၃. အာနာပါနဿတိကထာ
၁. ဂဏနဝါရ
၁၅၂. သောဠသဝတ္ထုကံ အာနာပါနဿတိသမာဓိံ [အာနာပါနသတိသမာဓိံ (သီ. အဋ္ဌ.)] ဘာဝယတော သမာဓိကာနိ ဒွေ ဉာဏသတာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ – အဋ္ဌ ပရိပန္ထေ [ပရိဗန္ဓေ (က.)] ဉာဏာနိ၊ အဋ္ဌ စ ဥပကာရေ ဉာဏာနိ၊ အဋ္ဌာရသ ဥပက္ကိလေသေ ဉာဏာနိ၊ တေရသ ဝေါဒါနေ ဉာဏာနိ၊ ဗာတ္တိံသ သတောကာရိဿ [သတောကာရီသု (သျာ.)] ဉာဏာနိ၊ စတုဝီသတိ သမာဓိဝသေန ဉာဏာနိ၊ ဒွေသတ္တတိ ဝိပဿနာဝသေန ဉာဏာနိ၊ အဋ္ဌ နိဗ္ဗိဒါဉာဏာနိ၊ အဋ္ဌ နိဗ္ဗိဒါနုလောမဉာဏာနိ၊ အဋ္ဌ နိဗ္ဗိဒါပဋိပ္ပဿဒ္ဓိဉာဏာနိ၊ ဧကဝီသတိ ဝိမုတ္တိသုခေ ဉာဏာနိ.
ကတမာနိ အဋ္ဌ ပရိပန္ထေ ဉာဏာနိ၊ အဋ္ဌ စ ဥပကာရေ ဉာဏာနိ? ကာမစ္ဆန္ဒော သမာဓိဿ ပရိပန္ထော၊ နေက္ခမ္မံ သမာဓိဿ ဥပကာရံ. ဗျာပါဒေါ သမာဓိဿ ပရိပန္ထော၊ အဗျာပါဒေါ သမာဓိဿ ဥပကာရံ. ထိနမိဒ္ဓံ သမာဓိဿ ပရိပန္ထော၊ အာလောကသညာ သမာဓိဿ ဥပကာရံ. ဥဒ္ဓစ္စံ သမာဓိဿ ပရိပန္ထော၊ အဝိက္ခေပေါ သမာဓိဿ ဥပကာရံ. ဝိစိကိစ္ဆာ သမာဓိဿ ပရိပန္ထော၊ ဓမ္မဝဝတ္ထာနံ သမာဓိဿ ဥပကာရံ. အဝိဇ္ဇာ သမာဓိဿ ပရိပန္ထော၊ ဉာဏံ သမာဓိဿ ဥပကာရံ. အရတိ သမာဓိဿ ပရိပန္ထော၊ ပါမောဇ္ဇံ သမာဓိဿ ဥပကာရံ. သဗ္ဗေပိ အကုသလာ ဓမ္မာ သမာဓိဿ ပရိပန္ထာ၊ သဗ္ဗေပိ ကုသလာ ဓမ္မာ သမာဓိဿ ဥပကာရာ. ဣမာနိ အဋ္ဌ ပရိပန္ထေ ဉာဏာနိ၊ အဋ္ဌ စ ဥပကာရေ ဉာဏာနိ.
ဂဏနဝါရော ပဌမော.
၂. သောဠသဉာဏနိဒ္ဒေသော
၁၅၃. ဣမေဟိ သောဠသဟိ အာကာရေဟိ ဥဒုစိတ္တံ စိတ္တံ သမုဒုစိတံ စိတ္တံ ဧကတ္တေ သန္တိဋ္ဌတိ၊ နီဝရဏေဟိ ဝိသုဇ္ဈတိ. ကတမေ တေ ဧကတ္တာ? နေက္ခမ္မံ ဧကတ္တံ၊ အဗျာပါဒေါ ဧကတ္တံ၊ အာလောကသညာ ဧကတ္တံ၊ အဝိက္ခေပေါ ဧကတ္တံ၊ ဓမ္မဝဝတ္ထာနံ ဧကတ္တံ၊ ဉာဏံ ဧကတ္တံ၊ ပါမောဇ္ဇံ ဧကတ္တံ၊ သဗ္ဗေပိ ကုသလာ ဓမ္မာ ဧကတ္တာ.
နီဝရဏာတိ၊ ကတမေ တေ နီဝရဏာ? ကာမစ္ဆန္ဒော နီဝရဏံ၊ ဗျာပါဒေါ နီဝရဏံ၊ ထိနမိဒ္ဓံ နီဝရဏံ၊ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စံ နီဝရဏံ၊ ဝိစိကိစ္ဆာ နီဝရဏံ၊ အဝိဇ္ဇာ နီဝရဏံ၊ အရတိ နီဝရဏံ၊ သဗ္ဗေပိ အကုသလာ ဓမ္မာ နီဝရဏာ.
နီဝရဏာတိ၊ ကေနဋ္ဌေန နီဝရဏာ? နိယျာနာဝရဏဋ္ဌေန နီဝရဏာ. ကတမေ တေ နိယျာနာ? နေက္ခမ္မံ အရိယာနံ နိယျာနံ. တေန စ နေက္ခမ္မေန အရိယာ နိယျန္တိ. ကာမစ္ဆန္ဒော နိယျာနာဝရဏံ. တေန စ ကာမစ္ဆန္ဒေန နိဝုတတ္တာ နေက္ခမ္မံ အရိယာနံ နိယျာနံ နပ္ပဇာနာတီတိ – ကာမစ္ဆန္ဒော နိယျာနာဝရဏံ. အဗျာပါဒေါ အရိယာနံ နိယျာနံ. တေန စ အဗျာပါဒေန အရိယာ နိယျန္တိ. ဗျာပါဒေါ နိယျာနာဝရဏံ. တေန စ ဗျာပါဒေန နိဝုတတ္တာ အဗျာပါဒံ အရိယာနံ နိယျာနံ နပ္ပဇာနာတီတိ – ဗျာပါဒေါ နိယျာနာဝရဏံ. အာလောကသညာ အရိယာနံ နိယျာနံ. တာယ စ အာလောကသညာယ အရိယာ နိယျန္တိ. ထိနမိဒ္ဓံ နိယျာနာဝရဏံ. တေန စ ထိနမိဒ္ဓေန နိဝုတတ္တာ အာလောကသညံ အရိယာနံ နိယျာနံ နပ္ပဇာနာတီတိ – ထိနမိဒ္ဓံ နိယျာနာဝရဏံ. အဝိက္ခေပေါ အရိယာနံ နိယျာနံ. တေန စ အဝိက္ခေပေန အရိယာ နိယျန္တိ. ဥဒ္ဓစ္စံ နိယျာနာဝရဏံ. တေန စ ဥဒ္ဓစ္စေန နိဝုတတ္တာ အဝိက္ခေပံ အရိယာနံ နိယျာနံ နပ္ပဇာနာတီတိ – ဥဒ္ဓစ္စံ နိယျာနာဝရဏံ. ဓမ္မဝဝတ္ထာနံ အရိယာနံ နိယျာနံ. တေန စ ဓမ္မဝဝတ္ထာနေန အရိယာ နိယျန္တိ. ဝိစိကိစ္ဆာ နိယျာနာဝရဏံ. တာယ စ ဝိစိကိစ္ဆာယ နိဝုတတ္တာ ဓမ္မဝဝတ္ထာနံ အရိယာနံ နိယျာနံ နပ္ပဇာနာတီတိ – ဝိစိကိစ္ဆာ နိယျာနာဝရဏံ. ဉာဏံ အရိယာနံ နိယျာနံ. တေန စ ဉာဏေန အရိယာ နိယျန္တိ. အဝိဇ္ဇာ နိယျာနာဝရဏံ. တာယ စ အဝိဇ္ဇာယ နိဝုတတ္တာ ဉာဏံ အရိယာနံ နိယျာနံ နပ္ပဇာနာတီတိ – အဝိဇ္ဇာ နိယျာနာဝရဏံ. ပါမောဇ္ဇံ အရိယာနံ နိယျာနံ. တေန စ ပါမောဇ္ဇေန အရိယာ နိယျန္တိ. အရတိ နိယျာနာဝရဏံ. တာယ စ အရတိယာ နိဝုတတ္တာ ပါမောဇ္ဇံ အရိယာနံ နိယျာနံ နပ္ပဇာနာတီတိ – အရတိ နိယျာနာဝရဏံ. သဗ္ဗေပိ ကုသလာ ဓမ္မာ အရိယာနံ နိယျာနံ. တေဟိ စ ကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ အရိယာ နိယျန္တိ. သဗ္ဗေပိ အကုသလာ ဓမ္မာ နိယျာနာဝရဏာ. တေဟိ စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ နိဝုတတ္တာ ကုသလေ ဓမ္မေ အရိယာနံ နိယျာနံ နပ္ပဇာနာတီတိ – သဗ္ဗေပိ အကုသလာ ဓမ္မာ နိယျာနာဝရဏာ. ဣမေဟိ စ ပန နီဝရဏေဟိ ဝိသုဒ္ဓစိတ္တဿ သောဠသဝတ္ထုကံ အာနာပါနဿတိသမာဓိံ ဘာဝယတော ခဏိကသမောဓာနာ.
သောဠသဉာဏနိဒ္ဒေသော ဒုတိယော.
၃. ဥပက္ကိလေသဉာဏနိဒ္ဒေသော
ပဌမစ္ဆက္ကံ
၁၅၄. ဣမေဟိ စ ပန နီဝရဏေဟိ ဝိသုဒ္ဓစိတ္တဿ သောဠသဝတ္ထုကံ အာနာပါနဿတိသမာဓိံ ဘာဝယတော ခဏိကသမောဓာနာ ကတမေ အဋ္ဌာရသ ဥပက္ကိလေသာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ? အဿာသာဒိမဇ္ဈပရိယောသာနံ သတိယာ အနုဂစ္ဆတော အဇ္ဈတ္တဝိက္ခေပဂတံ စိတ္တံ သမာဓိဿ ပရိပန္ထော. ပဿာသာဒိမဇ္ဈပရိယောသာနံ သတိယာ အနုဂစ္ဆတော ဗဟိဒ္ဓါဝိက္ခေပဂတံ စိတ္တံ သမာဓိဿ ပရိပန္ထော. အဿာသပဋိကင်္ခနာ နိကန္တိ တဏှာစရိယာ သမာဓိဿ ပရိပန္ထော. ပဿာသပဋိကင်္ခနာ နိကန္တိ တဏှာစရိယာ သမာဓိဿ ပရိပန္ထော. အဿာသေနာဘိတုန္နဿ ပဿာသပဋိလာဘေ မုစ္ဆနာ သမာဓိဿ ပရိပန္ထော. ပဿာသေနာဘိတုန္နဿ အဿာသပဋိလာဘေ မုစ္ဆနာ သမာဓိဿ ပရိပန္ထော.
အနုဂစ္ဆနာ စ အဿာသံ၊ ပဿာသံ အနုဂစ္ဆနာ၊
သတိ အဇ္ဈတ္တဝိက္ခေပါ၊ ကင်္ခနာ ဗဟိဒ္ဓါဝိက္ခေပပတ္ထနာ [ဝိက္ခေပပန္ထနာ (သျာ.)].
အဿာသေနာဘိတုန္နဿ၊ ပဿာသပဋိလာဘေ မုစ္ဆနာ၊
ပဿာသေနာဘိတုန္နဿ၊ အဿာသပဋိလာဘေ မုစ္ဆနာ.
ဆ ဧတေ ဥပက္ကိလေသာ၊ အာနာပါနဿတိသမာဓိဿ၊
ယေဟိ ဝိက္ခိပ္ပမာနဿ [ဝိကမ္ပမာနဿ (သျာ.)]၊ နော စ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ၊
ဝိမောက္ခံ အပ္ပဇာနန္တာ၊ တေ ဟောန္တိ ပရပတ္တိယာတိ.
ဒုတိယစ္ဆက္ကံ
၁၅၅. နိမိတ္တံ အာဝဇ္ဇတော အဿာသေ စိတ္တံ ဝိကမ္ပတိ – သမာဓိဿ ပရိပန္ထော. အဿာသံ အာဝဇ္ဇတော နိမိတ္တေ စိတ္တံ ဝိကမ္ပတိ – သမာဓိဿ ပရိပန္ထော. နိမိတ္တံ အာဝဇ္ဇတော ပဿာသေ စိတ္တံ ဝိကမ္ပတိ – သမာဓိဿ ပရိပန္ထော. ပဿာသံ အာဝဇ္ဇတော နိမိတ္တေ စိတ္တံ ဝိကမ္ပတိ – သမာဓိဿ ပရိပန္ထော. အဿာသံ အာဝဇ္ဇတော ပဿာသေ စိတ္တံ ဝိကမ္ပတိ – သမာဓိဿ ပရိပန္ထော. ပဿာသံ အာဝဇ္ဇတော အဿာသေ စိတ္တံ ဝိကမ္ပတိ – သမာဓိဿ ပရိပန္ထော.
နိမိတ္တံ အာဝဇ္ဇမာနဿ၊ အဿာသေ ဝိက္ခိပတေ မနော၊
အဿာသံ အာဝဇ္ဇမာနဿ၊ နိမိတ္တေ စိတ္တံ ဝိကမ္ပတိ.
နိမိတ္တံ အာဝဇ္ဇမာနဿ၊ ပဿာသေ ဝိက္ခိပတေ မနော၊
ပဿာသံ အာဝဇ္ဇမာနဿ၊ နိမိတ္တေ စိတ္တံ ဝိကမ္ပတိ.
အဿာသံ အာဝဇ္ဇမာနဿ၊ ပဿာသေ ဝိက္ခိပတေ မနော၊
ပဿာသံ အာဝဇ္ဇမာနဿ၊ အဿာသေ စိတ္တံ ဝိကမ္ပတိ.
ဆ ဧတေ ဥပက္ကိလေသာ၊ အာနာပါနဿတိသမာဓိဿ၊
ယေဟိ ဝိက္ခိပ္ပမာနဿ၊ နော စ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ၊
ဝိမောက္ခံ အပ္ပဇာနန္တာ၊ တေ ဟောန္တိ ပရပတ္တိယာတိ.
တတိယစ္ဆက္ကံ
၁၅၆. အတီတာနုဓာဝနံ စိတ္တံ ဝိက္ခေပါနုပတိတံ – သမာဓိဿ ပရိပန္ထော. အနာဂတပဋိကင်္ခနံ စိတ္တံ ဝိကမ္ပိတံ – သမာဓိဿ ပရိပန္ထော. လီနံ စိတ္တံ ကောသဇ္ဇာနုပတိတံ – သမာဓိဿ ပရိပန္ထော. အတိပဂ္ဂဟိတံ စိတ္တံ ဥဒ္ဓစ္စာနုပတိတံ – သမာဓိဿ ပရိပန္ထော. အဘိနတံ စိတ္တံ ရာဂါနုပတိတံ – သမာဓိဿ ပရိပန္ထော. အပနတံ စိတ္တံ ဗျာပါဒါနုပတိတံ – သမာဓိဿ ပရိပန္ထော.
အတီတာနုဓာဝနံ စိတ္တံ၊ အနာဂတပဋိကင်္ခနံ လီနံ၊
အတိပဂ္ဂဟိတံ အဘိနတံ၊ အပနတံ စိတ္တံ န သမာဓိယတိ.
ဆ ဧတေ ဥပက္ကိလေသာ၊ အာနာပါနဿတိသမာဓိဿ၊
ယေဟိ ဥပက္ကိလိဋ္ဌသင်္ကပ္ပေါ၊ အဓိစိတ္တံ နပ္ပဇာနာတီတိ.
