၁၄. တုဝဋ္ဋကသုတ္တနိဒ္ဒေသော

အထ တုဝဋ္ဋကသုတ္တနိဒ္ဒေသံ ဝက္ခတိ –

၁၅၀. ပုစ္ဆာမိ တံ အာဒိစ္စဗန္ဓု၊ [အာဒိစ္စဗန္ဓူ (သီ. သျာ.)] ဝိဝေကံ သန္တိပဒဉ္စ မဟေသိ [မဟေသိံ (သီ. သျာ.)] ၊

ကထံ ဒိသွာ နိဗ္ဗာတိ ဘိက္ခု၊ အနုပါဒိယာနော လောကသ္မိံ ကိဉ္စိ.

ပုစ္ဆာမိ တံ အာဒိစ္စဗန္ဓူတိ. ပုစ္ဆာတိ တိဿော ပုစ္ဆာ – အဒိဋ္ဌဇောတနာ ပုစ္ဆာ၊ ဒိဋ္ဌသံသန္ဒနာ ပုစ္ဆာ၊ ဝိမတိစ္ဆေဒနာ ပုစ္ဆာ. ကတမာ အဒိဋ္ဌဇောတနာ ပုစ္ဆာ? ပကတိယာ လက္ခဏံ အညာတံ ဟောတိ အဒိဋ္ဌံ အတုလိတံ အတီရိတံ အဝိဘူတံ အဝိဘာဝိတံ၊ တဿ ဉာဏာယ ဒဿနာယ တုလနာယ တီရဏာယ ဝိဘာဝနာယ ပဉှံ ပုစ္ဆတိ – အယံ အဒိဋ္ဌဇောတနာ ပုစ္ဆာ. ကတမာ ဒိဋ္ဌသံသန္ဒနာ ပုစ္ဆာ? ပကတိယာ လက္ခဏံ ဉာတံ ဟောတိ ဒိဋ္ဌံ တုလိတံ တီရိတံ ဝိဘူတံ ဝိဘာဝိတံ၊ အညေဟိ ပဏ္ဍိတေဟိ သဒ္ဓိံ သံသန္ဒနတ္ထာယ ပဉှံ ပုစ္ဆတိ – အယံ ဒိဋ္ဌသံသန္ဒနာ ပုစ္ဆာ. ကတမာ ဝိမတိစ္ဆေဒနာ ပုစ္ဆာ? ပကတိယာ သံသယပက္ခန္ဒော [သံသယပက္ခန္နော (သီ. သျာ.)] ဟောတိ ဝိမတိပက္ခန္ဒော ဒွေဠှကဇာတော၊ ‘‘ဧဝံ နု ခေါ၊ န နု ခေါ၊ ကိံ နု ခေါ၊ ကထံ နု ခေါ’’တိ သော ဝိမတိစ္ဆေဒနတ္ထာယ ပဉှံ ပုစ္ဆတိ – အယံ ဝိမတိစ္ဆေဒနာ ပုစ္ဆာ. ဣမာ တိဿော ပုစ္ဆာ.

အပရာပိ တိဿော ပုစ္ဆာ – မနုဿပုစ္ဆာ၊ အမနုဿပုစ္ဆာ၊ နိမ္မိတပုစ္ဆာ. ကတမာ မနုဿပုစ္ဆာ? မနုဿာ ဗုဒ္ဓံ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပဉှံ ပုစ္ဆန္တိ၊ ဘိက္ခူ ပုစ္ဆန္တိ၊ ဘိက္ခုနိယော ပုစ္ဆန္တိ၊ ဥပါသကာ ပုစ္ဆန္တိ၊ ဥပါသိကာယော ပုစ္ဆန္တိ၊ ရာဇာနော ပုစ္ဆန္တိ၊ ခတ္တိယာ ပုစ္ဆန္တိ၊ ဗြာဟ္မဏာ ပုစ္ဆန္တိ၊ ဝေဿာ ပုစ္ဆန္တိ၊ သုဒ္ဒါ ပုစ္ဆန္တိ၊ ဂဟဋ္ဌာ ပုစ္ဆန္တိ၊ ပဗ္ဗဇိတာ ပုစ္ဆန္တိ – အယံ မနုဿပုစ္ဆာ. ကတမာ အမနုဿပုစ္ဆာ? အမနုဿာ ဗုဒ္ဓံ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပဉှံ ပုစ္ဆန္တိ၊ နာဂါ ပုစ္ဆန္တိ၊ သုပဏ္ဏာ ပုစ္ဆန္တိ၊ ယက္ခာ ပုစ္ဆန္တိ၊ အသုရာ ပုစ္ဆန္တိ၊ ဂန္ဓဗ္ဗာ ပုစ္ဆန္တိ၊ မဟာရာဇာနော ပုစ္ဆန္တိ၊ ဣန္ဒာ ပုစ္ဆန္တိ၊ ဗြဟ္မာနော ပုစ္ဆန္တိ၊ ဒေဝတာယော ပုစ္ဆန္တိ – အယံ အမနုဿပုစ္ဆာ. ကတမာ နိမ္မိတပုစ္ဆာ? ယံ ဘဂဝါ ရူပံ အဘိနိမ္မိနာတိ မနောမယံ သဗ္ဗင်္ဂပစ္စင်္ဂံ အဟီနိန္ဒြိယံ တံ သော နိမ္မိတော ဗုဒ္ဓံ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပဉှံ ပုစ္ဆတိ၊ ဘဂဝါ တဿ [နတ္ထိ သီ. သျာ. ပေါတ္ထကေသု] ဝိသဇ္ဇေတိ – အယံ နိမ္မိတပုစ္ဆာ. ဣမာ တိဿော ပုစ္ဆာ.

အပရာပိ တိဿော ပုစ္ဆာ – အတ္တတ္ထပုစ္ဆာ၊ ပရတ္ထပုစ္ဆာ၊ ဥဘယတ္ထပုစ္ဆာ. အပရာပိ တိဿော ပုစ္ဆာ – ဒိဋ္ဌဓမ္မိကတ္ထပုစ္ဆာ၊ သမ္ပရာယိကတ္ထပုစ္ဆာ၊ ပရမတ္ထပုစ္ဆာ. အပရာပိ တိဿော ပုစ္ဆာ – အနဝဇ္ဇတ္ထပုစ္ဆာ၊ နိက္ကိလေသတ္ထပုစ္ဆာ [နိက္ခေပတ္ထပုစ္ဆာ (သီ. က.)]၊ ဝေါဒါနတ္ထပုစ္ဆာ. အပရာပိ တိဿော ပုစ္ဆာ – အတီတပုစ္ဆာ၊ အနာဂတပုစ္ဆာ၊ ပစ္စုပ္ပန္နပုစ္ဆာ. အပရာပိ တိဿော ပုစ္ဆာ – အဇ္ဈတ္တပုစ္ဆာ၊ ဗဟိဒ္ဓါပုစ္ဆာ၊ အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါပုစ္ဆာ. အပရာပိ တိဿော ပုစ္ဆာ – ကုသလပုစ္ဆာ၊ အကုသလပုစ္ဆာ၊ အဗျာကတပုစ္ဆာ. အပရာပိ တိဿော ပုစ္ဆာ – ခန္ဓပုစ္ဆာ၊ ဓာတုပုစ္ဆာ၊ အာယတနပုစ္ဆာ. အပရာပိ တိဿော ပုစ္ဆာ – သတိပဋ္ဌာနပုစ္ဆာ၊ သမ္မပ္ပဓာနပုစ္ဆာ၊ ဣဒ္ဓိပါဒပုစ္ဆာ. အပရာပိ တိဿော ပုစ္ဆာ – ဣန္ဒြိယပုစ္ဆာ၊ ဗလပုစ္ဆာ၊ ဗောဇ္ဈင်္ဂပုစ္ဆာ. အပရာပိ တိဿော ပုစ္ဆာ – မဂ္ဂပုစ္ဆာ၊ ဖလပုစ္ဆာ၊ နိဗ္ဗာနပုစ္ဆာ.

ပုစ္ဆာမိ တန္တိ ပုစ္ဆာမိ တံ ယာစာမိ တံ အဇ္ဈေသာမိ တံ ပသာဒေမိ တံ၊ ‘‘ကထယဿု မေ’’တိ – ပုစ္ဆာမိ တံ. အာဒိစ္စဗန္ဓူတိ. အာဒိစ္စော ဝုစ္စတိ သူရိယော [သုရိယော (သီ. သျာ.)]. သူရိယော ဂေါတမော ဂေါတ္တေန၊ ဘဂဝါပိ ဂေါတမော ဂေါတ္တေန၊ ဘဂဝါ သူရိယဿ ဂေါတ္တဉာတကော ဂေါတ္တဗန္ဓု၊ တသ္မာ ဗုဒ္ဓေါ အာဒိစ္စဗန္ဓူတိ – ပုစ္ဆာမိ တံ အာဒိစ္စဗန္ဓု.

ဝိဝေကံ သန္တိပဒဉ္စ မဟေသီတိ. ဝိဝေကာတိ တယော ဝိဝေကာ – ကာယဝိဝေကော၊ စိတ္တဝိဝေကော၊ ဥပဓိဝိဝေကော. ကတမော ကာယဝိဝေကော? ဣဓ ဘိက္ခု ဝိဝိတ္တံ သေနာသနံ ဘဇတိ အရညံ ရုက္ခမူလံ ပဗ္ဗတံ ကန္ဒရံ ဂိရိဂုဟံ သုသာနံ ဝနပတ္ထံ အဗ္ဘောကာသံ ပလာလပုဉ္ဇံ ကာယေန ဝိဝိတ္တေန ဝိဟရတိ. သော ဧကော ဂစ္ဆတိ၊ ဧကော တိဋ္ဌတိ၊ ဧကော နိသီဒတိ၊ ဧကော သေယျံ ကပ္ပေတိ၊ ဧကော ဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသတိ၊ ဧကော ပဋိက္ကမတိ၊ ဧကော ရဟော နိသီဒတိ၊ ဧကော စင်္ကမံ အဓိဋ္ဌာတိ၊ ဧကော စရတိ ဝိဟရတိ ဣရိယတိ ဝတ္တတိ ပါလေတိ ယပေတိ ယာပေတိ – အယံ ကာယဝိဝေကော.

ကတမော စိတ္တဝိဝေကော? ပဌမံ ဈာနံ သမာပန္နဿ နီဝရဏေဟိ စိတ္တံ ဝိဝိတ္တံ ဟောတိ၊ ဒုတိယံ ဈာနံ သမာပန္နဿ ဝိတက္ကဝိစာရေဟိ စိတ္တံ ဝိဝိတ္တံ ဟောတိ၊ တတိယံ ဈာနံ သမာပန္နဿ ပီတိယာ စိတ္တံ ဝိဝိတ္တံ ဟောတိ၊ စတုတ္ထံ ဈာနံ သမာပန္နဿ သုခဒုက္ခေဟိ စိတ္တံ ဝိဝိတ္တံ ဟောတိ၊ အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမာပန္နဿ ရူပသညာယ ပဋိဃသညာယ နာနတ္တသညာယ စိတ္တံ ဝိဝိတ္တံ ဟောတိ၊ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမာပန္နဿ အာကာသာနဉ္စာယတနသညာယ စိတ္တံ ဝိဝိတ္တံ ဟောတိ၊ အာကိဉ္စညာယတနံ သမာပန္နဿ ဝိညာဏဉ္စာယတနသညာယ စိတ္တံ ဝိဝိတ္တံ ဟောတိ၊ နေဝသညာနာသညာယတနံ သမာပန္နဿ အာကိဉ္စညာယတနသညာယ စိတ္တံ ဝိဝိတ္တံ ဟောတိ. သောတာပန္နဿ သက္ကာယဒိဋ္ဌိယာ ဝိစိကိစ္ဆာယ သီလဗ္ဗတပရာမာသာ ဒိဋ္ဌာနုသယာ ဝိစိကိစ္ဆာနုသယာ၊ တဒေကဋ္ဌေဟိ စ ကိလေသေဟိ စိတ္တံ ဝိဝိတ္တံ ဟောတိ. သကဒါဂါမိဿ ဩဠာရိကာ ကာမရာဂသညောဇနာ ပဋိဃသညောဇနာ ဩဠာရိကာ ကာမရာဂါနုသယာ ပဋိဃာနုသယာ၊ တဒေကဋ္ဌေဟိ စ ကိလေသေဟိ စိတ္တံ ဝိဝိတ္တံ ဟောတိ. အနာဂါမိဿ အနုသဟဂတာ ကာမရာဂသညောဇနာ ပဋိဃသညောဇနာ အနုသဟဂတာ ကာမရာဂါနုသယာ ပဋိဃာနုသယာ၊ တဒေကဋ္ဌေဟိ စ ကိလေသေဟိ စိတ္တံ ဝိဝိတ္တံ ဟောတိ. အရဟတော ရူပရာဂါ အရူပရာဂါ မာနာ ဥဒ္ဓစ္စာ အဝိဇ္ဇာယ မာနာနုသယာ ဘဝရာဂါနုသယာ အဝိဇ္ဇာနုသယာ၊ တဒေကဋ္ဌေဟိ စ ကိလေသေဟိ ဗဟိဒ္ဓါ စ သဗ္ဗနိမိတ္တေဟိ စိတ္တံ ဝိဝိတ္တံ ဟောတိ – အယံ စိတ္တဝိဝေကော.

