသပဿာသာ ပဝတ္တန္တိ၊ ဩဠာရိကာနံ အဿာသပဿာသာနံ နိမိတ္တံ သုဂ္ဂဟိတတ္တာ သုမနသိကတတ္တာ သူပဓာရိတတ္တာ နိရုဒ္ဓေပိ ဩဠာရိကေ အဿာသပဿာသေ၊ အထ ပစ္ဆာ သုခုမကာ အဿာသပဿာသာ ပဝတ္တန္တိ. သုခုမကာနံ အဿာသပဿာသာနံ နိမိတ္တံ သုဂ္ဂဟိတတ္တာ သုမနသိကတတ္တာ သူပဓာရိတတ္တာ နိရုဒ္ဓေပိ သုခုမကေ အဿာသပဿာသေ၊ အထ ပစ္ဆာ သုခုမကအဿာသပဿာသာနံ နိမိတ္တာရမ္မဏတာပိ စိတ္တံ န ဝိက္ခေပံ ဂစ္ဆတိ.

ဧဝံ သန္တေ ဝါတူပလဒ္ဓိယာ စ ပဘာဝနာ ဟောတိ၊ အဿာသပဿာသာနဉ္စ ပဘာဝနာ ဟောတိ၊ အာနာပါနဿတိယာ စ ပဘာဝနာ ဟောတိ၊ အာနာပါနဿတိသမာဓိဿ စ ပဘာဝနာ ဟောတိ၊ တဉ္စ နံ သမာပတ္တိံ ပဏ္ဍိတာ သမာပဇ္ဇန္တိပိ ဝုဋ္ဌဟန္တိပိ. ပဿမ္ဘယံ ကာယသင်္ခါရံ အဿာသပဿာသာ ကာယော ဥပဋ္ဌာနံ သတိ အနုပဿနာ ဉာဏံ. ကာယော ဥပဋ္ဌာနံ၊ နော သတိ၊ သတိ ဥပဋ္ဌာနဉ္စေဝ သတိ စ. တာယ သတိယာ တေန ဉာဏေန တံ ကာယံ အနုပဿတိ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘ကာယေ ကာယာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနဘာဝနာ’’တိ.

အနုပဿတီတိ ကထံ တံ ကာယံ အနုပဿတိ။ပေ။ ဧဝံ တံ ကာယံ အနုပဿတိ. ဘာဝနာတိ စတဿော ဘာဝနာ။ပေ။ အာသေဝနဋ္ဌေန ဘာဝနာ. ပဿမ္ဘယံ ကာယသင်္ခါရံ၊ အဿာသပဿာသာနံ သံဝရဋ္ဌေန သီလဝိသုဒ္ဓိ၊ အဝိက္ခေပဋ္ဌေန စိတ္တဝိသုဒ္ဓိ၊ ဒဿနဋ္ဌေန ဒိဋ္ဌိဝိသုဒ္ဓိ. ယော တတ္ထ သံဝရဋ္ဌော၊ အယံ အဓိသီလသိက္ခာ၊ ယော တတ္ထ အဝိက္ခေပဋ္ဌော၊ အယံ အဓိစိတ္တသိက္ခာ၊ ယော တတ္ထ ဒဿနဋ္ဌော အယံ အဓိပညာသိက္ခာ. ဣမာ တိဿော သိက္ခာယော အာဝဇ္ဇန္တော သိက္ခတိ။ပေ။ သစ္ဆိကာတဗ္ဗံ သစ္ဆိကရောန္တော သိက္ခတိ၊ ပဿမ္ဘယံ ကာယသင်္ခါရံ အဿာသပဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော ဝိဒိတာ ဝေဒနာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ။ပေ။ ပဿမ္ဘယံ ကာယသင်္ခါရံ အဿာသပဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနန္တော ဣန္ဒြိယာနိ သမောဓာနေတိ။ပေ။ တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘သမတ္ထဉ္စ ပဋိဝိဇ္ဈတီ’’တိ.

အဋ္ဌ အနုပဿနာဉာဏာနိ၊ အဋ္ဌ စ ဥပဋ္ဌာနာနုဿတိယော၊ စတ္တာရိ သုတ္တန္တိကဝတ္ထူနိ ကာယေ ကာယာနုပဿနာယ.

ဘာဏဝါရော.

ဒုတိယစတုက္ကနိဒ္ဒေသော

၁၇၂. ကထံ ‘‘ပီတိပဋိသံဝေဒီ အဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ ‘‘ပီတိပဋိသံဝေဒီ ပဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ? ကတမာ ပီတိ? ဒီဃံ အဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ပီတိ ပါမောဇ္ဇံ. ယာ ပီတိ ပါမောဇ္ဇံ အာမောဒနာ ပမောဒနာ ဟာသော ပဟာသော ဝိတ္တိ ဩဒဂျံ အတ္တမနတာ. စိတ္တဿ ဒီဃံ ပဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ပီတိ ပါမောဇ္ဇံ။ပေ။ ရဿံ အဿာသဝသေန၊ ရဿံ ပဿာသဝသေန၊ သဗ္ဗကာယပဋိသံဝေဒီ အဿာသဝသေန၊ သဗ္ဗကာယပဋိသံဝေဒီ ပဿာသဝသေန၊ ပဿမ္ဘယံ ကာယသင်္ခါရံ အဿာသဝသေန၊ ပဿမ္ဘယံ ကာယသင်္ခါရံ ပဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ပီတိ ပါမောဇ္ဇံ. ယာ ပီတိ ပါမောဇ္ဇံ အာမောဒနာ ပမောဒနာ ဟာသော ပဟာသော ဝိတ္တိ ဩဒဂျံ အတ္တမနတာ စိတ္တဿ – အယံ ပီတိ.