၁၅၇. အဿာသာဒိမဇ္ဈပရိယောသာနံ သတိယာ အနုဂစ္ဆတော အဇ္ဈတ္တံ ဝိက္ခေပဂတေန စိတ္တေန ကာယောပိ စိတ္တမ္ပိ သာရဒ္ဓါ စ ဟောန္တိ ဣဉ္ဇိတာ စ ဖန္ဒိတာ စ. ပဿာသာဒိမဇ္ဈပရိယောသာနံ သတိယာ အနုဂစ္ဆတော ဗဟိဒ္ဓါဝိက္ခေပဂတေန စိတ္တေန ကာယောပိ စိတ္တမ္ပိ သာရဒ္ဓါ စ ဟောန္တိ ဣဉ္ဇိတာ စ ဖန္ဒိတာ စ. အဿာသပဋိကင်္ခနာယ နိကန္တိယာ တဏှာစရိယာယ ကာယောပိ စိတ္တမ္ပိ သာရဒ္ဓါ စ ဟောန္တိ ဣဉ္ဇိတာ စ ဖန္ဒိတာ စ. ပဿာသပဋိကင်္ခနာယ နိကန္တိယာ တဏှာစရိယာယ ကာယောပိ စိတ္တမ္ပိ သာရဒ္ဓါ စ ဟောန္တိ ဣဉ္ဇိတာ စ ဖန္ဒိတာ စ. အဿာသေနာဘိတုန္နဿ ပဿာသပဋိလာဘေ မုစ္ဆိတတ္တာ ကာယောပိ စိတ္တမ္ပိ သာရဒ္ဓါ စ ဟောန္တိ ဣဉ္ဇိတာ စ ဖန္ဒိတာ စ. ပဿာသေနာဘိတုန္နဿ အဿာသပဋိလာဘေ မုစ္ဆိတတ္တာ ကာယောပိ စိတ္တမ္ပိ သာရဒ္ဓါ စ ဟောန္တိ ဣဉ္ဇိတာ စ ဖန္ဒိတာ စ. နိမိတ္တံ အာဝဇ္ဇတော အဿာသေ စိတ္တံ ဝိကမ္ပိတတ္တာ ကာယောပိ စိတ္တမ္ပိ သာရဒ္ဓါ စ ဟောန္တိ ဣဉ္ဇိတာ စ ဖန္ဒိတာ စ. အဿာသံ အာဝဇ္ဇတော နိမိတ္တေ စိတ္တံ ဝိကမ္ပိတတ္တာ ကာယောပိ စိတ္တမ္ပိ သာရဒ္ဓါ စ ဟောန္တိ ဣဉ္ဇိတာ စ ဖန္ဒိတာ စ. နိမိတ္တံ အာဝဇ္ဇတော ပဿာသေ စိတ္တံ ဝိကမ္ပိတတ္တာ ကာယောပိ စိတ္တမ္ပိ သာရဒ္ဓါ စ ဟောန္တိ ဣဉ္ဇိတာ စ ဖန္ဒိတာ စ. ပဿာသံ အာဝဇ္ဇတော နိမိတ္တေ စိတ္တံ ဝိကမ္ပိတတ္တာ ကာယောပိ စိတ္တမ္ပိ သာရဒ္ဓါ စ ဟောန္တိ ဣဉ္ဇိတာ စ ဖန္ဒိတာ စ. အဿာသံ အာဝဇ္ဇတော ပဿာသေ စိတ္တံ ဝိကမ္ပိတတ္တာ ကာယောပိ စိတ္တမ္ပိ သာရဒ္ဓါ စ ဟောန္တိ ဣဉ္ဇိတာ စ ဖန္ဒိတာ စ. ပဿာသံ အာဝဇ္ဇတော အဿာသေ စိတ္တံ ဝိကမ္ပိတတ္တာ ကာယောပိ စိတ္တမ္ပိ သာရဒ္ဓါ စ ဟောန္တိ ဣဉ္ဇိတာ စ ဖန္ဒိတာ စ. အတီတာနုဓာဝနေန စိတ္တေန ဝိက္ခေပါနုပတိတေန ကာယောပိ စိတ္တမ္ပိ သာရဒ္ဓါ စ ဟောန္တိ ဣဉ္ဇိတာ စ ဖန္ဒိတာ စ. အနာဂတပဋိကင်္ခနေန စိတ္တေန ဝိကမ္ပိတေန ကာယောပိ စိတ္တမ္ပိ သာရဒ္ဓါ စ ဟောန္တိ ဣဉ္ဇိတာ စ ဖန္ဒိတာ စ. လီနေန စိတ္တေန ကောသဇ္ဇာနုပတိတေန ကာယောပိ စိတ္တမ္ပိ သာရဒ္ဓါ စ ဟောန္တိ ဣဉ္ဇိတာ စ ဖန္ဒိတာ စ. အတိပဂ္ဂဟိတေန စိတ္တေန ဥဒ္ဓစ္စာနုပတိတေန ကာယောပိ စိတ္တမ္ပိ သာရဒ္ဓါ စ ဟောန္တိ ဣဉ္ဇိတာ စ ဖန္ဒိတာ စ. အဘိနတေန စိတ္တေန ရာဂါနုပတိတေန ကာယောပိ စိတ္တမ္ပိ သာရဒ္ဓါ စ ဟောန္တိ ဣဉ္ဇိတာ စ ဖန္ဒိတာ စ. အပနတေန စိတ္တေန ဗျာပါဒါနုပတိတေန ကာယောပိ စိတ္တမ္ပိ သာရဒ္ဓါ စ ဟောန္တိ ဣဉ္ဇိတာ စ ဖန္ဒိတာ စ.
အာနာပါနဿတိ ယဿ၊ ပရိပုဏ္ဏာ အဘာဝိတာ၊
ကာယောပိ ဣဉ္ဇိတော ဟောတိ၊ စိတ္တမ္ပိ ဟောတိ ဣဉ္ဇိတံ၊
ကာယောပိ ဖန္ဒိတော ဟောတိ၊ စိတ္တမ္ပိ ဟောတိ ဖန္ဒိတံ.
အာနာပါနဿတိ ယဿ၊ ပရိပုဏ္ဏာ သုဘာဝိတာ၊
ကာယောပိ အနိဉ္ဇိတော ဟောတိ၊ စိတ္တမ္ပိ ဟောတိ အနိဉ္ဇိတံ၊
ကာယောပိ အဖန္ဒိတော ဟောတိ၊ စိတ္တမ္ပိ ဟောတိ အဖန္ဒိတန္တိ.
ဣမေဟိ စ ပန နီဝရဏေဟိ ဝိသုဒ္ဓစိတ္တဿ သောဠသဝတ္ထုကံ အာနာပါနဿတိသမာဓိံ ဘာဝယတော ခဏိကသမောဓာနာ ဣမေ အဋ္ဌာရသ ဥပက္ကိလေသာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ.
ဥပက္ကိလေသဉာဏနိဒ္ဒေသော တတိယော.
၄. ဝေါဒါနဉာဏနိဒ္ဒေသော
၁၅၈. ကတမာနိ တေရသ ဝေါဒါနေ ဉာဏာနိ? အတီတာနုဓာဝနံ စိတ္တံ ဝိက္ခေပါနုပတိတံ၊ တံ ဝိဝဇ္ဇယိတွာ ဧကဋ္ဌာနေ သမာဒဟတိ – ဧဝမ္ပိ စိတ္တံ န ဝိက္ခေပံ ဂစ္ဆတိ. အနာဂတပဋိကင်္ခနံ စိတ္တံ ဝိကမ္ပိတံ၊ တံ ဝိဝဇ္ဇယိတွာ တတ္ထေဝ အဓိမောစေတိ – ဧဝမ္ပိ စိတ္တံ န ဝိက္ခေပံ ဂစ္ဆတိ. လီနံ စိတ္တံ ကောသဇ္ဇာနုပတိတံ၊ တံ ပဂ္ဂဏှိတွာ ကောသဇ္ဇံ ပဇဟတိ – ဧဝမ္ပိ စိတ္တံ န ဝိက္ခေပံ ဂစ္ဆတိ. အတိပဂ္ဂဟိတံ စိတ္တံ ဥဒ္ဓစ္စာနုပတိတံ၊ တံ ဝိနိဂ္ဂဏှိတွာ ဥဒ္ဓစ္စံ ပဇဟတိ – ဧဝမ္ပိ စိတ္တံ န ဝိက္ခေပံ ဂစ္ဆတိ. အဘိနတံ စိတ္တံ ရာဂါနုပတိတံ၊ တံ သမ္ပဇာနော ဟုတွာ ရာဂံ ပဇဟတိ – ဧဝမ္ပိ စိတ္တံ န ဝိက္ခေပံ ဂစ္ဆတိ. အပနတံ စိတ္တံ ဗျာပါဒါနုပတိတံ၊ တံ သမ္ပဇာနော ဟုတွာ ဗျာပါဒံ ပဇဟတိ – ဧဝမ္ပိ စိတ္တံ န ဝိက္ခေပံ ဂစ္ဆတိ. ဣမေဟိ ဆဟိ ဌာနေဟိ ပရိသုဒ္ဓံ စိတ္တံ ပရိယောဒါတံ ဧကတ္တဂတံ ဟောတိ.
ကတမေ တေ ဧကတ္တာ? ဒါနဝေါသဂ္ဂုပဋ္ဌာနေကတ္တံ၊ သမထနိမိတ္တုပဋ္ဌာနေကတ္တံ၊ ဝယလက္ခဏုပဋ္ဌာနေကတ္တံ၊ နိရောဓုပဋ္ဌာနေကတ္တံ. ဒါနဝေါသဂ္ဂုပဋ္ဌာနေကတ္တံ စာဂါဓိမုတ္တာနံ၊ သမထနိမိတ္တုပဋ္ဌာနေကတ္တဉ္စ အဓိစိတ္တမနုယုတ္တာနံ၊ ဝယလက္ခဏုပဋ္ဌာနေကတ္တဉ္စ ဝိပဿကာနံ၊ နိရောဓုပဋ္ဌာနေကတ္တဉ္စ အရိယပုဂ္ဂလာနံ – ဣမေဟိ စတူဟိ ဌာနေဟိ ဧကတ္တဂတံ စိတ္တံ ပဋိပဒါဝိသုဒ္ဓိပက္ခန္ဒဉ္စေဝ ဟောတိ၊ ဥပေက္ခာနုဗြူဟိတဉ္စ၊ ဉာဏေန စ သမ္ပဟံသိတံ.
ပဌမဿ ဈာနဿ ကော အာဒိ၊ ကိံ မဇ္ဈေ၊ ကိံ ပရိယောသာနံ? ပဌမဿ ဈာနဿ ပဋိပဒါဝိသုဒ္ဓိ အာဒိ၊ ဥပေက္ခာနုဗြူဟနာ မဇ္ဈေ၊ သမ္ပဟံသနာ ပရိယောသာနံ. ပဌမဿ ဈာနဿ ပဋိပဒါဝိသုဒ္ဓိ အာဒိ. အာဒိဿ ကတိ လက္ခဏာနိ? အာဒိဿ တီဏိ လက္ခဏာနိ. ယော တဿ ပရိပန္ထော တတော စိတ္တံ ဝိသုဇ္ဈတိ၊ ဝိသုဒ္ဓတ္တာ စိတ္တံ မဇ္ဈိမံ သမထနိမိတ္တံ ပဋိပဇ္ဇတိ၊ ပဋိပန္နတ္တာ တတ္ထ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒတိ. ယဉ္စ ပရိပန္ထတော စိတ္တံ ဝိသုဇ္ဈတိ၊ ယဉ္စ ဝိသုဒ္ဓတ္တာ စိတ္တံ မဇ္ဈိမံ သမထနိမိတ္တံ ပဋိပဇ္ဇတိ၊ ယဉ္စ ပဋိပန္နတ္တာ တတ္ထ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒတိ. ပဌမဿ ဈာနဿ ပဋိပဒါဝိသုဒ္ဓိ အာဒိ. အာဒိဿ ဣမာနိ တီဏိ လက္ခဏာနိ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘ပဌမံ ဈာနံ အာဒိကလျာဏဉ္စေဝ ဟောတိ လက္ခဏသမ္ပန္နဉ္စ’’.
ပဌမဿ ဈာနဿ ဥပေက္ခာနုဗြူဟနာ မဇ္ဈေ. မဇ္ဈဿ ကတိ လက္ခဏာနိ? မဇ္ဈဿ တီဏိ လက္ခဏာနိ. ဝိသုဒ္ဓံ စိတ္တံ အဇ္ဈုပေက္ခတိ၊ သမထပဋိပန္နံ အဇ္ဈုပေက္ခတိ၊ ဧကတ္တုပဋ္ဌာနံ အဇ္ဈုပေက္ခတိ. ယဉ္စ ဝိသုဒ္ဓံ စိတ္တံ အဇ္ဈုပေက္ခတိ၊ ယဉ္စ သမထပဋိပန္နံ အဇ္ဈုပေက္ခတိ၊ ယဉ္စ ဧကတ္တုပဋ္ဌာနံ အဇ္ဈုပေက္ခတိ – ပဌမဿ ဈာနဿ ဥပေက္ခာနုဗြူဟနာ မဇ္ဈေ. မဇ္ဈဿ ဣမာနိ တီဏိ လက္ခဏာနိ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘ပဌမံ ဈာနံ မဇ္ဈေကလျာဏဉ္စေဝ ဟောတိ လက္ခဏသမ္ပန္နဉ္စ’’.
ပဌမဿ ဈာနဿ သမ္ပဟံသနာ ပရိယောသာနံ. ပရိယောသာနဿ ကတိ လက္ခဏာနိ? ပရိယောသာနဿ စတ္တာရိ လက္ခဏာနိ. တတ္ထ ဇာတာနံ ဓမ္မာနံ အနတိဝတ္တနဋ္ဌေန သမ္ပဟံသနာ၊ ဣန္ဒြိယာနံ ဧကရသဋ္ဌေန သမ္ပဟံသနာ၊ တဒုပဂဝီရိယဝါဟနဋ္ဌေန သမ္ပဟံသနာ၊ အာသေဝနဋ္ဌေန သမ္ပဟံသနာ. ပဌမဿ ဈာနဿ သမ္ပဟံသနာ ပရိယောသာနံ. ပရိယောသာနဿ ဣမာနိ စတ္တာရိ လက္ခဏာနိ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘ပဌမံ ဈာနံ ပရိယောသာနကလျာဏဉ္စေဝ ဟောတိ လက္ခဏသမ္ပန္နဉ္စ’’. ဧဝံ တိဝတ္တဂတံ စိတ္တံ တိဝိဓကလျာဏကံ ဒသလက္ခဏသမ္ပန္နံ ဝိတက္ကသမ္ပန္နဉ္စေဝ ဟောတိ ဝိစာရသမ္ပန္နဉ္စ ပီတိသမ္ပန္နဉ္စ သုခသမ္ပန္နဉ္စ စိတ္တဿ အဓိဋ္ဌာနသမ္ပန္နဉ္စ သဒ္ဓါသမ္ပန္နဉ္စ ဝီရိယသမ္ပန္နဉ္စ သတိသမ္ပန္နဉ္စ သမာဓိသမ္ပန္နဉ္စ ပညာသမ္ပန္နဉ္စ.
ဒုတိယဿ ဈာနဿ ကော အာဒိ၊ ကိံ မဇ္ဈေ၊ ကိံ ပရိယောသာနံ? ဒုတိယဿ ဈာနဿ ပဋိပဒါဝိသုဒ္ဓိ အာဒိ၊ ဥပေက္ခာနုဗြူဟနာ မဇ္ဈေ၊ သမ္ပဟံသနာ ပရိယောသာနံ။ပေ။ ဧဝံ တိဝတ္တဂတံ စိတ္တံ တိဝိဓကလျာဏကံ ဒသလက္ခဏသမ္ပန္နံ ပီတိသမ္ပန္နဉ္စေဝ ဟောတိ သုခသမ္ပန္နဉ္စ စိတ္တဿ အဓိဋ္ဌာနသမ္ပန္နဉ္စ သဒ္ဓါသမ္ပန္နဉ္စ ဝီရိယသမ္ပန္နဉ္စ သတိသမ္ပန္နဉ္စ သမာဓိသမ္ပန္နဉ္စ ပညာသမ္ပန္နဉ္စ.
တတိယဿ ဈာနဿ ကော အာဒိ၊ ကိံ မဇ္ဈေ၊ ကိံ ပရိယောသာနံ။ပေ။ ဧဝံ တိဝတ္တဂတံ စိတ္တံ တိဝိဓကလျာဏကံ ဒသလက္ခဏသမ္ပန္နံ သုခသမ္ပန္နဉ္စေဝ ဟောတိ စိတ္တဿ အဓိဋ္ဌာနသမ္ပန္နဉ္စ သဒ္ဓါသမ္ပန္နဉ္စ ဝီရိယသမ္ပန္နဉ္စ သတိသမ္ပန္နဉ္စ သမာဓိသမ္ပန္နဉ္စ ပညာသမ္ပန္နဉ္စ.
စတုတ္ထဿ ဈာနဿ ကော အာဒိ၊ ကိံ မဇ္ဈေ၊ ကိံ ပရိယောသာနံ။ပေ။ ဧဝံ တိဝတ္တဂတံ စိတ္တံ တိဝိဓကလျာဏကံ ဒသလက္ခဏသမ္ပန္နဉ္စ ဥပေက္ခာသမ္ပန္နဉ္စေဝ ဟောတိ စိတ္တဿ အဓိဋ္ဌာနသမ္ပန္နဉ္စ သဒ္ဓါသမ္ပန္နဉ္စ ဝီရိယသမ္ပန္နဉ္စ သတိသမ္ပန္နဉ္စ သမာဓိသမ္ပန္နဉ္စ ပညာသမ္ပန္နဉ္စ.
အာကာသာနဉ္စာယတနသမာပတ္တိယာ။ပေ။ ဝိညာဏဉ္စာယတနသမာပတ္တိယာ။ အာကိဉ္စညာယတနသမာပတ္တိယာ။ နေဝသညာနာသညာယတနသမာပတ္တိယာ ကော အာဒိ၊ ကိံ မဇ္ဈေ၊ ကိံ ပရိယောသာနံ။ပေ။ ဧဝံ တိဝတ္တဂတံ စိတ္တံ တိဝိဓကလျာဏကံ ဒသလက္ခဏသမ္ပန္နံ ဥပေက္ခာသမ္ပန္နဉ္စေဝ ဟောတိ စိတ္တဿ အဓိဋ္ဌာနသမ္ပန္နံ စ။ပေ။ ပညာသမ္ပန္နဉ္စ.
အနိစ္စာနုပဿနာယ ကော အာဒိ၊ ကိံ မဇ္ဈေ၊ ကိံ ပရိယောသာနံ။ပေ။ ဧဝံ တိဝတ္တဂတံ စိတ္တံ တိဝိဓကလျာဏကံ ဒသလက္ခဏသမ္ပန္နံ ဝိတက္ကသမ္ပန္နဉ္စေဝ ဟောတိ ဝိစာရသမ္ပန္နဉ္စ ပီတိသမ္ပန္နဉ္စ သုခသမ္ပန္နဉ္စ စိတ္တဿ အဓိဋ္ဌာနသမ္ပန္နဉ္စ သဒ္ဓါသမ္ပန္နဉ္စ ဝီရိယသမ္ပန္နဉ္စ သတိသမ္ပန္နဉ္စ သမာဓိသမ္ပန္နဉ္စ ပညာသမ္ပန္နဉ္စ. ဒုက္ခာနုပဿနာယ။ပေ။ အနတ္တာနုပဿနာယ။ နိဗ္ဗိဒါနုပဿနာယ။ ဝိရာဂါနုပဿနာယ။ နိရောဓာနုပဿနာယ။ ပဋိနိဿဂ္ဂါနုပဿနာယ။ ခယာနုပဿနာယ။ ဝယာနုပဿနာယ။ ဝိပရိဏာမာနုပဿနာယ။ အနိမိတ္တာနုပဿနာယ။ အပ္ပဏိဟိတာနုပဿနာယ။ သုညတာနုပဿနာယ။ အဓိပညာဓမ္မဝိပဿနာယ။ ယထာဘူတဉာဏဒဿနာယ။ အာဒီနဝါနုပဿနာယ။ ပဋိသင်္ခါနုပဿနာယ။ ဝိဝဋ္ဋနာနုပဿနာယ။ ပညာသမ္ပန္နဉ္စ.
