၁၈. ပါရာယနာနုဂီတိဂါထာနိဒ္ဒေသော

၁၀၂. ပါရာယနမနုဂါယိဿံ၊ [ဣစ္စာယသ္မာ ပိင်္ဂိယော]

ယထာဒ္ဒက္ခိ တထာက္ခာသိ၊ ဝိမလော ဘူရိမေဓသော၊

နိက္ကာမော နိဗ္ဗနော နာဂေါ၊ ကိဿ ဟေတု မုသာ ဘဏေ.

ပါရာယနမနုဂါယိဿန္တိ ဂီတမနုဂါယိဿံ ကထိတမနုကထယိဿံ [ကထိတမနုဂါယိဿံ (သျာ.) ဧဝံ သဗ္ဗပဒေသု အနုဂါယိဿန္တိ အာဂတံ] ဘဏိတမနုဘဏိဿံ လပိတမနုလပိဿံ ဘာသိတမနုဘာသိဿန္တိ – ပါရာယနမနုဂါယိဿံ. ဣစ္စာယသ္မာ ပိင်္ဂိယောတိ. ဣစ္စာတိ ပဒသန္ဓိ။ပေ။ ပဒါနုပုဗ္ဗတာပေတံ – ဣစ္စာတိ. အာယသ္မာတိ ပိယဝစနံ ဂရုဝစနံ သဂါရဝသပ္ပတိဿာဓိဝစနမေတံ – အာယသ္မာတိ. ပိင်္ဂိယောတိ တဿ ထေရဿ နာမံ သင်္ခါ သမညာ ပညတ္တိ ဝေါဟာရော နာမံ နာမကမ္မံ နာမဓေယျံ နိရုတ္တိ ဗျဉ္ဇနံ အဘိလာပေါတိ – ဣစ္စာယသ္မာ ပိင်္ဂိယော.

ယထာဒ္ဒက္ခိ တထာက္ခာသီတိ ယထာ အဒ္ဒက္ခိ တထာ အက္ခာသိ အာစိက္ခိ ဒေသေသိ ပညပေသိ ပဋ္ဌပေသိ ဝိဝရိ ဝိဘဇိ ဥတ္တာနီအကာသိ ပကာသေသိ. ‘‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာ’’တိ ယထာ အဒ္ဒက္ခိ တထာ အက္ခာသိ အာစိက္ခိ ဒေသေသိ ပညပေသိ ပဋ္ဌပေသိ ဝိဝရိ ဝိဘဇိ ဥတ္တာနီအကာသိ ပကာသေသိ. ‘‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ ဒုက္ခာ’’တိ။ပေ။ ‘‘သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ’’တိ။ ‘‘ယံ ကိဉ္စိ သမုဒယဓမ္မံ သဗ္ဗံ တံ နိရောဓဓမ္မ’’န္တိ ယထာ အဒ္ဒက္ခိ တထာ အက္ခာသိ အာစိက္ခိ ဒေသေသိ ပညပေသိ ပဋ္ဌပေသိ ဝိဝရိ ဝိဘဇိ ဥတ္တာနီအကာသိ ပကာသေသီတိ – ယထာဒ္ဒက္ခိ တထာက္ခာသိ.

ဝိမလော ဘူရိမေဓသောတိ. ဝိမလောတိ ရာဂေါ မလံ၊ ဒေါသော မလံ၊ မောဟော မလံ၊ ကောဓော။ ဥပနာဟော။ပေ။ သဗ္ဗာကုသလာဘိသင်္ခါရာ မလာ. တေ မလာ ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော ပဟီနာ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ အနုပ္ပါဒဓမ္မာ. အမလော ဗုဒ္ဓေါ ဝိမလော နိမ္မလော မလာပဂတော မလဝိပ္ပဟီနော မလဝိမုတ္တော သဗ္ဗမလဝီတိဝတ္တော. ဘူရိ ဝုစ္စတိ ပထဝီ. ဘဂဝါ တာယ [ဘဂဝါ ဣမာယ (သျာ.)] ပထဝိသမာယ ပညာယ ဝိပုလာယ ဝိတ္ထတာယ သမန္နာဂတော. မေဓာ ဝုစ္စတိ ပညာ. ယာ ပညာ ပဇာနနာ။ပေ။ အမောဟော ဓမ္မဝိစယော သမ္မာဒိဋ္ဌိ. ဘဂဝါ ဣမာယ မေဓာယ ပညာယ ဥပေတော သမုပေတော ဥပါဂတော သမုပါဂတော ဥပပန္နော သမုပပန္နော သမန္နာဂတော၊ တသ္မာ ဗုဒ္ဓေါ သုမေဓသောတိ – ဝိမလော ဘူရိမေဓသော.

နိက္ကာမော နိဗ္ဗနော နာဂေါတိ. ကာမာတိ ဥဒ္ဒါနတော ဒွေ ကာမာ – ဝတ္ထုကာမာ စ ကိလေသကာမာ စ။ပေ။ ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ဝတ္ထုကာမာ။ပေ။ ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ကိလေသကာမာ. ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော ဝတ္ထုကာမာ ပရိညာတာ ကိလေသကာမာ ပဟီနာ ဝတ္ထုကာမာနံ ပရိညာတတ္တာ ကိလေသကာမာနံ ပဟီနတ္တာ. ဘဂဝါ န ကာမေ ကာမေတိ န ကာမေ ဣစ္ဆတိ န ကာမေ ပတ္ထေတိ န ကာမေ ပိဟေတိ န ကာမေ အဘိဇပ္ပတိ. ယေ ကာမေ ကာမေန္တိ ကာမေ ဣစ္ဆန္တိ ကာမေ ပတ္ထေန္တိ ကာမေ ပိဟေန္တိ ကာမေ အဘိဇပ္ပန္တိ တေ ကာမကာမိနော ရာဂရာဂိနော သညသညိနော. ဘဂဝါ န ကာမေ ကာမေတိ န ကာမေ ဣစ္ဆတိ န ကာမေ ပတ္ထေတိ န ကာမေ ပိဟေတိ န ကာမေ အဘိဇပ္ပတိ. တသ္မာ ဗုဒ္ဓေါ အကာမော နိက္ကာမော စတ္တကာမော ဝန္တကာမော မုတ္တကာမော ပဟီနကာမော ပဋိနိဿဋ္ဌကာမော ဝီတရာဂေါ ဝိဂတရာဂေါ စတ္တရာဂေါ ဝန္တရာဂေါ မုတ္တရာဂေါ ပဟီနရာဂေါ ပဋိနိဿဋ္ဌရာဂေါ နိစ္ဆာတော နိဗ္ဗုတော သီတိဘူတော သုခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဗြဟ္မဘူတေန အတ္တနာ ဝိဟရတီတိ – နိက္ကာမော.

နိဗ္ဗနောတိ ရာဂေါ ဝနံ၊ ဒေါသော ဝနံ၊ မောဟော ဝနံ၊ ကောဓော ဝနံ၊ ဥပနာဟော ဝနံ။ပေ။ သဗ္ဗာကုသလာဘိသင်္ခါရာ ဝနာ. တေ ဝနာ ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော ပဟီနာ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ အနုပ္ပါဒဓမ္မာ. တသ္မာ ဗုဒ္ဓေါ အဝနော ဝိဝနော နိဗ္ဗနော ဝနာပဂတော ဝနဝိပ္ပဟီနော ဝနဝိမုတ္တော သဗ္ဗဝနဝီတိဝတ္တောတိ – နိဗ္ဗနော. နာဂေါတိ နာဂေါ၊ ဘဂဝါ အာဂုံ န ကရောတီတိ နာဂေါ၊ န ဂစ္ဆတီတိ နာဂေါ၊ န အာဂစ္ဆတီတိ နာဂေါ။ပေ။ ဧဝံ ဘဂဝါ န အာဂစ္ဆတီတိ နာဂေါတိ – နိက္ကာမော နိဗ္ဗနော နာဂေါ.

ကိဿ ဟေတု မုသာ ဘဏေတိ. ကိဿ ဟေတူတိ ကိဿ ဟေတု ကိံဟေတု ကိံကာရဏာ ကိံနိဒါနာ ကိံပစ္စယာတိ – ကိဿ ဟေတု. မုသာ ဘဏေတိ မုသာ ဘဏေယျ ကထေယျ ဒီပေယျ ဝေါဟရေယျ၊ မုသာ ဘဏေတိ မောသဝဇ္ဇံ ဘဏေယျ၊ မုသာဝါဒံ ဘဏေယျ၊ အနရိယဝါဒံ ဘဏေယျ. ဣဓေကစ္စော သဘာဂတော [သဘဂ္ဂတော (သျာ.)] ဝါ ပရိသာဂတော [ပရိသဂ္ဂတော (သျာ.)] ဝါ ဉာတိမဇ္ဈဂတော ဝါ ပူဂမဇ္ဈဂတော ဝါ ရာဇကုလမဇ္ဈဂတော ဝါ အဘိနီတော သက္ခိပုဋ္ဌော – ‘‘ဧဟမ္ဘော [ဧဟိ ဘော (သျာ.) ပဿ မ. နိ. ၃.၁၁၂] ပုရိသ၊ ယံ ဇာနာသိ တံ ဝဒေဟီ’’တိ၊ သော အဇာနံ ဝါ အာဟ – ‘‘ဇာနာမီ’’တိ၊ ဇာနံ ဝါ အာဟ – ‘‘န ဇာနာမီ’’တိ၊ အပဿံ ဝါ အာဟ – ‘‘ပဿာမီ’’တိ၊ ပဿံ ဝါ အာဟ – ‘‘န ပဿာမီ’’တိ. ဣတိ အတ္တဟေတု ဝါ ပရဟေတု ဝါ အာမိသကိဉ္စိက္ခဟေတု ဝါ သမ္ပဇာနမုသာ ဘာသတိ၊ ဣဒံ ဝုစ္စတိ မောသဝဇ္ဇံ.

အပိ စ၊ တီဟာကာရေဟိ မုသာဝါဒေါ ဟောတိ. ပုဗ္ဗေဝဿ ဟောတိ – ‘‘မုသာ ဘဏိဿ’’န္တိ၊ ဘဏန္တဿ ဟောတိ – ‘‘မုသာ ဘဏာမီ’’တိ၊ ဘဏိတဿ ဟောတိ – ‘‘မုသာ မယာ ဘဏိတ’’န္တိ – ဣမေဟိ တီဟာကာရေဟိ မုသာဝါဒေါ ဟောတိ. အပိ စ၊ စတူဟာကာရေဟိ မုသာဝါဒေါ ဟောတိ. ပုဗ္ဗေဝဿ ဟောတိ – ‘‘မုသာ ဘဏိဿ’’န္တိ၊ ဘဏန္တဿ ဟောတိ – ‘‘မုသာ ဘဏာမီ’’တိ၊ ဘဏိတဿ ဟောတိ – ‘‘မုသာ မယာ ဘဏိတ’’န္တိ၊ ဝိနိဓာယ ဒိဋ္ဌိံ – ဣမေဟိ စတူဟာကာရေဟိ မုသာဝါဒေါ ဟောတိ. အပိ စ၊ ပဉ္စဟာကာရေဟိ။ပေ။ ဆဟာကာရေဟိ။ သတ္တဟာကာရေဟိ။ အဋ္ဌဟာကာရေဟိ မုသာဝါဒေါ ဟောတိ. ပုဗ္ဗေဝဿ ဟောတိ – ‘‘မုသာ ဘဏိဿ’’န္တိ၊ ဘဏန္တဿ ဟောတိ – ‘‘မုသာ ဘဏာမီ’’တိ၊ ဘဏိတဿ ဟောတိ – ‘‘မုသာ မယာ ဘဏိတ’’န္တိ၊ ဝိနိဓာယ ဒိဋ္ဌိံ၊ ဝိနိဓာယ ခန္တိံ၊ ဝိနိဓာယ ရုစိံ၊ ဝိနိဓာယ သညံ၊ ဝိနိဓာယ ဘာဝံ – ဣမေဟိ အဋ္ဌဟာကာရေဟိ မုသာဝါဒေါ ဟောတိ မောသဝဇ္ဇံ. ကိဿ ဟေတု မုသာ ဘဏေယျ ကထေယျ ဒီပေယျ ဝေါဟရေယျာတိ – ကိဿ ဟေတု မုသာ ဘဏေ. တေနာဟ ထေရော ပိင်္ဂိယော –

‘‘ပါရာယနမနုဂါယိဿံ၊ [ဣစ္စာယသ္မာ ပိင်္ဂိယော]

ယထာဒ္ဒက္ခိ တထာက္ခာသိ၊ ဝိမလော ဘူရိမေဓသော၊

နိက္ကာမော နိဗ္ဗနော နာဂေါ၊ ကိဿ ဟေတု မုသာ ဘဏေ’’တိ.