ကတမော ဥပဓိဝိဝေကော? ဥပဓိ ဝုစ္စတိ ကိလေသာ စ ခန္ဓာ စ အဘိသင်္ခါရာ စ. ဥပဓိဝိဝေကော ဝုစ္စတိ အမတံ နိဗ္ဗာနံ. ယော သော သဗ္ဗသင်္ခါရသမထော သဗ္ဗူပဓိပဋိနိဿဂ္ဂေါ တဏှက္ခယော ဝိရာဂေါ နိရောဓော နိဗ္ဗာနံ – အယံ ဥပဓိဝိဝေကော. ကာယဝိဝေကော စ ဝိဝေကဋ္ဌကာယာနံ [ဝူပကဋ္ဌကာယာနံ (သီ.)] နေက္ခမ္မာဘိရတာနံ၊ စိတ္တဝိဝေကော စ ပရိသုဒ္ဓစိတ္တာနံ ပရမဝေါဒါနပတ္တာနံ၊ ဥပဓိဝိဝေကော စ နိရုပဓီနံ ပုဂ္ဂလာနံ ဝိသင်္ခါရဂတာနံ. သန္တီတိ ဧကေန အာကာရေန သန္တိပိ သန္တိပဒမ္ပိ တံယေဝ အမတံ နိဗ္ဗာနံ၊ ယော သော သဗ္ဗသင်္ခါရသမထော သဗ္ဗူပဓိပဋိနိဿဂ္ဂေါ တဏှက္ခယော ဝိရာဂေါ နိရောဓော နိဗ္ဗာနံ. ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ – ‘‘သန္တမေတံ ပဒံ၊ ပဏီတမေတံ ပဒံ၊ ယဒိဒံ သဗ္ဗသင်္ခါရသမထော သဗ္ဗူပဓိပဋိနိဿဂ္ဂေါ တဏှက္ခယော ဝိရာဂေါ နိရောဓော နိဗ္ဗာန’’န္တိ. အထ အပရေန အာကာရေန ယေ ဓမ္မာ သန္တာဓိဂမာယ သန္တိဖုသနာယ သန္တိသစ္ဆိကိရိယာယ သံဝတ္တန္တိ၊ သေယျထိဒံ – စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ၊ စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနာ၊ စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ၊ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ၊ ပဉ္စ ဗလာနိ၊ သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ၊ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ – ဣမေ ဝုစ္စန္တိ သန္တိပဒံ တာဏပဒံ လေဏပဒံ သရဏပဒံ အဘယပဒံ အစ္စုတပဒံ အမတပဒံ နိဗ္ဗာနပဒံ.

မဟေသီတိ မဟေသိ ဘဂဝါ. မဟန္တံ သီလက္ခန္ဓံ ဧသီ ဂဝေသီ ပရိယေသီတိ မဟေသိ၊ မဟန္တံ သမာဓိက္ခန္ဓံ။ပေ။ မဟန္တံ ပညာက္ခန္ဓံ။ မဟန္တံ ဝိမုတ္တိက္ခန္ဓံ။ မဟန္တံ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနက္ခန္ဓံ ဧသီ ဂဝေသီ ပရိယေသီတိ မဟေသိ၊ မဟတော တမောကာယဿ ပဒါလနံ၊ မဟတော ဝိပလ္လာသဿ ဘေဒနံ၊ မဟတော တဏှာသလ္လဿ အဗ္ဗဟနံ [အဗ္ဗူဟနံ (သီ. သျာ.)၊ အဗ္ဘုဟနံ (က.)]၊ မဟတော ဒိဋ္ဌိသင်္ဃာတဿ ဝိနိဝေဌနံ၊ မဟတော မာနဓဇဿ ပပါတနံ [ပဝါဟနံ (သျာ.)]၊ မဟတော အဘိသင်္ခါရဿ ဝူပသမံ၊ မဟတော ဩဃဿ နိတ္ထရဏံ၊ မဟတော ဘာရဿ နိက္ခေပနံ၊ မဟတော သံသာရဝဋ္ဋဿ ဥပစ္ဆေဒံ၊ မဟတော သန္တာပဿ နိဗ္ဗာပနံ၊ မဟတော ပရိဠာဟဿ ပဋိပဿဒ္ဓိံ၊ မဟတော ဓမ္မဓဇဿ ဥဿာပနံ ဧသီ ဂဝေသီ ပရိယေသီတိ မဟေသိ၊ မဟန္တေ သတိပဋ္ဌာနေ မဟန္တေ သမ္မပ္ပဓာနေ မဟန္တေ ဣဒ္ဓိပါဒေ မဟန္တာနိ ဣန္ဒြိယာနိ မဟန္တာနိ ဗလာနိ မဟန္တေ ဗောဇ္ဈင်္ဂေ မဟန္တံ အရိယံ အဋ္ဌင်္ဂိကံ မဂ္ဂံ မဟန္တံ ပရမတ္ထံ အမတံ နိဗ္ဗာနံ ဧသီ ဂဝေသီ ပရိယေသီတိ မဟေသိ၊ မဟေသက္ခေဟိ ဝါ သတ္တေဟိ ဧသိတော ဂဝေသိတော ပရိယေသိတော ကဟံ ဗုဒ္ဓေါ ကဟံ ဘဂဝါ ကဟံ ဒေဝဒေဝေါ ကဟံ နရာသဘောတိ မဟေသီတိ – ဝိဝေကံ သန္တိပဒဉ္စ မဟေသိ.

ကထံ ဒိသွာ နိဗ္ဗာတိ ဘိက္ခူတိ. ကထံ ဒိသွာ ပဿိတွာ တုလယိတွာ တီရယိတွာ ဝိဘာဝယိတွာ ဝိဘူတံ ကတွာ အတ္တနော ရာဂံ နိဗ္ဗာပေတိ၊ ဒေါသံ နိဗ္ဗာပေတိ၊ မောဟံ နိဗ္ဗာပေတိ၊ ကောဓံ။ပေ။ ဥပနာဟံ။ မက္ခံ။ ပဠာသံ။ ဣဿံ။ မစ္ဆရိယံ။ မာယံ။ သာဌေယျံ။ ထမ္ဘံ။ သာရမ္ဘံ။ မာနံ။ အတိမာနံ။ မဒံ။ ပမာဒံ။ သဗ္ဗေ ကိလေသေ။ သဗ္ဗေ ဒုစ္စရိတေ။ သဗ္ဗေ ဒရထေ။ သဗ္ဗေ ပရိဠာဟေ။ သဗ္ဗေ သန္တာပေ ။ သဗ္ဗာကုသလာဘိသင်္ခါရေ နိဗ္ဗာပေတိ သမေတိ ဥပသမေတိ ဝူပသမေတိ ပဋိပဿမ္ဘေတိ. ဘိက္ခူတိ ပုထုဇ္ဇနကလျာဏကော ဝါ ဘိက္ခု သေခေါ ဝါ ဘိက္ခူတိ – ကထံ ဒိသွာ နိဗ္ဗာတိ ဘိက္ခု.

အနုပါဒိယာနော လောကသ္မိံ ကိဉ္စီတိ. စတူဟိ ဥပါဒါနေဟိ အနုပါဒိယမာနော အဂဏှယမာနော အပရာမသမာနော အနဘိနိဝိသမာနော. လောကသ္မိန္တိ အပါယလောကေ မနုဿလောကေ ဒေဝလောကေ၊ ခန္ဓလောကေ ဓာတုလောကေ အာယတနလောကေ. ကိဉ္စီတိ ကိဉ္စိ ရူပဂတံ ဝေဒနာဂတံ သညာဂတံ သင်္ခါရဂတံ ဝိညာဏဂတန္တိ – အနုပါဒိယာနော လောကသ္မိံ ကိဉ္စိ.

တေနာဟ သော နိမ္မိတော –

‘‘ပုစ္ဆာမိ တံ အာဒိစ္စဗန္ဓု၊ ဝိဝေကံ သန္တိပဒဉ္စ မဟေသိ၊

ကထံ ဒိသွာ နိဗ္ဗာတိ ဘိက္ခု၊ အနုပါဒိယာနော လောကသ္မိံ ကိဉ္စီ’’တိ.

၁၅၁. မူလံ ပပဉ္စသင်္ခါယ၊ [ဣတိ ဘဂဝါ]

မန္တာ အသ္မီတိ သဗ္ဗမုပရုန္ဓေ [သဗ္ဗမုပရုဒ္ဓေ (သျာ.)] ၊

ယာ ကာစိ တဏှာ အဇ္ဈတ္တံ၊ တာသံ ဝိနယာ သဒါ သတော သိက္ခေ.

မူလံ ပပဉ္စသင်္ခါယ၊ [ဣတိ ဘဂဝါ] မန္တာ အသ္မီတိ သဗ္ဗမုပရုန္ဓေတိ. ပပဉ္စာယေဝ ပပဉ္စသင်္ခါ. တဏှာပပဉ္စသင်္ခါ ဒိဋ္ဌိပပဉ္စသင်္ခါ. ကတမံ တဏှာပပဉ္စဿ မူလံ? အဝိဇ္ဇာမူလံ၊ အယောနိသောမနသိကာရော မူလံ၊ အသ္မိမာနော မူလံ၊ အဟိရိကံ မူလံ၊ အနောတ္တပ္ပံ မူလံ၊ ဥဒ္ဓစ္စံ မူလံ – ဣဒံ တဏှာပပဉ္စဿ မူလံ. ကတမံ ဒိဋ္ဌိပပဉ္စဿ မူလံ? အဝိဇ္ဇာမူလံ၊ အယောနိသောမနသိကာရော မူလံ၊ အသ္မိမာနော မူလံ၊ အဟိရိကံ မူလံ၊ အနောတ္တပ္ပံ မူလံ၊ ဥဒ္ဓစ္စံ မူလံ – ဣဒံ ဒိဋ္ဌိပပဉ္စဿ မူလံ.

ဘဂဝါတိ ဂါရဝါဓိဝစနံ. အပိ စ ဘဂ္ဂရာဂေါတိ ဘဂဝါ၊ ဘဂ္ဂဒေါသောတိ ဘဂဝါ၊ ဘဂ္ဂမောဟောတိ ဘဂဝါ၊ ဘဂ္ဂမာနောတိ ဘဂဝါ၊ ဘဂ္ဂဒိဋ္ဌီတိ ဘဂဝါ၊ ဘဂ္ဂကဏ္ဍကောတိ ဘဂဝါ၊ ဘဂ္ဂကိလေသောတိ ဘဂဝါ၊ ဘဇိ ဝိဘဇိ ပဝိဘဇိ ဓမ္မရတနန္တိ ဘဂဝါ၊ ဘဝါနံ အန္တကရောတိ ဘဂဝါ၊ ဘာဝိတကာယော ဘာဝိတသီလော ဘာဝိတစိတ္တော ဘာဝိတပညောတိ ဘဂဝါ၊ ဘာဂီ ဝါ ဘဂဝါ အရညဝနပတ္ထာနိ ပန္တာနိ သေနာသနာနိ အပ္ပသဒ္ဒါနိ အပ္ပနိဂ္ဃေါသာနိ ဝိဇနဝါတာနိ မနုဿရာဟဿေယျကာနိ ပဋိသလ္လာနသာရုပ္ပါနီတိ ဘဂဝါ၊ ဘာဂီ ဝါ ဘဂဝါ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာနန္တိ ဘဂဝါ၊ ဘာဂီ ဝါ ဘဂဝါ အတ္ထရသဿ ဓမ္မရသဿ ဝိမုတ္တိရသဿ အဓိသီလဿ အဓိစိတ္တဿ အဓိပညာယာတိ ဘဂဝါ၊ ဘာဂီ ဝါ ဘဂဝါ စတုန္နံ ဈာနာနံ စတုန္နံ အပ္ပမညာနံ စတုန္နံ အရူပသမာပတ္တီနန္တိ ဘဂဝါ၊ ဘာဂီ ဝါ ဘဂဝါ အဋ္ဌန္နံ ဝိမောက္ခာနံ အဋ္ဌန္နံ အဘိဘာယတနာနံ နဝန္နံ အနုပုဗ္ဗဝိဟာရသမာပတ္တီနန္တိ ဘဂဝါ၊ ဘာဂီ ဝါ ဘဂဝါ ဒသန္နံ သညာဘာဝနာနံ ဒသန္နံ ကသိဏသမာပတ္တီနံ အာနာပါနဿတိသမာဓိဿ အသုဘသမာပတ္တိယာတိ ဘဂဝါ၊ ဘာဂီ ဝါ ဘဂဝါ စတုန္နံ သတိပဋ္ဌာနာနံ စတုန္နံ သမ္မပ္ပဓာနာနံ စတုန္နံ ဣဒ္ဓိပါဒါနံ ပဉ္စန္နံ ဣန္ဒြိယာနံ ပဉ္စန္နံ ဗလာနံ သတ္တန္နံ ဗောဇ္ဈင်္ဂါနံ အရိယဿ အဋ္ဌင်္ဂိကဿ မဂ္ဂဿာတိ ဘဂဝါ၊ ဘာဂီ ဝါ ဘဂဝါ ဒသန္နံ တထာဂတဗလာနံ စတုန္နံ ဝေသာရဇ္ဇာနံ စတုန္နံ ပဋိသမ္ဘိဒါနံ ဆန္နံ အဘိညာနံ ဆန္နံ ဗုဒ္ဓဓမ္မာနန္တိ ဘဂဝါ၊ ဘဂဝါတိ နေတံ နာမံ မာတရာ ကတံ န ပိတရာ ကတံ န ဘာတရာ ကတံ န ဘဂိနိယာ ကတံ န မိတ္တာမစ္စေဟိ ကတံ န ဉာတိသာလောဟိတေဟိ ကတံ န သမဏဗြာဟ္မဏေဟိ ကတံ န ဒေဝတာဟိ ကတံ၊ ဝိမောက္ခန္တိကမေတံ ဗုဒ္ဓါနံ ဘဂဝန္တာနံ ဗောဓိယာ မူလေ သဟ သဗ္ဗညုတဉာဏဿ ပဋိလာဘာ သစ္ဆိကာ ပညတ္တိ ယဒိဒံ ဘဂဝါတိ – မူလံ ပပဉ္စသင်္ခါယ ဣတိ ဘဂဝါ.

မန္တာ အသ္မီတိ သဗ္ဗမုပရုန္ဓေတိ. မန္တာ ဝုစ္စတိ ပညာ. ယာ ပညာ ပဇာနနာ။ပေ။ အမောဟော ဓမ္မဝိစယော သမ္မာဒိဋ္ဌိ. အသ္မီတိ ရူပေ အသ္မီတိ မာနော အသ္မီတိ ဆန္ဒော အသ္မီတိ အနုသယော၊ ဝေဒနာယ။ သညာယ။ သင်္ခါရေသု။ ဝိညာဏေ အသ္မီတိ မာနော အသ္မီတိ ဆန္ဒော အသ္မီတိ အနုသယောတိ. မူလံ ပပဉ္စသင်္ခါယ ဣတိ ဘဂဝါ. မန္တာ အသ္မီတိ သဗ္ဗမုပရုန္ဓေတိ. ပပဉ္စသင်္ခါယ မူလဉ္စ အသ္မိမာနဉ္စ မန္တာယ သဗ္ဗံ ရုန္ဓေယျ ဥပရုန္ဓေယျ နိရောဓေယျ ဝူပသမေယျ အတ္ထင်္ဂမေယျ ပဋိပဿမ္ဘေယျာတိ – မူလံ ပပဉ္စသင်္ခါယ ဣတိ ဘဂဝါ၊ မန္တာ အသ္မီတိ သဗ္ဗမုပရုန္ဓေ.