ကထံ သာ ပီတိ ပဋိဝိဒိတာ ဟောတိ? ဒီဃံ အဿာသပဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော သတိ ဥပဋ္ဌိတာ ဟောတိ. တာယ သတိယာ တေန ဉာဏေန သာ ပီတိ ပဋိဝိဒိတာ ဟောတိ. ဒီဃံ ပဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော သတိ ဥပဋ္ဌိတာ ဟောတိ. တာယ သတိယာ တေန ဉာဏေန သာ ပီတိ ပဋိဝိဒိတာ ဟောတိ. ရဿံ အဿာသဝသေန။ပေ။ ရဿံ ပဿာသဝသေန။ သဗ္ဗကာယပဋိသံဝေဒီ အဿာသဝသေန။ သဗ္ဗကာယပဋိသံဝေဒီ ပဿာသဝသေန။ ပဿမ္ဘယံ ကာယသင်္ခါရံ အဿာသဝသေန။ ပဿမ္ဘယံ ကာယသင်္ခါရံ ပဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော သတိ ဥပဋ္ဌိတာ ဟောတိ. တာယ သတိယာ တေန ဉာဏေန သာ ပီတိ ပဋိဝိဒိတာ ဟောတိ. အာဝဇ္ဇတော သာ ပီတိ ပဋိဝိဒိတာ ဟောတိ၊ ဇာနတော။ပေ။ ပဿတော။ ပစ္စဝေက္ခတော။ စိတ္တံ အဓိဋ္ဌဟတော။ သဒ္ဓါယ အဓိမုစ္စတော။ ဝီရိယံ ပဂ္ဂဏှတော။ သတိံ ဥပဋ္ဌာပယတော။ စိတ္တံ သမာဒဟတော။ ပညာယ ပဇာနတော။ အဘိညေယျံ အဘိဇာနတော။ ပရိညေယျံ ပရိဇာနတော။ ပဟာတဗ္ဗံ ပဇဟတော။ ဘာဝေတဗ္ဗံ ဘာဝယတော။ သစ္ဆိကာတဗ္ဗံ သစ္ဆိကရောတော သာ ပီတိ ပဋိဝိဒိတာ ဟောတိ. ဧဝံ သာ ပီတိ ပဋိဝိဒိတာ ဟောတိ.

ပီတိပဋိသံဝေဒီ အဿာသပဿာသဝသေန ဝေဒနာ ဥပဋ္ဌာနံ သတိ အနုပဿနာ ဉာဏံ. ဝေဒနာ ဥပဋ္ဌာနံ၊ နော သတိ၊ သတိ ဥပဋ္ဌာနဉ္စေဝ သတိ စ. တာယ သတိယာ တေန ဉာဏေန တံ ဝေဒနံ အနုပဿတိ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနဘာဝနာ’’တိ.

အနုပဿတီတိ ကထံ တံ ဝေဒနံ အနုပဿတိ? အနိစ္စတော အနုပဿတိ။ပေ။ ဧဝံ တံ ဝေဒနံ အနုပဿတိ. ဘာဝနာတိ စတဿော ဘာဝနာ။ပေ။ အာသေဝနဋ္ဌေန ဘာဝနာ. ပီတိပဋိသံဝေဒီ အဿာသပဿာသာနံ သံဝရဋ္ဌေန သီလဝိသုဒ္ဓိ။ပေ။ ပီတိပဋိသံဝေဒီ အဿာသပဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော။ပေ။ ပဇာနန္တော ဣန္ဒြိယာနိ သမောဓာနေတိ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘သမတ္ထဉ္စ ပဋိဝိဇ္ဈတီ’’တိ.

၁၇၃. ကထံ ‘‘သုခပဋိသံဝေဒီ အဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ၊ ‘‘သုခပဋိသံဝေဒီ ပဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ? သုခန္တိ ဒွေ သုခါနိ – ကာယိကဉ္စ သုခံ၊ စေတသိကဉ္စ သုခံ. ကတမံ ကာယိကံ သုခံ? ယံ ကာယိကံ သာတံ ကာယိကံ သုခံ၊ ကာယသမ္ဖဿဇံ သာတံ သုခံ ဝေဒယိတံ၊ ကာယသမ္ဖဿဇာ သာတာ သုခါ ဝေဒနာ – ဣဒံ ကာယိကံ သုခံ. ကတမံ စေတသိကံ သုခံ? ယံ စေတသိကံ သာတံ စေတသိကံ သုခံ၊ စေတောသမ္ဖဿဇံ သာတံ သုခံ ဝေဒယိတံ၊ စေတောသမ္ဖဿဇာ သာတာ သုခါ ဝေဒနာ – ဣဒံ စေတသိကံ သုခံ.

ကထံ တေ သုခါ ပဋိဝိဒိတာ ဟောန္တိ? ဒီဃံ အဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော သတိ ဥပဋ္ဌိတာ ဟောတိ. တာယ သတိယာ တေန ဉာဏေန တေ သုခါ ပဋိဝိဒိတာ ဟောန္တိ. ဒီဃံ ပဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော သတိ ဥပဋ္ဌိတာ ဟောတိ. တာယ သတိယာ တေန ဉာဏေန တေ သုခါ ပဋိဝိဒိတာ ဟောန္တိ။ပေ။ သစ္ဆိကာတဗ္ဗံ သစ္ဆိကရောတော တေ သုခါ ပဋိဝိဒိတာ ဟောန္တိ. ဧဝံ တေ သုခါ ပဋိဝိဒိတာ ဟောန္တိ. သုခပဋိသံဝေဒီ အဿာသပဿာသဝသေန ဝေဒနာ ဥပဋ္ဌာနံ သတိ အနုပဿနာ ဉာဏံ. ဝေဒနာ ဥပဋ္ဌာနံ၊ နော သတိ၊ သတိ ဥပဋ္ဌာနဉ္စေဝ သတိ စ. တာယ သတိယာ တေန ဉာဏေန တံ ဝေဒနံ အနုပဿတိ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနဘာဝနာ’’တိ.

အနုပဿတီတိ ကထံ တံ ဝေဒနံ အနုပဿတိ. အနိစ္စတော အနုပဿတိ။ပေ။ ဧဝံ တံ ဝေဒနံ အနုပဿတိ. ဘာဝနာတိ စတဿော ဘာဝနာ။ပေ။ အာသေဝနဋ္ဌေန ဘာဝနာ. သုခပဋိသံဝေဒီ အဿာသပဿာသာနံ သံဝရဋ္ဌေန သီလဝိသုဒ္ဓိ။ပေ။ သုခပဋိသံဝေဒီ အဿာသပဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော။ပေ။ ပဇာနန္တော ဣန္ဒြိယာနိ သမောဓာနေတိ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘သမတ္ထဉ္စ ပဋိဝိဇ္ဈတီ’’တိ.

၁၇၄. ကထံ ‘‘စိတ္တသင်္ခါရပဋိသံဝေဒီ အဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ၊ ‘‘စိတ္တသင်္ခါရပဋိသံဝေဒီ ပဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ? ကတမော စိတ္တသင်္ခါရော? ဒီဃံ အဿာသဝသေန သညာ စ ဝေဒနာ စ စေတသိကာ – ဧတေ ဓမ္မာ စိတ္တပဋိဗဒ္ဓါ စိတ္တသင်္ခါရာ. ဒီဃံ ပဿာသဝသေန သညာ စ ဝေဒနာ စ စေတသိကာ – ဧတေ ဓမ္မာ စိတ္တပဋိဗဒ္ဓါ စိတ္တသင်္ခါရာ။ပေ။ သုခပဋိသံဝေဒီ အဿာသဝသေန။ သုခပဋိသံဝေဒီ ပဿာသဝသေန သညာ စ ဝေဒနာ စ စေတသိကာ – ဧတေ ဓမ္မာ စိတ္တပဋိဗဒ္ဓါ စိတ္တသင်္ခါရာ – အယံ စိတ္တသင်္ခါရော.