၁၀၃. ပဟီနမလမောဟဿ၊ မာနမက္ခပ္ပဟာယိနော၊

ဟန္ဒာဟံ ကိတ္တယိဿာမိ၊ ဂိရံ ဝဏ္ဏူပသံဟိတံ.

ပဟီနမလမောဟဿာတိ. မလန္တိ ရာဂေါ မလံ၊ ဒေါသော မလံ၊ မောဟော မလံ၊ မာနော မလံ၊ ဒိဋ္ဌိ မလံ၊ ကိလေသော မလံ၊ သဗ္ဗဒုစ္စရိတံ မလံ၊ သဗ္ဗဘဝဂါမိကမ္မံ မလံ.

မောဟောတိ ယံ ဒုက္ခေ အညာဏံ။ပေ။ အဝိဇ္ဇာလင်္ဂီ မောဟော အကုသလမူလံ. အယံ ဝုစ္စတိ မောဟော. မလဉ္စ မောဟော စ ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော ပဟီနာ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ အနုပ္ပါဒဓမ္မာ. တသ္မာ ဗုဒ္ဓေါ ပဟီနမလမောဟောတိ – ပဟီနမလမောဟဿ.

မာနမက္ခပ္ပဟာယိနောတိ. မာနောတိ ဧကဝိဓေန မာနော – ယာ စိတ္တဿ ဥန္နတိ [ဥဏ္ဏတိ (သျာ. က.)]. ဒုဝိဓေန မာနော – အတ္တုက္ကံသနမာနော၊ ပရဝမ္ဘနမာနော. တိဝိဓေန မာနော – သေယျောဟမသ္မီတိ မာနော၊ သဒိသောဟမသ္မီတိ မာနော၊ ဟီနောဟမသ္မီတိ မာနော. စတုဗ္ဗိဓေန မာနော – လာဘေန မာနံ ဇနေတိ၊ ယသေန မာနံ ဇနေတိ၊ ပသံသာယ မာနံ ဇနေတိ၊ သုခေန မာနံ ဇနေတိ. ပဉ္စဝိဓေန မာနော – လာဘိမှိ မနာပိကာနံ ရူပါနန္တိ မာနံ ဇနေတိ၊ လာဘိမှိ မနာပိကာနံ သဒ္ဒါနံ။ပေ။ ဂန္ဓာနံ။ ရသာနံ။ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာနန္တိ မာနံ ဇနေတိ. ဆဗ္ဗိဓေန မာနော – စက္ခုသမ္ပဒါယ မာနံ ဇနေတိ၊ သောတသမ္ပဒါယ။ပေ။ ဃာနသမ္ပဒါယ။ ဇိဝှါသမ္ပဒါယ။ ကာယသမ္ပဒါယ။ မနောသမ္ပဒါယ မာနံ ဇနေတိ. သတ္တဝိဓေန မာနော – မာနော၊ အတိမာနော၊ မာနာတိမာနော၊ ဩမာနော၊ အဝမာနော၊ အသ္မိမာနော၊ မိစ္ဆာမာနော. အဋ္ဌဝိဓေန မာနော – လာဘေန မာနံ ဇနေတိ၊ အလာဘေန ဩမာနံ ဇနေတိ၊ ယသေန မာနံ ဇနေတိ၊ အယသေန ဩမာနံ ဇနေတိ၊ ပသံသာယ မာနံ ဇနေတိ၊ နိန္ဒာယ ဩမာနံ ဇနေတိ၊ သုခေန မာနံ ဇနေတိ၊ ဒုက္ခေန ဩမာနံ ဇနေတိ. နဝဝိဓေန မာနော – သေယျဿ သေယျောဟမသ္မီတိ မာနော၊ သေယျဿ သဒိသောဟမသ္မီတိ မာနော၊ သေယျဿ ဟီနောဟမသ္မီတိ မာနော၊ သဒိသဿ သေယျောဟမသ္မီတိ မာနော၊ သဒိသဿ သဒိသောဟမသ္မီတိ မာနော၊ သဒိသဿ ဟီနောဟမသ္မီတိ မာနော၊ ဟီနဿ သေယျောဟမသ္မီတိ မာနော၊ ဟီနဿ သဒိသောဟမသ္မီတိ မာနော၊ ဟီနဿ ဟီနောဟမဿီတိ မာနော. ဒသဝိဓေန မာနော – ဣဓေကစ္စော မာနံ ဇနေတိ ဇာတိယာ ဝါ ဂေါတ္တေန ဝါ ကောလပုတ္တိယေန ဝါ ဝဏ္ဏပေါက္ခရတာယ ဝါ ဓနေန ဝါ အဇ္ဈေနေန ဝါ ကမ္မာယတနေန ဝါ သိပ္ပါယတနေန ဝါ ဝိဇ္ဇာဋ္ဌာနေန [ဝိဇ္ဇာဌာနေန (က.)] ဝါ သုတေန ဝါ ပဋိဘာနေန ဝါ အညတရညတရေန ဝါ ဝတ္ထုနာ. ယော ဧဝရူပေါ မာနော မညနာ မညိတတ္တံ ဥန္နတိ ဥန္နမော ဓဇော သမ္ပဂ္ဂါဟော ကေတုကမျတာ စိတ္တဿ – အယံ ဝုစ္စတိ မာနော.

မက္ခောတိ ယော မက္ခော မက္ခာယနာ မက္ခာယိတတ္တံ နိဋ္ဌုရိယံ နိဋ္ဌုရိယကမ္မံ [နိတ္ထုရိယကမ္မံ (က.) ပဿ ဝိဘ. ၈၉၂] – အယံ ဝုစ္စတိ မက္ခော. ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော မာနော စ မက္ခော စ ပဟီနာ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ အနုပ္ပါဒဓမ္မာ. တသ္မာ ဗုဒ္ဓေါ မာနမက္ခပ္ပဟာယီတိ – မာနမက္ခပ္ပဟာယိနော.

ဟန္ဒာဟံ ကိတ္တယိဿာမိ ဂိရံ ဝဏ္ဏူပသံဟိတန္တိ. ဟန္ဒာဟန္တိ ပဒသန္ဓိ ပဒသံသဂ္ဂေါ ပဒပါရိပူရီ အက္ခရသမဝါယော ဗျဉ္ဇနသိလိဋ္ဌတာ ပဒါနုပုဗ္ဗတာပေတံ – ဟန္ဒာဟန္တိ. ကိတ္တယိဿာမိ ဂိရံ ဝဏ္ဏူပသံဟိတန္တိ ဝဏ္ဏေန ဥပေတံ သမုပေတံ ဥပါဂတံ သမုပါဂတံ ဥပပန္နံ သမုပပန္နံ သမန္နာဂတံ ဝါစံ ဂိရံ ဗျပ္ပထံ ဥဒီရဏံ [ဩဒီရဏံ (သျာ.)] ကိတ္တယိဿာမိ ဒေသေဿာမိ ပညပေဿာမိ ပဋ္ဌပေဿာမိ ဝိဝရိဿာမိ ဝိဘဇိဿာမိ ဥတ္တာနီကရိဿာမိ ပကာသေဿာမီတိ – ဟန္ဒာဟံ ကိတ္တယိဿာမိ ဂိရံ ဝဏ္ဏူပသံဟိတံ. တေနာဟ ထေရော ပိင်္ဂိယော –

‘‘ပဟီနမလမောဟဿ၊ မာနမက္ခပ္ပဟာယိနော၊

ဟန္ဒာဟံ ကိတ္တယိဿာမိ၊ ဂိရံ ဝဏ္ဏူပသံဟိတ’’န္တိ.

၁၀၄. တမောနုဒေါ ဗုဒ္ဓေါ သမန္တစက္ခု၊ လောကန္တဂူ သဗ္ဗဘဝါတိဝတ္တော၊

အနာသဝေါ သဗ္ဗဒုက္ခပ္ပဟီနော၊ သစ္စဝှယော ဗြဟ္မေ ဥပါသိတော မေ.

တမောနုဒေါ ဗုဒ္ဓေါ သမန္တစက္ခူတိ. တမောနုဒေါတိ ရာဂတမံ ဒေါသတမံ မောဟတမံ မာနတမံ ဒိဋ္ဌိတမံ ကိလေသတမံ ဒုစ္စရိတတမံ အန္ဓကရဏံ အညာဏကရဏံ ပညာနိရောဓိကံ ဝိဃာတပက္ခိကံ အနိဗ္ဗာနသံဝတ္တနိကံ နုဒိ ပနုဒိ ပဇဟိ ဝိနောဒေသိ ဗျန္တီအကာသိ အနဘာဝံ ဂမေသိ. ဗုဒ္ဓေါတိ ယော သော ဘဂဝါ။ပေ။ သစ္ဆိကာ ပညတ္တိ၊ ယဒိဒံ ဗုဒ္ဓေါတိ. သမန္တစက္ခု ဝုစ္စတိ သဗ္ဗညုတဉာဏံ။ပေ။ တထာဂတော တေန သမန္တစက္ခူတိ – တမောနုဒေါ ဗုဒ္ဓေါ သမန္တစက္ခု.

လောကန္တဂူ သဗ္ဗဘဝါတိဝတ္တောတိ. လောကောတိ ဧကော လောကော – ဘဝလောကော. ဒွေ လောကာ – ဘဝလောကော စ သမ္ဘဝလောကော စ၊ သမ္ပတ္တိဘဝလောကော စ သမ္ပတ္တိသမ္ဘဝလောကော စ၊ ဝိပတ္တိဘဝလောကော စ ဝိပတ္တိသမ္ဘဝလောကော စ [ဒွေ လောကာ သမ္ပတ္တိ စ ဘဝလောကော ဝိပတ္တိ စ ဘဝလောကော (သျာ.)]. တယော လောကာ – တိဿော ဝေဒနာ. စတ္တာရော လောကာ – စတ္တာရော အာဟာရာ. ပဉ္စ လောကာ – ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ. ဆ လောကာ – ဆ အဇ္ဈတ္တိကာနိ အာယတနာနိ. သတ္တ လောကာ – သတ္တဝိညာဏဋ္ဌိတိယော. အဋ္ဌ လောကာ – အဋ္ဌ လောကဓမ္မာ. နဝ လောကာ – နဝ သတ္တာဝါသာ. ဒသ လောကာ – ဒသ အာယတနာနိ. ဒွါဒသ လောကာ – ဒွါဒသာယတနာနိ. အဋ္ဌာရသ လောကာ – အဋ္ဌာရသ ဓာတုယော. လောကန္တဂူတိ ဘဂဝါ လောကဿ အန္တဂတော အန္တပ္ပတ္တော ကောဋိဂတော ကောဋိပ္ပတ္တော။ နိဗ္ဗာနဂတော နိဗ္ဗာနပ္ပတ္တော. သော ဝုတ္ထဝါသော စိဏ္ဏစရဏော။ ဇာတိမရဏသံသာရော နတ္ထိ တဿ ပုနဗ္ဘဝေါတိ – လောကန္တဂူ.