ယာ ကာစိ တဏှာ အဇ္ဈတ္တန္တိ. ယာ ကာစီတိ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ သဗ္ဗထာ သဗ္ဗံ အသေသံ နိဿေသံ ပရိယာဒိယနဝစနမေတံ – ယာ ကာစီတိ. တဏှာတိ ရူပတဏှာ။ပေ။ ဓမ္မတဏှာ. အဇ္ဈတ္တန္တိ အဇ္ဈတ္တသမုဋ္ဌာနာ ဝါ [အဇ္ဈတ္တံ သမုဋ္ဌာတိ (သျာ.)] သာ တဏှာတိ – အဇ္ဈတ္တံ. အထ ဝါ အဇ္ဈတ္တိကံ ဝုစ္စတိ စိတ္တံ. ယံ စိတ္တံ မနော မာနသံ ဟဒယံ ပဏ္ဍရံ မနော မနာယတနံ မနိန္ဒြိယံ ဝိညာဏံ ဝိညာဏက္ခန္ဓော တဇ္ဇာ မနောဝိညာဏဓာတု. စိတ္တေန သာ တဏှာ သဟဂတာ သဟဇာတာ သံသဋ္ဌာ သမ္ပယုတ္တာ ဧကုပ္ပါဒါ ဧကနိရောဓာ ဧကဝတ္ထုကာ ဧကာရမ္မဏာတိပိ အဇ္ဈတ္တန္တိ – ယာ ကာစိ တဏှာ အဇ္ဈတ္တံ.

တာသံ ဝိနယာ သဒါ သတော သိက္ခေတိ. သဒါတိ သဒါ သဗ္ဗဒါ သဗ္ဗကာလံ နိစ္စကာလံ ဓုဝကာလံ၊ သတတံ သမိတံ အဗ္ဗောကိဏ္ဏံ ပေါင်္ခါနုပေါင်္ခံ ဥဒကူမိဂဇာတံ အဝီစိသန္တတိသဟိတံ ဖုသိတံ၊ ပုရေဘတ္တံ ပစ္ဆာဘတ္တံ၊ ပုရိမံ ယာမံ မဇ္ဈိမံ ယာမံ ပစ္ဆိမံ ယာမံ၊ ကာဠေ ဇုဏှေ၊ ဝဿေ ဟေမန္တေ ဂိမှေ၊ ပုရိမေ ဝယောခန္ဓေ မဇ္ဈိမေ ဝယောခန္ဓေ ပစ္ဆိမေ ဝယောခန္ဓေ. သတောတိ စတူဟိ ကာရဏေဟိ သတော – ကာယေ ကာယာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနံ ဘာဝေန္တော သတော၊ ဝေဒနာသု။ပေ။ စိတ္တေ။ပေ။ ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနံ ဘာဝေန္တော သတော. အပရေဟိပိ စတူဟိ ကာရဏေဟိ သတော – အသတိ ပရိဝဇ္ဇနာယ သတော၊ သတိကရဏီယာနံ ဓမ္မာနံ ကတတ္တာ သတော၊ သတိပဋိပက္ခာနံ ဓမ္မာနံ ဟတတ္တာ သတော၊ သတိနိမိတ္တာနံ အသမ္မုဋ္ဌတ္တာ သတော. အပရေဟိပိ စတူဟိ ကာရဏေဟိ သတော – သတိယာ သမန္နာဂတတ္တာ သတော၊ သတိယာ ဝသိတတ္တာ သတော၊ သတိယာ ပါဂုညတာယ သတော၊ သတိယာ အပစ္စောရောဟနတာယ သတော. အပရေဟိပိ စတူဟိ ကာရဏေဟိ သတော – သတ္တတ္တာ သတော၊ သန္တတ္တာ သတော၊ သမိတတ္တာ သတော၊ သန္တဓမ္မသမန္နာဂတတ္တာ သတော. ဗုဒ္ဓါနုဿတိယာ သတော၊ ဓမ္မာနုဿတိယာ သတော၊ သံဃာနုဿတိယာ သတော၊ သီလာနုဿတိယာ သတော၊ စာဂါနုဿတိယာ သတော၊ ဒေဝတာနုဿတိယာ သတော၊ အာနာပါနဿတိယာ သတော၊ မရဏဿတိယာ သတော၊ ကာယဂတာသတိယာ သတော၊ ဥပသမာနုဿတိယာ သတော. ယာ သတိ အနုဿတိ ပဋိဿတိ၊ သတိ သရဏတာ ဓာရဏတာ အပိလာပနတာ အသမ္မုဿနတာ၊ သတိ သတိန္ဒြိယံ သတိဗလံ သမ္မာသတိ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ ဧကာယနမဂ္ဂေါ – အယံ ဝုစ္စတိ သတိ. ဣမာယ သတိယာ ဥပေတော သမုပေတော၊ ဥပဂတော သမုပဂတော၊ ဥပပန္နော သမုပပန္နော၊ သမန္နာဂတော သော ဝုစ္စတိ သတော.

သိက္ခေတိ တိဿော သိက္ခာ – အဓိသီလသိက္ခာ၊ အဓိစိတ္တသိက္ခာ၊ အဓိပညာသိက္ခာ. ကတမာ အဓိသီလသိက္ခာ? ဣဓ ဘိက္ခု သီလဝါ ဟောတိ၊ ပါတိမောက္ခသံဝရသံဝုတော ဝိဟရတိ အာစာရဂေါစရသမ္ပန္နော၊ အဏုမတ္တေသု ဝဇ္ဇေသု ဘယဒဿာဝီ၊ သမာဒါယ သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသု၊ ခုဒ္ဒကော သီလက္ခန္ဓော။ မဟန္တော သီလက္ခန္ဓော၊ သီလံ ပတိဋ္ဌာ အာဒိ စရဏံ သံယမော သံဝရော မုခံ ပမုခံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ သမာပတ္တိယာ – အယံ အဓိသီလသိက္ခာ.

ကတမာ အဓိစိတ္တသိက္ခာ? ဣဓ ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ စေတသော ဧကောဒိဘာဝံ အဝိတက္ကံ အဝိစာရံ သမာဓိဇံ ပီတိသုခံ ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ ဥပေက္ခကော စ ဝိဟရတိ သတော စ သမ္ပဇာနော သုခဉ္စ ကာယေန ပဋိသံဝေဒေတိ၊ ယံ တံ အရိယာ အာစိက္ခန္တိ ‘‘ဥပေက္ခကော သတိမာ သုခဝိဟာရီ’’တိ တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သုခဿ စ ပဟာနာ ဒုက္ခဿ စ ပဟာနာ ပုဗ္ဗေဝ သောမနဿဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာ အဒုက္ခမသုခံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ – အယံ အဓိစိတ္တသိက္ခာ.

ကတမာ အဓိပညာသိက္ခာ? ဣဓ ဘိက္ခု ပညဝါ ဟောတိ၊ ဥဒယတ္ထဂါမိနိယာ ပညာယ သမန္နာဂတော အရိယာယ နိဗ္ဗေဓိကာယ သမ္မာဒုက္ခက္ခယဂါမိနိယာ. သော ဣဒံ ဒုက္ခန္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ၊ အယံ ဒုက္ခသမုဒယောတိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ၊ အယံ ဒုက္ခနိရောဓောတိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ၊ အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါတိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ၊ ဣမေ အာသဝါတိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ၊ အယံ အာသဝသမုဒယောတိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ၊ အယံ အာသဝနိရောဓောတိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ၊ အယံ အာသဝနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါတိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ – အယံ အဓိပညာသိက္ခာ.

တာသံ ဝိနယာ သဒါ သတော သိက္ခေတိ. တာသံ တဏှာနံ ဝိနယာယ ပဋိဝိနယာယ ပဟာနာယ ဝူပသမာယ ပဋိနိဿဂ္ဂါယ ပဋိပဿဒ္ဓိယာ အဓိသီလမ္ပိ သိက္ခေယျ၊ အဓိစိတ္တမ္ပိ သိက္ခေယျ၊ အဓိပညမ္ပိ သိက္ခေယျ၊ ဣမာ တိဿော သိက္ခာယော အာဝဇ္ဇန္တော သိက္ခေယျ၊ ပဇာနန္တော သိက္ခေယျ၊ ပဿန္တော သိက္ခေယျ၊ ပစ္စဝေက္ခန္တော သိက္ခေယျ၊ စိတ္တံ အဓိဋ္ဌဟန္တော သိက္ခေယျ၊ သဒ္ဓါယ အဓိမုစ္စန္တော သိက္ခေယျ၊ ဝီရိယံ ပဂ္ဂဏှန္တော သိက္ခေယျ၊ သတိံ ဥပဋ္ဌပေန္တော သိက္ခေယျ၊ စိတ္တံ သမာဒဟန္တော သိက္ခေယျ၊ ပညာယ ပဇာနန္တော သိက္ခေယျ၊ အဘိညေယျံ အဘိဇာနန္တော သိက္ခေယျ၊ ပရိညေယျံ ပရိဇာနန္တော သိက္ခေယျ၊ ပဟာတဗ္ဗံ ပဇဟန္တော သိက္ခေယျ၊ ဘာဝေတဗ္ဗံ ဘာဝေန္တော သိက္ခေယျ၊ သစ္ဆိကာတဗ္ဗံ သစ္ဆိကရောန္တော သိက္ခေယျ အာစရေယျ သမာစရေယျ သမာဒါယ ဝတ္တေယျာတိ – တာသံ ဝိနယာ သဒါ သတော သိက္ခေ.

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘မူလံ ပပဉ္စသင်္ခါယ၊ [ဣတိ ဘဂဝါ]

မန္တာ အသ္မီတိ သဗ္ဗမုပရုန္ဓေ၊

ယာ ကာစိ တဏှာ အဇ္ဈတ္တံ၊ တာသံ ဝိနယာ သဒါ သတော သိက္ခေ’’တိ.

၁၅၂. ယံ ကိဉ္စိ ဓမ္မမဘိဇညာ၊ အဇ္ဈတ္တံ အထ ဝါပိ ဗဟိဒ္ဓါ၊

န တေန ထာမံ ကုဗ္ဗေထ၊ န ဟိ သာ နိဗ္ဗုတိ သတံ ဝုတ္တာ.

ယံ ကိဉ္စိ ဓမ္မမဘိဇညာ အဇ္ဈတ္တန္တိ. ယံ ကိဉ္စိ အတ္တနော ဂုဏံ ဇာနေယျ ကုသလေ ဝါ ဓမ္မေ အဗျာကတေ ဝါ ဓမ္မေ. ကတမေ အတ္တနော ဂုဏာ? ဥစ္စာ ကုလာ ပဗ္ဗဇိတော ဝါ အဿံ [အဿ (သျာ.)]၊ မဟာဘောဂကုလာ ပဗ္ဗဇိတော ဝါ အဿံ၊ ဥဠာရဘောဂကုလာ ပဗ္ဗဇိတော ဝါ အဿံ၊ ဉာတော ယသဿီ သဂဟဋ္ဌပဗ္ဗဇိတာနန္တိ ဝါ အဿံ၊ လာဘိမှိ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာနန္တိ ဝါ အဿံ၊ သုတ္တန္တိကော ဝါ အဿံ၊ ဝိနယဓရော ဝါ အဿံ၊ ဓမ္မကထိကော ဝါ အဿံ၊ အာရညိကော ဝါ အဿံ၊ ပိဏ္ဍပါတိကော ဝါ အဿံ၊ ပံသုကူလိကော ဝါ အဿံ၊ တေစီဝရိကော ဝါ အဿံ၊ သပဒါနစာရိကော ဝါ အဿံ၊ ခလုပစ္ဆာဘတ္တိကော ဝါ အဿံ၊ နေသဇ္ဇိကော ဝါ အဿံ၊ ယထာသန္ထတိကော ဝါ အဿံ၊ ပဌမဿ ဈာနဿ လာဘီတိ ဝါ အဿံ၊ ဒုတိယဿ ဈာနဿ လာဘီတိ ဝါ အဿံ၊ တတိယဿ ဈာနဿ လာဘီတိ ဝါ အဿံ၊ စတုတ္ထဿ ဈာနဿ လာဘီတိ ဝါ အဿံ၊ အာကာသာနဉ္စာယတနသမာပတ္တိယာ လာဘီတိ ဝါ အဿံ၊ ဝိညာဏဉ္စာယတနသမာပတ္တိယာ။ အာကိဉ္စညာယတနသမာပတ္တိယာ။ နေဝသညာနာသညာယတနသမာပတ္တိယာ လာဘီတိ ဝါ အဿံ – ဣမေ ဝုစ္စန္တိ အတ္တနော ဂုဏာ. ယံ ကိဉ္စိ အတ္တနော ဂုဏံ ဇာနေယျ အာဇာနေယျ ဝိဇာနေယျ ပဋိဝိဇာနေယျ ပဋိဝိဇ္ဈေယျာတိ – ယံ ကိဉ္စိ ဓမ္မမဘိဇညာ အဇ္ဈတ္တံ. အထ ဝါပိ ဗဟိဒ္ဓါတိ. ဥပဇ္ဈာယဿ ဝါ အာစရိယဿ ဝါ တေ ဂုဏာ အဿူတိ [အဿူတိ အဇ္ဈတ္တံ (ဗဟူသု)] – အထ ဝါပိ ဗဟိဒ္ဓါ.

န တေန ထာမံ ကုဗ္ဗေထာတိ. အတ္တနော ဝါ ဂုဏေန ပရေသံ ဝါ ဂုဏေန ထာမံ န ကရေယျ၊ ထမ္ဘံ န ကရေယျ၊ မာနံ န ကရေယျ၊ ဥန္နတိံ န ကရေယျ၊ ဥန္နမံ န ကရေယျ၊ န တေန မာနံ ဇနေယျ၊ န တေန ထဒ္ဓေါ အဿ ပတ္ထဒ္ဓေါ ပဂ္ဂဟိတသိရောတိ – န တေန ထာမံ ကုဗ္ဗေထ.