ကထံ တေ စိတ္တသင်္ခါရာ ပဋိဝိဒိတာ ဟောန္တိ? ဒီဃံ အဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော သတိ ဥပဋ္ဌိတာ ဟောတိ. တာယ သတိယာ တေန ဉာဏေန တေ စိတ္တသင်္ခါရာ ပဋိဝိဒိတာ ဟောန္တိ. ဒီဃံ ပဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော သတိ ဥပဋ္ဌိတာ ဟောတိ. တာယ သတိယာ တေန ဉာဏေန တေ စိတ္တသင်္ခါရာ ပဋိဝိဒိတာ ဟောန္တိ။ပေ။ သစ္ဆိကာတဗ္ဗံ သစ္ဆိကရောတော တေ စိတ္တသင်္ခါရာ ပဋိဝိဒိတာ ဟောန္တိ. ဧဝံ တေ စိတ္တသင်္ခါရာ ပဋိဝိဒိတာ ဟောန္တိ. စိတ္တသင်္ခါရပဋိသံဝေဒီ အဿာသပဿာသဝသေန ဝေဒနာ ဥပဋ္ဌာနံ သတိ အနုပဿနာ ဉာဏံ ဝေဒနာ ဥပဋ္ဌာနံ၊ နော သတိ၊ သတိ ဥပဋ္ဌာနဉ္စေဝ သတိ စ. တာယ သတိယာ တေ ဉာဏေန တံ ဝေဒနံ အနုပဿတိ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနဘာဝနာ’’တိ.

အနုပဿတီတိ ကထံ တံ ဝေဒနံ အနုပဿတိ? အနိစ္စတော အနုပဿတိ။ပေ။ ဧဝံ တံ ဝေဒနံ အနုပဿတိ. ဘာဝနာတိ စတဿော ဘာဝနာ။ပေ။ အာသေဝနဋ္ဌေန ဘာဝနာ. စိတ္တသင်္ခါရပဋိသံဝေဒီ အဿာသပဿာသာနံ သံဝရဋ္ဌေန သီလဝိသုဒ္ဓိ။ပေ။ စိတ္တသင်္ခါရပဋိသံဝေဒီ အဿာသပဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော။ပေ။ ပဇာနန္တော ဣန္ဒြိယာနိ သမောဓာနေတိ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘သမတ္ထဉ္စ ပဋိဝိဇ္ဈတီ’’တိ.

၁၇၅. ကထံ ‘‘ပဿမ္ဘယံ စိတ္တသင်္ခါရံ အဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ၊ ‘‘ပဿမ္ဘယံ စိတ္တသင်္ခါရံ ပဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ? ကတမော စိတ္တသင်္ခါရော? ဒီဃံ အဿာသဝသေန သညာ စ ဝေဒနာ စ စေတသိကာ – ဧတေ ဓမ္မာ စိတ္တပဋိဗဒ္ဓါ စိတ္တသင်္ခါရာ. တေ စိတ္တသင်္ခါရေ ပဿမ္ဘေန္တော နိရောဓေန္တော ဝူပသမေန္တော သိက္ခတိ. ဒီဃံ ပဿာသဝသေန သညာ စ ဝေဒနာ စ စေတသိကာ – ဧတေ ဓမ္မာ စိတ္တပဋိဗဒ္ဓါ စိတ္တသင်္ခါရာ. တေ စိတ္တသင်္ခါရေ ပဿမ္ဘေန္တော နိရောဓေန္တော ဝူပသမေန္တော သိက္ခတိ. စိတ္တသင်္ခါရပဋိသံဝေဒီ အဿာသဝသေန။ စိတ္တသင်္ခါရပဋိသံဝေဒီ ပဿာသဝသေန သညာ စ ဝေဒနာ စ စေတသိကာ – ဧတေ ဓမ္မာ စိတ္တပဋိဗဒ္ဓါ စိတ္တသင်္ခါရာ. တေ စိတ္တသင်္ခါရေ ပဿမ္ဘေန္တော နိရောဓေန္တော ဝူပသမေန္တော သိက္ခတိ. ပဿမ္ဘယံ စိတ္တသင်္ခါရံ အဿာသပဿာသဝသေန ဝေဒနာ ဥပဋ္ဌာနံ သတိ အနုပဿနာ ဉာဏံ. ဝေဒနာ ဥပဋ္ဌာနံ၊ နော သတိ၊ သတိ ဥပဋ္ဌာနဉ္စေဝ သတိ စ. တာယ သတိယာ တေန ဉာဏေန တံ ဝေဒနံ အနုပဿတိ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနဘာဝနာ’’တိ.

အနုပဿတီတိ ကထံ တံ ဝေဒနံ အနုပဿတိ။ပေ။ ဧဝံ တံ ဝေဒနံ အနုပဿတိ. ဘာဝနာတိ စတဿော ဘာဝနာ။ပေ။ အာသေဝနဋ္ဌေန ဘာဝနာ. ပဿမ္ဘယံ စိတ္တသင်္ခါရံ အဿာသပဿာသာနံ သံဝရဋ္ဌေန သီလဝိသုဒ္ဓိ။ပေ။ ပဿမ္ဘယံ စိတ္တသင်္ခါရံ အဿာသပဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော။ပေ။ ပဇာနန္တော ဣန္ဒြိယာနိ သမောဓာနေတိ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘သမတ္ထဉ္စ ပဋိဝိဇ္ဈတီ’’တိ.

အဋ္ဌ အနုပဿနာဉာဏာနိ အဋ္ဌ စ ဥပဋ္ဌာနာနုဿတိယော စတ္တာရိ သုတ္တန္တိကဝတ္ထူနိ ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿနာယ.

တတိယစတုက္ကနိဒ္ဒေသော

၁၇၆. ကထံ ‘‘စိတ္တပဋိသံဝေဒီ အဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ၊ ‘‘စိတ္တပဋိသံဝေဒီ ပဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ? ကတမံ တံ စိတ္တံ? ဒီဃံ အဿာသဝသေန ဝိညာဏံ စိတ္တံ. ယံ စိတ္တံ မနော မာနသံ ဟဒယံ ပဏ္ဍရံ မနော မနာယတနံ မနိန္ဒြိယံ ဝိညာဏံ ဝိညာဏက္ခန္ဓော တဇ္ဇာ မနောဝိညာဏဓာတု. ဒီဃံ ပဿာသဝသေန ။ပေ။ ပဿမ္ဘယံ စိတ္တသင်္ခါရံ အဿာသဝသေန။ ပဿမ္ဘယံ စိတ္တသင်္ခါရံ ပဿာသဝသေန ဝိညာဏံ စိတ္တံ. ယံ စိတ္တံ မနော မာနသံ ဟဒယံ ပဏ္ဍရံ မနော မာနယတနံ မနိန္ဒြိယံ ဝိညာဏံ ဝိညာဏက္ခန္ဓော တဇ္ဇာ မနောဝိညာဏဓာတု – ဣဒံ စိတ္တံ.