သဗ္ဗဘဝါတိဝတ္တောတိ. ဘဝါတိ ဒွေ ဘဝါ – ကမ္မဘဝေါ စ ပဋိသန္ဓိကော စ ပုနဗ္ဘဝေါ. ကတမော ကမ္မဘဝေါ? ပုညာဘိသင်္ခါရော အပုညာဘိသင်္ခါရော အာနေဉ္ဇာဘိသင်္ခါရော – အယံ ကမ္မဘဝေါ. ကတမော ပဋိသန္ဓိကော ပုနဗ္ဘဝေါ? ပဋိသန္ဓိကာ ရူပါ ဝေဒနာ သညာ သင်္ခါရာ ဝိညာဏံ – အယံ ပဋိသန္ဓိကော ပုနဗ္ဘဝေါ. ဘဂဝါ ကမ္မဘဝဉ္စ ပဋိသန္ဓိကဉ္စ ပုနဗ္ဘဝံ အတိဝတ္တော [ဥပါတိဝတ္တော (က.)] အတိက္ကန္တော ဝီတိဝတ္တောတိ – လောကန္တဂူ သဗ္ဗဘဝါတိဝတ္တော.

အနာသဝေါ သဗ္ဗဒုက္ခပ္ပဟီနောတိ. အနာသဝေါတိ စတ္တာရော အာသဝါ – ကာမာသဝေါ၊ ဘဝါသဝေါ၊ ဒိဋ္ဌာသဝေါ၊ အဝိဇ္ဇာသဝေါ. တေ အာသဝါ ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော ပဟီနာ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ အနုပ္ပါဒဓမ္မာ. တသ္မာ ဗုဒ္ဓေါ အနာသဝေါ. သဗ္ဗဒုက္ခပ္ပဟီနောတိ သဗ္ဗံ တဿ ပဋိသန္ဓိကံ ဇာတိဒုက္ခံ ဇရာဒုက္ခံ ဗျာဓိဒုက္ခံ မရဏဒုက္ခံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသဒုက္ခံ ။ပေ။ ဒိဋ္ဌိဗျသနဒုက္ခံ ပဟီနံ သမုစ္ဆိန္နံ ဝူပသန္တံ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓံ အဘဗ္ဗုပ္ပတ္တိကံ ဉာဏဂ္ဂိနာ ဒဍ္ဎံ. တသ္မာ ဗုဒ္ဓေါ သဗ္ဗဒုက္ခပ္ပဟီနောတိ – အနာသဝေါ သဗ္ဗဒုက္ခပ္ပဟီနော.

သစ္စဝှယော ဗြဟ္မေ ဥပါသိတော မေတိ. သစ္စဝှယောတိ သစ္စဝှယော သဒိသနာမော သဒိသဝှယော သစ္စသဒိသဝှယော. ဝိပဿီ ဘဂဝါ၊ သိခီ ဘဂဝါ၊ ဝေဿဘူ ဘဂဝါ၊ ကကုသန္ဓော ဘဂဝါ၊ ကောဏာဂမနော ဘဂဝါ၊ ကဿပေါ ဘဂဝါ. တေ ဗုဒ္ဓါ ဘဂဝန္တော သဒိသနာမာ သဒိသဝှယာ. ဘဂဝါပိ သကျမုနိ တေသံ ဗုဒ္ဓါနံ ဘဂဝန္တာနံ သဒိသနာမော သဒိသဝှယောတိ – တသ္မာ ဗုဒ္ဓေါ သစ္စဝှယော.

ဗြဟ္မေ ဥပါသိတော မေတိ သော မယာ ဘဂဝါ အာသိတော ဥပါသိတော ပယိရုပါသိတော ပရိပုစ္ဆိတော ပရိပဉှိတောတိ – သစ္စဝှယော ဗြဟ္မေ ဥပါသိတော မေ. တေနာဟ ထေရော ပိင်္ဂိယော –

‘‘တမောနုဒေါ ဗုဒ္ဓေါ သမန္တစက္ခု၊ လောကန္တဂူ သဗ္ဗဘဝါတိဝတ္တော၊

အနာသဝေါ သဗ္ဗဒုက္ခပ္ပဟီနော၊ သစ္စဝှယော ဗြဟ္မေ ဥပါသိတော မေ’’တိ.

၁၀၅. ဒိဇော ယထာ ကုဗ္ဗနကံ ပဟာယ၊ ဗဟုပ္ဖလံ ကာနနမာဝသေယျ၊

ဧဝမဟံ အပ္ပဒဿေ ပဟာယ၊ မဟောဒဓိံ ဟံသောရိဝ အဇ္ဈပတ္တော [အဇ္ဇ ပတ္တော (က.)] .

ဒိဇော ယထာ ကုဗ္ဗနကံ ပဟာယ၊ ဗဟုပ္ဖလံ ကာနနမာဝသေယျာတိ. ဒိဇော ဝုစ္စတိ ပက္ခီ. ကိံကာရဏာ ဒိဇော ဝုစ္စတိ ပက္ခီ? ဒွိက္ခတ္တုံ ဇာယတီတိ ဒိဇော၊ မာတုကုစ္ဆိမှာ စ အဏ္ဍကောသမှာ စ. တံကာရဏာ ဒိဇော ဝုစ္စတိ ပက္ခီတိ – ဒိဇော. ယထာ ကုဗ္ဗနကံ ပဟာယာတိ ယထာ ဒိဇော ကုဗ္ဗနကံ ပရိတ္တဝနကံ အပ္ပဖလံ အပ္ပဘက္ခံ အပ္ပေါဒကံ ပဟာယ ဇဟိတွာ အတိက္ကမိတွာ သမတိက္ကမိတွာ ဝီတိဝတ္တေတွာ အညံ ဗဟုပ္ဖလံ ဗဟုဘက္ခံ ဗဟူဒကံ [ဗဟုရုက္ခံ (သျာ.)] မဟန္တံ ကာနနံ ဝနသဏ္ဍံ အဓိဂစ္ဆေယျ ဝိန္ဒေယျ ပဋိလဘေယျ၊ တသ္မိဉ္စ ဝနသဏ္ဍေ ဝါသံ ကပ္ပေယျာတိ – ဒိဇော ယထာ ကုဗ္ဗနကံ ပဟာယ ဗဟုပ္ဖလံ ကာနနံ အာဝသေယျ.

ဧဝမဟံ အပ္ပဒဿေ ပဟာယ၊ မဟောဒဓိံ ဟံသောရိဝ အဇ္ဈပတ္တောတိ. ဧဝန္တိ ဩပမ္မသမ္ပဋိပါဒနံ. အပ္ပဒဿေ ပဟာယာတိ ယော စ ဗာဝရီ ဗြာဟ္မဏော ယေ စညေ တဿ အာစရိယာ ဗုဒ္ဓံ ဘဂဝန္တံ ဥပါဒါယ အပ္ပဒဿာ ပရိတ္တဒဿာ ထောကဒဿာ ဩမကဒဿာ လာမကဒဿာ ဆတုက္ကဒဿာ [ဇတုက္ကဒဿာ (သျာ.)၊ ဇတုကဒဿာ (သီ. အဋ္ဌ.)] ဝါ. တေ အပ္ပဒဿေ ပရိတ္တဒဿေ ထောကဒဿေ ဩမကဒဿေ လာမကဒဿေ ဆတုက္ကဒဿေ ပဟာယ ပဇဟိတွာ အတိက္ကမိတွာ သမတိက္ကမိတွာ ဝီတိဝတ္တေတွာ ဗုဒ္ဓံ ဘဂဝန္တံ အပ္ပမာဏဒဿံ အဂ္ဂဒဿံ သေဋ္ဌဒဿံ ဝိသေဋ္ဌဒဿံ ပါမောက္ခဒဿံ ဥတ္တမဒဿံ ပဝရဒဿံ အသမံ အသမသမံ အပ္ပဋိသမံ အပ္ပဋိဘာဂံ အပ္ပဋိပုဂ္ဂလံ ဒေဝါတိဒေဝံ နရာသဘံ ပုရိသသီဟံ ပုရိသနာဂံ ပုရိသာဇညံ ပုရိသနိသဘံ ပုရိသဓောရယှံ ဒသဗလဓာရိံ [ဒသဗလံ တာဒိံ (သျာ.)] အဓိဂစ္ဆိံ ဝိန္ဒိံ ပဋိလဘိံ. ယထာ စ ဟံသော မဟန္တံ မာနသကံ [မာနုသကတံ (သျာ.)] ဝါ သရံ အနောတတ္တံ ဝါ ဒဟံ မဟာသမုဒ္ဒံ ဝါ အက္ခောဘံ အမိတောဒကံ ဇလရာသိံ အဓိဂစ္ဆေယျ ဝိန္ဒေယျ ပဋိလဘေယျ၊ ဧဝမေဝ ဗုဒ္ဓံ ဘဂဝန္တံ အက္ခောဘံ အမိတတေဇံ ပဘိန္နဉာဏံ ဝိဝဋစက္ခုံ ပညာပဘေဒကုသလံ အဓိဂတပဋိသမ္ဘိဒံ စတုဝေသာရဇ္ဇပ္ပတ္တံ သုဒ္ဓါဓိမုတ္တံ သေတပစ္စတ္တံ အဒွယဘာဏိံ တာဒိံ တထာပဋိညံ အပရိတ္တံ မဟန္တံ ဂမ္ဘီရံ အပ္ပမေယျံ ဒုပ္ပရိယောဂါဟံ ပဟူတရတနံ သာဂရသမံ ဆဠင်္ဂုပေက္ခာယ သမန္နာဂတံ အတုလံ ဝိပုလံ အပ္ပမေယျံ၊ တံ တာဒိသံ ပဝဒတံ မဂ္ဂဝါဒိနံ [ပဝရမဂ္ဂဝါဒိနံ (က.)] မေရုမိဝ နဂါနံ ဂရုဠမိဝ ဒိဇာနံ သီဟမိဝ မိဂါနံ ဥဒဓိမိဝ အဏ္ဏဝါနံ အဓိဂစ္ဆိံ၊ တံ သတ္ထာရံ ဇိနပဝရံ မဟေသိန္တိ – ဧဝမဟံ အပ္ပဒဿေ ပဟာယ မဟောဒဓိံ ဟံသောရိဝ အဇ္ဈပတ္တော. တေနာဟ ထေရော ပိင်္ဂိယော –

‘‘ဒိဇော ယထာ ကုဗ္ဗနကံ ပဟာယ၊ ဗဟုပ္ဖလံ ကာနနမာဝသေယျ၊

ဧဝမဟံ အပ္ပဒဿေ ပဟာယ၊ မဟောဒဓိံ ဟံသောရိဝ အဇ္ဈပတ္တော’’တိ.