န ဟိ သာ နိဗ္ဗုတိ သတံ ဝုတ္တာတိ. သတာနံ သန္တာနံ သပ္ပုရိသာနံ ဗုဒ္ဓါနံ ဗုဒ္ဓသာဝကာနံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါနံ သာ နိဗ္ဗုတီတိ န ဝုတ္တာ န ပဝုတ္တာ န အာစိက္ခိတာ န ဒေသိတာ န ပညပိတာ န ပဋ္ဌပိတာ န ဝိဝဋာ န ဝိဘတ္တာ န ဥတ္တာနီကတာ နပ္ပကာသိတာတိ – န ဟိ သာ နိဗ္ဗုတိ သတံ ဝုတ္တာ.

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ယံ ကိဉ္စိ ဓမ္မမဘိဇညာ၊ အဇ္ဈတ္တံ အထ ဝါပိ ဗဟိဒ္ဓါ၊

န တေန ထာမံ ကုဗ္ဗေထ၊ န ဟိ သာ နိဗ္ဗုတိ သတံ ဝုတ္တာ’’တိ.

၁၅၃. သေယျော န တေန မညေယျ၊ နီစေယျော အထ ဝါပိ သရိက္ခော၊

ဖုဋ္ဌော အနေကရူပေဟိ၊ နာတုမာနံ ဝိကပ္ပယံ တိဋ္ဌေ.

သေယျော န တေန မညေယျာတိ. ‘‘သေယျောဟမသ္မီ’’တိ အတိမာနံ န ဇနေယျ ဇာတိယာ ဝါ ဂေါတ္တေန ဝါ ကောလပုတ္တိယေန ဝါ ဝဏ္ဏပေါက္ခရတာယ ဝါ ဓနေန ဝါ အဇ္ဈေနေန ဝါ ကမ္မာယတနေန ဝါ သိပ္ပါယတနေန ဝါ ဝိဇ္ဇာဋ္ဌာနေန ဝါ သုတေန ဝါ ပဋိဘာနေန ဝါ အညတရညတရေန ဝါ ဝတ္ထုနာတိ – သေယျော န တေန မညေယျ.

နီစေယျော အထ ဝါပိ သရိက္ခောတိ. ‘‘ဟီနောဟမသ္မီ’’တိ ဩမာနံ န ဇနေယျ ဇာတိယာ ဝါ ဂေါတ္တေန ဝါ။ပေ။ အညတရညတရေန ဝါ ဝတ္ထုနာ. ‘‘သဒိသောဟမသ္မီ’’တိ မာနံ န ဇနေယျ ဇာတိယာ ဝါ ဂေါတ္တေန ဝါ ကောလပုတ္တိယေန ဝါ ဝဏ္ဏပေါက္ခရတာယ ဝါ ဓနေန ဝါ အဇ္ဈေနေန ဝါ ကမ္မာယတနေန ဝါ သိပ္ပါယတနေန ဝါ ဝိဇ္ဇာဋ္ဌာနေန ဝါ သုတေန ဝါ ပဋိဘာနေန ဝါ အညတရညတရေန ဝါ ဝတ္ထုနာတိ – နီစေယျော အထ ဝါပိ သရိက္ခော.

ဖုဋ္ဌော အနေကရူပေဟီတိ. အနေကဝိဓေဟိ အာကာရေဟိ ဖုဋ္ဌော ပရေတော သမောဟိတော သမန္နာဂတောတိ – ဖုဋ္ဌော အနေကရူပေဟိ.

နာတုမာနံ ဝိကပ္ပယံ တိဋ္ဌေတိ. အာတုမာ ဝုစ္စတိ အတ္တာ. အတ္တာနံ ကပ္ပေန္တော ဝိကပ္ပေန္တော ဝိကပ္ပံ အာပဇ္ဇန္တော န တိဋ္ဌေယျာတိ – နာတုမာနံ ဝိကပ္ပယံ တိဋ္ဌေ.

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘သေယျော န တေန မညေယျ၊ နီစေယျော အထ ဝါပိ သရိက္ခော၊

ဖုဋ္ဌော အနေကရူပေဟိ၊ နာတုမာနံ ဝိကပ္ပယံ တိဋ္ဌေ’’တိ.

၁၅၄. အဇ္ဈတ္တမေဝုပသမေ၊ န အညတော ဘိက္ခု သန္တိမေသေယျ၊

အဇ္ဈတ္တံ ဥပသန္တဿ၊ နတ္ထိ အတ္တာ [အတ္တံ (သျာ.)] ကုတော နိရတ္တာ [နိရတ္တံ (သျာ.)] ဝါ.

အဇ္ဈတ္တမေဝုပသမေတိ. အဇ္ဈတ္တံ ရာဂံ သမေယျ၊ ဒေါသံ သမေယျ၊ မောဟံ သမေယျ၊ ကောဓံ။ပေ။ ဥပနာဟံ။ မက္ခံ။ ပဠာသံ။ ဣဿံ။ မစ္ဆရိယံ။ မာယံ။ သာဌေယျံ။ ထမ္ဘံ။ သာရမ္ဘံ ။ မာနံ။ အတိမာနံ။ မဒံ။ ပမာဒံ။ သဗ္ဗေ ကိလေသေ။ သဗ္ဗေ ဒုစ္စရိတေ။ သဗ္ဗေ ဒရထေ။ သဗ္ဗေ ပရိဠာဟေ။ သဗ္ဗေ သန္တာပေ။ သဗ္ဗာကုသလာဘိသင်္ခါရေ သမေယျ ဥပသမေယျ ဝူပသမေယျ နိဗ္ဗာပေယျ ပဋိပဿမ္ဘေယျာတိ – အဇ္ဈတ္တမေဝုပသမေ.

န အညတော ဘိက္ခု သန္တိမေသေယျာတိ. အညတော အသုဒ္ဓိမဂ္ဂေန၊ မိစ္ဆာပဋိပဒါယ၊ အနိယျာနပတေန၊ အညတြ သတိပဋ္ဌာနေဟိ၊ အညတြ သမ္မပ္ပဓာနေဟိ၊ အညတြ ဣဒ္ဓိပါဒေဟိ၊ အညတြ ဣန္ဒြိယေဟိ၊ အညတြ ဗလေဟိ၊ အညတြ ဗောဇ္ဈင်္ဂေဟိ၊ အညတြ အရိယာ အဋ္ဌင်္ဂိကာ မဂ္ဂါ သန္တိံ ဥပသန္တိံ ဝူပသန္တိံ နိဗ္ဗုတိံ ပဋိပဿဒ္ဓိံ န ဧသေယျ န ဂဝေသေယျ န ပရိယေသေယျာတိ – န အညတော ဘိက္ခု သန္တိမေသေယျ.

အဇ္ဈတ္တံ ဥပသန္တဿာတိ. အဇ္ဈတ္တံ ရာဂံ သန္တဿ၊ ဒေါသံ သန္တဿ၊ မောဟံ သန္တဿ။ပေ။ သဗ္ဗာကုသလာဘိသင်္ခါရေ သန္တဿ ဥပသန္တဿ ဝူပသန္တဿ နိဗ္ဗုတဿ ပဋိပဿဒ္ဓိယာတိ – အဇ္ဈတ္တံ ဥပသန္တဿ.

နတ္ထိ အတ္တာ ကုတော နိရတ္တာ ဝါတိ. နတ္ထီတိ ပဋိက္ခေပေါ. အတ္တာတိ အတ္တဒိဋ္ဌိ နတ္ထိ၊ နိရတ္တာတိ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ နတ္ထိ. အတ္တာတိ ဂဟိတံ နတ္ထိ၊ နိရတ္တာတိ မုဉ္စိတဗ္ဗံ နတ္ထိ. ယဿတ္ထိ ဂဟိတံ၊ တဿတ္ထိ မုဉ္စိတဗ္ဗံ. တဿ ဂဟိတံ ဂါဟံ မုဉ္စနံ သမတိက္ကန္တော အရဟာ ဝုဒ္ဓိပါရိဟာနိဝီတိဝတ္တော. သော ဝုဋ္ဌဝါသော စိဏ္ဏစရဏော။ပေ။ ဇာတိမရဏသံသာရော၊ နတ္ထိ တဿ ပုနဗ္ဘဝေါတိ – နတ္ထိ အတ္တာ ကုတော နိရတ္တာ ဝါ.

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘အဇ္ဈတ္တမေဝုပသမေ၊ န အညတော ဘိက္ခု သန္တိမေသေယျ၊

အဇ္ဈတ္တံ ဥပသန္တဿ၊ နတ္ထိ အတ္တာ ကုတော နိရတ္တာ ဝါ’’တိ.

၁၅၅. မဇ္ဈေ ယထာ သမုဒ္ဒဿ၊ ဦမိ နော ဇာယတီ ဌိတော ဟောတိ၊

ဧဝံ ဌိတော အနေဇဿ၊ ဥဿဒံ ဘိက္ခု န ကရေယျ [ကရေ (သီ.)] ကုဟိဉ္စိ.

မဇ္ဈေ ယထာ သမုဒ္ဒဿ၊ ဦမိ နော ဇာယတီ ဌိတော ဟောတီတိ. သမုဒ္ဒေါ စတုရာသီတိယောဇနသဟဿာနိ ဥဗ္ဗေဓေန ဂမ္ဘီရော. ဟေဋ္ဌာ စတ္တာရီသယောဇနသဟဿာနိ ဥဒကံ မစ္ဆကစ္ဆပေဟိ ကမ္ပတိ. ဥပရိ စတ္တာရီသယောဇနသဟဿာနိ ဥဒကံ ဝါတေဟိ ကမ္ပတိ. မဇ္ဈေ စတ္တာရီသယောဇနသဟဿာနိ ဥဒကံ န ကမ္ပတိ န ဝိကမ္ပတိ န စလတိ န ဝေဓတိ နပ္ပဝေဓတိ န သမ္ပဝေဓတိ. အနေရိတော အဃဋ္ဋိတော အစလိတော အလုဠိတော အဘန္တော ဝူပသန္တော တတြ ဦမိ နော ဇာယတိ၊ ဌိတော ဟောတိ သမုဒ္ဒေါတိ. ဧဝမ္ပိ မဇ္ဈေ ယထာ သမုဒ္ဒဿ ဦမိ နော ဇာယတီ ဌိတော ဟောတိ.

အထ ဝါ သတ္တန္နံ ပဗ္ဗတာနံ အန္တရိကာသု သတ္တသီဒန္တရာ မဟာသမုဒ္ဒါ. [သီဒန္တရသမုဒ္ဒေါ (သျာ.)] တတြ ဥဒကံ န ကမ္ပတိ န ဝိကမ္ပတိ န စလတိ န ဝေဓတိ နပ္ပဝေဓတိ န သမ္ပဝေဓတိ. အနေရိတော အဃဋ္ဋိတော အစလိတော အလုဠိတော အဘန္တော ဝူပသန္တော တတြ ဦမိ နော ဇာယတိ၊ ဌိတော ဟောတိ သမုဒ္ဒေါတိ. ဧဝမ္ပိ မဇ္ဈေ ယထာ သမုဒ္ဒဿ ဦမိ နော ဇာယတီ ဌိတော ဟောတိ.

ဧဝံ ဌိတော အနေဇဿာတိ. ဧဝန္တိ ဩပမ္မသမ္ပဋိပါဒနံ. ဌိတောတိ လာဘေပိ န ကမ္ပတိ၊ အလာဘေပိ န ကမ္ပတိ၊ ယသေပိ န ကမ္ပတိ၊ အယသေပိ န ကမ္ပတိ၊ ပသံသာယပိ န ကမ္ပတိ၊ နိန္ဒာယပိ န ကမ္ပတိ၊ သုခေပိ န ကမ္ပတိ၊ ဒုက္ခေပိ န ကမ္ပတိ န ဝိကမ္ပတိ န စလတိ န ဝေဓတိ နပ္ပဝေဓတိ န သမ္ပဝေဓတီတိ – ဧဝံ ဌိတော. အနေဇဿာတိ ဧဇာ ဝုစ္စတိ တဏှာ. ယော ရာဂေါ သာရာဂေါ။ပေ။ အဘိဇ္ဈာ လောဘော အကုသလမူလံ. ယဿေသာ ဧဇာ တဏှာ ပဟီနာ ဥစ္ဆိန္နာ သမုစ္ဆိန္နာ ဝူပသန္တာ ပဋိပဿဒ္ဓါ အဘဗ္ဗုပ္ပတ္တိကာ ဉာဏဂ္ဂိနာ ဒဍ္ဎာ၊ သော ဝုစ္စတိ အနေဇော. ဧဇာယ ပဟီနတ္တာ အနေဇော၊ သော လာဘေပိ န ဣဉ္ဇတိ၊ အလာဘေပိ န ဣဉ္ဇတိ၊ ယသေပိ န ဣဉ္ဇတိ၊ အယသေပိ န ဣဉ္ဇတိ၊ ပသံသာယပိ န ဣဉ္ဇတိ၊ နိန္ဒာယပိ န ဣဉ္ဇတိ၊ သုခေပိ န ဣဉ္ဇတိ၊ ဒုက္ခေပိ န ဣဉ္ဇတိ၊ န စလတိ န ဝေဓတိ နပ္ပဝေဓတိ န သမ္ပဝေဓတီတိ – ဧဝံ ဌိတော အနေဇဿ.

ဥဿဒံ ဘိက္ခု န ကရေယျ ကုဟိဉ္စီတိ. ဥဿဒါတိ သတ္တုဿဒါ – ရာဂုဿဒံ [ရာဂုဿဒေါ (သျာ.)]၊ ဒေါသုဿဒံ၊ မောဟုဿဒံ၊ မာနုဿဒံ၊ ဒိဋ္ဌုဿဒံ၊ ကိလေသုဿဒံ၊ ကမ္မုဿဒံ န ကရေယျ န ဇနေယျ န သဉ္ဇနေယျ န နိဗ္ဗတ္တေယျ နာဘိနိဗ္ဗတ္တေယျ. ကုဟိဉ္စီတိ ကုဟိဉ္စိ ကိသ္မိဉ္စိ ကတ္ထစိ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ ဝါတိ – ဥဿဒံ ဘိက္ခု န ကရေယျ ကုဟိဉ္စိ.

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘မဇ္ဈေ ယထာ သမုဒ္ဒဿ၊ ဦမိ နော ဇာယတီ ဌိတော ဟောတိ၊

ဧဝံ ဌိတော အနေဇဿ၊ ဥဿဒံ ဘိက္ခု န ကရေယျ ကုဟိဉ္စီ’’တိ.