ကထံ တံ စိတ္တံ ပဋိဝိဒိတံ ဟောတိ? ဒီဃံ အဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော သတိ ဥပဋ္ဌိတာ ဟောတိ. တာယ သတိယာ တေန ဉာဏေန တံ စိတ္တံ ပဋိဝိဒိတံ ဟောတိ. ဒီဃံ ပဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော သတိ ဥပဋ္ဌိတာ ဟောတိ. တာယ သတိယာ တေန ဉာဏေန တံ စိတ္တံ ပဋိဝိဒိတံ ဟောတိ။ပေ။ သစ္ဆိကာတဗ္ဗံ သစ္ဆိကရောတော တံ စိတ္တံ ပဋိဝိဒိတံ ဟောတိ. ဧဝံ တံ စိတ္တံ ပဋိဝိဒိတံ ဟောတိ. စိတ္တပဋိသံဝေဒီ အဿာသပဿာသဝသေန ဝိညာဏံ စိတ္တံ ဥပဋ္ဌာနံ သတိ အနုပဿနာ ဉာဏံ. စိတ္တံ ဥပဋ္ဌာနံ၊ နော သတိ၊ သတိ ဥပဋ္ဌာနဉ္စေဝ သတိ စ. တာယ သတိယာ တေန ဉာဏေန တံ စိတ္တံ အနုပဿတိ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘စိတ္တေ စိတ္တာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနဘာဝနာ’’တိ.

အနုပဿတီတိ ကထံ တံ စိတ္တံ အနုပဿတိ။ပေ။ ဧဝံ တံ စိတ္တံ အနုပဿတိ. ဘာဝနာတိ စတဿော ဘာဝနာ။ပေ။ အာသေဝနဋ္ဌေန ဘာဝနာ. စိတ္တပဋိသံဝေဒီ အဿာသပဿာသာနံ သံဝရဋ္ဌေန သီလဝိသုဒ္ဓိ။ပေ။ စိတ္တပဋိသံဝေဒီ အဿာသပဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော။ပေ။ ပဇာနန္တော ဣန္ဒြိယာနိ သမောဓာနေတိ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘သမတ္ထဉ္စ ပဋိဝိဇ္ဈတီ’’တိ.

၁၇၇. ကထံ ‘‘အဘိပ္ပမောဒယံ စိတ္တံ အဿသိဿာမီ’’တိ၊ ‘‘အဘိပ္ပမောဒယံ စိတ္တံ ပဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ? ကတမော စိတ္တဿ အဘိပ္ပမောဒေါ? ဒီဃံ အဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော ဥပ္ပဇ္ဇတိ စိတ္တဿ အဘိပ္ပမောဒေါ. ယာ စိတ္တဿ အာမောဒနာ ပမောဒနာ ဟာသော ပဟာသော ဝိတ္တိ ဩဒဂျံ အတ္တမနတာ. စိတ္တဿ ဒီဃံ အဿာသပဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော ဥပ္ပဇ္ဇတိ စိတ္တဿ အဘိပ္ပမောဒေါ. ယာ စိတ္တဿ အာမောဒနာ ပမောဒနာ ဟာသော ပဟာသော ဝိတ္တိ ဩဒဂျံ အတ္တမနတာ စိတ္တဿ။ပေ။ စိတ္တပဋိသံဝေဒီ အဿာသဝသေန။ စိတ္တပဋိသံဝေဒီ ပဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော ဥပ္ပဇ္ဇတိ စိတ္တဿ အဘိပ္ပမောဒေါ. ယာ စိတ္တဿ အာမောဒနာ ပမောဒနာ ဟာသော ပဟာသော ဝိတ္တိ ဩဒဂျံ အတ္တမနတာ စိတ္တဿ – အယံ စိတ္တဿ အဘိပ္ပမောဒေါ. အဘိပ္ပမောဒယံ စိတ္တံ အဿာသပဿာသဝသေန ဝိညာဏံ စိတ္တံ ဥပဋ္ဌာနံ သတိ အနုပဿနာ ဉာဏံ. စိတ္တံ ဥပဋ္ဌာနံ၊ နော သတိ၊ သတိ ဥပဋ္ဌာနဉ္စေဝ သတိ စ. တာယ သတိယာ တေန ဉာဏေန တံ စိတ္တံ အနုပဿတိ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘စိတ္တေ စိတ္တာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနဘာဝနာ’’တိ.

အနုပဿတီတိ ကထံ တံ စိတ္တံ အနုပဿတိ။ပေ။ ဧဝံ တံ စိတ္တံ အနုပဿတီတိ. ဘာဝနာတိ စတဿော ဘာဝနာ။ပေ။ အာသေဝနဋ္ဌေန ဘာဝနာ. အဘိပ္ပမောဒယံ စိတ္တံ အဿာသပဿာသာနံ သံဝရဋ္ဌေန သီလဝိသုဒ္ဓိ။ပေ။ အဘိပ္ပမောဒယံ စိတ္တံ အဿာသပဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော။ပေ။ ပဇာနန္တော ဣန္ဒြိယာနိ သမောဓာနေတိ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘သမတ္ထဉ္စ ပဋိဝိဇ္ဈတီ’’တိ.