၁၀၆. ယေ မေ ပုဗ္ဗေ ဝိယာကံသု၊

ဟုရံ ဂေါတမသာသနာ ‘ဣစ္စာသိ ဣတိ ဘဝိဿတိ’၊

သဗ္ဗံ တံ ဣတိဟီတိဟံ၊ သဗ္ဗံ တံ တက္ကဝဍ္ဎနံ.

ယေ မေ ပုဗ္ဗေ ဝိယာကံသူတိ. ယေတိ ယော စ ဗာဝရီ ဗြာဟ္မဏော ယေ စညေ တဿ အာစရိယာ၊ တေ သကံ ဒိဋ္ဌိံ သကံ ခန္တိံ သကံ ရုစိံ သကံ လဒ္ဓိံ သကံ အဇ္ဈာသယံ သကံ အဓိပ္ပါယံ ဗျာကံသု အာစိက္ခိံသု ဒေသယိံသု ပညပိံသု ပဋ္ဌပိံသု ဝိဝရိံသု ဝိဘဇိံသု ဥတ္တာနီအကံသု ပကာသေသုန္တိ – ယေ မေ ပုဗ္ဗေ ဝိယာကံသု.

ဟုရံ ဂေါတမသာသနာတိ ဟုရံ ဂေါတမသာသနာ၊ ပရံ ဂေါတမသာသနာ၊ ပုရေ ဂေါတမသာသနာ၊ ပဌမတရံ ဂေါတမသာသနာ ဗုဒ္ဓသာသနာ ဇိနသာသနာ တထာဂတသာသနာ [တထာဂတသာသနာ ဒေဝသာသနာ (သျာ. က.)] အရဟန္တသာသနာတိ – ဟုရံ ဂေါတမသာသနာ.

ဣစ္စာသိ ဣတိ ဘဝိဿတီတိ ဧဝံ ကိရ အာသိ၊ ဧဝံ ကိရ ဘဝိဿတီတိ – ဣစ္စာသိ ဣတိ ဘဝိဿတိ.

သဗ္ဗံ တံ ဣတိဟီတိဟန္တိ သဗ္ဗံ တံ ဣတိဟီတိဟံ ဣတိကိရာယ ပရမ္ပရာယ ပိဋကသမ္ပဒါယ တက္ကဟေတု နယဟေတု အာကာရပရိဝိတက္ကေန ဒိဋ္ဌိနိဇ္ဈာနက္ခန္တိယာ န သာမံ သယမဘိညာတံ န အတ္တပစ္စက္ခံ ဓမ္မံ ယံ ကထယိံသူတိ – သဗ္ဗံ တံ ဣတိဟီတိဟံ.

သဗ္ဗံ တံ တက္ကဝဍ္ဎနန္တိ သဗ္ဗံ တံ တက္ကဝဍ္ဎနံ ဝိတက္ကဝဍ္ဎနံ သင်္ကပ္ပဝဍ္ဎနံ ကာမဝိတက္ကဝဍ္ဎနံ ဗျာပါဒဝိတက္ကဝဍ္ဎနံ ဝိဟိံသာဝိတက္ကဝဍ္ဎနံ ဉာတိဝိတက္ကဝဍ္ဎနံ ဇနပဒဝိတက္ကဝဍ္ဎနံ အမရာဝိတက္ကဝဍ္ဎနံ ပရာနုဒယတာပဋိသံယုတ္တဝိတက္ကဝဍ္ဎနံ လာဘသက္ကာရသိလောကပဋိသံယုတ္တဝိတက္ကဝဍ္ဎနံ အနဝညတ္တိပဋိသံယုတ္တဝိတက္ကဝဍ္ဎနန္တိ – သဗ္ဗံ တံ တက္ကဝဍ္ဎနံ. တေနာဟ ထေရော ပိင်္ဂိယော –

‘‘ယေ မေ ပုဗ္ဗေ ဝိယာကံသု၊ ဟုရံ ဂေါတမသာသနာ၊

‘ဣစ္စာသိ ဣတိ ဘဝိဿ’တိ၊

သဗ္ဗံ တံ ဣတိဟီတိဟံ၊ သဗ္ဗံ တံ တက္ကဝဍ္ဎန’’န္တိ.

၁၀၇. ဧကော တမောနုဒါသီနော၊ ဇုတိမာ သော ပဘင်္ကရော၊

ဂေါတမော ဘူရိပညာဏော၊ ဂေါတမော ဘူရိမေဓသော.

ဧကော တမောနုဒါသီနောတိ. ဧကောတိ ဘဂဝါ ပဗ္ဗဇ္ဇသင်္ခါတေန ဧကော၊ အဒုတိယဋ္ဌေန ဧကော၊ တဏှာယ ပဟာနဋ္ဌေန ဧကော၊ ဧကန္တဝီတရာဂေါတိ ဧကော၊ ဧကန္တဝီတဒေါသောတိ ဧကော၊ ဧကန္တဝီတမောဟောတိ ဧကော၊ ဧကန္တနိက္ကိလေသောတိ ဧကော၊ ဧကာယနမဂ္ဂံ ဂတောတိ ဧကော၊ ဧကော အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါတိ ဧကော.

ကထံ ဘဂဝါ ပဗ္ဗဇ္ဇသင်္ခါတေန ဧကော? ဘဂဝါ ဒဟရောဝ သမာနော သုသု ကာဠကေသော ဘဒြေန ယောဗ္ဗနေန သမန္နာဂတော ပဌမေန ဝယသာ အကာမကာနံ မာတာပိတူနံ အဿုမုခါနံ ရောဒန္တာနံ ဝိလပန္တာနံ ဉာတိသံဃံ သဗ္ဗံ ဃရာဝါသပလိဗောဓံ ဆိန္ဒိတွာ ပုတ္တဒါရပလိဗောဓံ ဆိန္ဒိတွာ ဉာတိပလိဗောဓံ ဆိန္ဒိတွာ မိတ္တာမစ္စပလိဗောဓံ ဆိန္ဒိတွာ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတွာ အကိဉ္စနဘာဝံ ဥပဂန္တွာ ဧကော စရတိ ဝိဟရတိ ဣရိယတိ ဝတ္တေတိ ပါလေတိ ယပေတိ ယာပေတိ. ဧဝံ ဘဂဝါ ပဗ္ဗဇ္ဇသင်္ခါတေန ဧကော.

ကထံ ဘဂဝါ အဒုတိယဋ္ဌေန ဧကော? ဧဝံ ပဗ္ဗဇိတော သမာနော ဧကော အရညဝနပတ္ထာနိ ပန္တာနိ သေနာသနာနိ ပဋိသေဝတိ အပ္ပသဒ္ဒါနိ အပ္ပနိဂ္ဃေါသာနိ ဝိဇနဝါတာနိ မနုဿရာဟဿေယျကာနိ [မနုဿရာဟသေယျကာနိ (သျာ. က.)] ပဋိသလ္လာနသာရုပ္ပါနိ [ပဋိသလ္လာဏသာရုပ္ပါနိ (က.)]. သော ဧကော ဂစ္ဆတိ၊ ဧကော တိဋ္ဌတိ၊ ဧကော နိသီဒတိ၊ ဧကော သေယျံ ကပ္ပေတိ၊ ဧကော ဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသတိ၊ ဧကော အဘိက္ကမတိ၊ ဧကော ပဋိက္ကမတိ၊ ဧကော ရဟော နိသီဒတိ၊ ဧကော စင်္ကမံ အဓိဋ္ဌာတိ၊ ဧကော စရတိ ဝိဟရတိ ဣရိယတိ ဝတ္တေတိ ပါလေတိ ယပေတိ ယာပေတိ. ဧဝံ ဘဂဝါ အဒုတိယဋ္ဌေန ဧကော.

ကထံ ဘဂဝါ တဏှာယ ပဟာနဋ္ဌေန ဧကော? သော ဧဝံ ဧကော အဒုတိယော အပ္ပမတ္တော အာတာပီ ပဟိတတ္တော ဝိဟရန္တော နဇ္ဇာ နေရဉ္ဇရာယ တီရေ ဗောဓိရုက္ခမူလေ မဟာပဓာနံ ပဒဟန္တော မာရံ သသေနံ ကဏှံ နမုစိံ ပမတ္တဗန္ဓုံ ဝိဓမိတွာ တဏှာဇာလိနိံ [တဏှံ ဇာလိနိံ (သျာ.)] ဝိသဋံ [သရိတံ (သျာ.) မဟာနိ. ၁၉၁] ဝိသတ္တိကံ ပဇဟိ ဝိနောဒေသိ ဗျန္တီအကာသိ အနဘာဝံ ဂမေသိ.

‘‘တဏှာဒုတိယော ပုရိသော၊ ဒီဃမဒ္ဓါန သံသရံ၊

ဣတ္ထဘာဝညထာဘာဝံ၊ သံသာရံ နာတိဝတ္တတိ.

‘‘ဧတမာဒီနဝံ [ဧဝမာဒီနဝံ (က.) ပဿ ဣတိဝု. ၁၅] ဉတွာ၊ တဏှံ [တဏှာ (သျာ. က.) မဟာနိ. ၁၉၁] ဒုက္ခဿ သမ္ဘဝံ၊

ဝီတတဏှော အနာဒါနော၊ သတော ဘိက္ခု ပရိဗ္ဗဇေ’’တိ.

ဧဝံ ဘဂဝါ တဏှာယ ပဟာနဋ္ဌေန ဧကော.

ကထံ ဘဂဝါ ဧကန္တဝီတရာဂေါတိ ဧကော? ရာဂဿ ပဟီနတ္တာ ဧကန္တဝီတရာဂေါတိ ဧကော၊ ဒေါသဿ ပဟီနတ္တာ ဧကန္တဝီတဒေါသောတိ ဧကော၊ မောဟဿ ပဟီနတ္တာ ဧကန္တဝီတမောဟောတိ ဧကော၊ ကိလေသာနံ ပဟီနတ္တာ ဧကန္တနိက္ကိလေသောတိ ဧကော.

ကထံ ဘဂဝါ ဧကာယနမဂ္ဂံ ဂတောတိ ဧကော? ဧကာယနမဂ္ဂေါ ဝုစ္စတိ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ။ပေ။ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ.

‘‘ဧကာယနံ ဇာတိခယန္တဒဿီ၊ မဂ္ဂံ ပဇာနာတိ ဟိတာနုကမ္ပီ၊

ဧတေန မဂ္ဂေန တရိံသု [အတရိံသု (က.) ပဿ သံ. နိ. ၅.၄၀၉၊ မဟာနိ. ၁၉၁] ပုဗ္ဗေ၊ တရိဿန္တိ ယေ စ တရန္တိ ဩဃ’’န္တိ.

ဧဝံ ဘဂဝါ ဧကာယနမဂ္ဂံ ဂတောတိ ဧကော.