သောတာပတ္တိမဂ္ဂဿ။ပေ။ သကဒါဂါမိမဂ္ဂဿ။ အနာဂါမိမဂ္ဂဿ။ အရဟတ္တမဂ္ဂဿ ကော အာဒိ၊ ကိံ မဇ္ဈေ၊ ကိံ ပရိယောသာနံ? အရဟတ္တမဂ္ဂဿ ပဋိပဒါဝိသုဒ္ဓိ အာဒိ ဥပေက္ခာနုဗြူဟနာ မဇ္ဈေ၊ သမ္ပဟံသနာ ပရိယောသာနံ. အရဟတ္တမဂ္ဂဿ ပဋိပဒါဝိသုဒ္ဓိ အာဒိ. အာဒိဿ ကတိ လက္ခဏာနိ? အာဒိဿ တီဏိ လက္ခဏာနိ. ယော တဿ ပရိပန္ထော တတော စိတ္တံ ဝိသုဇ္ဈတိ၊ ဝိသုဒ္ဓတ္တာ စိတ္တံ မဇ္ဈိမံ သမထနိမိတ္တံ ပဋိပဇ္ဇတိ၊ ပဋိပန္နတ္တာ တတ္ထ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒတိ. ယဉ္စ ပရိပန္ထတော စိတ္တံ ဝိသုဇ္ဈတိ၊ ယဉ္စ ဝိသုဒ္ဓတ္တာ စိတ္တံ မဇ္ဈိမံ သမထနိမိတ္တံ ပဋိပဇ္ဇတိ၊ ယဉ္စ ပဋိပန္နတ္တာ တတ္ထ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒတိ – အရဟတ္တမဂ္ဂဿ ပဋိပဒါဝိသုဒ္ဓိ အာဒိ. အာဒိဿ ဣမာနိ တီဏိ လက္ခဏာနိ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘အရဟတ္တမဂ္ဂေါ အာဒိကလျာဏော စေဝ ဟောတိ လက္ခဏသမ္ပန္နော စ’’.
အရဟတ္တမဂ္ဂဿ ဥပေက္ခာနုဗြူဟနာ မဇ္ဈေ. မဇ္ဈဿ ကတိ လက္ခဏာနိ? မဇ္ဈဿ တီဏိ လက္ခဏာနိ. ဝိသုဒ္ဓံ စိတ္တံ အဇ္ဈုပေက္ခတိ၊ သမထပဋိပန္နံ အဇ္ဈုပေက္ခတိ၊ ဧကတ္တုပဋ္ဌာနံ အဇ္ဈုပေက္ခတိ. ယဉ္စ ဝိသုဒ္ဓံ စိတ္တံ အဇ္ဈုပေက္ခတိ၊ ယဉ္စ သမထပဋိပန္နံ အဇ္ဈုပေက္ခတိ၊ ယဉ္စ ဧကတ္တုပဋ္ဌာနံ အဇ္ဈုပေက္ခတိ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘အရဟတ္တမဂ္ဂေါ မဇ္ဈေကလျာဏော စေဝ ဟောတိ လက္ခဏသမ္ပန္နော စ’’.
အရဟတ္တမဂ္ဂဿ သမ္ပဟံသနာ ပရိယောသာနံ. ပရိယောသာနဿ ကတိ လက္ခဏာနိ? ပရိယောသာနဿ စတ္တာရိ လက္ခဏာနိ. တတ္ထ ဇာတာနံ ဓမ္မာနံ အနတိဝတ္တနဋ္ဌေန သမ္ပဟံသနာ၊ ဣန္ဒြိယာနံ ဧကရသဋ္ဌေန သမ္ပဟံသနာ၊ တဒုပဂဝီရိယဝါဟနဋ္ဌေန သမ္ပဟံသနာ၊ အာသေဝနဋ္ဌေန သမ္ပဟံသနာ. အရဟတ္တမဂ္ဂဿ သမ္ပဟံသနာ ပရိယောသာနံ. ပရိယောသာနဿ ဣမာနိ စတ္တာရိ လက္ခဏာနိ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘အရဟတ္တမဂ္ဂေါ ပရိယောသာနကလျာဏော စေဝ ဟောတိ လက္ခဏသမ္ပန္နော စ’’. ဧဝံ တိဝတ္တဂတံ စိတ္တံ တိဝိဓကလျာဏကံ ဒသလက္ခဏသမ္ပန္နံ ဝိတက္ကသမ္ပန္နဉ္စေဝ ဟောတိ ဝိစာရသမ္ပန္နဉ္စ ပီတိသမ္ပန္နဉ္စ သုခသမ္ပန္နဉ္စ စိတ္တဿ အဓိဋ္ဌာနသမ္ပန္နဉ္စ သဒ္ဓါသမ္ပန္နဉ္စ ဝီရိယသမ္ပန္နဉ္စ သတိသမ္ပန္နဉ္စ သမာဓိသမ္ပန္နဉ္စ ပညာသမ္ပန္နဉ္စ.
၁၅၉. နိမိတ္တံ အဿာသပဿာသာ၊ အနာရမ္မဏမေကစိတ္တဿ၊
အဇာနတော စ တယော ဓမ္မေ၊ ဘာဝနာ နုပလဗ္ဘတိ.
နိမိတ္တံ အဿာသပဿာသာ၊ အနာရမ္မဏမေကစိတ္တဿ၊
ဇာနတော စ တယော ဓမ္မေ၊ ဘာဝနာ ဥပလဗ္ဘတီတိ.
ကထံ ဣမေ တယော ဓမ္မာ ဧကစိတ္တဿ အာရမ္မဏာ န ဟောန္တိ၊ န စိမေ တယော ဓမ္မာ အဝိဒိတာ ဟောန္တိ၊ န စ စိတ္တံ ဝိက္ခေပံ ဂစ္ဆတိ၊ ပဓာနဉ္စ ပညာယတိ၊ ပယောဂဉ္စ သာဓေတိ၊ ဝိသေသမဓိဂစ္ဆတိ? သေယျထာပိ ရုက္ခော သမေ ဘူမိဘာဂေ နိက္ခိတ္တော. တမေနံ ပုရိသော ကကစေန ဆိန္ဒေယျ. ရုက္ခေ ဖုဋ္ဌကကစဒန္တာနံ ဝသေန ပုရိသဿ သတိ ဥပဋ္ဌိတာ ဟောတိ၊ န အာဂတေ ဝါ ဂတေ ဝါ ကကစဒန္တေ မနသိ ကရောတိ. န အာဂတာ ဝါ ဂတာ ဝါ ကကစဒန္တာ အဝိဒိတာ ဟောန္တိ၊ ပဓာနဉ္စ ပညာယတိ၊ ပယောဂဉ္စ သာဓေတိ. ယထာ ရုက္ခော သမေ ဘူမိဘာဂေ နိက္ခိတ္တော. ဧဝံ ဥပနိဗန္ဓနာ နိမိတ္တံ. ယထာ ကကစဒန္တာ၊ ဧဝံ အဿာသပဿာသာ. ယထာ ရုက္ခေ ဖုဋ္ဌကကစဒန္တာနံ ဝသေန ပုရိသဿ သတိ ဥပဋ္ဌိတာ ဟောတိ၊ န အာဂတေ ဝါ ဂတေ ဝါ ကကစဒန္တေ မနသိ ကရောတိ၊ န အာဂတာ ဝါ ဂတာ ဝါ ကကစဒန္တာ အဝိဒိတာ ဟောန္တိ၊ ပဓာနဉ္စ ပညာယတိ၊ ပယောဂဉ္စ သာဓေတိ. ဧဝမေဝံ ဘိက္ခု နာသိကဂ္ဂေ ဝါ မုခနိမိတ္တေ ဝါ သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာ နိသိန္နော ဟောတိ၊ န အာဂတေ ဝါ ဂတေ ဝါ အဿာသပဿာသေ မနသိ ကရောတိ၊ န အာဂတာ ဝါ ဂတာ ဝါ အဿာသပဿာသာ အဝိဒိတာ ဟောန္တိ၊ ပဓာနဉ္စ ပညာယတိ၊ ပယောဂဉ္စ သာဓေတိ. ဝိသေသမဓိဂစ္ဆတိ ပဓာနဉ္စ.
ကတမံ ပဓာနံ? အာရဒ္ဓဝီရိယဿ ကာယောပိ စိတ္တမ္ပိ ကမ္မနိယံ ဟောတိ – ဣဒံ ပဓာနံ. ကတမော ပယောဂေါ? အာရဒ္ဓဝီရိယဿ ဥပက္ကိလေသာ ပဟီယန္တိ၊ ဝိတက္ကာ ဝူပသမန္တိ – အယံ ပယောဂေါ. ကတမော ဝိသေသော? အာရဒ္ဓဝီရိယဿ သညောဇနာ ပဟီယန္တိ၊ အနုသယာ ဗျန္တီဟောန္တိ [အနုသယာ ဗျာသန္တိ (သျာ.)]. အယံ ဝိသေသော. ဧဝံ ဣမေ တယော ဓမ္မာ ဧကစိတ္တဿ အာရမ္မဏာ န ဟောန္တိ၊ န စိမေ တယော ဓမ္မာ အဝိဒိတာ ဟောန္တိ၊ န စ စိတ္တံ ဝိက္ခေပံ ဂစ္ဆတိ၊ ပဓာနဉ္စ ပညာယတိ၊ ပယောဂဉ္စ သာဓေတိ၊ ဝိသေသမဓိဂစ္ဆတိ.
၁၆၀. အာနာပါနဿတိ ယဿ၊ ပရိပုဏ္ဏာ သုဘာဝိတာ၊
အနုပုဗ္ဗံ ပရိစိတာ၊ ယထာ ဗုဒ္ဓေန ဒေသိတာ၊
သော ဣမံ လောကံ ပဘာသေတိ၊ အဗ္ဘာ မုတ္တောဝ စန္ဒိမာတိ.
အာနန္တိ အဿာသော၊ နော ပဿာသော. အပါနန္တိ [အပါနန္တိ (က.)] ပဿာသော၊ နော အဿာသော. အဿာသဝသေန ဥပဋ္ဌာနံ သတိ၊ ပဿာသဝသေန ဥပဋ္ဌာနံ သတိ.
ယော အဿသတိ တဿုပဋ္ဌာတိ၊ ယော ပဿသတိ တဿုပဋ္ဌာတိ. ပရိပုဏ္ဏာတိ ပရိဂ္ဂဟဋ္ဌေန ပရိပုဏ္ဏာ၊ ပရိဝါရဋ္ဌေန ပရိပုဏ္ဏာ၊ ပရိပူရဋ္ဌေန ပရိပုဏ္ဏာ. သုဘာဝိတာတိ စတဿော ဘာဝနာ – တတ္ထ ဇာတာနံ ဓမ္မာနံ အနတိဝတ္တနဋ္ဌေန ဘာဝနာ၊ ဣန္ဒြိယာနံ ဧကရသဋ္ဌေန ဘာဝနာ၊ တဒုပဂဝီရိယဝါဟနဋ္ဌေန ဘာဝနာ၊ အာသေဝနဋ္ဌေန ဘာဝနာ. တဿိမေ စတ္တာရော ဘာဝနဋ္ဌာ ယာနီကတာ ဟောန္တိ ဝတ္ထုကတာ အနုဋ္ဌိတာ ပရိစိတာ သုသမာရဒ္ဓါ.
ယာနီကတာတိ ယတ္ထ ယတ္ထ အာကင်္ခတိ တတ္ထ တတ္ထ ဝသိပ္ပတ္တော ဟောတိ ဗလပ္ပတ္တော ဝေသာရဇ္ဇပ္ပတ္တော. တဿ မေ တေ ဓမ္မာ အာဝဇ္ဇနပဋိဗဒ္ဓါ [အာဝဇ္ဇနပဋိဗန္ဓာ (က.) ဧဝမီဒိသေသု ပဒေသု] ဟောန္တိ အာကင်္ခပဋိဗဒ္ဓါ မနသိကာရပဋိဗဒ္ဓါ စိတ္တုပ္ပါဒပဋိဗဒ္ဓါ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘ယာနီကတာ’’တိ. ဝတ္ထုကတာတိ ယသ္မိံ ယသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ စိတ္တံ သွာဓိဋ္ဌိတံ ဟောတိ၊ တသ္မိံ တသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ သတိ သုပဋ္ဌိတာ ဟောတိ. ယသ္မိံ ယသ္မိံ ဝါ ပန ဝတ္ထုသ္မိံ သတိ သူပဋ္ဌိတာ [သုပဋ္ဌိတာ (က.)] ဟောတိ၊ တသ္မိံ တသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ စိတ္တံ သွာဓိဋ္ဌိတံ ဟောတိ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘ဝတ္ထုကတာ’’တိ. အနုဋ္ဌိတာတိ ဝတ္ထုသ္မိံ ယေန ယေန စိတ္တံ အဘိနီဟရတိ တေန တေန သတိ အနုပရိဝတ္တတိ. ယေန ယေန ဝါ ပန သတိ အနုပရိဝတ္တတိ တေန တေန စိတ္တံ အဘိနီဟရတိ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘အနုဋ္ဌိတာ’’တိ. ပရိစိတာတိ ပရိဂ္ဂဟဋ္ဌေန ပရိစိတာ၊ ပရိဝါရဋ္ဌေန ပရိစိတာ၊ ပရိပူရဋ္ဌေန ပရိစိတာ. သတိယာ ပရိဂ္ဂဏှန္တော ဇိနာတိ ပါပကေ အကုသလေ ဓမ္မေ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘ပရိစိတာ’’တိ. သုသမာရဒ္ဓါတိ စတ္တာရော သုသမာရဒ္ဓါ – တတ္ထ ဇာတာနံ ဓမ္မာနံ အနတိဝတ္တနဋ္ဌေန သုသမာရဒ္ဓါ၊ ဣန္ဒြိယာနံ ဧကရသဋ္ဌေန သုသမာရဒ္ဓါ၊ တဒုပဂဝီရိယဝါဟနဋ္ဌေန သုသမာရဒ္ဓါ၊ တပ္ပစ္စနီကာနံ ကိလေသာနံ သုသမူဟတတ္တာ [သုသမုဟတတ္တာ (က.)] သုသမာရဒ္ဓါ.
၁၆၁. သုသမန္တိ အတ္ထိ သမံ၊ အတ္ထိ သုသမံ. ကတမံ သမံ? ယေ တတ္ထ ဇာတာ အနဝဇ္ဇာ ကုသလာ ဗောဓိပက္ခိယာ – ဣဒံ သမံ. ကတမံ သုသမံ? ယံ တေသံ တေသံ ဓမ္မာနံ အာရမ္မဏံ နိရောဓော နိဗ္ဗာနံ – ဣဒံ သုသမံ. ဣတိ ဣဒဉ္စ သမံ ဣဒဉ္စ သုသမံ ဉာတံ ဟောတိ ဒိဋ္ဌံ ဝိဒိတံ သစ္ဆိကတံ ဖဿိတံ ပညာယ. အာရဒ္ဓံ ဟောတိ ဝီရိယံ အသလ္လီနံ၊ ဥပဋ္ဌိတာ သတိ အသမ္မူဠာ [အပမုဋ္ဌာ (သျာ.)]၊ ပဿဒ္ဓေါ ကာယော အသာရဒ္ဓေါ၊ သမာဟိတံ စိတ္တံ ဧကဂ္ဂံ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘သုသမာရဒ္ဓါ’’တိ.
အနုပုဗ္ဗံ ပရိစိတာတိ ဒီဃံ အဿာသဝသေန ပုရိမာ ပုရိမာ ပရိစိတာ၊ ပစ္ဆိမာ ပစ္ဆိမာ အနုပရိစိတာ. ဒီဃံ ပဿာသဝသေန ပုရိမာ ပုရိမာ ပရိစိတာ၊ ပစ္ဆိမာ ပစ္ဆိမာ အနုပရိစိတာ. ရဿံ အဿာသဝသေန ပုရိမာ ပုရိမာ ပရိစိတာ၊ ပစ္ဆိမာ ပစ္ဆိမာ အနုပရိစိတာ. ရဿံ ပဿာသဝသေန ပုရိမာ ပုရိမာ ပရိစိတာ၊ ပစ္ဆိမာ ပစ္ဆိမာ အနုပရိစိတာ။ပေ။ ပဋိနိဿဂ္ဂါနုပဿီ အဿာသဝသေန ပုရိမာ ပုရိမာ ပရိစိတာ၊ ပစ္ဆိမာ ပစ္ဆိမာ အနုပရိစိတာ. ပဋိနိဿဂ္ဂါနုပဿီ ပဿာသဝသေန ပုရိမာ ပုရိမာ ပရိစိတာ၊ ပစ္ဆိမာ ပစ္ဆိမာ အနုပရိစိတာ. သဗ္ဗာပိ သောဠသဝတ္ထုကာ အာနာပါနဿတိယော အညမညံ ပရိစိတာ စေဝ ဟောန္တိ အနုပရိစိတာ စ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘အနုပုဗ္ဗပရိစိတာ’’တိ.