၁၇၈. ကထံ ‘‘သမာဒဟံ စိတ္တံ အဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ၊ ‘‘သမာဒဟံ စိတ္တံ ပဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ? ကတမော သမာဓိ [ကတမဉ္စ သမာဓိန္ဒိယံ (သျာ.)]? ဒီဃံ အဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတာ အဝိက္ခေပေါ သမာဓိ၊ ယာ စိတ္တဿ ဌိတိ သဏ္ဌိတိ အဝဋ္ဌိတိ [အဓိဋ္ဋိတိ (သျာ.)] အဝိသာဟာရော အဝိက္ခေပေါ အဝိသာဟဋမာနသတာ [အဝိသာဟတမာနသတာ (သျာ. က.)] သမထော သမာဓိန္ဒြိယံ သမာဓိဗလံ သမ္မာသမာဓိ. ဒီဃံ ပဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတာ အဝိက္ခေပေါ သမာဓိ။ပေ။ သမာဒဟံ စိတ္တံ အဿာသဝသေန။ပေ။ သမာဒဟံ စိတ္တံ ပဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတာ အဝိက္ခေပေါ သမာဓိ. ယာ စိတ္တဿ ဌိတိ သဏ္ဌိတိ အဝဋ္ဌိတိ အဝိသာဟာရော အဝိက္ခေပေါ အဝိသာဟဋမာနသတာ သမထော သမာဓိန္ဒြိယံ သမာဓိဗလံ သမ္မာသမာဓိ – အယံ သမာဓိ. သမာဒဟံ စိတ္တံ အဿာသပဿာသဝသေန ဝိညာဏံ စိတ္တံ ဥပဋ္ဌာနံ သတိ အနုပဿနာ ဉာဏံ. စိတ္တံ ဥပဋ္ဌာနံ၊ နော သတိ၊ သတိ ဥပဋ္ဌာနဉ္စေဝ သတိ စ. တာယ သတိယာ တေန ဉာဏေန တံ စိတ္တံ အနုပဿတိ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘စိတ္တေ စိတ္တာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနဘာဝနာ’’တိ.

အနုပဿတီတိ ကထံ တံ စိတ္တံ အနုပဿတိ။ပေ။ ဧဝံ တံ စိတ္တံ အနုပဿတိ. ဘာဝနာတိ စတဿော ဘာဝနာ။ပေ။ အာသေဝနဋ္ဌေန ဘာဝနာ. သမာဒဟံ စိတ္တံ အဿာသပဿာသာနံ သံဝရဋ္ဌေန သီလဝိသုဒ္ဓိ။ပေ။ သမာဒဟံ စိတ္တံ အဿာသပဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော။ပေ။ ပဇာနန္တော ဣန္ဒြိယာနိ သမောဓာနေတိ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘သမတ္ထဉ္စ ပဋိဝိဇ္ဈတီ’’တိ.

၁၇၉. ကထံ ‘‘ဝိမောစယံ စိတ္တံ အဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ၊ ‘‘ဝိမောစယံ စိတ္တံ ပဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ? ‘‘ရာဂတော ဝိမောစယံ စိတ္တံ အဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ၊ ‘‘ရာဂတော ဝိမောစယံ စိတ္တံ ပဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ. ‘‘ဒေါသတော ဝိမောစယံ စိတ္တံ အဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ၊ ‘‘ဒေါသတော ဝိမောစယံ စိတ္တံ ပဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ. ‘‘မောဟတော ဝိမောစယံ စိတ္တံ အဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ။ပေ။ မာနတော ဝိမောစယံ စိတ္တံ။ ဒိဋ္ဌိယာ ဝိမောစယံ စိတ္တံ။ ဝိစိကိစ္ဆာယ ဝိမောစယံ စိတ္တံ။ ထိနတော ဝိမောစယံ စိတ္တံ။ ဥဒ္ဓစ္စတော ဝိမောစယံ စိတ္တံ။ အဟိရိကတော ဝိမောစယံ စိတ္တံ။ ‘‘အနောတ္တပ္ပတော ဝိမောစယံ စိတ္တံ အဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ၊ ‘‘အနောတ္တပ္ပတော ဝိမောစယံ စိတ္တံ ပဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ. ဝိမောစယံ စိတ္တံ အဿာသပဿာသဝသေန ဝိညာဏံ စိတ္တံ ဥပဋ္ဌာနံ သတိ။ပေ။.

အနုပဿတီတိ ကထံ တံ စိတ္တံ အနုပဿတိ။ပေ။ ဧဝံ တံ စိတ္တံ အနုပဿတိ. ဘာဝနာတိ စတဿော ဘာဝနာ။ပေ။ အာသေဝနဋ္ဌေန ဘာဝနာ. ဝိမောစယံ စိတ္တံ အဿာသပဿာသာနံ သံဝရဋ္ဌေန သီလဝိသုဒ္ဓိ။ပေ။ ဝိမောစယံ စိတ္တံ အဿာသပဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော ။ပေ။ ပဇာနန္တော ဣန္ဒြိယာနိ သမောဓာနေတိ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘သမတ္ထဉ္စ ပဋိဝိဇ္ဈတီ’’တိ.

အဋ္ဌ အနုပဿနာဉာဏာနိ အဋ္ဌ စ ဥပဋ္ဌာနာနုဿတိယော စတ္တာရိ သုတ္တန္တိကဝတ္ထူနိ စိတ္တေ စိတ္တာနုပဿနာယ.

စတုတ္ထစတုက္ကနိဒ္ဒေသော

၁၈၀. ကထံ ‘‘အနိစ္စာနုပဿီ အဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ၊ ‘‘အနိစ္စာနုပဿီ ပဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ? အနိစ္စန္တိ ကိံ အနိစ္စံ? ပဉ္စက္ခန္ဓာ အနိစ္စာ. ကေနဋ္ဌေန အနိစ္စာ? ဥပ္ပါဒဝယဋ္ဌေန အနိစ္စာ. ပဉ္စန္နံ ခန္ဓာနံ ဥဒယံ ပဿန္တော ကတိ လက္ခဏာနိ ပဿတိ၊ ဝယံ ပဿန္တော ကတိ လက္ခဏာနိ ပဿတိ၊ ဥဒယဗ္ဗယံ ပဿန္တော ကတိ လက္ခဏာနိ ပဿတိ? ပဉ္စန္နံ ခန္ဓာနံ ဥဒယံ ပဿန္တော ပဉ္စဝီသတိ လက္ခဏာနိ ပဿတိ၊ ဝယံ ပဿန္တော ပဉ္စဝီသတိ လက္ခဏာနိ ပဿတိ. ပဉ္စန္နံ ခန္ဓာနံ ဥဒယဗ္ဗယံ ပဿန္တော ဣမာနိ ပညာသ လက္ခဏာနိ ပဿတိ.

‘‘ရူပေ အနိစ္စာနုပဿီ အဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ၊ ‘‘ရူပေ အနိစ္စာနုပဿီ ပဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ. ‘‘ဝေဒနာယ။ပေ။ သညာယ။ သင်္ခါရေသု။ ဝိညာဏေ။ စက္ခုသ္မိံ။ပေ။ ဇရာမရဏေ အနိစ္စာနုပဿီ အဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ၊ ‘‘ဇရာမရဏေ အနိစ္စာနုပဿီ ပဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ. အနိစ္စာနုပဿီ အဿာသပဿာသဝသေန ဓမ္မာ ဥပဋ္ဌာနံ သတိ အနုပဿနာ ဉာဏံ. ဓမ္မာ ဥပဋ္ဌာနံ၊ နော သတိ၊ သတိ ဥပဋ္ဌာနဉ္စေဝ သတိ စ. တာယ သတိယာ တေန ဉာဏေန တေ ဓမ္မေ အနုပဿတိ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနဘာဝနာ’’တိ.