ကထံ ဘဂဝါ ဧကော အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါတိ ဧကော. ဗောဓိ ဝုစ္စတိ စတူသု မဂ္ဂေသု ဉာဏံ ပညာ ပညိန္ဒြိယံ ပညာဗလံ ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ ဝီမံသာ ဝိပဿနာ သမ္မာဒိဋ္ဌိ. ဘဂဝါ တေန ဗောဓိဉာဏေန ‘‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာ’’တိ ဗုဇ္ဈိ၊ ‘‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ ဒုက္ခာ’’တိ ဗုဇ္ဈိ၊ ‘‘သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ’’တိ ဗုဇ္ဈိ။ပေ။ ‘‘ယံ ကိဉ္စိ သမုဒယဓမ္မံ သဗ္ဗံ တံ နိရောဓဓမ္မ’’န္တိ ဗုဇ္ဈိ. အထ ဝါ၊ ယံ ဗုဇ္ဈိတဗ္ဗံ အနုဗုဇ္ဈိတဗ္ဗံ ပဋိဗုဇ္ဈိတဗ္ဗံ သမ္ဗုဇ္ဈိတဗ္ဗံ အဓိဂန္တဗ္ဗံ ဖဿိတဗ္ဗံ သစ္ဆိကာတဗ္ဗံ သဗ္ဗံ တံ တေန ဗောဓိဉာဏေန ဗုဇ္ဈိ အနုဗုဇ္ဈိ ပဋိဗုဇ္ဈိ သမ္ဗုဇ္ဈိ အဓိဂစ္ဆိ ဖဿေသိ သစ္ဆာကာသိ. ဧဝံ ဘဂဝါ ဧကော အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါတိ ဧကော.

တမောနုဒေါတိ ဘဂဝါ ရာဂတမံ ဒေါသတမံ မောဟတမံ ဒိဋ္ဌိတမံ ကိလေသတမံ ဒုစ္စရိတတမံ အန္ဓကရဏံ အစက္ခုကရဏံ အညာဏကရဏံ ပညာနိရောဓိကံ ဝိဃာတပက္ခိကံ အနိဗ္ဗာနသံဝတ္တနိကံ နုဒိ ပနုဒိ ပဇဟိ ဝိနောဒေသိ ဗျန္တီအကာသိ အနဘာဝံ ဂမေသိ. အာသီနောတိ နိသိန္နော ဘဂဝါ ပါသာဏကေ စေတိယေတိ – အာသီနော [အာသိနော (က.)].

နဂဿ ပဿေ အာသီနံ၊ မုနိံ ဒုက္ခဿ ပါရဂုံ၊

သာဝကာ ပယိရုပါသန္တိ၊ တေဝိဇ္ဇာ မစ္စုဟာယိနောတိ.

ဧဝမ္ပိ ဘဂဝါ အာသီနော။ပေ။ အထ ဝါ၊ ဘဂဝါ သဗ္ဗောဿုက္ကပဋိပ္ပဿဒ္ဓတ္တာ အာသီနော သော ဝုတ္ထဝါသော စိဏ္ဏစရဏော။ပေ။ ဇာတိမရဏသံသာရော နတ္ထိ တဿ ပုနဗ္ဘဝေါတိ၊ ဧဝမ္ပိ ဘဂဝါ အာသီနောတိ – ဧကော တမောနုဒါသီနော.

ဇုတိမာ သော ပဘင်္ကရောတိ. ဇုတိမာတိ ဇုတိမာ မတိမာ ပဏ္ဍိတော ပညဝါ ဗုဒ္ဓိမာ ဉာဏီ ဝိဘာဝီ မေဓာဝီ. ပဘင်္ကရောတိ ပဘင်္ကရော အာလောကကရော ဩဘာသကရော ဒီပင်္ကရော ပဒီပကရော ဥဇ္ဇောတကရော ပဇ္ဇောတကရောတိ – ဇုတိမာ သော ပဘင်္ကရော.

ဂေါတမော ဘူရိပညာဏောတိ ဂေါတမော ဘူရိပညာဏော ဉာဏပညာဏော ပညာဓဇော ပညာကေတု ပညာဓိပတေယျော ဝိစယဗဟုလော ပဝိစယဗဟုလော ဩက္ခာယနဗဟုလော သမောက္ခာယနဓမ္မော ဝိဘူတဝိဟာရီ တစ္စရိတော တဗ္ဗဟုလော တဂ္ဂရုကော တန္နိန္နော တပ္ပေါဏော တပ္ပဗ္ဘာရော တဒဓိမုတ္တော တဒဓိပတေယျော.

ဓဇော ရထဿ ပညာဏံ၊ ဓူမော [ဓုမော (သျာ.)] ပညာဏမဂ္ဂိနော၊

ရာဇာ ရဋ္ဌဿ ပညာဏံ၊ ဘတ္တာ ပညာဏမိတ္ထိယာတိ.

ဧဝမေဝ ဂေါတမော ဘူရိပညာဏော ဉာဏပညာဏော ပညာဓဇော ပညာကေတု ပညာဓိပတေယျော ဝိစယဗဟုလော ပဝိစယဗဟုလော ဩက္ခာယနဗဟုလော သမောက္ခာယနဓမ္မော ဝိဘူတဝိဟာရီ တစ္စရိတော တဗ္ဗဟုလော တဂ္ဂရုကော တန္နိန္နော တပ္ပေါဏော တပ္ပဗ္ဘာရော တဒဓိမုတ္တော တဒဓိပတေယျောတိ – ဂေါတမော ဘူရိပညာဏော.

ဂေါတမော ဘူရိမေဓသောတိ ဘူရိ ဝုစ္စတိ ပထဝီ. ဘဂဝါ တာယ ပထဝိသမာယ ပညာယ ဝိပုလာယ ဝိတ္ထတာယ သမန္နာဂတော. မေဓာ ဝုစ္စတိ ပညာ. ယာ ပညာ ပဇာနနာ။ပေ။ အမောဟော ဓမ္မဝိစယော သမ္မာဒိဋ္ဌိ. ဘဂဝါ ဣမာယ မေဓာယ ဥပေတော သမုပေတော ဥပါဂတော သမုပါဂတော ဥပပန္နော သမုပပန္နော သမန္နာဂတော၊ တသ္မာ ဗုဒ္ဓေါ သုမေဓသောတိ [ဘူရိမေဓသောတိ (သျာ.) ဧဝမုပရိပိ] – ဂေါတမော ဘူရိမေဓသော. တေနာဟ ထေရော ပိင်္ဂိယော –

‘‘ဧကော တမောနုဒါသီနော၊ ဇုတိမာ သော ပဘင်္ကရော၊

ဂေါတမော ဘူရိပညာဏော၊ ဂေါတမော ဘူရိမေဓသော’’တိ.

၁၀၈. ယော မေ ဓမ္မမဒေသေသိ၊ သန္ဒိဋ္ဌိကမကာလိကံ၊

တဏှက္ခယမနီတိကံ၊ ယဿ နတ္ထိ ဥပမာ ကွစိ.

ယော မေ ဓမ္မဒေသေသီတိ. ယောတိ ယော သော ဘဂဝါ သယမ္ဘူ အနာစရိယကော ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု သာမံ သစ္စာနိ အဘိသမ္ဗုဇ္ဈိ၊ တတ္ထ စ သဗ္ဗညုတံ ပတ္တော ဗလေသု စ ဝသီဘာဝံ. ဓမ္မမဒေသေသီတိ. ဓမ္မန္တိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ၊ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနေ။ပေ။ အရိယံ အဋ္ဌင်္ဂိကံ မဂ္ဂံ နိဗ္ဗာနဉ္စ နိဗ္ဗာနဂါမိနိဉ္စ ပဋိပဒံ အာစိက္ခိ ဒေသေသိ ပညပေသိ ပဋ္ဌပေသိ ဝိဝရိ ဝိဘဇိ ဥတ္တာနီအကာသိ ပကာသေသီတိ – ယော မေ ဓမ္မမဒေသေသိ.

သန္ဒိဋ္ဌိကမကာလိကန္တိ သန္ဒိဋ္ဌိကံ အကာလိကံ ဧဟိပဿိကံ ဩပနေယျိကံ ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗံ ဝိညူဟီတိ – ဧဝံ သန္ဒိဋ္ဌိကံ. အထ ဝါ၊ ယော ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ အရိယံ အဋ္ဌင်္ဂိကံ မဂ္ဂံ ဘာဝေတိ၊ တဿ မဂ္ဂဿ အနန္တရာ သမနန္တရာ အဓိဂစ္ဆတေဝ ဖလံ ဝိန္ဒတိ ပဋိလဘတီတိ၊ ဧဝမ္ပိ သန္ဒိဋ္ဌိကံ. အကာလိကန္တိ ယထာ မနုဿာ ကာလိကံ ဓနံ ဒတွာ အနန္တရာ န လဘန္တိ ကာလံ အာဂမေန္တိ၊ နေဝါယံ ဓမ္မော. ယော ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ အရိယံ အဋ္ဌင်္ဂိကံ မဂ္ဂံ ဘာဝေတိ၊ တဿ မဂ္ဂဿ အနန္တရာ သမနန္တရာ အဓိဂစ္ဆတေဝ ဖလံ ဝိန္ဒတိ ပဋိလဘတိ၊ န ပရတ္ထ န ပရလောကေ၊ ဧဝံ အကာလိကန္တိ – သန္ဒိဋ္ဌိကမကာလိကံ.

တဏှက္ခယမနီတိကန္တိ. တဏှာတိ ရူပတဏှာ။ပေ။ ဓမ္မတဏှာ. တဏှက္ခယန္တိ တဏှက္ခယံ ရာဂက္ခယံ ဒေါသက္ခယံ မောဟက္ခယံ ဂတိက္ခယံ ဥပပတ္တိက္ခယံ ပဋိသန္ဓိက္ခယံ ဘဝက္ခယံ သံသာရက္ခယံ ဝဋ္ဋက္ခယံ. အနီတိကန္တိ ဤတိ ဝုစ္စန္တိ ကိလေသာ စ ခန္ဓာ စ အဘိသင်္ခါရာ စ. ဤတိပ္ပဟာနံ ဤတိဝူပသမံ ဤတိပဋိနိဿဂ္ဂံ ဤတိပဋိပ္ပဿဒ္ဓိံ အမတံ နိဗ္ဗာနန္တိ – တဏှက္ခယမနီတိကံ.

ယဿ နတ္ထိ ဥပမာ ကွစီတိ. ယဿာတိ နိဗ္ဗာနဿ. နတ္ထိ ဥပမာတိ ဥပမာ နတ္ထိ၊ ဥပနိဓာ နတ္ထိ၊ သဒိသံ နတ္ထိ၊ ပဋိဘာဂေါ နတ္ထိ န သတိ န သံဝိဇ္ဇတိ နုပလဗ္ဘတိ. ကွစီတိ ကွစိ ကိမှိစိ ကတ္ထစိ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ ဝါတိ – ယဿ နတ္ထိ ဥပမာ ကွစိ. တေနာဟ ထေရော ပိင်္ဂိယော –

‘‘ယော မေ ဓမ္မမဒေသေသိ၊ သန္ဒိဋ္ဌိကမကာလိကံ၊

တဏှက္ခယမနီတိကံ၊ ယဿ နတ္ထိ ဥပမာ ကွစီ’’တိ.

၁၀၉. ကိံ နု တမှာ ဝိပ္ပဝသိ၊ မုဟုတ္တမပိ ပိင်္ဂိယ၊

ဂေါတမာ ဘူရိပညာဏာ၊ ဂေါတမာ ဘူရိမေဓသာ.

ကိံ နု တမှာ ဝိပ္ပဝသီတိ ကိံ နု ဗုဒ္ဓမှာ ဝိပ္ပဝသိ အပေသိ အပဂစ္ဆိ [အပဂစ္ဆသိ (သျာ. က.)] ဝိနာ ဟောသီတိ – ကိံ နု တမှာ ဝိပ္ပဝသိ.