ယထာတိ ဒသ ယထတ္ထာ – အတ္တဒမထတ္ထော ယထတ္ထော၊ အတ္တသမထတ္ထော ယထတ္ထော၊ အတ္တပရိနိဗ္ဗာပနတ္ထော ယထတ္ထော၊ အဘိညတ္ထော ယထတ္ထော၊ ပရိညတ္ထော ယထတ္ထော၊ ပဟာနတ္ထော ယထတ္ထော၊ ဘာဝနတ္ထော ယထတ္ထော၊ သစ္ဆိကိရိယတ္ထော ယထတ္ထော၊ သစ္စာဘိသမယတ္ထော ယထတ္ထော၊ နိရောဓေ ပတိဋ္ဌာပကတ္ထော ယထတ္ထော.
ဗုဒ္ဓေါတိ ယော သော ဘဂဝါ သယမ္ဘူ အနာစရိယကော ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု သာမံ သစ္စာနိ အဘိသမ္ဗုဇ္ဈိ၊ တတ္ထ စ သဗ္ဗညုတံ ပါပုဏိ၊ ဗလေသု စ ဝသီဘာဝံ.
၁၆၂. ဗုဒ္ဓေါတိ ကေနဋ္ဌေန ဗုဒ္ဓေါ? ဗုဇ္ဈိတာ သစ္စာနီတိ – ဗုဒ္ဓေါ. ဗောဓေတာ ပဇာယာတိ – ဗုဒ္ဓေါ. သဗ္ဗညုတာယ ဗုဒ္ဓေါ. သဗ္ဗဒဿာဝိတာယ ဗုဒ္ဓေါ. အနညနေယျတာယ ဗုဒ္ဓေါ. ဝိသဝိတာယ [ဝိကတိတာယ (သျာ.)] ဗုဒ္ဓေါ. ခီဏာသဝသင်္ခါတေန ဗုဒ္ဓေါ. နိရုပလေပသင်္ခါတေန [နိရုပက္ကိလေသသင်္ခါတေန (သျာ.)] ဗုဒ္ဓေါ. ဧကန္တဝီတရာဂေါတိ – ဗုဒ္ဓေါ. ဧကန္တဝီတဒေါသောတိ – ဗုဒ္ဓေါ. ဧကန္တဝီတမောဟောတိ – ဗုဒ္ဓေါ. ဧကန္တနိက္ကိလေသောတိ – ဗုဒ္ဓေါ. ဧကာယနမဂ္ဂံ ဂတောတိ – ဗုဒ္ဓေါ. ဧကော အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါတိ – ဗုဒ္ဓေါ. အဗုဒ္ဓိဝိဟတတ္တာ ဗုဒ္ဓိပဋိလာဘာ – ဗုဒ္ဓေါ. ဗုဒ္ဓေါတိ နေတံ နာမံ မာတရာ ကတံ၊ န ပိတရာ ကတံ၊ န ဘာတရာ ကတံ၊ န ဘဂိနိယာ ကတံ၊ န မိတ္တာမစ္စေဟိ ကတံ၊ န ဉာတိသာလောဟိတေဟိ ကတံ၊ န သမဏဗြာဟ္မဏေဟိ ကတံ၊ န ဒေဝတာဟိ ကတံ. ဝိမောက္ခန္တိကမေတံ ဗုဒ္ဓါနံ ဘဂဝန္တာနံ ဗောဓိယာ မူလေ သဟ သဗ္ဗညုတဉာဏဿ ပဋိလာဘာ သစ္ဆိကာ ပညတ္တိ ယဒိဒံ – ဗုဒ္ဓေါတိ. ဒေသိတာတိ အတ္တဒမထတ္ထော ယထတ္ထော ယထာ ဗုဒ္ဓေန ဒေသိတော၊ အတ္တသမထတ္ထော ယထတ္ထော ယထာ ဗုဒ္ဓေန ဒေသိတော၊ အတ္တပရိနိဗ္ဗာပနတ္ထော ယထတ္ထော ယထာ ဗုဒ္ဓေန ဒေသိတော။ပေ။ နိရောဓေ ပတိဋ္ဌာပကတ္ထော ယထတ္ထော ယထာ ဗုဒ္ဓေန ဒေသိတော.
သောတိ ဂဟဋ္ဌော ဝါ ဟောတိ ပဗ္ဗဇိတော ဝါ. လောကောတိ. ခန္ဓလောကော ဓာတုလောကော အာယတနလောကော ဝိပတ္တိဘဝလောကော ဝိပတ္တိသမ္ဘဝလောကော သမ္ပတ္တိဘဝလောကော သမ္ပတ္တိသမ္ဘဝလောကော. ဧကော လောကော – သဗ္ဗေ သတ္တာ အာဟာရဋ္ဌိတိကာ။ပေ။ အဋ္ဌာရသ လောကာ – အဋ္ဌာရသ ဓာတုယော. ပဘာသေတီတိ အတ္တဒမထတ္ထံ ယထတ္ထံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓတ္တာ. သော ဣမံ လောကံ ဩဘာသေတိ ဘာသေတိ ပဘာသေတိ. အတ္တသမထတ္ထံ ယထတ္ထံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓတ္တာ. သော ဣမံ လောကံ ဩဘာသေတိ ဘာသေတိ ပဘာသေတိ. အတ္တပရိနိဗ္ဗာပနတ္ထံ ယထတ္ထံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓတ္တာ. သော ဣမံ လောကံ ဩဘာသေတိ ဘာသေတိ ပဘာသေတိ။ပေ။ နိရောဓေ ပတိဋ္ဌာပကတ္ထံ ယထတ္ထံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓတ္တာ. သော ဣမံ လောကံ ဩဘာသေတိ ဘာသေတိ ပဘာသေတိ.
အဗ္ဘာ မုတ္တောဝ စန္ဒိမာတိ ယထာ အဗ္ဘာ၊ ဧဝံ ကိလေသာ. ယထာ စန္ဒော၊ ဧဝံ အရိယဉာဏံ. ယထာ စန္ဒိမာ ဒေဝပုတ္တော၊ ဧဝံ ဘိက္ခု. ယထာ စန္ဒော အဗ္ဘာ မုတ္တော မဟိကာ မုတ္တော ဓူမရဇာ မုတ္တော ရာဟုဂဟဏာ [ရာဟုပါဏာ (သျာ.)] ဝိပ္ပမုတ္တော ဘာသတေ စ တပတေ စ ဝိရောစတေ [ဝိရောစတိ (သျာ.)] စ၊ ဧဝမေဝံ ဘိက္ခု သဗ္ဗကိလေသေဟိ ဝိပ္ပမုတ္တော ဘာသတေ စ တပတေ စ ဝိရောစတေ စ. တေန ဝုစ္စတိ – အဗ္ဘာ မုတ္တောဝ စန္ဒိမာတိ. ဣမာနိ တေရသ ဝေါဒါနေ ဉာဏာနိ.
ဝေါဒါနဉာဏနိဒ္ဒေသော စတုတ္ထော.
ဘာဏဝါရော.
၅. သတောကာရိဉာဏနိဒ္ဒေသော
၁၆၃. ကတမာနိ ဗာတ္တိံသ သတောကာရိဿ ဉာဏာနိ? ဣဓ ဘိက္ခု အရညဂတော ဝါ ရုက္ခမူလဂတော ဝါ သုညာဂါရဂတော ဝါ နိသီဒတိ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယ ပရိမုခံ သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာ. သော သတောဝ အဿသတိ သတော ပဿသတိ. ဒီဃံ ဝါ အဿသန္တော ‘‘ဒီဃံ အဿသာမီ’’တိ ပဇာနာတိ. ဒီဃံ ဝါ ပဿသန္တော ‘‘ဒီဃံ ပဿသာမီ’’တိ ပဇာနာတိ. ရဿံ ဝါ အဿသန္တော ‘‘ရဿံ အဿသာမီ’’တိ ပဇာနာတိ. ရဿံ ဝါ ပဿသန္တော ‘‘ရဿံ ပဿသာမီ’’တိ ပဇာနာတိ. ‘‘သဗ္ဗကာယပဋိသံဝေဒီ အဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ. ‘‘သဗ္ဗကာယပဋိသံဝေဒီ ပဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ. ‘‘ပဿမ္ဘယံ ကာယသင်္ခါရံ အဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ. ‘‘ပဿမ္ဘယံ ကာယသင်္ခါရံ ပဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ. ပီတိပဋိသံဝေဒီ။ပေ။ သုခပဋိသံဝေဒီ။ စိတ္တသင်္ခါရပဋိသံဝေဒီ ။ ပဿမ္ဘယံ စိတ္တသင်္ခါရံ။ စိတ္တပဋိသံဝေဒီ။ အဘိပ္ပမောဒယံ စိတ္တံ။ သမာဒဟံ စိတ္တံ။ ဝိမောစယံ စိတ္တံ။ အနိစ္စာနုပဿီ။ ဝိရာဂါနုပဿီ။ နိရောဓာနုပဿီ။ ‘‘ပဋိနိဿဂ္ဂါနုပဿီ အဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ. ‘‘ပဋိနိဿဂ္ဂါနုပဿီ ပဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ.
၁၆၄. ဣဓာတိ ဣမိဿာ ဒိဋ္ဌိယာ၊ ဣမိဿာ ခန္တိယာ၊ ဣမိဿာ ရုစိယာ၊ ဣမသ္မိံ အာဒါယေ၊ ဣမသ္မိံ ဓမ္မေ၊ ဣမသ္မိံ ဝိနယေ၊ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ၊ ဣမသ္မိံ ပါဝစနေ၊ ဣမသ္မိံ ဗြဟ္မစရိယေ၊ ဣမသ္မိံ သတ္ထုသာသနေ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘ဣဓာ’’တိ. ဘိက္ခူတိ ပုထုဇ္ဇနကလျာဏကော ဝါ ဟောတိ ဘိက္ခု သေက္ခော ဝါ အရဟာ ဝါ အကုပ္ပဓမ္မော. အရညန္တိ နိက္ခမိတွာ ဗဟိ ဣန္ဒခီလာ သဗ္ဗမေတံ အရညံ. ရုက္ခမူလန္တိ ယတ္ထ ဘိက္ခုနော အာသနံ ပညတ္တံ ဟောတိ မဉ္စော ဝါ ပီဌံ ဝါ ဘိသိ ဝါ တဋ္ဋိကာ ဝါ စမ္မခဏ္ဍော ဝါ တိဏသန္ထရော [တိဏသဏ္ဌရော (သျာ.)] ဝါ ပဏ္ဏသန္ထရော ဝါ ပလာလသန္ထရော [ပလာသသဏ္ဌရော (သျာ.)] ဝါ၊ တတ္ထ ဘိက္ခု စင်္ကမတိ ဝါ တိဋ္ဌတိ ဝါ နိသီဒတိ ဝါ သေယျံ ဝါ ကပ္ပေတိ. သုညန္တိ ကေနစိ အနာကိဏ္ဏံ ဟောတိ ဂဟဋ္ဌေဟိ ဝါ ပဗ္ဗဇိတေဟိ ဝါ. အဂါရန္တိ [အာဂါရန္တိ (သျာ.)] ဝိဟာရော အဍ္ဎယောဂေါ ပါသာဒေါ ဟမ္မိယံ ဂုဟာ. နိသီဒတိ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာတိ နိသိန္နော ဟောတိ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ. ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယာတိ ဥဇုကော ဟောတိ ကာယော ဌိတော [ပနိဓိတော (သျာ.)] သုပဏိဟိတော. ပရိမုခံ သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာတိ. ပရီတိ ပရိဂ္ဂဟဋ္ဌော. မုခန္တိ နိယျာနဋ္ဌော. သတီတိ ဥပဋ္ဌာနဋ္ဌော. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘ပရိမုခံ သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာ’’တိ.
၁၆၅. သတောဝ အဿသတိ၊ သတော ပဿသတီတိ ဗာတ္တိံသာယ အာကာရေဟိ သတော ကာရီ ဟောတိ. ဒီဃံ အဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော သတိ ဥပဋ္ဌိတာ ဟောတိ. တာယ သတိယာ တေန ဉာဏေန သတော ကာရီ ဟောတိ. ဒီဃံ ပဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော သတိ ဥပဋ္ဌိတာ ဟောတိ. တာယ သတိယာ တေန ဉာဏေန သတော ကာရီ ဟောတိ. ရဿံ အဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော သတိ ဥပဋ္ဌိတာ ဟောတိ. တာယ သတိယာ တေန ဉာဏေန သတော ကာရီ ဟောတိ. ရဿံ ပဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော သတိ ဥပဋ္ဌိတာ ဟောတိ. တာယ သတိယာ တေန ဉာဏေန သတော ကာရီ ဟောတိ။ပေ။ ပဋိနိဿဂ္ဂါနုပဿီ အဿာသဝသေန ပဋိနိဿဂ္ဂါနုပဿီ ပဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော သတိ ဥပဋ္ဌိတာ ဟောတိ. တာယ သတိယာ တေန ဉာဏေန သတော ကာရီ ဟောတိ.
ပဌမစတုက္ကနိဒ္ဒေသော
၁၆၆. ကထံ ဒီဃံ အဿသန္တော ‘‘ဒီဃံ အဿသာမီ’’တိ ပဇာနာတိ၊ ဒီဃံ ပဿသန္တော ‘‘ဒီဃံ ပဿသာမီ’’တိ ပဇာနာတိ? ဒီဃံ အဿာသံ အဒ္ဓါနသင်္ခါတေ အဿသတိ၊ ဒီဃံ ပဿာသံ အဒ္ဓါနသင်္ခါတေ ပဿသတိ၊ ဒီဃံ အဿာသပဿာသံ အဒ္ဓါနသင်္ခါတေ အဿသတိပိ ပဿသတိပိ. ဒီဃံ အဿာသပဿာသံ အဒ္ဓါနသင်္ခါတေ အဿသတောပိ ပဿသတောပိ ဆန္ဒော ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ဆန္ဒဝသေန တတော သုခုမတရံ ဒီဃံ အဿာသံ အဒ္ဓါနသင်္ခါတေ အဿသတိ၊ ဆန္ဒဝသေန တတော သုခုမတရံ ဒီဃံ ပဿာသံ အဒ္ဓါနသင်္ခါတေ ပဿသတိ၊ ဆန္ဒဝသေန တတော သုခုမတရံ ဒီဃံ အဿာသပဿာသံ အဒ္ဓါနသင်္ခါတေ အဿသတိပိ ပဿသတိပိ. ဆန္ဒဝသေန တတော သုခုမတရံ ဒီဃံ အဿာသပဿာသံ အဒ္ဓါနသင်္ခါတေ အဿသတောပိ ပဿသတောပိ ပါမောဇ္ဇံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ပါမောဇ္ဇဝသေန တတော သုခုမတရံ ဒီဃံ အဿာသံ အဒ္ဓါနသင်္ခါတေ အဿသတိ၊ ပါမောဇ္ဇဝသေန တတော သုခုမတရံ ဒီဃံ ပဿာသံ အဒ္ဓါနသင်္ခါတေ ပဿသတိ၊ ပါမောဇ္ဇဝသေန တတော သုခုမတရံ ဒီဃံ အဿာသပဿာသံ အဒ္ဓါနသင်္ခါတေ အဿသတိပိ ပဿသတိပိ. ပါမောဇ္ဇဝသေန တတော သုခုမတရံ ဒီဃံ အဿာသပဿာသံ အဒ္ဓါနသင်္ခါတေ အဿသတောပိ ပဿသတောပိ ဒီဃံ အဿာသပဿာသာပိ စိတ္တံ ဝိဝတ္တတိ၊ ဥပေက္ခာ သဏ္ဌာတိ. ဣမေဟိ နဝဟာကာရေဟိ ဒီဃံ အဿာသပဿာသာ ကာယော. ဥပဋ္ဌာနံ သတိ. အနုပဿနာ ဉာဏံ. ကာယော ဥပဋ္ဌာနံ၊ နော သတိ၊ သတိ ဥပဋ္ဌာနဉ္စေဝ သတိ စ. တာယ သတိယာ တေန ဉာဏေန တံ ကာယံ အနုပဿတိ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘ကာယေ ကာယာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနဘာဝနာ’’တိ.
၁၆၇. အနုပဿတီတိ ကထံ တံ ကာယံ အနုပဿတိ? အနိစ္စတော အနုပဿတိ၊ နော နိစ္စတော. ဒုက္ခတော အနုပဿတိ၊ နော သုခတော. အနတ္တတော အနုပဿတိ၊ နော အတ္တတော. နိဗ္ဗိန္ဒတိ၊ နော နန္ဒတိ. ဝိရဇ္ဇတိ၊ နော ရဇ္ဇတိ. နိရောဓေတိ၊ နော သမုဒေတိ. ပဋိနိဿဇ္ဇတိ၊ နော အာဒိယတိ. အနိစ္စတော အနုပဿန္တော နိစ္စသညံ ပဇဟတိ. ဒုက္ခတော အနုပဿန္တော သုခသညံ ပဇဟတိ. အနတ္တတော အနုပဿန္တော အတ္တသညံ ပဇဟတိ. နိဗ္ဗိန္ဒန္တော နန္ဒိံ ပဇဟတိ. ဝိရဇ္ဇန္တော ရာဂံ ပဇဟတိ. နိရောဓေန္တော သမုဒယံ ပဇဟတိ. ပဋိနိဿဇ္ဇန္တော အာဒါနံ ပဇဟတိ. ဧဝံ တံ ကာယံ အနုပဿတိ.