အနုပဿတီတိ ကထံ တေ ဓမ္မေ အနုပဿတိ။ပေ။ ဧဝံ တေ ဓမ္မေ အနုပဿတိ. ဘာဝနာတိ စတဿော ဘာဝနာ။ပေ။ အာသေဝနဋ္ဌေန ဘာဝနာ. အနိစ္စာနုပဿီ အဿာသပဿာသာနံ သံဝရဋ္ဌေန သီလဝိသုဒ္ဓိ။ပေ။ အနိစ္စာနုပဿီ အဿာသပဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော။ပေ။ ပဇာနန္တော ဣန္ဒြိယာနိ သမောဓာနေတိ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘သမတ္ထဉ္စ ပဋိဝိဇ္ဈတီ’’တိ.

ကထံ ‘‘ဝိရာဂါနုပဿီ အဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ၊ ‘‘ဝိရာဂါနုပဿီ ပဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ? ရူပေ အာဒီနဝံ ဒိသွာ ရူပဝိရာဂေ ဆန္ဒဇာတော ဟောတိ သဒ္ဓါဓိမုတ္တော၊ စိတ္တဉ္စဿ သွာဓိဋ္ဌိတံ. ‘‘ရူပေ ဝိရာဂါနုပဿီ အဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ၊ ‘‘ရူပေ ဝိရာဂါနုပဿီ ပဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ. ဝေဒနာယ။ပေ။ သညာယ။ သင်္ခါရေသု။ ဝိညာဏေ။ စက္ခုသ္မိံ။ပေ။ ဇရာမရဏေ အာဒီနဝံ ဒိသွာ ဇရာမရဏဝိရာဂေ ဆန္ဒဇာတော ဟောတိ သဒ္ဓါဓိမုတ္တော၊ စိတ္တဉ္စဿ သွာဓိဋ္ဌိတံ. ‘‘ဇရာမရဏေ ဝိရာဂါနုပဿီ အဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ၊ ‘‘ဇရာမရဏေ ဝိရာဂါနုပဿီ ပဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ. ဝိရာဂါနုပဿီ အဿာသပဿာသဝသေန ဓမ္မာ ဥပဋ္ဌာနံ သတိ အနုပဿနာ ဉာဏံ. ဓမ္မာ ဥပဋ္ဌာနံ၊ နော သတိ၊ သတိ ဥပဋ္ဌာနဉ္စေဝ သတိ စ. တာယ သတိယာ တေန ဉာဏေန တေ ဓမ္မေ အနုပဿတိ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနဘာဝနာ’’တိ.

အနုပဿတီတိ ကထံ တေ ဓမ္မေ အနုပဿတိ။ပေ။ ဧဝံ တေ ဓမ္မေ အနုပဿတိ. ဘာဝနာတိ စတဿော ဘာဝနာ။ပေ။ အာသေဝနဋ္ဌေန ဘာဝနာ. ဝိရာဂါနုပဿီ အဿာသပဿာသာနံ သံဝရဋ္ဌေန သီလဝိသုဒ္ဓိ။ပေ။ ဝိရာဂါနုပဿီ အဿာသပဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော။ပေ။ ပဇာနန္တော ဣန္ဒြိယာနိ သမောဓာနေတိ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘သမတ္ထဉ္စ ပဋိဝိဇ္ဈတီ’’တိ.

ကထံ ‘‘နိရောဓာနုပဿီ အဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ၊ ‘‘နိရောဓာနုပဿီ ပဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ? ရူပေ အာဒီနဝံ ဒိသွာ ရူပနိရောဓေ ဆန္ဒဇာတော ဟောတိ သဒ္ဓါဓိမုတ္တော၊ စိတ္တဉ္စဿ သွာဓိဋ္ဌိတံ. ‘‘ရူပေ နိရောဓာနုပဿီ အဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ၊ ‘‘ရူပေ နိရောဓာနုပဿီ ပဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ. ဝေဒနာယ။ပေ။ သညာယ။ သင်္ခါရေသု။ ဝိညာဏေ။ စက္ခုသ္မိံ။ပေ။ ဇရာမရဏေ အာဒီနဝံ ဒိသွာ ဇရာမရဏနိရောဓေ ဆန္ဒဇာတော ဟောတိ သဒ္ဓါဓိမုတ္တော၊ စိတ္တဉ္စဿ သွာဓိဋ္ဌိတံ. ‘‘ဇရာမရဏေ နိရောဓာနုပဿီ အဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ၊ ‘‘ဇရာမရဏေ နိရောဓာနုပဿီ ပဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ.

၁၈၁. ကတိဟာကာရေဟိ အဝိဇ္ဇာယ အာဒီနဝေါ ဟောတိ? ကတိဟာကာရေဟိ အဝိဇ္ဇာ နိရုဇ္ဈတိ? ပဉ္စဟာကာရေဟိ အဝိဇ္ဇာယ အာဒီနဝေါ ဟောတိ. အဋ္ဌဟာကာရေဟိ အဝိဇ္ဇာ နိရုဇ္ဈတိ.

ကတမေဟိ ပဉ္စဟာကာရေဟိ အဝိဇ္ဇာယ အာဒီနဝေါ ဟောတိ? အနိစ္စဋ္ဌေန အဝိဇ္ဇာယ အာဒီနဝေါ ဟောတိ၊ ဒုက္ခဋ္ဌေန အဝိဇ္ဇာယ အာဒီနဝေါ ဟောတိ၊ အနတ္တဋ္ဌေန အဝိဇ္ဇာယ အာဒီနဝေါ ဟောတိ၊ သန္တာပဋ္ဌေန အဝိဇ္ဇာယ အာဒီနဝေါ ဟောတိ၊ ဝိပရိဏာမဋ္ဌေန အဝိဇ္ဇာယ အာဒီနဝေါ ဟောတိ – ဣမေဟိ ပဉ္စဟာကာရေဟိ အဝိဇ္ဇာယ အာဒီနဝေါ ဟောတိ.