၁၅၆. အကိတ္တယီ ဝိဝဋစက္ခု၊ သက္ခိဓမ္မံ ပရိဿယဝိနယံ၊

ပဋိပဒံ ဝဒေဟိ ဘဒ္ဒန္တေ၊ ပါတိမောက္ခံ အထ ဝါပိ သမာဓိံ.

အကိတ္တယီ ဝိဝဋစက္ခူတိ. အကိတ္တယီတိ ကိတ္တိတံ အာစိက္ခိတံ ဒေသိတံ ပညပိတံ ပဋ္ဌပိတံ ဝိဝဋံ ဝိဘတ္တံ ဥတ္တာနီကတံ ပကာသိတန္တိ – အကိတ္တယိ [အကိတ္တယီတိ အကိတ္တယိ ပရိကိတ္တယိ အာစိက္ခိ ဒေသေသိ ပညပေသိ ပဋ္ဌပေသိ ဝိဝရိ ဝိဘဇိ ဥတ္တာနိမကာသိ ပကာသေသီတိ အကိတ္တယိ (သျာ.)]. ဝိဝဋစက္ခူတိ ဘဂဝါ ပဉ္စဟိ စက္ခူဟိ ဝိဝဋစက္ခု – မံသစက္ခုနာပိ ဝိဝဋစက္ခု၊ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာပိ ဝိဝဋစက္ခု၊ ပညာစက္ခုနာပိ ဝိဝဋစက္ခု၊ ဗုဒ္ဓစက္ခုနာပိ ဝိဝဋစက္ခု၊ သမန္တစက္ခုနာပိ ဝိဝဋစက္ခု.

ကထံ ဘဂဝါ မံသစက္ခုနာပိ ဝိဝဋစက္ခု? မံသစက္ခုမှိပိ ဘဂဝတော ပဉ္စ ဝဏ္ဏာ သံဝိဇ္ဇန္တိ – နီလော စ ဝဏ္ဏော၊ ပီတကော စ ဝဏ္ဏော၊ လောဟိတကော စ ဝဏ္ဏော၊ ကဏှော စ ဝဏ္ဏော၊ ဩဒါတော စ ဝဏ္ဏော. အက္ခိလောမာနိ စ ဘဂဝတော ယတ္ထ စ အက္ခိလောမာနိ ပတိဋ္ဌိတာနိ တံ နီလံ ဟောတိ သုနီလံ ပါသာဒိကံ ဒဿနေယျံ ဥမာပုပ္ဖသမာနံ [ဥမ္မာပုပ္ဖသမာနံ (သီ. က.)၊ ဥမ္မာရပုပ္ဖသမာနံ (သျာ.)]. တဿ ပရတော ပီတကံ ဟောတိ သုပီတကံ သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏံ ပါသာဒိကံ ဒဿနေယျံ ကဏိကာရပုပ္ဖသမာနံ. ဥဘယတော စ အက္ခိကူဋာနိ ဘဂဝတော လောဟိတကာနိ ဟောန္တိ သုလောဟိတကာနိ ပါသာဒိကာနိ ဒဿနေယျာနိ ဣန္ဒဂေါပကသမာနာနိ. မဇ္ဈေ ကဏှံ ဟောတိ သုကဏှံ အလူခံ သိနိဒ္ဓံ ပါသာဒိကံ ဒဿနေယျံ အဒ္ဒါရိဋ္ဌကသမာနံ [အဠာရိဋ္ဌကသမာနံ (သျာ.)]. တဿ ပရတော ဩဒါတံ ဟောတိ သုဩဒါတံ သေတံ ပဏ္ဍရံ ပါသာဒိကံ ဒဿနေယျံ ဩသဓိတာရကသမာနံ. တေန ဘဂဝါ ပါကတိကေန မံသစက္ခုနာ အတ္တဘာဝပရိယာပန္နေန ပုရိမသုစရိတကမ္မာဘိနိဗ္ဗတ္တေန သမန္တာ ယောဇနံ ပဿတိ ဒိဝါ စေဝ ရတ္တိဉ္စ. ယဒါ ဟိပိ စတုရင်္ဂသမန္နာဂတော အန္ဓကာရော ဟောတိ. သူရိယော ဝါ အတ္ထင်္ဂတော ဟောတိ. ကာဠပက္ခော စ ဥပေါသထော ဟောတိ. တိဗ္ဗော စ ဝနသဏ္ဍော ဟောတိ. မဟာ စ ကာဠမေဃော [အကာလမေဃော (သျာ.)] အဗ္ဘုဋ္ဌိတော ဟောတိ. ဧဝရူပေပိ စတုရင်္ဂသမန္နာဂတေ အန္ဓကာရေ သမန္တာ ယောဇနံ ပဿတိ. နတ္ထိ သော ကုဋ္ဋော [ကုဍ္ဍော (သီ.)] ဝါ ကဝါဋံ ဝါ ပါကာရော ဝါ ပဗ္ဗတော ဝါ ဂစ္ဆော ဝါ လတာ ဝါ အာဝရဏံ ရူပါနံ ဒဿနာယ. ဧကဉ္စေ တိလဖလံ နိမိတ္တံ ကတွာ တိလဝါဟေ ပက္ခိပေယျ. တညေဝ တိလဖလံ ဥဒ္ဓရေယျ. ဧဝံ ပရိသုဒ္ဓံ ဘဂဝတော ပါကတိကံ မံသစက္ခု. ဧဝံ ဘဂဝါ မံသစက္ခုနာပိ ဝိဝဋစက္ခု.

ကထံ ဘဂဝါ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာပိ ဝိဝဋစက္ခု? ဘဂဝါ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿတိ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ. ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနာတိ – ‘‘ဣမေ ဝတ ဘောန္တော သတ္တာ ကာယဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ ဝစီဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ မနောဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ အရိယာနံ ဥပဝါဒကာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကမ္မသမာဒါနာ၊ တေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပန္နာ. ဣမေ ဝါ ပန ဘောန္တော သတ္တာ ကာယသုစရိတေန သမန္နာဂတာ ဝစီသုစရိတေန သမန္နာဂတာ မနောသုစရိတေန သမန္နာဂတာ အရိယာနံ အနုပဝါဒကာ သမ္မာဒိဋ္ဌိကာ သမ္မာဒိဋ္ဌိကမ္မသမာဒါနာ၊ တေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပန္နာ’’တိ. ဣတိ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿတိ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ၊ ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနာတိ. အာကင်္ခမာနော စ ဘဂဝါ ဧကမ္ပိ လောကဓာတုံ ပဿေယျ၊ ဒွေပိ လောကဓာတုယော ပဿေယျ၊ တိဿောပိ လောကဓာတုယော ပဿေယျ၊ စတဿောပိ လောကဓာတုယော ပဿေယျ၊ ပဉ္စပိ လောကဓာတုယော ပဿေယျ၊ ဒသပိ လောကဓာတုယော ပဿေယျ၊ ဝီသမ္ပိ လောကဓာတုယော ပဿေယျ၊ တိံသမ္ပိ လောကဓာတုယော ပဿေယျ၊ စတ္တာလီသမ္ပိ လောကဓာတုယော ပဿေယျ၊ ပညာသမ္ပိ လောကဓာတုယော ပဿေယျ၊ သတမ္ပိ လောကဓာတုယော ပဿေယျ၊ သဟဿိမ္ပိ စူဠနိကံ လောကဓာတုံ ပဿေယျ၊ ဒွိသဟဿိမ္ပိ မဇ္ဈိမိကံ လောကဓာတုံ ပဿေယျ၊ တိသဟဿိမ္ပိ လောကဓာတုံ ပဿေယျ၊ မဟာသဟဿိမ္ပိ [တိသဟဿိံ မဟာသဟဿိမ္ပိ (သီ. က.)] လောကဓာတုံ ပဿေယျ. ယာဝတကံ ဝါ ပန အာကင်္ခေယျ တာဝတကံ ပဿေယျ. ဧဝံ ပရိသုဒ္ဓံ ဘဂဝတော ဒိဗ္ဗစက္ခု. ဧဝံ ဘဂဝါ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာပိ ဝိဝဋစက္ခု.

ကထံ ဘဂဝါ ပညာစက္ခုနာပိ ဝိဝဋစက္ခု? ဘဂဝါ မဟာပညော ပုထုပညော ဟာသပညော ဇဝနပညော တိက္ခပညော နိဗ္ဗေဓိကပညော ပညာပဘေဒကုသလော ပဘိန္နဉာဏော အဓိဂတပဋိသမ္ဘိဒေါ စတုဝေသာရဇ္ဇပ္ပတ္တော ဒသဗလဓာရီ ပုရိသာသဘော ပုရိသသီဟော ပုရိသနာဂေါ ပုရိသာဇညော ပုရိသဓောရယှော အနန္တဉာဏော အနန္တတေဇော အနန္တယသော အဍ္ဎော မဟဒ္ဓနော ဓနဝါ နေတာ ဝိနေတာ အနုနေတာ ပညာပေတာ အနိဇ္ဈာပေတာ ပေက္ခေတာ ပသာဒေတာ. သော ဟိ ဘဂဝါ အနုပ္ပန္နဿ မဂ္ဂဿ ဥပ္ပါဒေတာ၊ အသဉ္ဇာတဿ မဂ္ဂဿ သဉ္ဇနေတာ၊ အနက္ခာတဿ မဂ္ဂဿ အက္ခာတာ၊ မဂ္ဂညူ မဂ္ဂဝိဒူ မဂ္ဂကောဝိဒေါ မဂ္ဂါနုဂါ စ ပန ဧတရဟိ သာဝကာ ဝိဟရန္တိ ပစ္ဆာ သမန္နာဂတာ.

သော ဟိ ဘဂဝါ ဇာနံ ဇာနာတိ ပဿံ ပဿတိ၊ စက္ခုဘူတော ဉာဏဘူတော ဓမ္မဘူတော ဗြဟ္မဘူတော ဝတ္တာ ပဝတ္တာ အတ္ထဿ နိန္နေတာ အမတဿ ဒါတာ ဓမ္မဿာမီ တထာဂတော. နတ္ထိ တဿ ဘဂဝတော အညာတံ အဒိဋ္ဌံ အဝိဒိတံ အသစ္ဆိကတံ အဖဿိတံ ပညာယ. အတီတံ အနာဂတံ ပစ္စုပ္ပန္နံ [အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ (သျာ.) မဟာနိ. ၆၉] ဥပါဒါယ သဗ္ဗေ ဓမ္မာ သဗ္ဗာကာရေန ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော ဉာဏမုခေ အာပါထံ အာဂစ္ဆန္တိ. ယံ ကိဉ္စိ နေယျံ နာမ အတ္ထိ ဇာနိတဗ္ဗံ [အတ္ထိ ဓမ္မံ ဇာနိတဗ္ဗံ (သီ. က.)] အတ္တတ္ထော ဝါ ပရတ္ထော ဝါ ဥဘယတ္ထော ဝါ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကော ဝါ အတ္ထော သမ္ပရာယိကော ဝါ အတ္ထော ဥတ္တာနော ဝါ အတ္ထော ဂမ္ဘီရော ဝါ အတ္ထော ဂူဠှော ဝါ အတ္ထော ပဋိစ္ဆန္နော ဝါ အတ္ထော နေယျော ဝါ အတ္ထော နီတော ဝါ အတ္ထော အနဝဇ္ဇော ဝါ အတ္ထော နိက္ကိလေသော ဝါ အတ္ထော ဝေါဒါနော ဝါ အတ္ထော ပရမတ္ထော ဝါ အတ္ထော၊ သဗ္ဗံ တံ [ပရမတ္ထော ဝါ၊ သဗ္ဗန္တံ (သျာ.)] အန္တောဗုဒ္ဓဉာဏေ ပရိဝတ္တတိ.

သဗ္ဗံ ကာယကမ္မံ ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော ဉာဏာနုပရိဝတ္တိ သဗ္ဗံ ဝစီကမ္မံ။ သဗ္ဗံ မနောကမ္မံ။ အတီတေ ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော အပ္ပဋိဟတံ ဉာဏံ၊ အနာဂတေ ပစ္စုပ္ပန္နေ အပ္ပဋိဟတံ ဉာဏံ. ယာဝတကံ နေယျံ တာဝတကံ ဉာဏံ၊ ယာဝတကံ ဉာဏံ တာဝတကံ နေယျံ၊ နေယျပရိယန္တိကံ ဉာဏံ ဉာဏပရိယန္တိကံ နေယျံ၊ နေယျံ အတိက္ကမိတွာ ဉာဏံ နပ္ပဝတ္တတိ၊ ဉာဏံ အတိက္ကမိတွာ နေယျပထော နတ္ထိ. အညမညပရိယန္တဋ္ဌာယိနော တေ ဓမ္မာ. ယထာ ဒွိန္နံ သမုဂ္ဂပဋလာနံ သမ္မာဖုသိတာနံ ဟေဋ္ဌိမံ သမုဂ္ဂပဋလံ ဥပရိမံ နာတိဝတ္တတိ၊ ဥပရိမံ သမုဂ္ဂပဋလံ ဟေဋ္ဌိမံ နာတိဝတ္တတိ၊ အညမညပရိယန္တဋ္ဌာယိနော၊ ဧဝမေဝ ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော နေယျဉ္စ ဉာဏဉ္စ အညမညပရိယန္တဋ္ဌာယိနော. ယာဝတကံ နေယျံ တာဝတကံ ဉာဏံ၊ ယာဝတကံ ဉာဏံ တာဝတကံ နေယျံ၊ နေယျပရိယန္တိကံ ဉာဏံ ဉာဏပရိယန္တိကံ နေယျံ. နေယျံ အတိက္ကမိတွာ ဉာဏံ နပ္ပဝတ္တတိ၊ ဉာဏံ အတိက္ကမိတွာ နေယျပထော နတ္ထိ. အညမညပရိယန္တဋ္ဌာယိနော တေ ဓမ္မာ.