ဘာဝနာတိ စတဿော ဘာဝနာ – တတ္ထ ဇာတာနံ ဓမ္မာနံ အနတိဝတ္တနဋ္ဌေန ဘာဝနာ၊ ဣန္ဒြိယာနံ ဧကရသဋ္ဌေန ဘာဝနာ၊ တဒုပဂဝီရိယဝါဟနဋ္ဌေန ဘာဝနာ၊ အာသေဝနဋ္ဌေန ဘာဝနာ. ဒီဃံ အဿာသပဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော ဝိဒိတာ ဝေဒနာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ဝိဒိတာ ဥပဋ္ဌဟန္တိ၊ ဝိဒိတာ အဗ္ဘတ္ထံ ဂစ္ဆန္တိ. ဝိဒိတာ သညာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ဝိဒိတာ ဥပဋ္ဌဟန္တိ၊ ဝိဒိတာ အဗ္ဘတ္ထံ ဂစ္ဆန္တိ. ဝိဒိတာ ဝိတက္ကာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ဝိဒိတာ ဥပဋ္ဌဟန္တိ၊ ဝိဒိတာ အဗ္ဘတ္ထံ ဂစ္ဆန္တိ.
ကထံ ဝိဒိတာ ဝေဒနာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ဝိဒိတာ ဥပဋ္ဌဟန္တိ၊ ဝိဒိတာ အဗ္ဘတ္ထံ ဂစ္ဆန္တိ? ကထံ ဝေဒနာယ ဥပ္ပါဒေါ ဝိဒိတော ဟောတိ? အဝိဇ္ဇာသမုဒယာ ဝေဒနာသမုဒယောတိ – ပစ္စယသမုဒယဋ္ဌေန ဝေဒနာယ ဥပ္ပါဒေါ ဝိဒိတော ဟောတိ. တဏှာသမုဒယာ ဝေဒနာသမုဒယောတိ။ ကမ္မသမုဒယာ ဝေဒနာသမုဒယောတိ။ ဖဿသမုဒယာ ဝေဒနာသမုဒယောတိ ပစ္စယသမုဒယဋ္ဌေန ဝေဒနာယ ဥပ္ပါဒေါ ဝိဒိတော ဟောတိ. နိဗ္ဗတ္တိလက္ခဏံ ပဿတောပိ ဝေဒနာယ ဥပ္ပါဒေါ ဝိဒိတော ဟောတိ. ဧဝံ ဝေဒနာယ ဥပ္ပါဒေါ ဝိဒိတော ဟောတိ.
ကထံ ဝေဒနာယ ဥပဋ္ဌာနံ ဝိဒိတံ ဟောတိ? အနိစ္စတော မနသိကရောတော ခယတုပဋ္ဌာနံ ဝိဒိတံ ဟောတိ. ဒုက္ခတော မနသိကရောတော ဘယတုပဋ္ဌာနံ ဝိဒိတံ ဟောတိ. အနတ္တတော မနသိကရောတော သုညတုပဋ္ဌာနံ ဝိဒိတံ ဟောတိ. ဧဝံ ဝေဒနာယ ဥပဋ္ဌာနံ ဝိဒိတံ ဟောတိ.
ကထံ ဝေဒနာယ အတ္ထင်္ဂမော ဝိဒိတော ဟောတိ? အဝိဇ္ဇာနိရောဓာ ဝေဒနာနိရောဓောတိ – ပစ္စယနိရောဓဋ္ဌေန ဝေဒနာယ အတ္ထင်္ဂမော ဝိဒိတော ဟောတိ. တဏှာနိရောဓာ ဝေဒနာနိရောဓောတိ ။ပေ။ ကမ္မနိရောဓာ ဝေဒနာနိရောဓောတိ။ပေ။ ဖဿနိရောဓာ ဝေဒနာနိရောဓောတိ ပစ္စယနိရောဓဋ္ဌေန ဝေဒနာယ အတ္ထင်္ဂမော ဝိဒိတော ဟောတိ. ဝိပရိဏာမလက္ခဏံ ပဿတောပိ ဝေဒနာယ အတ္ထင်္ဂမော ဝိဒိတော ဟောတိ. ဧဝံ ဝေဒနာယ အတ္ထင်္ဂမော ဝိဒိတော ဟောတိ. ဧဝံ ဝိဒိတာ ဝေဒနာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ဝိဒိတာ ဥပဋ္ဌဟန္တိ၊ ဝိဒိတာ အဗ္ဘတ္ထံ ဂစ္ဆန္တိ.
ကထံ ဝိဒိတာ သညာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ဝိဒိတာ ဥပဋ္ဌဟန္တိ၊ ဝိဒိတာ အဗ္ဘတ္ထံ ဂစ္ဆန္တိ? ကထံ သညာယ ဥပ္ပါဒေါ ဝိဒိတော ဟောတိ? အဝိဇ္ဇာသမုဒယာ သညာသမုဒယောတိ – ပစ္စယသမုဒယဋ္ဌေန သညာယ ဥပ္ပါဒေါ ဝိဒိတော ဟောတိ. တဏှာသမုဒယာ သညာသမုဒယောတိ။ပေ။ ကမ္မသမုဒယာ သညာသမုဒယောတိ။ပေ။ ဖဿသမုဒယာ သညာသမုဒယောတိ – ပစ္စယသမုဒယဋ္ဌေန သညာယ ဥပ္ပါဒေါ ဝိဒိတော ဟောတိ. နိဗ္ဗတ္တိလက္ခဏံ ပဿတောပိ သညာယ ဥပ္ပါဒေါ ဝိဒိတော ဟောတိ. ဧဝံ သညာယ ဥပ္ပါဒေါ ဝိဒိတော ဟောတိ.
ကထံ သညာယ ဥပဋ္ဌာနံ ဝိဒိတံ ဟောတိ? အနိစ္စတော မနသိကရောတော ခယတုပဋ္ဌာနံ ဝိဒိတံ ဟောတိ. ဒုက္ခတော မနသိကရောတော ဘယတုပဋ္ဌာနံ ဝိဒိတံ ဟောတိ. အနတ္တတော မနသိကရောတော သုညတုပဋ္ဌာနံ ဝိဒိတံ ဟောတိ. ဧဝံ သညာယ ဥပဋ္ဌာနံ ဝိဒိတံ ဟောတိ.
ကထံ သညာယ အတ္ထင်္ဂမော ဝိဒိတော ဟောတိ? အဝိဇ္ဇာနိရောဓာ သညာနိရောဓောတိ – ပစ္စယနိရောဓဋ္ဌေန သညာယ အတ္ထင်္ဂမော ဝိဒိတော ဟောတိ. တဏှာနိရောဓာ သညာနိရောဓောတိ။ပေ။ ကမ္မနိရောဓာ သညာနိရောဓောတိ။ပေ။ ဖဿနိရောဓာ သညာနိရောဓောတိ – ပစ္စယနိရောဓဋ္ဌေန သညာယ အတ္ထင်္ဂမော ဝိဒိတော ဟောတိ. ဝိပရိဏာမလက္ခဏံ ပဿတောပိ သညာယ အတ္ထင်္ဂမော ဝိဒိတော ဟောတိ. ဧဝံ သညာယ အတ္ထင်္ဂမော ဝိဒိတော ဟောတိ. ဧဝံ ဝိဒိတာ သညာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ဝိဒိတာ ဥပဋ္ဌဟန္တိ၊ ဝိဒိတာ အဗ္ဘတ္ထံ ဂစ္ဆန္တိ.
ကထံ ဝိဒိတာ ဝိတက္ကာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ဝိဒိတာ ဥပဋ္ဌဟန္တိ၊ ဝိဒိတာ အဗ္ဘတ္ထံ ဂစ္ဆန္တိ? ကထံ ဝိတက္ကာနံ ဥပ္ပါဒေါ ဝိဒိတော ဟောတိ? အဝိဇ္ဇာသမုဒယာ ဝိတက္ကသမုဒယောတိ – ပစ္စယသမုဒယဋ္ဌေန ဝိတက္ကာနံ ဥပ္ပါဒေါ ဝိဒိတော ဟောတိ. တဏှာသမုဒယာ ဝိတက္ကသမုဒယောတိ။ပေ။ ကမ္မသမုဒယာ ဝိတက္ကသမုဒယောတိ။ပေ။ သညာသမုဒယာ ဝိတက္ကသမုဒယောတိ – ပစ္စယသမုဒယဋ္ဌေန ဝိတက္ကာနံ ဥပ္ပါဒေါ ဝိဒိတော ဟောတိ. နိဗ္ဗတ္တိလက္ခဏံ ပဿတောပိ ဝိတက္ကာနံ ဥပ္ပါဒေါ ဝိဒိတော ဟောတိ. ဧဝံ ဝိတက္ကာနံ ဥပ္ပါဒေါ ဝိဒိတော ဟောတိ.
ကထံ ဝိတက္ကာနံ ဥပဋ္ဌာနံ ဝိဒိတံ ဟောတိ? အနိစ္စတော မနသိကရောတော ခယတုပဋ္ဌာနံ ဝိဒိတံ ဟောတိ. ဒုက္ခတော မနသိကရောတော ဘယတုပဋ္ဌာနံ ဝိဒိတံ ဟောတိ. အနတ္တတော မနသိကရောတော သုညတုပဋ္ဌာနံ ဝိဒိတံ ဟောတိ. ဧဝံ ဝိတက္ကာနံ ဥပဋ္ဌာနံ ဝိဒိတံ ဟောတိ.
ကထံ ဝိတက္ကာနံ အတ္ထင်္ဂမော ဝိဒိတော ဟောတိ? အဝိဇ္ဇာနိရောဓာ ဝိတက္ကနိရောဓောတိ – ပစ္စယနိရောဓဋ္ဌေန ဝိတက္ကာနံ အတ္ထင်္ဂမော ဝိဒိတော ဟောတိ. တဏှာနိရောဓာ ဝိတက္ကနိရောဓောတိ။ပေ။ ကမ္မနိရောဓာ ဝိတက္ကနိရောဓောတိ။ပေ။ သညာနိရောဓာ ဝိတက္ကနိရောဓောတိ – ပစ္စယနိရောဓဋ္ဌေန ဝိတက္ကာနံ အတ္ထင်္ဂမော ဝိဒိတော ဟောတိ. ဝိပရိဏာမလက္ခဏံ ပဿတောပိ ဝိတက္ကာနံ အတ္ထင်္ဂမော ဝိဒိတော ဟောတိ. ဧဝံ ဝိတက္ကာနံ အတ္ထင်္ဂမော ဝိဒိတော ဟောတိ. ဧဝံ ဝိဒိတာ ဝိတက္ကာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ဝိဒိတာ ဥပဋ္ဌဟန္တိ၊ ဝိဒိတာ အဗ္ဘတ္ထံ ဂစ္ဆန္တိ.
၁၆၈. ဒီဃံ အဿာသပဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနန္တော ဣန္ဒြိယာနိ သမောဓာနေတိ၊ ဂေါစရဉ္စ ပဇာနာတိ၊ သမတ္ထဉ္စ ပဋိဝိဇ္ဈတိ။ပေ။ မဂ္ဂံ သမောဓာနေတိ၊ ဓမ္မေ သမောဓာနေတိ၊ ဂေါစရဉ္စ ပဇာနာတိ၊ သမတ္ထဉ္စ ပဋိဝိဇ္ဈတိ.
ဣန္ဒြိယာနိ သမောဓာနေတီတိ ကထံ ဣန္ဒြိယာနိ သမောဓာနေတိ? အဓိမောက္ခဋ္ဌေန သဒ္ဓိန္ဒြိယံ သမောဓာနေတိ၊ ပဂ္ဂဟဋ္ဌေန ဝီရိယိန္ဒြိယံ သမောဓာနေတိ၊ ဥပဋ္ဌာနဋ္ဌေန သတိန္ဒြိယံ သမောဓာနေတိ၊ အဝိက္ခေပဋ္ဌေန သမာဓိန္ဒြိယံ သမောဓာနေတိ၊ ဒဿနဋ္ဌေန ပညိန္ဒြိယံ သမောဓာနေတိ. အယံ ပုဂ္ဂလော ဣမာနိ ဣန္ဒြိယာနိ ဣမသ္မိံ အာရမ္မဏေ သမောဓာနေတိ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘ဣန္ဒြိယာနိ သမောဓာနေတီ’’တိ.
ဂေါစရဉ္စ ပဇာနာတီတိ ယံ တဿ အာရမ္မဏံ၊ တံ တဿ ဂေါစရံ. ယံ တဿ ဂေါစရံ၊ တံ တဿ အာရမ္မဏံ. ပဇာနာတီတိ ပုဂ္ဂလော. ပဇာနနာ ပညာ.
သမန္တိ အာရမ္မဏဿ ဥပဋ္ဌာနံ သမံ၊ စိတ္တဿ အဝိက္ခေပေါ သမံ၊ စိတ္တဿ အဓိဋ္ဌာနံ သမံ၊ စိတ္တဿ ဝေါဒါနံ သမံ. အတ္ထောတိ အနဝဇ္ဇဋ္ဌော နိက္ကိလေသဋ္ဌော ဝေါဒါနဋ္ဌော ပရမဋ္ဌော. ပဋိဝိဇ္ဈတီတိ အာရမ္မဏဿ ဥပဋ္ဌာနဋ္ဌံ ပဋိဝိဇ္ဈတိ၊ စိတ္တဿ အဝိက္ခေပဋ္ဌံ ပဋိဝိဇ္ဈတိ၊ စိတ္တဿ အဓိဋ္ဌာနဋ္ဌံ ပဋိဝိဇ္ဈတိ၊ စိတ္တဿ ဝေါဒါနဋ္ဌံ ပဋိဝိဇ္ဈတိ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘သမတ္ထဉ္စ ပဋိဝိဇ္ဈတီ’’တိ.
ဗလာနိ သမောဓာနေတီတိ ကထံ ဗလာနိ သမောဓာနေတိ? အဿဒ္ဓိယေ အကမ္ပိယဋ္ဌေန သဒ္ဓါဗလံ သမောဓာနေတိ၊ ကောသဇ္ဇေ အကမ္ပိယဋ္ဌေန ဝီရိယဗလံ သမောဓာနေတိ၊ ပမာဒေ အကမ္ပိယဋ္ဌေန သတိဗလံ သမောဓာနေတိ၊ ဥဒ္ဓစ္စေ အကမ္ပိယဋ္ဌေန သမာဓိဗလံ သမောဓာနေတိ၊ အဝိဇ္ဇာယ အကမ္ပိယဋ္ဌေန ပညာဗလံ သမောဓာနေတိ. အယံ ပုဂ္ဂလော ဣမာနိ ဗလာနိ ဣမသ္မိံ အာရမ္မဏေ သမောဓာနေတိ. တေန ဝုစ္စတိ – ဗလာနိ သမောဓာနေတီတိ. ဂေါစရဉ္စ ပဇာနာတီတိ။ပေ။ တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘သမတ္ထဉ္စ ပဋိဝိဇ္ဈတီ’’တိ.
ဗောဇ္ဈင်္ဂေ သမောဓာနေတီတိ ကထံ ဗောဇ္ဈင်္ဂေ သမောဓာနေတိ? ဥပဋ္ဌာနဋ္ဌေန သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ သမောဓာနေတိ၊ ပဝိစယဋ္ဌေန ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ သမောဓာနေတိ၊ ပဂ္ဂဟဋ္ဌေန ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ သမောဓာနေတိ၊ ဖရဏဋ္ဌေန ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ သမောဓာနေတိ၊ ဥပသမဋ္ဌေန ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ သမောဓာနေတိ၊ အဝိက္ခေပဋ္ဌေန သမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ သမောဓာနေတိ၊ ပဋိသင်္ခါနဋ္ဌေန ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ သမောဓာနေတိ. အယံ ပုဂ္ဂလော ဣမေ ဗောဇ္ဈင်္ဂေ ဣမသ္မိံ အာရမ္မဏေ သမောဓာနေတိ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘ဗောဇ္ဈင်္ဂေ သမောဓာနေတီ’’တိ. ဂေါစရဉ္စ ပဇာနာတီတိ။ပေ။ တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘သမတ္ထဉ္စ ပဋိဝိဇ္ဈတီ’’တိ.
မဂ္ဂံ သမောဓာနေတီတိ ကထံ မဂ္ဂံ သမောဓာနေတိ? ဒဿနဋ္ဌေန သမ္မာဒိဋ္ဌိံ သမောဓာနေတိ၊ အဘိနိရောပနဋ္ဌေန သမ္မာသင်္ကပ္ပံ သမောဓာနေတိ၊ ပရိဂ္ဂဟဋ္ဌေန သမ္မာဝါစံ သမောဓာနေတိ၊ သမုဋ္ဌာနဋ္ဌေန သမ္မာကမ္မန္တံ သမောဓာနေတိ၊ ဝေါဒါနဋ္ဌေန သမ္မာအာဇီဝံ သမောဓာနေတိ၊ ပဂ္ဂဟဋ္ဌေန သမ္မာဝါယာမံ သမောဓာနေတိ၊ ဥပဋ္ဌာနဋ္ဌေန သမ္မာသတိံ သမောဓာနေတိ၊ အဝိက္ခေပဋ္ဌေန သမ္မာသမာဓိံ သမောဓာနေတိ. အယံ ပုဂ္ဂလော ဣမံ မဂ္ဂံ ဣမသ္မိံ အာရမ္မဏေ သမောဓာနေတိ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘မဂ္ဂံ သမောဓာနေတီ’’တိ. ဂေါစရဉ္စ ပဇာနာတီတိ။ပေ။ တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘သမတ္ထဉ္စ ပဋိဝိဇ္ဈတီ’’တိ.