ကတမေဟိ အဋ္ဌဟာကာရေဟိ အဝိဇ္ဇာ နိရုဇ္ဈတိ? နိဒါနနိရောဓေန အဝိဇ္ဇာ နိရုဇ္ဈတိ၊ သမုဒယနိရောဓေန အဝိဇ္ဇာ နိရုဇ္ဈတိ၊ ဇာတိနိရောဓေန အဝိဇ္ဇာ နိရုဇ္ဈတိ၊ ပဘဝနိရောဓေန [အာဟာရနိရောဓေန (သျာ.)] အဝိဇ္ဇာ နိရုဇ္ဈတိ၊ ဟေတုနိရောဓေန အဝိဇ္ဇာ နိရုဇ္ဈတိ၊ ပစ္စယနိရောဓေန အဝိဇ္ဇာ နိရုဇ္ဈတိ၊ ဉာဏုပ္ပါဒေန အဝိဇ္ဇာ နိရုဇ္ဈတိ၊ နိရောဓုပဋ္ဌာနေန အဝိဇ္ဇာ နိရုဇ္ဈတိ – ဣမေဟိ အဋ္ဌဟာကာရေဟိ အဝိဇ္ဇာ နိရုဇ္ဈတိ. ဣမေဟိ ပဉ္စဟာကာရေဟိ အဝိဇ္ဇာယ အာဒီနဝံ ဒိသွာ – ဣမေဟိ အဋ္ဌဟာကာရေဟိ အဝိဇ္ဇာနိရောဓေ ဆန္ဒဇာတော ဟောတိ သဒ္ဓါဓိမုတ္တော၊ စိတ္တဉ္စဿ သွာဓိဋ္ဌိတံ. ‘‘အဝိဇ္ဇာယ နိရောဓာနုပဿီ အဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ၊ ‘‘အဝိဇ္ဇာယ နိရောဓာနုပဿီ ပဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ.

ကတိဟာကာရေဟိ သင်္ခါရေသု အာဒီနဝေါ ဟောတိ၊ ကတိဟာကာရေဟိ သင်္ခါရာ နိရုဇ္ဈန္တိ။ပေ။ ကတိဟာကာရေဟိ ဝိညာဏေ အာဒီနဝေါ ဟောတိ၊ ကတိဟာကာရေဟိ ဝိညာဏံ နိရုဇ္ဈတိ။ ကတိဟာကာရေဟိ နာမရူပေ အာဒီနဝေါ ဟောတိ၊ ကတိဟာကာရေဟိ နာမရူပံ နိရုဇ္ဈတိ။ ကတိဟာကာရေဟိ သဠာယတနေ အာဒီနဝေါ ဟောတိ၊ ကတိဟာကာရေဟိ သဠာယတနံ နိရုဇ္ဈတိ။ ကတိဟာကာရေဟိ ဖဿေ အာဒီနဝေါ ဟောတိ၊ ကတိဟာကာရေဟိ ဖဿော နိရုဇ္ဈတိ။ ကတိဟာကာရေဟိ ဝေဒနာယ အာဒီနဝေါ ဟောတိ၊ ကတိဟာကာရေဟိ ဝေဒနာ နိရုဇ္ဈတိ။ ကတိဟာကာရေဟိ တဏှာယ အာဒီနဝေါ ဟောတိ၊ ကတိဟာကာရေဟိ တဏှာ နိရုဇ္ဈတိ။ ကတိဟာကာရေဟိ ဥပါဒါနေ အာဒီနဝေါ ဟောတိ၊ ကတိဟာကာရေဟိ ဥပါဒါနံ နိရုဇ္ဈတိ။ ကတိဟာကာရေဟိ ဘဝေ အာဒီနဝေါ ဟောတိ၊ ကတိဟာကာရေဟိ ဘဝေါ နိရုဇ္ဈတိ။ ကတိဟာကာရေဟိ ဇာတိယာ အာဒီနဝေါ ဟောတိ၊ ကတိဟာကာရေဟိ ဇာတိ နိရုဇ္ဈတိ။ ကတိဟာကာရေဟိ ဇရာမရဏေ အာဒီနဝေါ ဟောတိ၊ ကတိဟာကာရေဟိ ဇရာမရဏံ နိရုဇ္ဈတိ? ပဉ္စဟာကာရေဟိ ဇရာမရဏေ အာဒီနဝေါ ဟောတိ၊ အဋ္ဌဟာကာရေဟိ ဇရာမရဏံ နိရုဇ္ဈတိ.

ကတမေဟိ ပဉ္စဟာကာရေဟိ ဇရာမရဏေ အာဒီနဝေါ ဟောတိ? အနိစ္စဋ္ဌေန ဇရာမရဏေ အာဒီနဝေါ ဟောတိ၊ ဒုက္ခဋ္ဌေန။ပေ။ အနတ္တဋ္ဌေန။ပေ။ သန္တာပဋ္ဌေန။ပေ။ ဝိပရိဏာမဋ္ဌေန ဇရာမရဏေ အာဒီနဝေါ ဟောတိ – ဣမေဟိ ပဉ္စဟာကာရေဟိ ဇရာမရဏေ အာဒီနဝေါ ဟောတိ.

ကတမေဟိ အဋ္ဌဟာကာရေဟိ ဇရာမရဏံ နိရုဇ္ဈတိ? နိဒါနနိရောဓေန ဇရာမရဏံ နိရုဇ္ဈတိ၊ သမုဒယနိရောဓေန။ပေ။ ဇာတိနိရောဓေန။ပေ။ ပဘဝနိရောဓေန [ဘဝနိရောဓေန (သျာ.)] ။ ဟေတုနိရောဓေန။ ပစ္စယနိရောဓေန။ ဉာဏုပ္ပါဒေန။ပေ။ နိရောဓုပဋ္ဌာနေန ဇရာမရဏံ နိရုဇ္ဈတိ – ဣမေဟိ အဋ္ဌဟာကာရေဟိ ဇရာမရဏံ နိရုဇ္ဈတိ. ဣမေဟိ ပဉ္စဟာကာရေဟိ ဇရာမရဏေ အာဒီနဝံ ဒိသွာ ဣမေဟိ အဋ္ဌဟာကာရေဟိ ဇရာမရဏနိရောဓေ ဆန္ဒဇာတော ဟောတိ သဒ္ဓါဓိမုတ္တော၊ စိတ္တဉ္စဿ သွာဓိဋ္ဌိတံ. ‘‘ဇရာမရဏေ နိရောဓာနုပဿီ အဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ၊ ‘‘ဇရာမရဏေ နိရောဓာနုပဿီ ပဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ. နိရောဓာနုပဿီ အဿာသပဿာသဝသေန ဓမ္မာ ဥပဋ္ဌာနံ သတိ အနုပဿနာ ဉာဏံ. ဓမ္မာ ဥပဋ္ဌာနံ၊ နော သတိ၊ သတိ ဥပဋ္ဌာနဉ္စေဝ သတိ စ. တာယ သတိယာ တေန ဉာဏေန တေ ဓမ္မေ အနုပဿတိ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနဘာဝနာ’’တိ.