သဗ္ဗဓမ္မေသု ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော ဉာဏံ ပဝတ္တတိ. သဗ္ဗေ ဓမ္မာ ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော အာဝဇ္ဇနပဋိဗဒ္ဓါ အာကင်္ခပဋိဗဒ္ဓါ မနသိကာရပဋိဗဒ္ဓါ စိတ္တုပ္ပါဒပဋိဗဒ္ဓါ. သဗ္ဗသတ္တေသု ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော ဉာဏံ ပဝတ္တတိ. သဗ္ဗေသံ သတ္တာနံ ဘဂဝါ အာသယံ ဇာနာတိ၊ အနုသယံ ဇာနာတိ၊ စရိတံ ဇာနာတိ၊ အဓိမုတ္တိံ ဇာနာတိ၊ အပ္ပရဇက္ခေ မဟာရဇက္ခေ တိက္ခိန္ဒြိယေ မုဒိန္ဒြိယေ သွာကာရေ ဒွါကာရေ သုဝိညာပယေ ဒုဝိညာပယေ ဘဗ္ဗာဘဗ္ဗေ သတ္တေ ပဇာနာတိ. သဒေဝကော လောကော သမာရကော သဗြဟ္မကော သဿမဏဗြာဟ္မဏီ ပဇာ သဒေဝမနုဿာ အန္တောဗုဒ္ဓဉာဏေ ပရိဝတ္တတိ [ပရိဝတ္တန္တိ (က.) ပသူရသုတ္တနိဒ္ဒေသေ အဝသာနေပိ].

ယထာ ယေ ကေစိ မစ္ဆကစ္ဆပါ အန္တမသော တိမိတိမိင်္ဂလံ ဥပါဒါယ အန္တောမဟာသမုဒ္ဒေ ပရိဝတ္တန္တိ၊ ဧဝမေဝ သဒေဝကော လောကော သမာရကော သဗြဟ္မကော သဿမဏဗြာဟ္မဏီ ပဇာ သဒေဝမနုဿာ အန္တောဗုဒ္ဓဉာဏေ ပရိဝတ္တတိ [ပရိဝတ္တန္တိ (က.) ပသူရသုတ္တနိဒ္ဒေသေ အဝသာနေပိ]. ယထာ ယေ ကေစိ ပက္ခီ အန္တမသော ဂရုဠံ ဝေနတေယျံ ဥပါဒါယ အာကာသဿ ပဒေသေ ပရိဝတ္တန္တိ၊ ဧဝမေဝ ယေပိ တေ သာရိပုတ္တသမာ ပညာယ တေပိ ဗုဒ္ဓဉာဏဿ ပဒေသေ ပရိဝတ္တန္တိ၊ ဗုဒ္ဓဉာဏံ ဒေဝမနုဿာနံ ပညံ ဖရိတွာ အဘိဘဝိတွာ တိဋ္ဌတိ. ယေပိ တေ ခတ္တိယပဏ္ဍိတာ ဗြာဟ္မဏပဏ္ဍိတာ ဂဟပတိပဏ္ဍိတာ သမဏပဏ္ဍိတာ နိပုဏာ ကတပရပ္ပဝါဒါ ဝါလဝေဓိရူပါ ဝေါဘိန္ဒန္တာ မညေ စရန္တိ ပညာဂတေန ဒိဋ္ဌိဂတာနိ၊ တေ ပဉှံ အဘိသင်္ခရိတွာ အဘိသင်္ခရိတွာ တထာဂတံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပုစ္ဆန္တိ ဂူဠှာနိ စ ပဋိစ္ဆန္နာနိ စ. ကထိတာ ဝိသဇ္ဇိတာ စ တေ ပဉှာ ဘဂဝတာ ဟောန္တိ နိဒ္ဒိဋ္ဌကာရဏာ. ဥပက္ခိတ္တကာ စ တေ ဘဂဝတော သမ္ပဇ္ဇန္တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ တတ္ထ အတိရောစတိ ယဒိဒံ ပညာယာတိ. ဧဝံ ဘဂဝါ ပညာစက္ခုနာပိ ဝိဝဋစက္ခု.

ကထံ ဘဂဝါ ဗုဒ္ဓစက္ခုနာပိ ဝိဝဋစက္ခု? ဘဂဝါ ဗုဒ္ဓစက္ခုနာ လောကံ ဝေါလောကေန္တော အဒ္ဒသ သတ္တေ အပ္ပရဇက္ခေ မဟာရဇက္ခေ တိက္ခိန္ဒြိယေ မုဒိန္ဒြိယေ သွာကာရေ ဒွါကာရေ သုဝိညာပယေ ဒုဝိညာပယေ အပ္ပေကစ္စေ ပရလောကဝဇ္ဇဘယဒဿာဝိနော ဝိဟရန္တေ၊ အပ္ပေကစ္စေ န ပရလောကဝဇ္ဇဘယဒဿာဝိနော ဝိဟရန္တေ. သေယျထာပိ နာမ ဥပ္ပလိနိယံ ဝါ ပဒုမိနိယံ ဝါ ပုဏ္ဍရီကိနိယံ ဝါ အပ္ပေကစ္စာနိ ဥပ္ပလာနိ ဝါ ပဒုမာနိ ဝါ ပုဏ္ဍရီကာနိ ဝါ ဥဒကေ ဇာတာနိ ဥဒကေ သံဝဍ္ဎာနိ ဥဒကာ အနုဂ္ဂတာနိ အန္တောနိမုဂ္ဂပေါသီနိ၊ အပ္ပေကစ္စာနိ ဥပ္ပလာနိ ဝါ ပဒုမာနိ ဝါ ပုဏ္ဍရီကာနိ ဝါ ဥဒကေ ဇာတာနိ ဥဒကေ သံဝဍ္ဎာနိ သမောဒကံ ဌိတာနိ၊ အပ္ပေကစ္စာနိ ဥပ္ပလာနိ ဝါ ပဒုမာနိ ဝါ ပုဏ္ဍရီကာနိ ဝါ ဥဒကေ ဇာတာနိ ဥဒကေ သံဝဍ္ဎာနိ ဥဒကာ အစ္စုဂ္ဂမ္မ တိဋ္ဌန္တိ အနုပလိတ္တာနိ ဥဒကေန၊ ဧဝမေဝ ဘဂဝါ ဗုဒ္ဓစက္ခုနာ လောကံ ဝေါလောကေန္တော အဒ္ဒသ သတ္တေ အပ္ပရဇက္ခေ မဟာရဇက္ခေ တိက္ခိန္ဒြိယေ မုဒိန္ဒြိယေ သွာကာရေ ဒွါကာရေ သုဝိညာပယေ ဒုဝိညာပယေ အပ္ပေကစ္စေ ပရလောကဝဇ္ဇဘယဒဿာဝိနော ဝိဟရန္တေ၊ အပ္ပေကစ္စေ န ပရလောကဝဇ္ဇဘယဒဿာဝိနော ဝိဟရန္တေ. ဇာနာတိ ဘဂဝါ – ‘‘အယံ ပုဂ္ဂလော ရာဂစရိတော၊ အယံ ဒေါသစရိတော၊ အယံ မောဟစရိတော၊ အယံ ဝိတက္ကစရိတော၊ အယံ သဒ္ဓါစရိတော၊ အယံ ဉာဏစရိတော’’တိ. ရာဂစရိတဿ ဘဂဝါ ပုဂ္ဂလဿ အသုဘကထံ ကထေတိ၊ ဒေါသစရိတဿ ဘဂဝါ ပုဂ္ဂလဿ မေတ္တာဘာဝနံ အာစိက္ခတိ၊ မောဟစရိတဿ ဘဂဝါ ပုဂ္ဂလဿ ဥဒ္ဒေသေ ပရိပုစ္ဆာယ ကာလေန ဓမ္မဿဝနေ ကာလေန ဓမ္မသာကစ္ဆာယ ဂရုသံဝါသေ နိဝေသေတိ၊ ဝိတက္ကစရိတဿ ဘဂဝါ ပုဂ္ဂလဿ အာနာပါနဿတိံ အာစိက္ခတိ၊ သဒ္ဓါစရိတဿ ဘဂဝါ ပုဂ္ဂလဿ ပသာဒနီယံ နိမိတ္တံ အာစိက္ခတိ ဗုဒ္ဓသုဗောဓိံ [ဗုဒ္ဓသုဗုဒ္ဓတံ (က.)] ဓမ္မသုဓမ္မတံ သံဃသုပ္ပဋိပတ္တိံ သီလာနိ စ၊ အတ္တနော ဉာဏစရိတဿ ဘဂဝါ ပုဂ္ဂလဿ အာစိက္ခတိ ဝိပဿနာနိမိတ္တံ အနိစ္စာကာရံ ဒုက္ခာကာရံ အနတ္တာကာရံ.

‘‘သေလေ ယထာ ပဗ္ဗတမုဒ္ဓနိဋ္ဌိတော၊ ယထာပိ ပဿေ ဇနတံ သမန္တတော၊

တထူပမံ ဓမ္မမယံ သုမေဓ၊ ပါသာဒမာရုယှ သမန္တစက္ခု၊

သောကာဝတိဏ္ဏံ ဇနတမပေတသောကော၊ အဝေက္ခဿု ဇာတိဇရာဘိဘူတ’’န္တိ.

ဧဝံ ဘဂဝါ ဗုဒ္ဓစက္ခုနာပိ ဝိဝဋစက္ခု.

ကထံ ဘဂဝါ သမန္တစက္ခုနာပိ ဝိဝဋစက္ခု? သမန္တစက္ခု ဝုစ္စတိ သဗ္ဗညုတဉာဏံ. ဘဂဝါ သဗ္ဗညုတဉာဏေန ဥပေတော သမုပေတော ဥပဂတော သမုပဂတော ဥပပန္နော သမုပပန္နော သမန္နာဂတော.

‘‘န တဿ အဒိဋ္ဌမိဓတ္ထိ ကိဉ္စိ၊ အထော အဝိညာတမဇာနိတဗ္ဗံ၊

သဗ္ဗံ အဘိညာသိ ယဒတ္ထိ နေယျံ၊ တထာဂတော တေန သမန္တစက္ခူ’’တိ.

ဧဝံ ဘဂဝါ သမန္တစက္ခုနာပိ ဝိဝဋစက္ခူတိ – အကိတ္တယိ ဝိဝဋစက္ခု.

သက္ခိဓမ္မံ ပရိဿယဝိနယန္တိ. သက္ခိဓမ္မန္တိ န ဣတိဟိတိဟံ၊ န ဣတိကိရာယ၊ န ပရမ္ပရာယ၊ န ပိဋကသမ္ပဒါယ၊ န တက္ကဟေတု၊ န နယဟေတု၊ န အာကာရပရိဝိတက္ကေန၊ န ဒိဋ္ဌိနိဇ္ဈာနက္ခန္တိယာ သာမံ သယမဘိညာတံ အတ္တပစ္စက္ခံ ဓမ္မန္တိ – သက္ခိဓမ္မံ. ပရိဿယဝိနယန္တိ. ပရိဿယာတိ ဒွေ ပရိဿယာ – ပါကဋပရိဿယာ စ ပဋိစ္ဆန္နပရိဿယာ စ. ကတမေ ပါကဋပရိဿယာ? သီဟာ ဗျဂ္ဃါ ဒီပီ အစ္ဆာ တရစ္ဆာ ကောကာ မဟိံသာ [ဂေါမဟိသာ (သျာ.) မဟာနိ. ၅] ဟတ္ထီ အဟိ ဝိစ္ဆိကာ သတပဒီ၊ စောရာ ဝါ အဿု မာနဝါ ဝါ ကတကမ္မာ ဝါ အကတကမ္မာ ဝါ၊ စက္ခုရောဂေါ သောတရောဂေါ ဃာနရောဂေါ ဇိဝှါရောဂေါ ကာယရောဂေါ သီသရောဂေါ ကဏ္ဏရောဂေါ မုခရောဂေါ ဒန္တရောဂေါ ကာသော သာသော ပိနာသော ဍာဟော [ဍဟော (သီ. သျာ.) မဟာနိ. ၅] ဇရော ကုစ္ဆိရောဂေါ မုစ္ဆာ ပက္ခန္ဒိကာ သူလာ ဝိသူစိကာ ကုဋ္ဌံ ဂဏ္ဍော ကိလာသော သောသော အပမာရော ဒဒ္ဒု ကဏ္ဍု ကစ္ဆု ရခသာ ဝိတစ္ဆိကာ လောဟိတပိတ္တံ [လောဟိတံ ပိတ္တံ (သျာ. က.)] မဓုမေဟော အံသာ ပိဠကာ ဘဂန္ဒလာ၊ ပိတ္တသမုဋ္ဌာနာ အာဗာဓာ သေမှသမုဋ္ဌာနာ အာဗာဓာ ဝါတသမုဋ္ဌာနာ အာဗာဓာ သန္နိပါတိကာ အာဗာဓာ ဥတုပရိဏာမဇာ အာဗာဓာ ဝိသမပရိဟာရဇာ အာဗာဓာ ဩပက္ကမိကာ အာဗာဓာ ကမ္မဝိပါကဇာ အာဗာဓာ၊ သီတံ ဥဏှံ ဇိဃစ္ဆာ ပိပါသာ ဥစ္စာရော ပဿာဝေါ ဍံသမကသဝါတာတပသရီသပသမ္ဖဿာ ဣတိ ဝါ – ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ပါကဋပရိဿယာ.

ကတမေ ပဋိစ္ဆန္နပရိဿယာ? ကာယဒုစ္စရိတံ ဝစီဒုစ္စရိတံ မနောဒုစ္စရိတံ ကာမစ္ဆန္ဒနီဝရဏံ ဗျာပါဒနီဝရဏံ ထိနမိဒ္ဓနီဝရဏံ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စနီဝရဏံ ဝိစိကိစ္ဆာနီဝရဏံ ရာဂေါ ဒေါသော မောဟော ကောဓော ဥပနာဟော မက္ခော ပဠာသော ဣဿာ မစ္ဆရိယံ မာယာ သာဌေယျံ ထမ္ဘော သာရမ္ဘော မာနော အတိမာနော မဒေါ ပမာဒေါ၊ သဗ္ဗေ ကိလေသာ သဗ္ဗေ ဒုစ္စရိတာ သဗ္ဗေ ဒရထာ သဗ္ဗေ ပရိဠာဟာ သဗ္ဗေ သန္တာပါ သဗ္ဗာကုသလာဘိသင်္ခါရာ – ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ပဋိစ္ဆန္နပရိဿယာ.

ပရိဿယာတိ ကေနဋ္ဌေန ပရိဿယာ? ပရိသဟန္တီတိ ပရိဿယာ၊ ပရိဟာနာယ သံဝတ္တန္တီတိ ပရိဿယာ၊ တတြာသယာတိ ပရိဿယာ. ကထံ ပရိသဟန္တီတိ ပရိဿယာ? တေ ပရိဿယာ တံ ပုဂ္ဂလံ သဟန္တိ ပရိသဟန္တိ အဘိဘဝန္တိ အဇ္ဈောတ္ထရန္တိ ပရိယာဒိယန္တိ မဒ္ဒန္တိ. ဧဝံ ပရိသဟန္တီတိ – ပရိဿယာ.