ဓမ္မေ သမောဓာနေတီတိ ကထံ ဓမ္မေ သမောဓာနေတိ? အာဓိပတေယျဋ္ဌေန ဣန္ဒြိယာနိ သမောဓာနေတိ၊ အကမ္ပိယဋ္ဌေန ဗလာနိ သမောဓာနေတိ၊ နိယျာနဋ္ဌေန ဗောဇ္ဈင်္ဂေ သမောဓာနေတိ၊ ဟေတုဋ္ဌေန မဂ္ဂံ သမောဓာနေတိ၊ ဥပဋ္ဌာနဋ္ဌေန သတိပဋ္ဌာနံ သမောဓာနေတိ၊ ပဒဟနဋ္ဌေန သမ္မပ္ပဓာနံ သမောဓာနေတိ၊ ဣဇ္ဈနဋ္ဌေန ဣဒ္ဓိပါဒံ သမောဓာနေတိ တထဋ္ဌေန သစ္စံ သမောဓာနေတိ၊ အဝိက္ခေပဋ္ဌေန သမထံ သမောဓာနေတိ၊ အနုပဿနဋ္ဌေန ဝိပဿနံ သမောဓာနေတိ၊ ဧကရသဋ္ဌေန သမထဝိပဿနံ သမောဓာနေတိ၊ အနတိဝတ္တနဋ္ဌေန ယုဂနဒ္ဓံ သမောဓာနေတိ၊ သံဝရဋ္ဌေန သီလဝိသုဒ္ဓိံ သမောဓာနေတိ၊ အဝိက္ခေပဋ္ဌေန စိတ္တဝိသုဒ္ဓိံ သမောဓာနေတိ၊ ဒဿနဋ္ဌေန ဒိဋ္ဌိဝိသုဒ္ဓိံ သမောဓာနေတိ၊ ဝိမုတ္တဋ္ဌေန ဝိမောက္ခံ သမောဓာနေတိ၊ ပဋိဝေဓဋ္ဌေန ဝိဇ္ဇံ သမောဓာနေတိ၊ ပရိစ္စာဂဋ္ဌေန ဝိမုတ္တိံ သမောဓာနေတိ၊ သမုစ္ဆေဒဋ္ဌေန ခယေ ဉာဏံ သမောဓာနေတိ၊ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓဋ္ဌေန အနုပ္ပါဒေ ဉာဏံ သမောဓာနေတိ၊ ဆန္ဒံ မူလဋ္ဌေန သမောဓာနေတိ၊ မနသိကာရံ သမုဋ္ဌာနဋ္ဌေန သမောဓာနေတိ၊ ဖဿံ သမောဓာနဋ္ဌေန သမောဓာနေတိ၊ ဝေဒနံ သမောသရဏဋ္ဌေန သမောဓာနေတိ၊ သမာဓိံ ပမုခဋ္ဌေန သမောဓာနေတိ၊ သတိံ အာဓိပတေယျဋ္ဌေန သမောဓာနေတိ၊ ပညံ တတုတ္တရဋ္ဌေန သမောဓာနေတိ၊ ဝိမုတ္တိံ သာရဋ္ဌေန သမောဓာနေတိ၊ အမတောဂဓံ နိဗ္ဗာနံ ပရိယောသာနဋ္ဌေန သမောဓာနေတိ. အယံ ပုဂ္ဂလော ဣမေ ဓမ္မေ ဣမသ္မိံ အာရမ္မဏေ သမောဓာနေတိ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘ဓမ္မေ သမောဓာနေတီ’’တိ.
ဂေါစရဉ္စ ပဇာနာတီတိ ယံ တဿ အာရမ္မဏံ၊ တံ တဿ ဂေါစရံ. ယံ တဿ ဂေါစရံ၊ တံ တဿ အာရမ္မဏံ ပဇာနာတီတိ ပုဂ္ဂလော. ပဇာနနာ ပညာ. သမန္တိ အာရမ္မဏဿ ဥပဋ္ဌာနံ သမံ၊ စိတ္တဿ အဝိက္ခေပေါ သမံ၊ စိတ္တဿ အဓိဋ္ဌာနံ သမံ၊ စိတ္တဿ ဝေါဒါနံ သမံ. အတ္ထောတိ အနဝဇ္ဇဋ္ဌော နိက္ကိလေသဋ္ဌော ဝေါဒါနဋ္ဌော ပရမဋ္ဌော. ပဋိဝိဇ္ဈတီတိ အာရမ္မဏဿ ဥပဋ္ဌာနဋ္ဌံ ပဋိဝိဇ္ဈတိ၊ စိတ္တဿ အဝိက္ခေပဋ္ဌံ ပဋိဝိဇ္ဈတိ၊ စိတ္တဿ အဓိဋ္ဌာနဋ္ဌံ ပဋိဝိဇ္ဈတိ၊ စိတ္တဿ ဝေါဒါနဋ္ဌံ ပဋိဝိဇ္ဈတိ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘သမတ္ထဉ္စ ပဋိဝိဇ္ဈတီ’’တိ.
၁၆၉. ကထံ ရဿံ အဿသန္တော ‘‘ရဿံ အဿသာမီ’’တိ ပဇာနာတိ၊ ရဿံ ပဿသန္တော ‘‘ရဿံ ပဿသာမီ’’တိ ပဇာနာတိ? ရဿံ အဿာသံ ဣတ္တရသင်္ခါတေ အဿသတိ၊ ရဿံ ပဿာသံ ဣတ္တရသင်္ခါတေ ပဿသတိ၊ ရဿံ အဿာသပဿာသံ ဣတ္တရသင်္ခါတေ အဿသတိပိ ပဿသတိပိ. ရဿံ အဿာသပဿာသံ ဣတ္တရသင်္ခါတေ အဿသတောပိ ပဿသတောပိ ဆန္ဒော ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ဆန္ဒဝသေန တတော သုခုမတရံ ရဿံ အဿာသံ ဣတ္တရသင်္ခါတေ အဿသတိ. ဆန္ဒဝသေန တတော သုခုမတရံ ရဿံ ပဿာသံ ဣတ္တရသင်္ခါတေ ပဿသတိ. ဆန္ဒဝသေန တတော သုခုမတရံ ရဿံ အဿာသပဿာသံ ဣတ္တရသင်္ခါတေ အဿသတိပိ ပဿသတိပိ. ဆန္ဒဝသေန တတော သုခုမတရံ ရဿံ အဿာသပဿာသံ ဣတ္တရသင်္ခါတေ အဿသတောပိ ပဿသတောပိ ပါမောဇ္ဇံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ပါမောဇ္ဇဝသေန တတော သုခုမတရံ ရဿံ အဿာသံ ဣတ္တရသင်္ခါတေ အဿသတိ၊ ပါမောဇ္ဇဝသေန တတော သုခုမတရံ ရဿံ ပဿာသံ ဣတ္တရသင်္ခါတေ ပဿသတိ၊ ပါမောဇ္ဇဝသေန တတော သုခုမတရံ ရဿံ အဿာသပဿာသံ ဣတ္တရသင်္ခါတေ အဿသတိပိ ပဿသတိပိ. ပါမောဇ္ဇဝသေန တတော သုခုမတရံ ရဿံ အဿာသပဿာသံ ဣတ္တရသင်္ခါတေ အဿသတောပိ ပဿသတောပိ ရဿာ အဿာသပဿာသာ စိတ္တံ ဝိဝတ္တတိ၊ ဥပေက္ခာ သဏ္ဌာတိ. ဣမေဟိ နဝဟာကာရေဟိ ရဿာ အဿာသပဿာသာ ကာယော ဥပဋ္ဌာနံ သတိ အနုပဿနာ ဉာဏံ. ကာယော ဥပဋ္ဌာနံ၊ နော သတိ၊ သတိ ဥပဋ္ဌာနဉ္စေဝ သတိ စ. တာယ သတိယာ တေန ဉာဏေန တံ ကာယံ အနုပဿတိ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘ကာယေ ကာယာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနဘာဝနာ’’တိ.
အနုပဿတီတိ ကထံ တံ ကာယံ အနုပဿတိ။ပေ။ ဧဝံ တံ ကာယံ အနုပဿတိ. ဘာဝနာတိ စတဿော ဘာဝနာ။ပေ။ အာသေဝနဋ္ဌေန ဘာဝနာ. ရဿံ အဿာသပဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော ဝိဒိတာ ဝေဒနာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ။ပေ။ ရဿံ အဿာသပဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနန္တော ဣန္ဒြိယာနိ သမောဓာနေတိ။ပေ။ တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘သမတ္ထဉ္စ ပဋိဝိဇ္ဈတီ’’တိ.
၁၇၀. ကထံ ‘‘သဗ္ဗကာယပဋိသံဝေဒီ အဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ၊ ‘‘သဗ္ဗကာယပဋိသံဝေဒီ ပဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ? ကာယောတိ ဒွေ ကာယာ – နာမကာယော စ ရူပကာယော စ. ကတမော နာမကာယော? ဝေဒနာ၊ သညာ၊ စေတနာ၊ ဖဿော၊ မနသိကာရော၊ နာမဉ္စ နာမကာယော စ၊ ယေ စ ဝုစ္စန္တိ စိတ္တသင်္ခါရာ – အယံ နာမကာယော. ကတမော ရူပကာယော? စတ္တာရော စ မဟာဘူတာ၊ စတုန္နဉ္စ မဟာဘူတာနံ ဥပါဒါယရူပံ၊ အဿာသော စ ပဿာသော စ၊ နိမိတ္တဉ္စ ဥပနိဗန္ဓနာ၊ ယေ စ ဝုစ္စန္တိ ကာယသင်္ခါရာ – အယံ ရူပကာယော.
ကထံ တေ ကာယာ ပဋိဝိဒိတာ ဟောန္တိ? ဒီဃံ အဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော သတိ ဥပဋ္ဌိတာ ဟောတိ. တာယ သတိယာ တေန ဉာဏေန တေ ကာယာ ပဋိဝိဒိတာ ဟောန္တိ. ဒီဃံ ပဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော သတိ ဥပဋ္ဌိတာ ဟောတိ. တာယ သတိယာ တေန ဉာဏေန တေ ကာယာ ပဋိဝိဒိတာ ဟောန္တိ. ရဿံ အဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော သတိ ဥပဋ္ဌိတာ ဟောတိ. တာယ သတိယာ တေန ဉာဏေန တေ ကာယာ ပဋိဝိဒိတာ ဟောန္တိ. ရဿံ ပဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော သတိ ဥပဋ္ဌိတာ ဟောတိ. တာယ သတိယာ တေန ဉာဏေန တေ ကာယာ ပဋိဝိဒိတာ ဟောန္တိ.
အာဝဇ္ဇတော တေ ကာယာ ပဋိဝိဒိတာ ဟောန္တိ၊ ပဇာနတော တေ ကာယာ ပဋိဝိဒိတာ ဟောန္တိ၊ ပဿတော တေ ကာယာ ပဋိဝိဒိတာ ဟောန္တိ၊ ပစ္စဝေက္ခတော တေ ကာယာ ပဋိဝိဒိတာ ဟောန္တိ၊ စိတ္တံ အဓိဋ္ဌဟတော တေ ကာယာ ပဋိဝိဒိတာ ဟောန္တိ၊ သဒ္ဓါယ အဓိမုစ္စတော တေ ကာယာ ပဋိဝိဒိတာ ဟောန္တိ၊ ဝီရိယံ ပဂ္ဂဏှတော တေ ကာယာ ပဋိဝိဒိတာ ဟောန္တိ၊ သတိံ ဥပဋ္ဌာပယတော တေ ကာယာ ပဋိဝိဒိတာ ဟောန္တိ၊ စိတ္တံ သမာဒဟတော တေ ကာယာ ပဋိဝိဒိတာ ဟောန္တိ၊ ပညာယ ပဇာနတော တေ ကာယာ ပဋိဝိဒိတာ ဟောန္တိ၊ အဘိညေယျံ အဘိဇာနတော တေ ကာယာ ပဋိဝိဒိတာ ဟောန္တိ၊ ပရိညေယျံ ပရိဇာနတော တေ ကာယာ ပဋိဝိဒိတာ ဟောန္တိ၊ ပဟာတဗ္ဗံ ပဇဟတော တေ ကာယာ ပဋိဝိဒိတာ ဟောန္တိ၊ ဘာဝေတဗ္ဗံ ဘာဝယတော တေ ကာယာ ပဋိဝိဒိတာ ဟောန္တိ၊ သစ္ဆိကာတဗ္ဗံ သစ္ဆိကရောတော တေ ကာယာ ပဋိဝိဒိတာ ဟောန္တိ. ဧဝံ တေ ကာယာ ပဋိဝိဒိတာ ဟောန္တိ. သဗ္ဗကာယပဋိသံဝေဒီ အဿာသပဿာသာ ကာယော ဥပဋ္ဌာနံ သတိ အနုပဿနာ ဉာဏံ. ကာယော ဥပဋ္ဌာနံ၊ နော သတိ. သတိ ဥပဋ္ဌာနဉ္စေဝ သတိ စ. တာယ သတိယာ တေန ဉာဏေန တံ ကာယံ အနုပဿတိ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘ကာယေ ကာယာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနဘာဝနာ’’တိ.
အနုပဿတီတိ ကထံ တံ ကာယံ အနုပဿတိ။ပေ။ ဧဝံ တံ ကာယံ အနုပဿတိ. ဘာဝနာတိ စတဿော ဘာဝနာ။ပေ။ အာသေဝနဋ္ဌေန ဘာဝနာ.
သဗ္ဗကာယပဋိသံဝေဒီ အဿာသပဿာသာနံ [အဿာသပဿာသာ (သျာ.)] သံဝရဋ္ဌေန သီလဝိသုဒ္ဓိ၊ အဝိက္ခေပဋ္ဌေန စိတ္တဝိသုဒ္ဓိ၊ ဒဿနဋ္ဌေန ဒိဋ္ဌိဝိသုဒ္ဓိ. ယော တတ္ထ သံဝရဋ္ဌော၊ အယံ အဓိသီလသိက္ခာ. ယော တတ္ထ အဝိက္ခေပဋ္ဌော၊ အယံ အဓိစိတ္တသိက္ခာ. ယော တတ္ထ ဒဿနဋ္ဌော၊ အယံ အဓိပညာသိက္ခာ. ဣမာ တိဿော သိက္ခာယော အာဝဇ္ဇန္တော သိက္ခတိ၊ ဇာနန္တော သိက္ခတိ၊ ပဿန္တော သိက္ခတိ၊ ပစ္စဝေက္ခန္တော သိက္ခတိ၊ စိတ္တံ အဓိဋ္ဌဟန္တော သိက္ခတိ၊ သဒ္ဓါယ အဓိမုစ္စန္တော သိက္ခတိ၊ ဝီရိယံ ပဂ္ဂဏှန္တော သိက္ခတိ၊ သတိံ ဥပဋ္ဌပေန္တော သိက္ခတိ၊ စိတ္တံ သမာဒဟန္တော သိက္ခတိ၊ ပညာယ ပဇာနန္တော သိက္ခတိ၊ အဘိညေယျံ အဘိဇာနန္တော သိက္ခတိ၊ ပရိညေယျံ ပရိဇာနန္တော သိက္ခတိ၊ ပဟာတဗ္ဗံ ပဇဟန္တော သိက္ခတိ၊ ဘာဝေတဗ္ဗံ ဘာဝေန္တော သိက္ခတိ၊ သစ္ဆိကာတဗ္ဗံ သစ္ဆိကရောန္တော သိက္ခတိ.
သဗ္ဗကာယပဋိသံဝေဒီ အဿာသပဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော ဝိဒိတာ ဝေဒနာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ။ပေ။ သဗ္ဗကာယပဋိသံဝေဒီ အဿာသပဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနန္တော ဣန္ဒြိယာနိ သမောဓာနေတိ။ပေ။ တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘သမတ္ထဉ္စ ပဋိဝိဇ္ဈတီ’’တိ.
၁၇၁. ကထံ ‘‘ပဿမ္ဘယံ ကာယသင်္ခါရံ အဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ၊ ‘‘ပဿမ္ဘယံ ကာယသင်္ခါရံ ပဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ? ကတမော ကာယသင်္ခါရော? ဒီဃံ အဿာသာ ကာယိကာ. ဧတေ ဓမ္မာ ကာယပဋိဗဒ္ဓါ ကာယသင်္ခါရာ. တေ ကာယသင်္ခါရေ ပဿမ္ဘေန္တော နိရောဓေန္တော ဝူပသမေန္တော သိက္ခတိ. ဒီဃံ ပဿာသာ ကာယိကာ. ဧတေ ဓမ္မာ ကာယပဋိဗဒ္ဓါ ကာယသင်္ခါရာ. တေ ကာယသင်္ခါရေ ပဿမ္ဘေန္တော နိရောဓေန္တော ဝူပသမေန္တော သိက္ခတိ. ရဿံ အဿာသာ ရဿံ ပဿာသာ. သဗ္ဗကာယပဋိသံဝေဒီ အဿာသာ သဗ္ဗကာယပဋိသံဝေဒီ ပဿာသာ ကာယိကာ. ဧတေ ဓမ္မာ ကာယပဋိဗဒ္ဓါ ကာယသင်္ခါရာ. တေ ကာယသင်္ခါရေ ပဿမ္ဘေန္တော နိရောဓေန္တော ဝူပသမေန္တော သိက္ခတိ.
ယထာရူပေဟိ ကာယသင်္ခါရေဟိ ယာ ကာယဿ အာနမနာ ဝိနမနာ သန္နမနာ ပဏမနာ ဣဉ္ဇနာ ဖန္ဒနာ စလနာ ပကမ္ပနာ – ပဿမ္ဘယံ ကာယသင်္ခါရံ အဿသိဿာမီတိ သိက္ခတိ၊ ပဿမ္ဘယံ ကာယသင်္ခါရံ ပဿသိဿာမီတိ သိက္ခတိ. ယထာရူပေဟိ ကာယသင်္ခါရေဟိ ယာ ကာယဿ န အာနမနာ န ဝိနမနာ န သန္နမနာ န ပဏမနာ အနိဉ္ဇနာ အဖန္ဒနာ အစလနာ အကမ္ပနာ သန္တံ သုခုမံ ပဿမ္ဘယံ ကာယသင်္ခါရံ အဿသိဿာမီတိ သိက္ခတိ၊ ပဿမ္ဘယံ ကာယသင်္ခါရံ ပဿသိဿာမီတိ သိက္ခတိ.