မုဟုတ္တမပိ ပိင်္ဂိယာတိ မုဟုတ္တမ္ပိ ခဏမ္ပိ လယမ္ပိ ဝယမ္ပိ အဒ္ဓမ္ပီတိ – မုဟုတ္တမပိ. ပိင်္ဂိယာတိ ဗာဝရီ တံ နတ္တာရံ နာမေန အာလပတိ.

ဂေါတမာ ဘူရိပညာဏာတိ ဂေါတမာ ဘူရိပညာဏာ ဉာဏပညာဏာ ပညာဓဇာ ပညာကေတုမှာ ပညာဓိပတေယျမှာ ဝိစယဗဟုလာ ပဝိစယဗဟုလာ ဩက္ခာယနဗဟုလာ သမောက္ခာယနဓမ္မာ ဝိဘူတဝိဟာရိမှာ တစ္စရိတာ တဗ္ဗဟုလာ တဂ္ဂရုကာ တန္နိန္နာ တပ္ပေါဏာ တပ္ပဗ္ဘာရာ တဒဓိမုတ္တာ တဒဓိပတေယျမှာတိ – ဂေါတမာ ဘူရိပညာဏာ.

ဂေါတမာ ဘူရိမေဓသာတိ ဘူရိ ဝုစ္စတိ ပထဝီ. ဘဂဝါ တာယ ပထဝိသမာယ ပညာယ ဝိပုလာယ ဝိတ္ထတာယ သမန္နာဂတော. မေဓာ ဝုစ္စတိ ပညာ. ယာ ပညာ ပဇာနနာ။ပေ။ အမောဟော ဓမ္မဝိစယော သမ္မာဒိဋ္ဌိ. ဘဂဝါ ဣမာယ မေဓာယ ပညာယ ဥပေတော သမုပေတော ဥပါဂတော သမုပါဂတော ဥပပန္နော သမုပပန္နော သမန္နာဂတော၊ တသ္မာ ဗုဒ္ဓေါ သုမေဓသောတိ – ဂေါတမာ ဘူရိမေဓသာ. တေနာဟ သော ဗြာဟ္မဏော –

‘‘ကိံနု တမှာ ဝိပ္ပဝသိ၊ မုဟုတ္တမပိ ပိင်္ဂိယ၊

ဂေါတမာ ဘူရိပညာဏာ၊ ဂေါတမာ ဘူရိမေဓသာ’’တိ.

၁၁၀. ယော တေ ဓမ္မမဒေသေသိ၊ သန္ဒိဋ္ဌိကမကာလိကံ၊

တဏှက္ခယမနီတိကံ၊ ယဿ နတ္ထိ ဥပမာ ကွစိ.

ယော တေ ဓမ္မမဒေသေသီတိ ယော သော ဘဂဝါ။ပေ။ တတ္ထ စ သဗ္ဗညုတံ ပတ္တော ဗလေသု စ ဝသီဘာဝံ. ဓမ္မမဒေသေသီတိ ဓမ္မန္တိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ။ပေ။ နိဗ္ဗာနဉ္စ နိဗ္ဗာနဂါမိနိဉ္စ ပဋိပဒံ အာစိက္ခိ ဒေသေသိ ပညပေသိ ပဋ္ဌပေသိ ဝိဝရိ ဝိဘဇိ ဥတ္တာနီအကာသိ ပကာသေသီတိ – ယော တေ ဓမ္မမဒေသေသိ.

သန္ဒိဋ္ဌိကမကာလိကန္တိ သန္ဒိဋ္ဌိကံ အကာလိကံ ဧဟိပဿိကံ ဩပနေယျိကံ ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗံ ဝိညူဟီတိ – ဧဝံ သန္ဒိဋ္ဌိကံ. အထ ဝါ၊ ယော ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ အရိယံ အဋ္ဌင်္ဂိကံ မဂ္ဂံ ဘာဝေတိ၊ တဿ မဂ္ဂဿ အနန္တရာ သမနန္တရာ အဓိဂစ္ဆတေဝ ဖလံ ဝိန္ဒတိ ပဋိလဘတီတိ – ဧဝမ္ပိ သန္ဒိဋ္ဌိကံ. အကာလိကန္တိ ယထာ မနုဿာ ကာလိကံ ဓနံ ဒတွာ အနန္တရာ န လဘန္တိ၊ ကာလံ အာဂမေန္တိ၊ နေဝါယံ ဓမ္မော. ယော ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ အရိယံ အဋ္ဌင်္ဂိကံ မဂ္ဂံ ဘာဝေတိ၊ တဿ မဂ္ဂဿ အနန္တရာ သမနန္တရာ အဓိဂစ္ဆတေဝ ဖလံ ဝိန္ဒတိ ပဋိလဘတိ၊ န ပရတ္ထ န ပရလောကေ၊ ဧဝံ အကာလိကန္တိ – သန္ဒိဋ္ဌိကမကာလိကံ.

တဏှက္ခယမနီတိကန္တိ. တဏှာတိ ရူပတဏှာ။ပေ။ ဓမ္မတဏှာ. တဏှက္ခယန္တိ တဏှက္ခယံ ရာဂက္ခယံ ဒေါသက္ခယံ မောဟက္ခယံ ဂတိက္ခယံ ဥပပတ္တိက္ခယံ ပဋိသန္ဓိက္ခယံ ဘဝက္ခယံ သံသာရက္ခယံ ဝဋ္ဋက္ခယံ. အနီတိကန္တိ ဤတိ ဝုစ္စန္တိ ကိလေသာ စ ခန္ဓာ စ အဘိသင်္ခါရာ စ. ဤတိပ္ပဟာနံ ဤတိဝူပသမံ ဤတိပဋိနိဿဂ္ဂံ ဤတိပဋိပ္ပဿဒ္ဓိံ အမတံ နိဗ္ဗာနန္တိ – တဏှက္ခယမနီတိကံ.

ယဿ နတ္ထိ ဥပမာ ကွစီတိ. ယဿာတိ နိဗ္ဗာနဿ. နတ္ထိ ဥပမာတိ ဥပမာ နတ္ထိ၊ ဥပနိဓာ နတ္ထိ၊ သဒိသံ နတ္ထိ၊ ပဋိဘာဂေါ နတ္ထိ န သတိ န သံဝိဇ္ဇတိ နုပလဗ္ဘတိ. ကွစီတိ ကွစိ ကိမှိစိ ကတ္ထစိ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ ဝါတိ – ယဿ နတ္ထိ ဥပမာ ကွစိ. တေနာဟ သော ဗြာဟ္မဏော –

‘‘ယော တေ ဓမ္မမဒေသေသိ၊ သန္ဒိဋ္ဌိကမကာလိကံ၊

တဏှက္ခယမနီတိကံ၊ ယဿ နတ္ထိ ဥပမာ ကွစီ’’တိ.

၁၁၁. နာဟံ တမှာ ဝိပ္ပဝသာမိ၊ မုဟုတ္တမပိ ဗြာဟ္မဏ၊

ဂေါတမာ ဘူရိပညာဏာ၊ ဂေါတမာ ဘူရိမေဓသာ.

နာဟံ တမှာ ဝိပ္ပဝသာမီတိ နာဟံ ဗုဒ္ဓမှာ ဝိပ္ပဝသာမိ အပေမိ အပဂစ္ဆာမိ ဝိနာ ဟောမီတိ – နာဟံ တမှာ ဝိပ္ပဝသာမိ.

မုဟုတ္တမပိ ဗြာဟ္မဏာတိ မုဟုတ္တမ္ပိ ခဏမ္ပိ လယမ္ပိ ဝယမ္ပိ အဒ္ဓမ္ပီတိ မုဟုတ္တမပိ. ဗြာဟ္မဏာတိ ဂါရဝေန မာတုလံ အာလပတိ.

ဂေါတမာ ဘူရိပညာဏာတိ ဂေါတမာ ဘူရိပညာဏာ ဉာဏပညာဏာ ပညာဓဇာ ပညာကေတုမှာ ပညာဓိပတေယျမှာ ဝိစယဗဟုလာ ပဝိစယဗဟုလာ ဩက္ခာယနဗဟုလာ သမောက္ခာယနဓမ္မာ ဝိဘူတဝိဟာရိမှာ တစ္စရိတာ တဗ္ဗဟုလာ တဂ္ဂရုကာ တန္နိန္နာ တပ္ပေါဏာ တပ္ပဗ္ဘာရာ တဒဓိမုတ္တာ တဒဓိပတေယျမှာတိ – ဂေါတမာ ဘူရိပညာဏာ.

ဂေါတမာ ဘူရိမေဓသာတိ ဘူရိ ဝုစ္စတိ ပထဝီ. ဘဂဝါ တာယ ပထဝိသမာယ ပညာယ ဝိပုလာယ ဝိတ္ထတာယ သမန္နာဂတော. မေဓာ ဝုစ္စတိ ပညာ. ယာ ပညာ ပဇာနနာ။ပေ။ အမောဟော ဓမ္မဝိစယော သမ္မာဒိဋ္ဌိ. ဘဂဝါ ဣမာယ မေဓာယ ပညာယ ဥပေတော သမုပေတော ဥပါဂတော သမုပါဂတော ဥပပန္နော သမုပပန္နော သမန္နာဂတော. တသ္မာ ဗုဒ္ဓေါ သုမေဓသောတိ – ဂေါတမာ ဘူရိမေဓသာ. တေနာဟ ထေရော ပိင်္ဂိယော –

‘‘နာဟံ တမှာ ဝိပ္ပဝသာမိ၊ မုဟုတ္တမပိ ဗြာဟ္မဏ၊

ဂေါတမာ ဘူရိပညာဏာ၊ ဂေါတမာ ဘူရိမေဓသာ’’တိ.

၁၁၂. ယော မေ ဓမ္မမဒေသေသိ၊ သန္ဒိဋ္ဌိကမကာလိကံ၊

တဏှက္ခယမနီတိကံ၊ ယဿ နတ္ထိ ဥပမာ ကွစိ.

ယော မေ ဓမ္မမဒေသေသီတိ ယော သော ဘဂဝါ သယမ္ဘူ အနာစရိယကော ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု သာမံ သစ္စာနိ အဘိသမ္ဗုဇ္ဈိ၊ တတ္ထ စ သဗ္ဗညုတံ ပတ္တော ဗလေသု စ ဝသီဘာဝံ. ဓမ္မမဒေသေသီတိ. ဓမ္မန္တိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ၊ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနေ စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနေ စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒေ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ ပဉ္စ ဗလာနိ သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂေ အရိယံ အဋ္ဌင်္ဂိကံ မဂ္ဂံ နိဗ္ဗာနဉ္စ နိဗ္ဗာနဂါမိနိဉ္စ ပဋိပဒံ အာစိက္ခိ ဒေသေသိ ပညပေသိ ပဋ္ဌပေသိ ဝိဝရိ ဝိဘဇိ ဥတ္တာနီအကာသိ ပကာသေသီတိ – ယော မေ ဓမ္မမဒေသေသိ.