ကထံ ပရိဟာနာယ သံဝတ္တန္တီတိ ပရိဿယာ? တေ ပရိဿယာ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အန္တရာယာယ ပရိဟာနာယ သံဝတ္တန္တိ. ကတမေသံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ? သမ္မာပဋိပဒါယ အနုလောမပဋိပဒါယ အပစ္စနီကပဋိပဒါယ အဝိရုဒ္ဓပဋိပဒါယ အနွတ္ထပဋိပဒါယ ဓမ္မာနုဓမ္မပဋိပဒါယ သီလေသု ပရိပူရကာရိတာယ ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရတာယ ဘောဇနေ မတ္တညုတာယ ဇာဂရိယာနုယောဂဿ သတိသမ္ပဇညဿ စတုန္နံ သတိပဋ္ဌာနာနံ ဘာဝနာနုယောဂဿ စတုန္နံ သမ္မပ္ပဓာနာနံ စတုန္နံ ဣဒ္ဓိပါဒါနံ ပဉ္စန္နံ ဣန္ဒြိယာနံ ပဉ္စန္နံ ဗလာနံ သတ္တန္နံ ဗောဇ္ဈင်္ဂါနံ အရိယဿ အဋ္ဌင်္ဂိကဿ မဂ္ဂဿ ဘာဝနာနုယောဂဿ – ဣမေသံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အန္တရာယာယ ပရိဟာနာယ သံဝတ္တန္တိ. ဧဝမ္ပိ ပရိဟာနာယ သံဝတ္တန္တီတိ – ပရိဿယာ.

ကထံ တတြာသယာတိ ပရိဿယာ? တတ္ထေတေ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ အတ္တဘာဝသန္နိဿယာ. ယထာ ဗိလေ ဗိလာသယာ ပါဏာ သယန္တိ၊ ဒကေ ဒကာသယာ ပါဏာ သယန္တိ၊ ဝနေ ဝနာသယာ ပါဏာ သယန္တိ၊ ရုက္ခေ ရုက္ခာသယာ ပါဏာ သယန္တိ၊ ဧဝမေဝ တတ္ထေတေ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ အတ္တဘာဝသန္နိဿယာတိ. ဧဝမ္ပိ တတြာသယာတိ – ပရိဿယာ.

ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ – ‘‘သာန္တေဝါသိကော၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု သာစရိယကော ဒုက္ခံ န ဖာသု ဝိဟရတိ. ကထဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု သာန္တေဝါသိကော သာစရိယကော ဒုက္ခံ န ဖာသု ဝိဟရတိ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုနော စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ သရသင်္ကပ္ပါ သညောဇနိယာ၊ တျဿ အန္တော ဝသန္တိ အနွာဿဝန္တိ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာတိ. တသ္မာ သာန္တေဝါသိကောတိ ဝုစ္စတိ. တေ နံ သမုဒါစရန္တိ၊ သမုဒါစရန္တိ [သမုဒါစာရေန္တိ (သီ.)] နံ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာတိ. တသ္မာ သာစရိယကောတိ ဝုစ္စတိ.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုနော သောတေန သဒ္ဒံ သုတွာ။ပေ။ ဃာနေန ဂန္ဓံ ဃာယိတွာ။ ဇိဝှါယ ရသံ သာယိတွာ။ ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ ဖုသိတွာ ။ မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ သရသင်္ကပ္ပါ သညောဇနိယာ၊ တျဿ အန္တော ဝသန္တိ အနွာဿဝန္တိ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာတိ. တသ္မာ သာန္တေဝါသိကောတိ ဝုစ္စတိ. တေ နံ သမုဒါစရန္တိ၊ သမုဒါစရန္တိ နံ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာတိ. တသ္မာ သာစရိယကောတိ ဝုစ္စတိ. ဧဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု သာန္တေဝါသိကော သာစရိယကော ဒုက္ခံ န ဖာသု ဝိဟရတီ’’တိ. ဧဝမ္ပိ တတြာသယာတိ – ပရိဿယာ.

ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ – ‘‘တယောမေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အန္တရာမလာ အန္တရာအမိတ္တာ အန္တရာသပတ္တာ အန္တရာဝဓကာ အန္တရာပစ္စတ္ထိကာ. ကတမေ တယော? လောဘော၊ ဘိက္ခဝေ၊ အန္တရာမလော [အန္တရာမလံ (သီ. က.) ဣတိဝု. ၈၈] အန္တရာအမိတ္တော အန္တရာသပတ္တော အန္တရာဝဓကော အန္တရာပစ္စတ္ထိကော၊ ဒေါသော၊ ဘိက္ခဝေ။ပေ။ မောဟော၊ ဘိက္ခဝေ၊ အန္တရာမလော အန္တရာအမိတ္တော အန္တရာသပတ္တော အန္တရာဝဓကော အန္တရာပစ္စတ္ထိကော. ဣမေ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တယော အန္တရာမလာ အန္တရာအမိတ္တာ အန္တရာသပတ္တာ အန္တရာဝဓကာ အန္တရာပစ္စတ္ထိကာ’’တိ.

‘‘အနတ္ထဇနနော လောဘော၊ လောဘော စိတ္တပ္ပကောပနော၊

ဘယမန္တရတော ဇာတံ၊ တံ ဇနော နာဝဗုဇ္ဈတိ.

‘‘လုဒ္ဓေါ အတ္ထံ န ဇာနာတိ၊ လုဒ္ဓေါ ဓမ္မံ န ပဿတိ၊

အန္ဓန္တမံ [အန္ဓတမံ (သျာ.) ဣတိဝု. ၈၈] တဒါ ဟောတိ၊ ယံ လောဘော သဟတေ နရံ.

‘‘အနတ္ထဇနနော ဒေါသော၊ ဒေါသော စိတ္တပ္ပကောပနော၊

ဘယမန္တရတော ဇာတံ၊ တံ ဇနော နာဝဗုဇ္ဈတိ.

‘‘ကုဒ္ဓေါ အတ္ထံ န ဇာနာတိ၊ ကုဒ္ဓေါ ဓမ္မံ န ပဿတိ၊

အန္ဓန္တမံ တဒါ ဟောတိ၊ ယံ ဒေါသော သဟတေ နရံ.

‘‘အနတ္ထဇနနော မောဟော၊ မောဟော စိတ္တပ္ပကောပနော၊

ဘယမန္တရတော ဇာတံ၊ တံ ဇနော နာဝဗုဇ္ဈတိ.

‘‘မူဠှော အတ္ထံ န ဇာနာတိ၊ မူဠှော ဓမ္မံ န ပဿတိ၊

အန္ဓန္တမံ တဒါ ဟောတိ၊ ယံ မောဟော သဟတေ နရ’’န္တိ.

ဧဝမ္ပိ တတြာသယာတိ – ပရိဿယာ.

ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ – ‘‘တယော ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ပုရိသဿ ဓမ္မာ အဇ္ဈတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ အဖာသုဝိဟာရာယ. ကတမေ တယော? လောဘော ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ပုရိသဿ ဓမ္မော အဇ္ဈတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇမာနော ဥပ္ပဇ္ဇတိ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ အဖာသုဝိဟာရာယ၊ ဒေါသော ခေါ၊ မဟာရာဇ။ပေ။ မောဟော ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ပုရိသဿ ဓမ္မော အဇ္ဈတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇမာနော ဥပ္ပဇ္ဇတိ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ အဖာသုဝိဟာရာယ. ဣမေ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ တယော ပုရိသဿ ဓမ္မာ အဇ္ဈတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ အဖာသုဝိဟာရာယ.

‘‘လောဘော ဒေါသော စ မောဟော စ၊ ပုရိသံ ပါပစေတသံ၊

ဟိံသန္တိ အတ္တသမ္ဘူတာ၊ တစသာရံဝ သမ္ဖလ’’န္တိ.

ဧဝမ္ပိ တတြာသယာတိ – ပရိဿယာ.

ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ –

‘‘ရာဂေါ စ ဒေါသော စ ဣတော နိဒါနာ၊ အရတီ ရတီ လောမဟံသော ဣတောဇာ၊

ဣတော သမုဋ္ဌာယ မနောဝိတက္ကာ၊ ကုမာရကာ ဓင်္ကမိဝေါဿဇန္တီ’’တိ.

ဧဝမ္ပိ တတြာသယာတိ – ပရိဿယာ.

ပရိဿယဝိနယန္တိ ပရိဿယဝိနယံ ပရိဿယပ္ပဟာနံ ပရိဿယဝူပသမံ ပရိဿယပဋိနိဿဂ္ဂံ ပရိဿယပဋိပဿဒ္ဓိံ အမတံ နိဗ္ဗာနန္တိ – သက္ခိဓမ္မံ ပရိဿယဝိနယံ.

ပဋိပဒံ ဝဒေဟိ ဘဒ္ဒန္တေတိ. ပဋိပဒံ ဝဒေဟိ – သမ္မာပဋိပဒံ အနုလောမပဋိပဒံ အပစ္စနီကပဋိပဒံ အဝိရုဒ္ဓပဋိပဒံ အနွတ္ထပဋိပဒံ ဓမ္မာနုဓမ္မပဋိပဒံ သီလေသု ပရိပူရကာရိတံ ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရတံ ဘောဇနေ မတ္တညုတံ ဇာဂရိယာနုယောဂံ သတိသမ္ပဇညံ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနေ စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနေ စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒေ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ ပဉ္စ ဗလာနိ သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂေ အရိယံ အဋ္ဌင်္ဂိကံ မဂ္ဂံ နိဗ္ဗာနဉ္စ နိဗ္ဗာနဂါမိနိဉ္စ ပဋိပဒံ ဝဒေဟိ အာစိက္ခ ဒေသေဟိ ပညပေဟိ ပဋ္ဌပေဟိ ဝိဝရ ဝိဘဇ ဥတ္တာနီကရောဟိ ပကာသေဟီတိ – ပဋိပဒံ ဝဒေဟိ. ဘဒ္ဒန္တေတိ သော နိမ္မိတော ဗုဒ္ဓံ ဘဂဝန္တံ အာလပတိ. အထ ဝါ ယံ တွံ ဓမ္မံ အာစိက္ခသိ ဒေသေသိ ပညပေသိ ပဋ္ဌပေသိ ဝိဝရိ ဝိဘဇိ ဥတ္တာနီအကာသိ ပကာသေသိ သဗ္ဗံ တံ သုန္ဒရံ ဘဒ္ဒကံ ကလျာဏံ အနဝဇ္ဇံ သေဝိတဗ္ဗန္တိ – ပဋိပဒံ ဝဒေဟိ ဘဒ္ဒန္တေ.

ပါတိမောက္ခံ အထ ဝါပိ သမာဓိန္တိ. ပါတိမောက္ခန္တိ သီလံ ပတိဋ္ဌာ အာဒိ စရဏံ သံယမော သံဝရော မုခံ ပမုခံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ သမာပတ္တိယာ. အထ ဝါပိ သမာဓိန္တိ ယာ စိတ္တဿ ဌိတိ သဏ္ဌိတိ အဝဋ္ဌိတိ အဝိသာဟာရော အဝိက္ခေပေါ အဝိသာဟတမာနသတာ သမထော သမာဓိန္ဒြိယံ သမာဓိဗလံ သမ္မာသမာဓီတိ – ပါတိမောက္ခံ အထ ဝါပိ သမာဓိံ.

တေနာဟ သော နိမ္မိတော –

‘‘အကိတ္တယီ ဝိဝဋစက္ခု၊ သက္ခိဓမ္မံ ပရိဿယဝိနယံ၊

ပဋိပဒံ ဝဒေဟိ ဘဒ္ဒန္တေ၊ ပါတိမောက္ခံ အထ ဝါပိ သမာဓိ’’န္တိ.

၁၅၇. စက္ခူဟိ နေဝ လောလဿ၊ ဂါမကထာယ အာဝရယေ သောတံ၊

ရသေ စ နာနုဂိဇ္ဈေယျ၊ န စ မမာယေထ ကိဉ္စိ လောကသ္မိံ.

စက္ခူဟိ နေဝ လောလဿာတိ. ကထံ စက္ခုလောလောတိ? ဣဓေကစ္စော စက္ခုလောလိယေန သမန္နာဂတော ဟောတိ – ‘‘အဒိဋ္ဌံ ဒက္ခိတဗ္ဗံ၊ ဒိဋ္ဌံ သမတိက္ကမိတဗ္ဗ’’န္တိ အာရာမေန အာရာမံ ဥယျာနေန ဥယျာနံ ဂါမေန ဂါမံ နိဂမေန နိဂမံ နဂရေန နဂရံ ရဋ္ဌေန ရဋ္ဌံ ဇနပဒေန ဇနပဒံ ဒီဃစာရိကံ အနဝဋ္ဌိတစာရိကံ [အနဝတ္ထိတစာရိကံ (သီ. သျာ.)] အနုယုတ္တော စ ဟောတိ ရူပဿ ဒဿနာယ. ဧဝမ္ပိ စက္ခုလောလော ဟောတိ.

အထ ဝါ ဘိက္ခု အန္တရဃရံ ပဝိဋ္ဌော ဝီထိံ ပဋိပန္နော အသံဝုတော ဂစ္ဆတိ ဟတ္ထိံ ဩလောကေန္တော၊ အဿံ ဩလောကေန္တော၊ ရထံ ဩလောကေန္တော၊ ပတ္တိံ ဩလောကေန္တော၊ ဣတ္ထိယော ဩလောကေန္တော၊ ပုရိသေ ဩလောကေန္တော၊ ကုမာရကေ ဩလောကေန္တော၊ ကုမာရိကာယော ဩလောကေန္တော၊ အန္တရာပဏံ ဩလောကေန္တော၊ ဃရမုခါနိ ဩလောကေန္တော၊ ဥဒ္ဓံ ဩလောကေန္တော၊ အဓော ဩလောကေန္တော၊ ဒိသာဝိဒိသံ ဝိပေက္ခမာနော ဂစ္ဆတိ. ဧဝမ္ပိ စက္ခုလောလော ဟောတိ.