ဣတိ ကိရ ‘‘ပဿမ္ဘယံ ကာယသင်္ခါရံ အဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ၊ ‘‘ပဿမ္ဘယံ ကာယသင်္ခါရံ ပဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ. ဧဝံ သန္တေ ဝါတူပလဒ္ဓိယာ စ ပဘာဝနာ န ဟောတိ၊ အဿာသပဿာသာနဉ္စ ပဘာဝနာ န ဟောတိ၊ အာနာပါနဿတိယာ စ ပဘာဝနာ န ဟောတိ၊ အာနာပါနဿတိသမာဓိဿ စ ပဘာဝနာ န ဟောတိ၊ န စ နံ တံ သမာပတ္တိံ ပဏ္ဍိတာ သမာပဇ္ဇန္တိပိ ဝုဋ္ဌဟန္တိပိ.
ဣတိ ကိရ ‘‘ပဿမ္ဘယံ ကာယသင်္ခါရံ အဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ၊ ‘‘ပဿမ္ဘယံ ကာယသင်္ခါရံ ပဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ. ဧဝံ သန္တေ ဝါတူပလဒ္ဓိယာ စ ပဘာဝနာ ဟောတိ၊ အဿာသပဿာသာနဉ္စ ပဘာဝနာ ဟောတိ၊ အာနာပါနဿတိယာ စ ပဘာဝနာ ဟောတိ. အာနာပါနဿတိသမာဓိဿ စ ပဘာဝနာ ဟောတိ၊ တဉ္စ နံ သမာပတ္တိံ ပဏ္ဍိတာ သမာပဇ္ဇန္တိပိ ဝုဋ္ဌဟန္တိပိ. ယထာ ကထံ ဝိယ? သေယျထာပိ ကံသေ အာကောဋိတေ ပဌမံ ဩဠာရိကာ သဒ္ဒါ ပဝတ္တန္တိ. ဩဠာရိကာနံ သဒ္ဒါနံ နိမိတ္တံ သုဂ္ဂဟိတတ္တာ သုမနသိကတတ္တာ သူပဓာရိတတ္တာ နိရုဒ္ဓေပိ ဩဠာရိကေ သဒ္ဒေ၊ အထ ပစ္ဆာ သုခုမကာ သဒ္ဒါ ပဝတ္တန္တိ. သုခုမကာနံ သဒ္ဒါနံ နိမိတ္တံ သုဂ္ဂဟိတတ္တာ သုမနသိကတတ္တာ သူပဓာရိတတ္တာ နိရုဒ္ဓေပိ သုခုမကေ သဒ္ဒေ၊ အထ ပစ္ဆာ သုခုမသဒ္ဒနိမိတ္တာရမ္မဏတာပိ စိတ္တံ ပဝတ္တတိ. ဧဝမေဝံ ပဌမံ ဩဠာရိကာ အဿာသပဿာသာ ပဝတ္တန္တိ၊ ဩဠာရိကာနံ အဿာသပဿာသာနံ နိမိတ္တံ သုဂ္ဂဟိတတ္တာ သုမနသိကတတ္တာ သူပဓာရိတတ္တာ နိရုဒ္ဓေပိ ဩဠာရိကေ အဿာသပဿာသေ၊ အထ ပစ္ဆာ သုခုမကာ အဿာသပဿာသာ ပဝတ္တန္တိ. သုခုမကာနံ အဿာသပဿာသာနံ နိမိတ္တံ သုဂ္ဂဟိတတ္တာ သုမနသိကတတ္တာ သူပဓာရိတတ္တာ နိရုဒ္ဓေပိ သုခုမကေ အဿာသပဿာသေ၊ အထ ပစ္ဆာ သုခုမကအဿာသပဿာသာနံ နိမိတ္တာရမ္မဏတာပိ စိတ္တံ န ဝိက္ခေပံ ဂစ္ဆတိ.
ဧဝံ သန္တေ ဝါတူပလဒ္ဓိယာ စ ပဘာဝနာ ဟောတိ၊ အဿာသပဿာသာနဉ္စ ပဘာဝနာ ဟောတိ၊ အာနာပါနဿတိယာ စ ပဘာဝနာ ဟောတိ၊ အာနာပါနဿတိသမာဓိဿ စ ပဘာဝနာ ဟောတိ၊ တဉ္စ နံ သမာပတ္တိံ ပဏ္ဍိတာ သမာပဇ္ဇန္တိပိ ဝုဋ္ဌဟန္တိပိ. ပဿမ္ဘယံ ကာယသင်္ခါရံ အဿာသပဿာသာ ကာယော ဥပဋ္ဌာနံ သတိ အနုပဿနာ ဉာဏံ. ကာယော ဥပဋ္ဌာနံ၊ နော သတိ၊ သတိ ဥပဋ္ဌာနဉ္စေဝ သတိ စ. တာယ သတိယာ တေန ဉာဏေန တံ ကာယံ အနုပဿတိ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘ကာယေ ကာယာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနဘာဝနာ’’တိ.
အနုပဿတီတိ ကထံ တံ ကာယံ အနုပဿတိ။ပေ။ ဧဝံ တံ ကာယံ အနုပဿတိ. ဘာဝနာတိ စတဿော ဘာဝနာ။ပေ။ အာသေဝနဋ္ဌေန ဘာဝနာ. ပဿမ္ဘယံ ကာယသင်္ခါရံ၊ အဿာသပဿာသာနံ သံဝရဋ္ဌေန သီလဝိသုဒ္ဓိ၊ အဝိက္ခေပဋ္ဌေန စိတ္တဝိသုဒ္ဓိ၊ ဒဿနဋ္ဌေန ဒိဋ္ဌိဝိသုဒ္ဓိ. ယော တတ္ထ သံဝရဋ္ဌော၊ အယံ အဓိသီလသိက္ခာ၊ ယော တတ္ထ အဝိက္ခေပဋ္ဌော၊ အယံ အဓိစိတ္တသိက္ခာ၊ ယော တတ္ထ ဒဿနဋ္ဌော အယံ အဓိပညာသိက္ခာ. ဣမာ တိဿော သိက္ခာယော အာဝဇ္ဇန္တော သိက္ခတိ။ပေ။ သစ္ဆိကာတဗ္ဗံ သစ္ဆိကရောန္တော သိက္ခတိ၊ ပဿမ္ဘယံ ကာယသင်္ခါရံ အဿာသပဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော ဝိဒိတာ ဝေဒနာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ။ပေ။ ပဿမ္ဘယံ ကာယသင်္ခါရံ အဿာသပဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနန္တော ဣန္ဒြိယာနိ သမောဓာနေတိ။ပေ။ တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘သမတ္ထဉ္စ ပဋိဝိဇ္ဈတီ’’တိ.
အဋ္ဌ အနုပဿနာဉာဏာနိ၊ အဋ္ဌ စ ဥပဋ္ဌာနာနုဿတိယော၊ စတ္တာရိ သုတ္တန္တိကဝတ္ထူနိ ကာယေ ကာယာနုပဿနာယ.
ဘာဏဝါရော.
ဒုတိယစတုက္ကနိဒ္ဒေသော
၁၇၂. ကထံ ‘‘ပီတိပဋိသံဝေဒီ အဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ ‘‘ပီတိပဋိသံဝေဒီ ပဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ? ကတမာ ပီတိ? ဒီဃံ အဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ပီတိ ပါမောဇ္ဇံ. ယာ ပီတိ ပါမောဇ္ဇံ အာမောဒနာ ပမောဒနာ ဟာသော ပဟာသော ဝိတ္တိ ဩဒဂျံ အတ္တမနတာ. စိတ္တဿ ဒီဃံ ပဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ပီတိ ပါမောဇ္ဇံ။ပေ။ ရဿံ အဿာသဝသေန၊ ရဿံ ပဿာသဝသေန၊ သဗ္ဗကာယပဋိသံဝေဒီ အဿာသဝသေန၊ သဗ္ဗကာယပဋိသံဝေဒီ ပဿာသဝသေန၊ ပဿမ္ဘယံ ကာယသင်္ခါရံ အဿာသဝသေန၊ ပဿမ္ဘယံ ကာယသင်္ခါရံ ပဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ပီတိ ပါမောဇ္ဇံ. ယာ ပီတိ ပါမောဇ္ဇံ အာမောဒနာ ပမောဒနာ ဟာသော ပဟာသော ဝိတ္တိ ဩဒဂျံ အတ္တမနတာ စိတ္တဿ – အယံ ပီတိ.
ကထံ သာ ပီတိ ပဋိဝိဒိတာ ဟောတိ? ဒီဃံ အဿာသပဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော သတိ ဥပဋ္ဌိတာ ဟောတိ. တာယ သတိယာ တေန ဉာဏေန သာ ပီတိ ပဋိဝိဒိတာ ဟောတိ. ဒီဃံ ပဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော သတိ ဥပဋ္ဌိတာ ဟောတိ. တာယ သတိယာ တေန ဉာဏေန သာ ပီတိ ပဋိဝိဒိတာ ဟောတိ. ရဿံ အဿာသဝသေန။ပေ။ ရဿံ ပဿာသဝသေန။ သဗ္ဗကာယပဋိသံဝေဒီ အဿာသဝသေန။ သဗ္ဗကာယပဋိသံဝေဒီ ပဿာသဝသေန။ ပဿမ္ဘယံ ကာယသင်္ခါရံ အဿာသဝသေန။ ပဿမ္ဘယံ ကာယသင်္ခါရံ ပဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော သတိ ဥပဋ္ဌိတာ ဟောတိ. တာယ သတိယာ တေန ဉာဏေန သာ ပီတိ ပဋိဝိဒိတာ ဟောတိ. အာဝဇ္ဇတော သာ ပီတိ ပဋိဝိဒိတာ ဟောတိ၊ ဇာနတော။ပေ။ ပဿတော။ ပစ္စဝေက္ခတော။ စိတ္တံ အဓိဋ္ဌဟတော။ သဒ္ဓါယ အဓိမုစ္စတော။ ဝီရိယံ ပဂ္ဂဏှတော။ သတိံ ဥပဋ္ဌာပယတော။ စိတ္တံ သမာဒဟတော။ ပညာယ ပဇာနတော။ အဘိညေယျံ အဘိဇာနတော။ ပရိညေယျံ ပရိဇာနတော။ ပဟာတဗ္ဗံ ပဇဟတော။ ဘာဝေတဗ္ဗံ ဘာဝယတော။ သစ္ဆိကာတဗ္ဗံ သစ္ဆိကရောတော သာ ပီတိ ပဋိဝိဒိတာ ဟောတိ. ဧဝံ သာ ပီတိ ပဋိဝိဒိတာ ဟောတိ.
ပီတိပဋိသံဝေဒီ အဿာသပဿာသဝသေန ဝေဒနာ ဥပဋ္ဌာနံ သတိ အနုပဿနာ ဉာဏံ. ဝေဒနာ ဥပဋ္ဌာနံ၊ နော သတိ၊ သတိ ဥပဋ္ဌာနဉ္စေဝ သတိ စ. တာယ သတိယာ တေန ဉာဏေန တံ ဝေဒနံ အနုပဿတိ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနဘာဝနာ’’တိ.
အနုပဿတီတိ ကထံ တံ ဝေဒနံ အနုပဿတိ? အနိစ္စတော အနုပဿတိ။ပေ။ ဧဝံ တံ ဝေဒနံ အနုပဿတိ. ဘာဝနာတိ စတဿော ဘာဝနာ။ပေ။ အာသေဝနဋ္ဌေန ဘာဝနာ. ပီတိပဋိသံဝေဒီ အဿာသပဿာသာနံ သံဝရဋ္ဌေန သီလဝိသုဒ္ဓိ။ပေ။ ပီတိပဋိသံဝေဒီ အဿာသပဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော။ပေ။ ပဇာနန္တော ဣန္ဒြိယာနိ သမောဓာနေတိ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘သမတ္ထဉ္စ ပဋိဝိဇ္ဈတီ’’တိ.
၁၇၃. ကထံ ‘‘သုခပဋိသံဝေဒီ အဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ၊ ‘‘သုခပဋိသံဝေဒီ ပဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ? သုခန္တိ ဒွေ သုခါနိ – ကာယိကဉ္စ သုခံ၊ စေတသိကဉ္စ သုခံ. ကတမံ ကာယိကံ သုခံ? ယံ ကာယိကံ သာတံ ကာယိကံ သုခံ၊ ကာယသမ္ဖဿဇံ သာတံ သုခံ ဝေဒယိတံ၊ ကာယသမ္ဖဿဇာ သာတာ သုခါ ဝေဒနာ – ဣဒံ ကာယိကံ သုခံ. ကတမံ စေတသိကံ သုခံ? ယံ စေတသိကံ သာတံ စေတသိကံ သုခံ၊ စေတောသမ္ဖဿဇံ သာတံ သုခံ ဝေဒယိတံ၊ စေတောသမ္ဖဿဇာ သာတာ သုခါ ဝေဒနာ – ဣဒံ စေတသိကံ သုခံ.
ကထံ တေ သုခါ ပဋိဝိဒိတာ ဟောန္တိ? ဒီဃံ အဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော သတိ ဥပဋ္ဌိတာ ဟောတိ. တာယ သတိယာ တေန ဉာဏေန တေ သုခါ ပဋိဝိဒိတာ ဟောန္တိ. ဒီဃံ ပဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော သတိ ဥပဋ္ဌိတာ ဟောတိ. တာယ သတိယာ တေန ဉာဏေန တေ သုခါ ပဋိဝိဒိတာ ဟောန္တိ။ပေ။ သစ္ဆိကာတဗ္ဗံ သစ္ဆိကရောတော တေ သုခါ ပဋိဝိဒိတာ ဟောန္တိ. ဧဝံ တေ သုခါ ပဋိဝိဒိတာ ဟောန္တိ. သုခပဋိသံဝေဒီ အဿာသပဿာသဝသေန ဝေဒနာ ဥပဋ္ဌာနံ သတိ အနုပဿနာ ဉာဏံ. ဝေဒနာ ဥပဋ္ဌာနံ၊ နော သတိ၊ သတိ ဥပဋ္ဌာနဉ္စေဝ သတိ စ. တာယ သတိယာ တေန ဉာဏေန တံ ဝေဒနံ အနုပဿတိ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနဘာဝနာ’’တိ.
အနုပဿတီတိ ကထံ တံ ဝေဒနံ အနုပဿတိ. အနိစ္စတော အနုပဿတိ။ပေ။ ဧဝံ တံ ဝေဒနံ အနုပဿတိ. ဘာဝနာတိ စတဿော ဘာဝနာ။ပေ။ အာသေဝနဋ္ဌေန ဘာဝနာ. သုခပဋိသံဝေဒီ အဿာသပဿာသာနံ သံဝရဋ္ဌေန သီလဝိသုဒ္ဓိ။ပေ။ သုခပဋိသံဝေဒီ အဿာသပဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော။ပေ။ ပဇာနန္တော ဣန္ဒြိယာနိ သမောဓာနေတိ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘သမတ္ထဉ္စ ပဋိဝိဇ္ဈတီ’’တိ.
၁၇၄. ကထံ ‘‘စိတ္တသင်္ခါရပဋိသံဝေဒီ အဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ၊ ‘‘စိတ္တသင်္ခါရပဋိသံဝေဒီ ပဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ? ကတမော စိတ္တသင်္ခါရော? ဒီဃံ အဿာသဝသေန သညာ စ ဝေဒနာ စ စေတသိကာ – ဧတေ ဓမ္မာ စိတ္တပဋိဗဒ္ဓါ စိတ္တသင်္ခါရာ. ဒီဃံ ပဿာသဝသေန သညာ စ ဝေဒနာ စ စေတသိကာ – ဧတေ ဓမ္မာ စိတ္တပဋိဗဒ္ဓါ စိတ္တသင်္ခါရာ။ပေ။ သုခပဋိသံဝေဒီ အဿာသဝသေန။ သုခပဋိသံဝေဒီ ပဿာသဝသေန သညာ စ ဝေဒနာ စ စေတသိကာ – ဧတေ ဓမ္မာ စိတ္တပဋိဗဒ္ဓါ စိတ္တသင်္ခါရာ – အယံ စိတ္တသင်္ခါရော.
ကထံ တေ စိတ္တသင်္ခါရာ ပဋိဝိဒိတာ ဟောန္တိ? ဒီဃံ အဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော သတိ ဥပဋ္ဌိတာ ဟောတိ. တာယ သတိယာ တေန ဉာဏေန တေ စိတ္တသင်္ခါရာ ပဋိဝိဒိတာ ဟောန္တိ. ဒီဃံ ပဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော သတိ ဥပဋ္ဌိတာ ဟောတိ. တာယ သတိယာ တေန ဉာဏေန တေ စိတ္တသင်္ခါရာ ပဋိဝိဒိတာ ဟောန္တိ။ပေ။ သစ္ဆိကာတဗ္ဗံ သစ္ဆိကရောတော တေ စိတ္တသင်္ခါရာ ပဋိဝိဒိတာ ဟောန္တိ. ဧဝံ တေ စိတ္တသင်္ခါရာ ပဋိဝိဒိတာ ဟောန္တိ. စိတ္တသင်္ခါရပဋိသံဝေဒီ အဿာသပဿာသဝသေန ဝေဒနာ ဥပဋ္ဌာနံ သတိ အနုပဿနာ ဉာဏံ ဝေဒနာ ဥပဋ္ဌာနံ၊ နော သတိ၊ သတိ ဥပဋ္ဌာနဉ္စေဝ သတိ စ. တာယ သတိယာ တေ ဉာဏေန တံ ဝေဒနံ အနုပဿတိ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနဘာဝနာ’’တိ.
