၅၀. ဣဒ္ဓိဝိဓဉာဏနိဒ္ဒေသော
၁၀၁. ကထံ ကာယမ္ပိ စိတ္တမ္ပိ ဧကဝဝတ္ထာနတာ သုခသညဉ္စ လဟုသညဉ္စ အဓိဋ္ဌာနဝသေန ဣဇ္ဈနဋ္ဌေ ပညာ ဣဒ္ဓိဝိဓေ ဉာဏံ? ဣဓ ဘိက္ခု ဆန္ဒသမာဓိပဓာနသင်္ခါရသမန္နာဂတံ ဣဒ္ဓိပါဒံ ဘာဝေတိ၊ ဝီရိယသမာဓိပဓာနသင်္ခါရသမန္နာဂတံ ဣဒ္ဓိပါဒံ ဘာဝေတိ၊ စိတ္တသမာဓိပဓာနသင်္ခါရသမန္နာဂတံ ဣဒ္ဓိပါဒံ ဘာဝေတိ၊ ဝီမံသာသမာဓိပဓာနသင်္ခါရသမန္နာဂတံ ဣဒ္ဓိပါဒံ ဘာဝေတိ. သော ဣမေသု စတူသု ဣဒ္ဓိပါဒေသု စိတ္တံ ပရိဘာဝေတိ ပရိဒမေတိ၊ မုဒုံ ကရောတိ ကမ္မနိယံ. သော ဣမေသု စတူသု ဣဒ္ဓိပါဒေသု စိတ္တံ ပရိဘာဝေတွာ ပရိဒမေတွာ မုဒုံ ကရိတွာ ကမ္မနိယံ ကာယမ္ပိ စိတ္တေ သမောဒဟတိ၊ စိတ္တမ္ပိ ကာယေ သမောဒဟတိ၊ ကာယဝသေန စိတ္တံ ပရိဏာမေတိ၊ စိတ္တဝသေန ကာယံ ပရိဏာမေတိ၊ ကာယဝသေန စိတ္တံ အဓိဋ္ဌာတိ၊ စိတ္တဝသေန ကာယံ အဓိဋ္ဌာတိ၊ ကာယဝသေန စိတ္တံ ပရိဏာမေတွာ စိတ္တဝသေန ကာယံ ပရိဏာမေတွာ ကာယဝသေန စိတ္တံ အဓိဋ္ဌဟိတွာ စိတ္တဝသေန ကာယံ အဓိဋ္ဌဟိတွာ သုခသညဉ္စ လဟုသညဉ္စ ကာယေ ဩက္ကမိတွာ ဝိဟရတိ. သော တထာဘာဝိတေန စိတ္တေန ပရိသုဒ္ဓေန ပရိယောဒါတေန ဣဒ္ဓိဝိဓဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနီဟရတိ အဘိနိန္နာမေတိ. သော အနေကဝိဟိတံ ဣဒ္ဓိဝိဓံ ပစ္စနုဘောတိ.
၁၀၂. ဧကောပိ ဟုတွာ ဗဟုဓာ ဟောတိ၊ ဗဟုဓာပိ ဟုတွာ ဧကော ဟောတိ၊ အာဝိဘာဝံ တိရောဘာဝံ၊ တိရောကုဋ္ဋံ [တိရောကုဍ္ဍံ (သျာ.)] တိရောပါကာရံ တိရောပဗ္ဗတံ အသဇ္ဇမာနော ဂစ္ဆတိ၊ သေယျထာပိ အာကာသေ၊ ပထဝိယာပိ ဥမ္မုဇ္ဇနိမုဇ္ဇံ ကရောတိ၊ သေယျထာပိ ဥဒကေ၊ ဥဒကေပိ အဘိဇ္ဇမာနေ ဂစ္ဆတိ၊ သေယျထာပိ ပထဝိယံ၊ အာကာသေပိ ပလ္လင်္ကေန ကမတိ [စင်္ကမတိ (သျာ.) ဒီ. နိ. ၁.၂၃၈ ပဿိတဗ္ဗာ] သေယျထာပိ ပက္ခီ သကုဏော ဣမေပိ စန္ဒိမသူရိယေ ဧဝံမဟိဒ္ဓိကေ ဧဝံမဟာနုဘာဝေ ပါဏိနာ ပရာမသတိ [ပရိမသတိ (သျာ.)] ပရိမဇ္ဇတိ၊ ယာဝ ဗြဟ္မလောကာပိ ကာယေန ဝသံ ဝတ္တေတိ. တံ ဉာတဋ္ဌေန ဉာဏံ၊ ပဇာနနဋ္ဌေန ပညာ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘‘ကာယမ္ပိ စိတ္တမ္ပိ ဧကဝဝတ္ထာနတာ သုခသညဉ္စ လဟုသညဉ္စ အဓိဋ္ဌာနဝသေန ဣဇ္ဈနဋ္ဌေ ပညာ ဣဒ္ဓိဝိဓေ ဉာဏံ’’.
ဣဒ္ဓိဝိဓဉာဏနိဒ္ဒေသော ပညာသမော.