အနုပဿတီတိ ကထံ တေ ဓမ္မေ အနုပဿတိ။ပေ။ ဧဝံ တေ ဓမ္မေ အနုပဿတိ. ဘာဝနာတိ စတဿော ဘာဝနာ။ပေ။ အာသေဝနဋ္ဌေန ဘာဝနာ. နိရောဓာနုပဿီ အဿာသပဿာသာနံ သံဝရဋ္ဌေန သီလဝိသုဒ္ဓိ။ပေ။ နိရောဓာနုပဿီ အဿာသပဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော။ပေ။ ပဇာနန္တော ဣန္ဒြိယာနိ သမောဓာနေတိ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘သမတ္ထဉ္စ ပဋိဝိဇ္ဈတီ’’တိ.

၁၈၂. ကထံ ‘‘ပဋိနိဿဂ္ဂါနုပဿီ အဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ၊ ‘‘ပဋိနိဿဂ္ဂါနုပဿီ ပဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ? ပဋိနိဿဂ္ဂါတိ ဒွေ ပဋိနိဿဂ္ဂါ – ပရိစ္စာဂပဋိနိဿဂ္ဂေါ စ ပက္ခန္ဒနပဋိနိဿဂ္ဂေါ စ. ရူပံ ပရိစ္စဇတီတိ – ပရိစ္စာဂပဋိနိဿဂ္ဂေါ. ရူပနိရောဓေ နိဗ္ဗာနေ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒတီတိ – ပက္ခန္ဒနပဋိနိဿဂ္ဂေါ. ‘‘ရူပေ ပဋိနိဿဂ္ဂါနုပဿီ အဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ၊ ‘‘ရူပေ ပဋိနိဿဂ္ဂါနုပဿီ ပဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ. ဝေဒနံ။ပေ။ သညံ။ သင်္ခါရေ။ ဝိညာဏံ။ စက္ခုံ။ပေ။ ဇရာမရဏံ ပရိစ္စဇတီတိ – ပရိစ္စာဂပဋိနိဿဂ္ဂေါ. ဇရာမရဏနိရောဓေ နိဗ္ဗာနေ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒတီတိ – ပက္ခန္ဒနပဋိနိဿဂ္ဂေါ. ‘‘ဇရာမရဏေ ပဋိနိဿဂ္ဂါနုပဿီ အဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ၊ ‘‘ဇရာမရဏေ ပဋိနိဿဂ္ဂါနုပဿီ ပဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ. ပဋိနိဿဂ္ဂါနုပဿီ အဿာသပဿာသဝသေန ဓမ္မာ ဥပဋ္ဌာနံ သတိ အနုပဿနာ ဉာဏံ. ဓမ္မာ ဥပဋ္ဌာနံ၊ နော သတိ၊ သတိ ဥပဋ္ဌာနဉ္စေဝ သတိ စ. တာယ သတိယာ တေန ဉာဏေန တေ ဓမ္မေ အနုပဿတိ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနဘာဝနာ’’တိ.

အနုပဿတီတိ ကထံ တေ ဓမ္မေ အနုပဿတိ? အနိစ္စတော အနုပဿတိ၊ နော နိစ္စတော။ပေ။ ပဋိနိဿဇ္ဇတိ၊ နော အာဒိယတိ. အနိစ္စတော အနုပဿန္တော နိစ္စသညံ ပဇဟတိ။ပေ။ ပဋိနိဿဇ္ဇန္တော အာဒါနံ ပဇဟတိ. ဧဝံ တေ ဓမ္မေ အနုပဿတိ. ဘာဝနာတိ စတဿော ဘာဝနာ. တတ္ထ ဇာတာနံ ဓမ္မာနံ အနတိဝတ္တနဋ္ဌေန ဘာဝနာ။ပေ။ အာသေဝနဋ္ဌေန ဘာဝနာ. ပဋိနိဿဂ္ဂါနုပဿီ အဿာသပဿာသာနံ သံဝရဋ္ဌေန သီလဝိသုဒ္ဓိ၊ အဝိက္ခေပဋ္ဌေန စိတ္တဝိသုဒ္ဓိ၊ ဒဿနဋ္ဌေန ဒိဋ္ဌိဝိသုဒ္ဓိ. ယော တတ္ထ သံဝရဋ္ဌော၊ အယံ အဓိသီလသိက္ခာ၊ ယော တတ္ထ အဝိက္ခေပဋ္ဌော၊ အယံ အဓိစိတ္တသိက္ခာ၊ ယော တတ္ထ ဒဿနဋ္ဌော၊ အယံ အဓိပညာသိက္ခာ – ဣမာ တိဿော သိက္ခာယော အာဝဇ္ဇန္တော သိက္ခတိ ဇာနန္တော သိက္ခတိ။ပေ။ သစ္ဆိကာတဗ္ဗံ သစ္ဆိကရောန္တော သိက္ခတိ.

ပဋိနိဿဂ္ဂါနုပဿီ အဿာသပဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော ဝိဒိတာ ဝေဒနာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ဝိဒိတာ ဥပဋ္ဌဟန္တိ၊ ဝိဒိတာ အဗ္ဘတ္ထံ ဂစ္ဆန္တိ ။ပေ။ ပဋိနိဿဂ္ဂါနုပဿီ အဿာသပဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနန္တော ဣန္ဒြိယာနိ သမောဓာနေတိ ဂေါစရဉ္စ ပဇာနာတိ သမတ္ထဉ္စ ပဋိဝိဇ္ဈတိ၊ ဗလာနိ သမောဓာနေတိ။ ဗောဇ္ဈင်္ဂေ သမောဓာနေတိ။ မဂ္ဂံ သမောဓာနေတိ။ ဓမ္မေ သမောဓာနေတိ ဂေါစရဉ္စ ပဇာနာတိ သမတ္ထဉ္စ ပဋိဝိဇ္ဈတိ.

ဣန္ဒြိယာနိ သမောဓာနေတီတိ ကထံ ဣန္ဒြိယာနိ သမောဓာနေတိ? အဓိမောက္ခဋ္ဌေန သဒ္ဓိန္ဒြိယံ သမောဓာနေတိ။ပေ။ တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘သမတ္ထဉ္စ ပဋိဝိဇ္ဈတီ’’တိ.

အဋ္ဌ အနုပဿနေ ဉာဏာနိ အဋ္ဌ စ ဥပဋ္ဌာနာနုဿတိယော စတ္တာရိ သုတ္တန္တိကဝတ္ထူနိ ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿနာယ. ဣမာနိ ဗာတ္တိံသ သတောကာရိဿ ဉာဏာနိ.

သတောကာရိဉာဏနိဒ္ဒေသော ပဉ္စမော.