သန္ဒိဋ္ဌိကမကာလိကန္တိ သန္ဒိဋ္ဌိကံ အကာလိကံ ဧဟိပဿိကံ ဩပနေယျိကံ ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗံ ဝိညူဟီတိ၊ ဧဝံ သန္ဒိဋ္ဌိကံ. အထ ဝါ၊ ယော ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ အရိယံ အဋ္ဌင်္ဂိကံ မဂ္ဂံ ဘာဝေတိ၊ တဿ မဂ္ဂဿ အနန္တရာ သမနန္တရာ အဓိဂစ္ဆတေဝ ဖလံ ဝိန္ဒတိ ပဋိလဘတီတိ၊ ဧဝမ္ပိ သန္ဒိဋ္ဌိကံ. အကာလိကန္တိ ယထာ မနုဿာ ကာလိကံ ဓနံ ဒတွာ အနန္တရာ န လဘန္တိ၊ ကာလံ အာဂမေန္တိ၊ နေဝါယံ ဓမ္မော. ယော ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ အရိယံ အဋ္ဌင်္ဂိကံ မဂ္ဂံ ဘာဝေတိ၊ တဿ မဂ္ဂဿ အနန္တရာ သမနန္တရာ အဓိဂစ္ဆတေဝ ဖလံ ဝိန္ဒတိ ပဋိလဘတိ၊ န ပရတ္ထ န ပရလောကေ၊ ဧဝံ အကာလိကန္တိ – သန္ဒိဋ္ဌိကမကာလိကံ.

တဏှက္ခယမနီတိကန္တိ. တဏှာတိ ရူပတဏှာ။ပေ။ ဓမ္မတဏှာ. တဏှက္ခယန္တိ တဏှက္ခယံ ရာဂက္ခယံ ဒေါသက္ခယံ မောဟက္ခယံ ဂတိက္ခယံ ဥပပတ္တိက္ခယံ ပဋိသန္ဓိက္ခယံ ဘဝက္ခယံ သံသာရက္ခယံ ဝဋ္ဋက္ခယံ. အနီတိကန္တိ ဤတိ ဝုစ္စန္တိ ကိလေသာ စ ခန္ဓာ စ အဘိသင်္ခါရာ စ. ဤတိပ္ပဟာနံ ဤတိဝူပသမံ ဤတိပဋိပ္ပဿဒ္ဓိံ အမတံ နိဗ္ဗာနန္တိ – တဏှက္ခယမနီတိကံ.

ယဿ နတ္ထိ ဥပမာ ကွစီတိ. ယဿာတိ နိဗ္ဗာနဿ. နတ္ထိ ဥပမာတိ ဥပမာ နတ္ထိ၊ ဥပနိဓာ နတ္ထိ၊ သဒိသံ နတ္ထိ၊ ပဋိဘာဂေါ နတ္ထိ န အတ္ထိ န သံဝိဇ္ဇတိ နုပလဗ္ဘတိ. ကွစီတိ ကွစိ ကိမှိစိ ကတ္ထစိ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ ဝါတိ – ယဿ နတ္ထိ ဥပမာ ကွစိ. တေနာဟ ထေရော ပိင်္ဂိယော –

‘‘ယော မေ ဓမ္မမဒေသေသိ၊ သန္ဒိဋ္ဌိကမကာလိကံ၊

တဏှက္ခယမနီတိကံ၊ ယဿ နတ္ထိ ဥပမာ ကွစီ’’တိ.

၁၁၃. ပဿာမိ နံ မနသာ စက္ခုနာဝ၊ ရတ္တိန္ဒိဝံ ဗြာဟ္မဏ အပ္ပမတ္တော၊

နမဿမာနော ဝိဝသေမိ [နမဿမာနောဝ ဝသေမိ (သီ. အဋ္ဌ.) ။ ဝိဝသာမိ (သျာ.)] ရတ္တိံ၊ တေနေဝ မညာမိ အဝိပ္ပဝါသံ.

ပဿာမိ နံ မနသာ စက္ခုနာဝါတိ ယထာ စက္ခုမာ ပုရိသော အာလောကေ ရူပဂတာနိ ပဿေယျ ဒက္ခေယျ ဩလောကေယျ နိဇ္ဈာယေယျ ဥပပရိက္ခေယျ၊ ဧဝမေဝါဟံ ဗုဒ္ဓံ ဘဂဝန္တံ မနသာ ပဿာမိ ဒက္ခာမိ ဩလောကေမိ နိဇ္ဈာယာမိ ဥပပရိက္ခာမီတိ – ပဿာမိ နံ မနသာ စက္ခုနာဝ.

ရတ္တိန္ဒိဝံ ဗြာဟ္မဏ အပ္ပမတ္တောတိ ရတ္တိဉ္စ ဒိဝါ စ ဗုဒ္ဓါနုဿတိံ မနသာ ဘာဝေန္တော အပ္ပမတ္တောတိ – ရတ္တိန္ဒိဝံ ဗြာဟ္မဏ အပ္ပမတ္တော.

နမဿမာနော ဝိဝသေမိ ရတ္တိန္တိ. နမဿမာနောတိ ကာယေန ဝါ နမဿမာနော၊ ဝါစာယ ဝါ နမဿမာနော၊ စိတ္တေန ဝါ နမဿမာနော၊ အနွတ္ထပဋိပတ္တိယာ ဝါ နမဿမာနော၊ ဓမ္မာနုဓမ္မပဋိပတ္တိယာ ဝါ နမဿမာနော သက္ကာရမာနော ဂရုကာရမာနော မာနယမာနော ပူဇယမာနော ရတ္တိန္ဒိဝံ ဝိဝသေမိ အတိနာမေမိ အတိက္ကမေမီတိ – နမဿမာနော ဝိဝသေမိ ရတ္တိံ.

တေနေဝ မညာမိ အဝိပ္ပဝါသန္တိ တာယ ဗုဒ္ဓါနုဿတိယာ ဘာဝေန္တော အဝိပ္ပဝါသောတိ တံ မညာမိ၊ အဝိပ္ပဝုဋ္ဌောတိ တံ မညာမိ ဇာနာမိ. ဧဝံ ဇာနာမိ ဧဝံ အာဇာနာမိ ဧဝံ ဝိဇာနာမိ ဧဝံ ပဋိဝိဇာနာမိ ဧဝံ ပဋိဝိဇ္ဈာမီတိ – တေနေဝ မညာမိ အဝိပ္ပဝါသံ. တေနာဟ ထေရော ပိင်္ဂိယော –

‘‘ပဿာမိ နံ မနသာ စက္ခုနာဝ၊ ရတ္တိန္ဒိဝံ ဗြာဟ္မဏ အပ္ပမတ္တော၊

နမဿမာနော ဝိဝသေမိ ရတ္တိံ၊ တေနေဝ မညာမိ အဝိပ္ပဝါသ’’န္တိ.

၁၁၄. သဒ္ဓါ စ ပီတိ စ မနော သတိ စ၊နာပေန္တိမေ ဂေါတမသာသနမှာ၊

ယံ ယံ ဒိသံ ဝဇတိ ဘူရိပညော၊ သ တေန တေနေဝ နတောဟမသ္မိ.

သဒ္ဓါ စ ပီတိ စ မနော သတိ စာတိ. သဒ္ဓါတိ ယာ စ ဘဂဝန္တံ အာရဗ္ဘ သဒ္ဓါ သဒ္ဒဟနာ [သဒ္ဓဟနာ (က.)] ဩကပ္ပနာ အဘိပ္ပသာဒေါ သဒ္ဓါ သဒ္ဓိန္ဒြိယံ သဒ္ဓါဗလံ. ပီတီတိ ယာ ဘဂဝန္တံ အာရဗ္ဘ ပီတိ ပါမောဇ္ဇံ [ပါမုဇ္ဇံ (သျာ.)] မောဒနာ အာမောဒနာ ပမောဒနာ ဟာသော ပဟာသော ဝိတ္တိ တုဋ္ဌိ ဩဒဂျံ အတ္တမနတာ စိတ္တဿ. မနောတိ ယဉ္စ ဘဂဝန္တံ အာရဗ္ဘ စိတ္တံ မနော မာနသံ ဟဒယံ ပဏ္ဍရံ မနော မနာယတနံ မနိန္ဒြိယံ ဝိညာဏံ ဝိညာဏက္ခန္ဓော တဇ္ဇာ မနောဝိညာဏဓာတု. သတီတိ ယာ ဘဂဝန္တံ အာရဗ္ဘ သတိ အနုဿတိ သမ္မာသတီတိ – သဒ္ဓါ စ ပီတိ စ မနော သတိ စ.

နာပေန္တိမေ ဂေါတမသာသနမှာတိ ဣမေ စတ္တာရော ဓမ္မာ ဂေါတမသာသနာ ဗုဒ္ဓသာသနာ ဇိနသာသနာ တထာဂတသာသနာ အရဟန္တသာသနာ နာပေန္တိ န ဂစ္ဆန္တိ န ဝိဇဟန္တိ န ဝိနာသေန္တီတိ – နာပေန္တိမေ ဂေါတမသာသနမှာ.

ယံ ယံ ဒိသံ ဝဇတိ ဘူရိပညောတိ. ယံ ယံ ဒိသန္တိ ပုရတ္ထိမံ ဝါ ဒိသံ ပစ္ဆိမံ ဝါ ဒိသံ ဒက္ခိဏံ ဝါ ဒိသံ ဥတ္တရံ ဝါ ဒိသံ ဝဇတိ ဂစ္ဆတိ ကမတိ အဘိက္ကမတိ. ဘူရိပညောတိ ဘူရိပညော မဟာပညော တိက္ခပညော ပုထုပညော ဟာသပညော ဇဝနပညော နိဗ္ဗေဓိကပညော. ဘူရိ ဝုစ္စတိ ပထဝီ. ဘဂဝါ တာယ ပထဝိသမာယ ပညာယ ဝိပုလာယ ဝိတ္ထတာယ သမန္နာဂတောတိ – ယံ ယံ ဒိသံ ဝဇတိ ဘူရိပညော.

သ တေန တေနေဝ နတောဟမသ္မီတိ သော ယေန ဗုဒ္ဓေါ တေန တေနေဝ နတော တန္နိန္နော တပ္ပေါဏော တပ္ပဗ္ဘာရော တဒဓိမုတ္တော တဒဓိပတေယျောတိ – သ တေန တေနေဝ နတောဟမသ္မိ. တေနာဟ ထေရော ပိင်္ဂိယော –

‘‘သဒ္ဓါ စ ပီတိ စ မနော သတိ စ၊ နာပေန္တိမေ ဂေါတမသာသနမှာ၊

ယံ ယံ ဒိသံ ဝဇတိ ဘူရိပညော၊ သ တေန တေနေဝ နတောဟမသ္မီ’’တိ.

၁၁၅. ဇိဏ္ဏဿ မေ ဒုဗ္ဗလထာမကဿ၊တေနေဝ ကာယော န ပလေတိ တတ္ထ၊

သင်္ကပ္ပယန္တာယ ဝဇာမိ နိစ္စံ၊ မနော ဟိ မေ ဗြာဟ္မဏ တေန ယုတ္တော.

ဇိဏ္ဏဿ မေ ဒုဗ္ဗလထာမကဿာတိ ဇိဏ္ဏဿ ဝုဍ္ဎဿ မဟလ္လကဿ အဒ္ဓဂတဿ ဝယောအနုပ္ပတ္တဿ. ဒုဗ္ဗလထာမကဿာတိ ဒုဗ္ဗလထာမကဿ အပ္ပထာမကဿ ပရိတ္တထာမကဿာတိ – ဇိဏ္ဏဿ မေ ဒုဗ္ဗလထာမကဿ.

တေနေဝ ကာယော န ပလေတိ တတ္ထာတိ ကာယော ယေန ဗုဒ္ဓေါ တေန န ပလေတိ န ဝဇတိ န ဂစ္ဆတိ နာတိက္ကမတီတိ – တေနေဝ ကာယော န ပလေတိ တတ္ထ.