အနုပဿတီတိ ကထံ တံ ဝေဒနံ အနုပဿတိ? အနိစ္စတော အနုပဿတိ။ပေ။ ဧဝံ တံ ဝေဒနံ အနုပဿတိ. ဘာဝနာတိ စတဿော ဘာဝနာ။ပေ။ အာသေဝနဋ္ဌေန ဘာဝနာ. စိတ္တသင်္ခါရပဋိသံဝေဒီ အဿာသပဿာသာနံ သံဝရဋ္ဌေန သီလဝိသုဒ္ဓိ။ပေ။ စိတ္တသင်္ခါရပဋိသံဝေဒီ အဿာသပဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော။ပေ။ ပဇာနန္တော ဣန္ဒြိယာနိ သမောဓာနေတိ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘သမတ္ထဉ္စ ပဋိဝိဇ္ဈတီ’’တိ.
၁၇၅. ကထံ ‘‘ပဿမ္ဘယံ စိတ္တသင်္ခါရံ အဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ၊ ‘‘ပဿမ္ဘယံ စိတ္တသင်္ခါရံ ပဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ? ကတမော စိတ္တသင်္ခါရော? ဒီဃံ အဿာသဝသေန သညာ စ ဝေဒနာ စ စေတသိကာ – ဧတေ ဓမ္မာ စိတ္တပဋိဗဒ္ဓါ စိတ္တသင်္ခါရာ. တေ စိတ္တသင်္ခါရေ ပဿမ္ဘေန္တော နိရောဓေန္တော ဝူပသမေန္တော သိက္ခတိ. ဒီဃံ ပဿာသဝသေန သညာ စ ဝေဒနာ စ စေတသိကာ – ဧတေ ဓမ္မာ စိတ္တပဋိဗဒ္ဓါ စိတ္တသင်္ခါရာ. တေ စိတ္တသင်္ခါရေ ပဿမ္ဘေန္တော နိရောဓေန္တော ဝူပသမေန္တော သိက္ခတိ. စိတ္တသင်္ခါရပဋိသံဝေဒီ အဿာသဝသေန။ စိတ္တသင်္ခါရပဋိသံဝေဒီ ပဿာသဝသေန သညာ စ ဝေဒနာ စ စေတသိကာ – ဧတေ ဓမ္မာ စိတ္တပဋိဗဒ္ဓါ စိတ္တသင်္ခါရာ. တေ စိတ္တသင်္ခါရေ ပဿမ္ဘေန္တော နိရောဓေန္တော ဝူပသမေန္တော သိက္ခတိ. ပဿမ္ဘယံ စိတ္တသင်္ခါရံ အဿာသပဿာသဝသေန ဝေဒနာ ဥပဋ္ဌာနံ သတိ အနုပဿနာ ဉာဏံ. ဝေဒနာ ဥပဋ္ဌာနံ၊ နော သတိ၊ သတိ ဥပဋ္ဌာနဉ္စေဝ သတိ စ. တာယ သတိယာ တေန ဉာဏေန တံ ဝေဒနံ အနုပဿတိ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနဘာဝနာ’’တိ.
အနုပဿတီတိ ကထံ တံ ဝေဒနံ အနုပဿတိ။ပေ။ ဧဝံ တံ ဝေဒနံ အနုပဿတိ. ဘာဝနာတိ စတဿော ဘာဝနာ။ပေ။ အာသေဝနဋ္ဌေန ဘာဝနာ. ပဿမ္ဘယံ စိတ္တသင်္ခါရံ အဿာသပဿာသာနံ သံဝရဋ္ဌေန သီလဝိသုဒ္ဓိ။ပေ။ ပဿမ္ဘယံ စိတ္တသင်္ခါရံ အဿာသပဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော။ပေ။ ပဇာနန္တော ဣန္ဒြိယာနိ သမောဓာနေတိ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘သမတ္ထဉ္စ ပဋိဝိဇ္ဈတီ’’တိ.
အဋ္ဌ အနုပဿနာဉာဏာနိ အဋ္ဌ စ ဥပဋ္ဌာနာနုဿတိယော စတ္တာရိ သုတ္တန္တိကဝတ္ထူနိ ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿနာယ.
တတိယစတုက္ကနိဒ္ဒေသော
၁၇၆. ကထံ ‘‘စိတ္တပဋိသံဝေဒီ အဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ၊ ‘‘စိတ္တပဋိသံဝေဒီ ပဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ? ကတမံ တံ စိတ္တံ? ဒီဃံ အဿာသဝသေန ဝိညာဏံ စိတ္တံ. ယံ စိတ္တံ မနော မာနသံ ဟဒယံ ပဏ္ဍရံ မနော မနာယတနံ မနိန္ဒြိယံ ဝိညာဏံ ဝိညာဏက္ခန္ဓော တဇ္ဇာ မနောဝိညာဏဓာတု. ဒီဃံ ပဿာသဝသေန ။ပေ။ ပဿမ္ဘယံ စိတ္တသင်္ခါရံ အဿာသဝသေန။ ပဿမ္ဘယံ စိတ္တသင်္ခါရံ ပဿာသဝသေန ဝိညာဏံ စိတ္တံ. ယံ စိတ္တံ မနော မာနသံ ဟဒယံ ပဏ္ဍရံ မနော မာနယတနံ မနိန္ဒြိယံ ဝိညာဏံ ဝိညာဏက္ခန္ဓော တဇ္ဇာ မနောဝိညာဏဓာတု – ဣဒံ စိတ္တံ.
ကထံ တံ စိတ္တံ ပဋိဝိဒိတံ ဟောတိ? ဒီဃံ အဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော သတိ ဥပဋ္ဌိတာ ဟောတိ. တာယ သတိယာ တေန ဉာဏေန တံ စိတ္တံ ပဋိဝိဒိတံ ဟောတိ. ဒီဃံ ပဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော သတိ ဥပဋ္ဌိတာ ဟောတိ. တာယ သတိယာ တေန ဉာဏေန တံ စိတ္တံ ပဋိဝိဒိတံ ဟောတိ။ပေ။ သစ္ဆိကာတဗ္ဗံ သစ္ဆိကရောတော တံ စိတ္တံ ပဋိဝိဒိတံ ဟောတိ. ဧဝံ တံ စိတ္တံ ပဋိဝိဒိတံ ဟောတိ. စိတ္တပဋိသံဝေဒီ အဿာသပဿာသဝသေန ဝိညာဏံ စိတ္တံ ဥပဋ္ဌာနံ သတိ အနုပဿနာ ဉာဏံ. စိတ္တံ ဥပဋ္ဌာနံ၊ နော သတိ၊ သတိ ဥပဋ္ဌာနဉ္စေဝ သတိ စ. တာယ သတိယာ တေန ဉာဏေန တံ စိတ္တံ အနုပဿတိ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘စိတ္တေ စိတ္တာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနဘာဝနာ’’တိ.
အနုပဿတီတိ ကထံ တံ စိတ္တံ အနုပဿတိ။ပေ။ ဧဝံ တံ စိတ္တံ အနုပဿတိ. ဘာဝနာတိ စတဿော ဘာဝနာ။ပေ။ အာသေဝနဋ္ဌေန ဘာဝနာ. စိတ္တပဋိသံဝေဒီ အဿာသပဿာသာနံ သံဝရဋ္ဌေန သီလဝိသုဒ္ဓိ။ပေ။ စိတ္တပဋိသံဝေဒီ အဿာသပဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော။ပေ။ ပဇာနန္တော ဣန္ဒြိယာနိ သမောဓာနေတိ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘သမတ္ထဉ္စ ပဋိဝိဇ္ဈတီ’’တိ.
၁၇၇. ကထံ ‘‘အဘိပ္ပမောဒယံ စိတ္တံ အဿသိဿာမီ’’တိ၊ ‘‘အဘိပ္ပမောဒယံ စိတ္တံ ပဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ? ကတမော စိတ္တဿ အဘိပ္ပမောဒေါ? ဒီဃံ အဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော ဥပ္ပဇ္ဇတိ စိတ္တဿ အဘိပ္ပမောဒေါ. ယာ စိတ္တဿ အာမောဒနာ ပမောဒနာ ဟာသော ပဟာသော ဝိတ္တိ ဩဒဂျံ အတ္တမနတာ. စိတ္တဿ ဒီဃံ အဿာသပဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော ဥပ္ပဇ္ဇတိ စိတ္တဿ အဘိပ္ပမောဒေါ. ယာ စိတ္တဿ အာမောဒနာ ပမောဒနာ ဟာသော ပဟာသော ဝိတ္တိ ဩဒဂျံ အတ္တမနတာ စိတ္တဿ။ပေ။ စိတ္တပဋိသံဝေဒီ အဿာသဝသေန။ စိတ္တပဋိသံဝေဒီ ပဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော ဥပ္ပဇ္ဇတိ စိတ္တဿ အဘိပ္ပမောဒေါ. ယာ စိတ္တဿ အာမောဒနာ ပမောဒနာ ဟာသော ပဟာသော ဝိတ္တိ ဩဒဂျံ အတ္တမနတာ စိတ္တဿ – အယံ စိတ္တဿ အဘိပ္ပမောဒေါ. အဘိပ္ပမောဒယံ စိတ္တံ အဿာသပဿာသဝသေန ဝိညာဏံ စိတ္တံ ဥပဋ္ဌာနံ သတိ အနုပဿနာ ဉာဏံ. စိတ္တံ ဥပဋ္ဌာနံ၊ နော သတိ၊ သတိ ဥပဋ္ဌာနဉ္စေဝ သတိ စ. တာယ သတိယာ တေန ဉာဏေန တံ စိတ္တံ အနုပဿတိ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘စိတ္တေ စိတ္တာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနဘာဝနာ’’တိ.
အနုပဿတီတိ ကထံ တံ စိတ္တံ အနုပဿတိ။ပေ။ ဧဝံ တံ စိတ္တံ အနုပဿတီတိ. ဘာဝနာတိ စတဿော ဘာဝနာ။ပေ။ အာသေဝနဋ္ဌေန ဘာဝနာ. အဘိပ္ပမောဒယံ စိတ္တံ အဿာသပဿာသာနံ သံဝရဋ္ဌေန သီလဝိသုဒ္ဓိ။ပေ။ အဘိပ္ပမောဒယံ စိတ္တံ အဿာသပဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော။ပေ။ ပဇာနန္တော ဣန္ဒြိယာနိ သမောဓာနေတိ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘သမတ္ထဉ္စ ပဋိဝိဇ္ဈတီ’’တိ.
၁၇၈. ကထံ ‘‘သမာဒဟံ စိတ္တံ အဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ၊ ‘‘သမာဒဟံ စိတ္တံ ပဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ? ကတမော သမာဓိ [ကတမဉ္စ သမာဓိန္ဒိယံ (သျာ.)]? ဒီဃံ အဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတာ အဝိက္ခေပေါ သမာဓိ၊ ယာ စိတ္တဿ ဌိတိ သဏ္ဌိတိ အဝဋ္ဌိတိ [အဓိဋ္ဋိတိ (သျာ.)] အဝိသာဟာရော အဝိက္ခေပေါ အဝိသာဟဋမာနသတာ [အဝိသာဟတမာနသတာ (သျာ. က.)] သမထော သမာဓိန္ဒြိယံ သမာဓိဗလံ သမ္မာသမာဓိ. ဒီဃံ ပဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတာ အဝိက္ခေပေါ သမာဓိ။ပေ။ သမာဒဟံ စိတ္တံ အဿာသဝသေန။ပေ။ သမာဒဟံ စိတ္တံ ပဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတာ အဝိက္ခေပေါ သမာဓိ. ယာ စိတ္တဿ ဌိတိ သဏ္ဌိတိ အဝဋ္ဌိတိ အဝိသာဟာရော အဝိက္ခေပေါ အဝိသာဟဋမာနသတာ သမထော သမာဓိန္ဒြိယံ သမာဓိဗလံ သမ္မာသမာဓိ – အယံ သမာဓိ. သမာဒဟံ စိတ္တံ အဿာသပဿာသဝသေန ဝိညာဏံ စိတ္တံ ဥပဋ္ဌာနံ သတိ အနုပဿနာ ဉာဏံ. စိတ္တံ ဥပဋ္ဌာနံ၊ နော သတိ၊ သတိ ဥပဋ္ဌာနဉ္စေဝ သတိ စ. တာယ သတိယာ တေန ဉာဏေန တံ စိတ္တံ အနုပဿတိ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘စိတ္တေ စိတ္တာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနဘာဝနာ’’တိ.
အနုပဿတီတိ ကထံ တံ စိတ္တံ အနုပဿတိ။ပေ။ ဧဝံ တံ စိတ္တံ အနုပဿတိ. ဘာဝနာတိ စတဿော ဘာဝနာ။ပေ။ အာသေဝနဋ္ဌေန ဘာဝနာ. သမာဒဟံ စိတ္တံ အဿာသပဿာသာနံ သံဝရဋ္ဌေန သီလဝိသုဒ္ဓိ။ပေ။ သမာဒဟံ စိတ္တံ အဿာသပဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော။ပေ။ ပဇာနန္တော ဣန္ဒြိယာနိ သမောဓာနေတိ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘သမတ္ထဉ္စ ပဋိဝိဇ္ဈတီ’’တိ.
၁၇၉. ကထံ ‘‘ဝိမောစယံ စိတ္တံ အဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ၊ ‘‘ဝိမောစယံ စိတ္တံ ပဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ? ‘‘ရာဂတော ဝိမောစယံ စိတ္တံ အဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ၊ ‘‘ရာဂတော ဝိမောစယံ စိတ္တံ ပဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ. ‘‘ဒေါသတော ဝိမောစယံ စိတ္တံ အဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ၊ ‘‘ဒေါသတော ဝိမောစယံ စိတ္တံ ပဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ. ‘‘မောဟတော ဝိမောစယံ စိတ္တံ အဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ။ပေ။ မာနတော ဝိမောစယံ စိတ္တံ။ ဒိဋ္ဌိယာ ဝိမောစယံ စိတ္တံ။ ဝိစိကိစ္ဆာယ ဝိမောစယံ စိတ္တံ။ ထိနတော ဝိမောစယံ စိတ္တံ။ ဥဒ္ဓစ္စတော ဝိမောစယံ စိတ္တံ။ အဟိရိကတော ဝိမောစယံ စိတ္တံ။ ‘‘အနောတ္တပ္ပတော ဝိမောစယံ စိတ္တံ အဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ၊ ‘‘အနောတ္တပ္ပတော ဝိမောစယံ စိတ္တံ ပဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ. ဝိမောစယံ စိတ္တံ အဿာသပဿာသဝသေန ဝိညာဏံ စိတ္တံ ဥပဋ္ဌာနံ သတိ။ပေ။.
အနုပဿတီတိ ကထံ တံ စိတ္တံ အနုပဿတိ။ပေ။ ဧဝံ တံ စိတ္တံ အနုပဿတိ. ဘာဝနာတိ စတဿော ဘာဝနာ။ပေ။ အာသေဝနဋ္ဌေန ဘာဝနာ. ဝိမောစယံ စိတ္တံ အဿာသပဿာသာနံ သံဝရဋ္ဌေန သီလဝိသုဒ္ဓိ။ပေ။ ဝိမောစယံ စိတ္တံ အဿာသပဿာသဝသေန စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ အဝိက္ခေပံ ပဇာနတော ။ပေ။ ပဇာနန္တော ဣန္ဒြိယာနိ သမောဓာနေတိ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘သမတ္ထဉ္စ ပဋိဝိဇ္ဈတီ’’တိ.
အဋ္ဌ အနုပဿနာဉာဏာနိ အဋ္ဌ စ ဥပဋ္ဌာနာနုဿတိယော စတ္တာရိ သုတ္တန္တိကဝတ္ထူနိ စိတ္တေ စိတ္တာနုပဿနာယ.
စတုတ္ထစတုက္ကနိဒ္ဒေသော
၁၈၀. ကထံ ‘‘အနိစ္စာနုပဿီ အဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ၊ ‘‘အနိစ္စာနုပဿီ ပဿသိဿာမီ’’တိ သိက္ခတိ? အနိစ္စန္တိ ကိံ အနိစ္စံ? ပဉ္စက္ခန္ဓာ အနိစ္စာ. ကေနဋ္ဌေန အနိစ္စာ? ဥပ္ပါဒဝယဋ္ဌေန အနိစ္စာ. ပဉ္စန္နံ ခန္ဓာနံ ဥဒယံ ပဿန္တော ကတိ လက္ခဏာနိ ပဿတိ၊ ဝယံ ပဿန္တော ကတိ လက္ခဏာနိ ပဿတိ၊ ဥဒယဗ္ဗယံ ပဿန္တော ကတိ လက္ခဏာနိ ပဿတိ? ပဉ္စန္နံ ခန္ဓာနံ ဥဒယံ ပဿန္တော ပဉ္စဝီသတိ လက္ခဏာနိ ပဿတိ၊ ဝယံ ပဿန္တော ပဉ္စဝီသတိ လက္ခဏာနိ ပဿတိ. ပဉ္စန္နံ ခန္ဓာနံ ဥဒယဗ္ဗယံ ပဿန္တော ဣမာနိ ပညာသ လက္ခဏာနိ ပဿတိ.