သင်္ကပ္ပယန္တာယ ဝဇာမိ နိစ္စန္တိ သင်္ကပ္ပဂမနေန ဝိတက္ကဂမနေန ဉာဏဂမနေန ပညာဂမနေန ဗုဒ္ဓိဂမနေန ဝဇာမိ ဂစ္ဆာမိ အတိက္ကမာမီတိ – သင်္ကပ္ပယန္တာယ ဝဇာမိ နိစ္စံ.

မနော ဟိ မေ ဗြာဟ္မဏ တေန ယုတ္တောတိ. မနောတိ ယံ စိတ္တံ မနော မာနသံ။ပေ။ တဇ္ဇာ မနောဝိညာဏဓာတု. မနော ဟိ မေ ဗြာဟ္မဏ တေန ယုတ္တောတိ မနော ယေန ဗုဒ္ဓေါ တေန ယုတ္တော ပယုတ္တော သံယုတ္တောတိ – မနော ဟိ မေ ဗြာဟ္မဏ တေန ယုတ္တော. တေနာဟ ထေရော ပိင်္ဂိယော –

‘‘ဇိဏ္ဏဿ မေ ဒုဗ္ဗလထာမကဿ၊ တေနေဝ ကာယော န ပလေတိ တတ္ထ၊

သင်္ကပ္ပယန္တာယ ဝဇာမိ နိစ္စံ၊ မနော ဟိ မေ ဗြာဟ္မဏ တေန ယုတ္တော’’တိ.

၁၁၆. ပင်္ကေ သယာနော ပရိဖန္ဒမာနော၊ ဒီပါ ဒီပံ ဥပလ္လဝိံ၊

အထဒ္ဒသာသိံ သမ္ဗုဒ္ဓံ၊ ဩဃတိဏ္ဏမနာသဝံ.

ပင်္ကေ သယာနော ပရိဖန္ဒမာနောတိ. ပင်္ကေ သယာနောတိ ကာမပင်္ကေ ကာမကဒ္ဒမေ ကာမကိလေသေ ကာမဗဠိသေ ကာမပရိဠာဟေ ကာမပလိဗောဓေ သေမာနော သယမာနော ဝသမာနော အာဝသမာနော ပရိဝသမာနော [အဝသေမာနော ပရိသေမာနော (သျာ.)] တိ – ပင်္ကေ သယာနော. ပရိဖန္ဒမာနောတိ တဏှာဖန္ဒနာယ ဖန္ဒမာနော၊ ဒိဋ္ဌိဖန္ဒနာယ ဖန္ဒမာနော၊ ကိလေသဖန္ဒနာယ ဖန္ဒမာနော၊ ပယောဂဖန္ဒနာယ ဖန္ဒမာနော၊ ဝိပါကဖန္ဒနာယ ဖန္ဒမာနော၊ မနောဒုစ္စရိတဖန္ဒနာယ ဖန္ဒမာနော၊ ရတ္တော ရာဂေန ဖန္ဒမာနော၊ ဒုဋ္ဌော ဒေါသေန ဖန္ဒမာနော၊ မူဠှော မောဟေန ဖန္ဒမာနော၊ ဝိနိဗန္ဓော မာနေန ဖန္ဒမာနော၊ ပရာမဋ္ဌော ဒိဋ္ဌိယာ ဖန္ဒမာနော၊ ဝိက္ခေပဂတော ဥဒ္ဓစ္စေန ဖန္ဒမာနော၊ အနိဋ္ဌင်္ဂတော ဝိစိကိစ္ဆာယ ဖန္ဒမာနော၊ ထာမဂတော အနုသယေဟိ ဖန္ဒမာနော၊ လာဘေန ဖန္ဒမာနော၊ အလာဘေန ဖန္ဒမာနော၊ ယသေန ဖန္ဒမာနော၊ အယသေန ဖန္ဒမာနော၊ ပသံသာယ ဖန္ဒမာနော၊ နိန္ဒာယ ဖန္ဒမာနော၊ သုခေန ဖန္ဒမာနော၊ ဒုက္ခေန ဖန္ဒမာနော၊ ဇာတိယာ ဖန္ဒမာနော၊ ဇရာယ ဖန္ဒမာနော၊ ဗျာဓိနာ ဖန္ဒမာနော၊ မရဏေန ဖန္ဒမာနော၊ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသေဟိ ဖန္ဒမာနော၊ နေရယိကေန ဒုက္ခေန ဖန္ဒမာနော၊ တိရစ္ဆာနယောနိကေန ဒုက္ခေန ဖန္ဒမာနော၊ ပေတ္တိဝိသယိကေန ဒုက္ခေန ဖန္ဒမာနော၊ မာနုသိကေန ဒုက္ခေန။ပေ။ ဂဗ္ဘောက္ကန္တိမူလကေန ဒုက္ခေန။ ဂဗ္ဘဋ္ဌိတိမူလကေန ဒုက္ခေန။ ဂဗ္ဘဝုဋ္ဌာနမူလကေန ဒုက္ခေန။ ဇာတဿူပနိဗန္ဓကေန ဒုက္ခေန။ ဇာတဿ ပရာဓေယျကေန ဒုက္ခေန။ အတ္တူပက္ကမေန ဒုက္ခေန။ ပရူပက္ကမေန ဒုက္ခေန။ သင်္ခါရဒုက္ခေန။ ဝိပရိဏာမဒုက္ခေန။ စက္ခုရောဂေန ဒုက္ခေန။ သောတရောဂေန ဒုက္ခေန။ ဃာနရောဂေန ဒုက္ခေန။ ဇိဝှါရောဂေန ဒုက္ခေန။ ကာယရောဂေန ဒုက္ခေန။ သီသရောဂေန ဒုက္ခေန။ ကဏ္ဏရောဂေန ဒုက္ခေန။ မုခရောဂေန ဒုက္ခေန။ ဒန္တရောဂေန ဒုက္ခေန။ ဩဋ္ဌရောဂေန ဒုက္ခေန။ ကာသေန။ သာသေန။ ပိနာသေန။ ဍာဟေန [ဒါဟေန (က.) မဟာနိ. ၁၁] ။ ဇရေန။ ကုစ္ဆိရောဂေန။ မုစ္ဆာယ။ ပက္ခန္ဒိကာယ။ သူလာယ။ ဝိသူစိကာယ။ ကုဋ္ဌေန။ ဂဏ္ဍေန။ ကိလာသေန။ သောသေန။ အပမာရေန ။ ဒဒ္ဒုယာ။ ကဏ္ဍုယာ။ ကစ္ဆုယာ။ ရခသာယ။ ဝိတစ္ဆိကာယ။ လောဟိတပိတ္တေန [လောဟိတေန. ပိတ္တေန (သျာ. က.)] ။ မဓုမေဟေန။ အံသာယ။ ပိဠကာယ။ ဘဂန္ဒလေန [ဘဂန္ဒလာယ (သျာ.)] ။ ပိတ္တသမုဋ္ဌာနေန အာဗာဓေန။ သေမှသမုဋ္ဌာနေန အာဗာဓေန။ ဝါတသမုဋ္ဌာနေန အာဗာဓေန။ သန္နိပါတိကေန အာဗာဓေန။ ဥတုပရိဏာမဇေန အာဗာဓေန။ ဝိသမပရိဟာရဇေန အာဗာဓေန။ ဩပက္ကမိကေန အာဗာဓေန။ ကမ္မဝိပါကဇေန အာဗာဓေန။ သီတေန။ ဥဏှေန။ ဇိဃစ္ဆာယ ။ ပိပါသာယ။ ဥစ္စာရေန။ ပဿာဝေန။ ဍံသမကသဝါတာတပသရီသပသမ္ဖဿေန ဒုက္ခေန။ မာတုမရဏေန ဒုက္ခေန။ ပိတုမရဏေန ဒုက္ခေန။ ပုတ္တမရဏေန ဒုက္ခေန။ ဓီတုမရဏေန ဒုက္ခေန။ ဉာတိဗျသနေန ဒုက္ခေန။ ဘောဂဗျသနေန ဒုက္ခေန။ ရောဂဗျသနေန ဒုက္ခေန။ သီလဗျသနေန ဒုက္ခေန။ ဒိဋ္ဌိဗျသနေန ဒုက္ခေန ဖန္ဒမာနော ပရိဖန္ဒမာနော ပဝေဓမာနော သမ္ပဝေဓမာနောတိ – ပင်္ကေ သယာနော ပရိဖန္ဒမာနော.

ဒီပါ ဒီပံ ဥပလ္လဝိန္တိ သတ္ထာရတော သတ္ထာရံ ဓမ္မက္ခာနတော ဓမ္မက္ခာနံ ဂဏတော ဂဏံ ဒိဋ္ဌိယာ ဒိဋ္ဌိံ ပဋိပဒါယ ပဋိပဒံ မဂ္ဂတော မဂ္ဂံ ပလ္လဝိံ ဥပလ္လဝိံ သမ္ပလ္လဝိန္တိ – ဒီပါ ဒီပံ ဥပလ္လဝိံ.

အထဒ္ဒသာသိံ သမ္ဗုဒ္ဓန္တိ. အထာတိ ပဒသန္ဓိ ပဒသံသဂ္ဂေါ ပဒပါရိပူရီ အက္ခရသမဝါယော ဗျဉ္ဇနသိလိဋ္ဌတာ ပဒါနုပုဗ္ဗတာပေတံ – အထာတိ. အဒ္ဒသာသိန္တိ အဒ္ဒသံ အဒ္ဒက္ခိံ အပဿိံ ပဋိဝိဇ္ဈိံ. ဗုဒ္ဓေါတိ ယော သော ဘဂဝါ သယမ္ဘူ အနာစရိယကော။ပေ။ သစ္ဆိကာ ပညတ္တိ၊ ယဒိဒံ ဗုဒ္ဓေါတိ – အထဒ္ဒသာသိံ သမ္ဗုဒ္ဓံ.

ဩဃတိဏ္ဏမနာသဝန္တိ. ဩဃတိဏ္ဏန္တိ ဘဂဝါ ကာမောဃံ တိဏ္ဏော၊ ဘဝေါဃံ တိဏ္ဏော၊ ဒိဋ္ဌောဃံ တိဏ္ဏော၊ အဝိဇ္ဇောဃံ တိဏ္ဏော၊ သဗ္ဗသံသာရပထံ တိဏ္ဏော ဥတ္တိဏ္ဏော နိတ္ထိဏ္ဏော အတိက္ကန္တော သမတိက္ကန္တော ဝီတိဝတ္တော၊ သော ဝုတ္ထဝါသော စိဏ္ဏစရဏော။ပေ။ ဇာတိမရဏသံသာရော၊ နတ္ထိ တဿ ပုနဗ္ဘဝေါတိ – ဩဃတိဏ္ဏံ. အနာသဝန္တိ စတ္တာရော အာသဝါ – ကာမာသဝေါ၊ ဘဝါသဝေါ၊ ဒိဋ္ဌာသဝေါ၊ အဝိဇ္ဇာသဝေါ. တေ အာသဝါ ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော ပဟီနာ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ အနုပ္ပါဒဓမ္မာ. တသ္မာ ဗုဒ္ဓေါ အနာသဝါတိ – ဩဃတိဏ္ဏမနာသဝံ. တေနာဟ ထေရော ပိင်္ဂိယော –

‘‘ပင်္ကေ သယာနော ပရိဖန္ဒမာနော၊ ဒီပါ ဒီပံ ဥပလ္လဝိံ၊