အထ ဝါ ဘိက္ခု စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ ဟောတိ အနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟီ. ယတွာဓိကရဏမေနံ စက္ခုန္ဒြိယံ အသံဝုတံ ဝိဟရန္တံ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အနွာဿဝေယျုံ၊ တဿ သံဝရာယ န ပဋိပဇ္ဇတိ၊ န ရက္ခတိ စက္ခုန္ဒြိယံ၊ စက္ခုန္ဒြိယေ န သံဝရံ အာပဇ္ဇတိ. ဧဝမ္ပိ စက္ခုလောလော ဟောတိ.

ယထာ ဝါ ပနေကေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ သဒ္ဓါဒေယျာနိ ဘောဇနာနိ ဘုဉ္ဇိတွာ တေ ဧဝရူပံ ဝိသူကဒဿနံ အနုယုတ္တာ ဝိဟရန္တိ၊ သေယျထိဒံ – နစ္စံ ဂီတံ ဝါဒိတံ ပေက္ခံ အက္ခာနံ ပါဏိဿရံ ဝေတာဠံ ကုမ္ဘထူဏံ [ကုမ္ဘထူနံ (သီ. သျာ. က.)] သောဘနကံ [သောဘနဂရကံ (သီ. သျာ.)] စဏ္ဍာလံ ဝံသံ ဓောဝနံ ဟတ္ထိယုဒ္ဓံ အဿယုဒ္ဓံ မဟိံသယုဒ္ဓံ [မဟိသယုဒ္ဓံ (သီ. သျာ.)] ဥသဘယုဒ္ဓံ အဇယုဒ္ဓံ မေဏ္ဍယုဒ္ဓံ ကုက္ကုဋယုဒ္ဓံ ဝဋ္ဋကယုဒ္ဓံ ဒဏ္ဍယုဒ္ဓံ မုဋ္ဌိယုဒ္ဓံ နိဗ္ဗုဒ္ဓံ ဥယျောဓိကံ ဗလဂ္ဂံ သေနာဗျူဟံ အနီကဒဿနံ ဣတိ ဝါ. ဧဝမ္ပိ စက္ခုလောလော ဟောတိ.

ကထံ န စက္ခုလောလော ဟောတိ? ဣဓ ဘိက္ခု အန္တရဃရံ ပဝိဋ္ဌော ဝီထိံ ပဋိပန္နော သံဝုတော ဂစ္ဆတိ န ဟတ္ထိံ ဩလောကေန္တော၊ န အဿံ ဩလောကေန္တော၊ န ရထံ ဩလောကေန္တော၊ န ပတ္တိံ ဩလောကေန္တော၊ န ဣတ္ထိယော ဩလောကေန္တော၊ န ပုရိသေ ဩလောကေန္တော၊ န ကုမာရကေ ဩလောကေန္တော၊ န ကုမာရိကာယော ဩလောကေန္တော၊ န အန္တရာပဏံ ဩလောကေန္တော၊ န ဃရမုခါနိ ဩလောကေန္တော၊ န ဥဒ္ဓံ ဩလောကေန္တော၊ န အဓော ဩလောကေန္တော၊ န ဒိသာဝိဒိသာဝိပေက္ခမာနော ဂစ္ဆတိ. ဧဝမ္ပိ န စက္ခုလောလော ဟောတိ.

အထ ဝါ ဘိက္ခု စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ န နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ ဟောတိ နာနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟီ. ယတွာဓိကရဏမေနံ စက္ခုန္ဒြိယံ အသံဝုတံ ဝိဟရန္တံ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အနွာဿဝေယျုံ၊ တဿ သံဝရာယ ပဋိပဇ္ဇတိ၊ ရက္ခတိ စက္ခုန္ဒြိယံ၊ စက္ခုန္ဒြိယေ သံဝရံ အာပဇ္ဇတိ. ဧဝမ္ပိ န စက္ခုလောလော ဟောတိ.

ယထာ ဝါ ပနေကေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ သဒ္ဓါဒေယျာနိ ဘောဇနာနိ ဘုဉ္ဇိတွာ တေ ဧဝရူပံ ဝိသူကဒဿနံ အနနုယုတ္တာ ဝိဟရန္တိ၊ သေယျထိဒံ – နစ္စံ ဂီတံ ဝါဒိတံ ပေက္ခံ အက္ခာနံ။ပေ။ အနီကဒဿနံ ဣတိ ဝါ. ဧဝရူပါ ဝိသူကဒဿနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဧဝမ္ပိ န စက္ခုလောလော ဟောတိ.

စက္ခူဟိ နေဝ လောလဿာတိ. စက္ခုလောလိယံ ပဇဟေယျ ဝိနောဒေယျ ဗျန္တိံ ကရေယျ အနဘာဝံ ဂမေယျ၊ စက္ခုလောလိယာ အာရတော အဿ ဝိရတော ပဋိဝိရတော နိက္ခန္တော နိဿဋော ဝိပ္ပမုတ္တော ဝိသညုတ္တော ဝိမရိယာဒိကတေန စေတသာ ဝိဟရေယျာတိ – စက္ခူဟိ နေဝ လောလဿ.

ဂါမကထာယ အာဝရယေ သောတန္တိ. ဂါမကထာ ဝုစ္စတိ ဗာတ္တိံသ တိရစ္ဆာနကထာ၊ သေယျထိဒံ – ရာဇကထာ စောရကထာ မဟာမတ္တကထာ သေနာကထာ ဘယကထာ ယုဒ္ဓကထာ အန္နကထာ ပါနကထာ ဝတ္ထကထာ ယာနကထာ သယနကထာ မာလာကထာ ဂန္ဓကထာ ဉာတိကထာ ဂါမကထာ နိဂမကထာ နဂရကထာ ဇနပဒကထာ ဣတ္ထိကထာ [ဣတ္ထိကထာ ပုရိသကထာ (ဗဟူသု)] သူရကထာ ဝိသိခါကထာ ကုမ္ဘဋ္ဌာနကထာ ပုဗ္ဗပေတကထာ နာနတ္တကထာ လောကက္ခာယိကာ သမုဒ္ဒက္ခာယိကာ ဣတိဘဝါဘဝကထာ ဣတိ ဝါ. ဂါမကထာယ အာဝရယေ သောတန္တိ. ဂါမကထာယ သောတံ အာဝရေယျ နိဝါရေယျ သံဝရေယျ ရက္ခေယျ ဂေါပေယျ ပိဒဟေယျ ပစ္ဆိန္ဒေယျာတိ – ဂါမကထာယ အာဝရယေ သောတံ.

ရသေ စ နာနုဂိဇ္ဈေယျာတိ. ရသေ စာတိ မူလရသော ခန္ဓရသော တစရသော ပတ္တရသော ပုပ္ဖရသော ဖလရသော အမ္ဗိလံ မဓုရံ တိတ္တကံ ကဋုကံ လောဏိကံ ခါရိကံ လမ္ဗိကံ ကသာဝေါ သာဒု အသာဒု သီတံ ဥဏှံ. သန္တေကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ရသဂိဒ္ဓါ၊ တေ ဇိဝှဂ္ဂေန ရသဂ္ဂါနိ ပရိယေသန္တာ အာဟိဏ္ဍန္တိ၊ တေ အမ္ဗိလံ လဘိတွာ အနမ္ဗိလံ ပရိယေသန္တိ၊ အနမ္ဗိလံ လဘိတွာ အမ္ဗိလံ ပရိယေသန္တိ။ပေ။ သီတံ လဘိတွာ ဥဏှံ ပရိယေသန္တိ၊ ဥဏှံ လဘိတွာ သီတံ ပရိယေသန္တိ. တေ ယံ ယံ လဘိတွာ တေန တေန န တုဿန္တိ၊ အပရာပရံ ပရိယေသန္တိ၊ မနာပိကေသု ရသေသု ရတ္တာ ဂိဒ္ဓါ ဂဓိတာ မုစ္ဆိတာ အဇ္ဈောသန္နာ လဂ္ဂါ လဂ္ဂိတာ ပလိဗုဒ္ဓါ. ယဿေသာ ရသတဏှာ ပဟီနာ သမုစ္ဆိန္နာ။ပေ။ ဉာဏဂ္ဂိနာ ဒဍ္ဎာ၊ သော ပဋိသင်္ခါ ယောနိသော အာဟာရံ အာဟာရေတိ နေဝ ဒဝါယ။ပေ။ အနဝဇ္ဇတာ စ ဖာသုဝိဟာရော စာတိ.

ယထာ ဝဏံ အာလိမ္ပေယျ ယာဝဒေဝ အာရုဟဏတ္ထာယ [အာရုဟနတ္ထာယ (က.) ပုရာဘေဒသုတ္တနိဒ္ဒေသေ သတ္တမဂါထာဝဏ္ဏနာယံ]၊ ယထာ ဝါ ပန အက္ခံ အဗ္ဘဉ္ဇေယျ ယာဝဒေဝ ဘာရဿ နိတ္ထရဏတ္ထာယ၊ ယထာ ဝါ ပုတ္တမံသံ အာဟာရံ အာဟာရေယျ ယာဝဒေဝ ကန္တာရဿ နိတ္ထရဏတ္ထာယ၊ ဧဝမေဝံ ဘိက္ခု ပဋိသင်္ခါ ယောနိသော အာဟာရံ အာဟာရေတိ နေဝ ဒဝါယ။ပေ။ အနဝဇ္ဇတာ စ ဖာသုဝိဟာရော စာတိ ရသတဏှံ ပဇဟေယျ ဝိနောဒေယျ ဗျန္တိံ ကရေယျ အနဘာဝံ ဂမေယျ၊ ရသတဏှာယ အာရတော အဿ ဝိရတော ပဋိဝိရတော နိက္ခန္တော နိဿဋော ဝိပ္ပမုတ္တော ဝိသညုတ္တော ဝိမရိယာဒိကတေန စေတသာ ဝိဟရေယျာတိ – ရသေ စ နာနုဂိဇ္ဈေယျ.

န စ မမာယေထ ကိဉ္စိ လောကသ္မိန္တိ. မမတ္တာတိ ဒွေ မမတ္တာ – တဏှာမမတ္တဉ္စ ဒိဋ္ဌိမမတ္တဉ္စ ။ပေ။ ဣဒံ တဏှာမမတ္တံ။ပေ။ ဣဒံ ဒိဋ္ဌိမမတ္တံ. တဏှာမမတ္တံ ပဟာယ ဒိဋ္ဌိမမတ္တံ ပဋိနိဿဇ္ဇိတွာ စက္ခုံ န မမာယေယျ န ဂဏှေယျ န ပရာမသေယျ နာဘိနိဝိသေယျ၊ သောတံ။ ဃာနံ။ ဇိဝှံ။ ကာယံ။ ရူပေ။ သဒ္ဒေ။ ဂန္ဓေ။ ရသေ။ ဖောဋ္ဌဗ္ဗေ။ ကုလံ။ ဂဏံ။ အာဝါသံ။ လာဘံ။ ယသံ။ ပသံသံ။ သုခံ။ စီဝရံ။ ပိဏ္ဍပါတံ။ သေနာသနံ။ ဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရံ။ ကာမဓာတုံ။ ရူပဓာတုံ။ အရူပဓာတုံ။ ကာမဘဝံ။ ရူပဘဝံ။ အရူပဘဝံ။ သညာဘဝံ။ အသညာဘဝံ။ နေဝသညာနာသညာဘဝံ ။ ဧကဝေါကာရဘဝံ။ စတုဝေါကာရဘဝံ။ ပဉ္စဝေါကာရဘဝံ ။ အတီတံ။ အနာဂတံ။ ပစ္စုပ္ပန္နံ။ ဒိဋ္ဌသုတမုတဝိညာတဗ္ဗေ ဓမ္မေ န မမာယေယျ န ဂဏှေယျ န ပရာမသေယျ နာဘိနိဝိသေယျ. ကိဉ္စီတိ ကိဉ္စိ ရူပဂတံ ဝေဒနာဂတံ သညာဂတံ သင်္ခါရဂတံ ဝိညာဏဂတံ. လောကသ္မိန္တိ အပါယလောကေ။ပေ။ အာယတနလောကေတိ – န စ မမာယေထ ကိဉ္စိ လောကသ္မိံ.

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘စက္ခူဟိ နေဝ လောလဿ၊ ဂါမကထာယ အာဝရယေ သောတံ၊

ရသေ စ နာနုဂိဇ္ဈေယျ၊ န စ မမာယေထ ကိဉ္စိ လောကသ္မိ’’န္တိ.

၁၅၈. ဖဿေန ယဒါ ဖုဋ္ဌဿ၊ ပရိဒေဝံ ဘိက္ခု န ကရေယျ ကုဟိဉ္စိ၊

ဘဝဉ္စ နာဘိဇပ္ပေယျ၊ ဘေရဝေသု စ န သမ္ပဝေဓေယျ.

ဖဿေန ယဒါ ဖုဋ္ဌဿာတိ. ဖဿောတိ ရောဂဖဿော. ရောဂဖဿေန ဖုဋ္ဌော ပရေတော သမောဟိတော သမန္နာဂတော အဿ၊ စက္ခုရောဂေန ဖုဋ္ဌော ပရေတော သမောဟိတော သမန္နာဂတော အဿ၊ သောတရောဂေန။ပေ။ ဃာနရောဂေန။ ဇိဝှါရောဂေန။ ကာယရောဂေန။ သီသရောဂေန။ ကဏ္ဏရောဂေန။ မုခရောဂေန။ ဒန္တရောဂေန။ ကာသေန။ သာသေန။ ပိနာသေန။ ဍာဟေန။ ဇရေန။ ကုစ္ဆိရောဂေန။ မုစ္ဆာယ။ ပက္ခန္ဒိကာယ။ သူလာယ။ ဝိသူစိကာယ။ ကုဋ္ဌေန။ ဂဏ္ဍေန။ ကိလာသေန။ သောသေန။ အပမာရေန။ ဒဒ္ဒုယာ။ ကဏ္ဍုယာ ။ ကစ္ဆုယာ။ ရခသာယ။ ဝိတစ္ဆိကာယ။ လောဟိတေန။ ပိတ္တေန။ မဓုမေဟေန။ အံသာယ။ ပိဠကာယ။ ဘဂန္ဒလေန။ ပိတ္တသမုဋ္ဌာနေန အာဗာဓေန။ သေမှသမုဋ္ဌာနေန အာဗာဓေန။ ဝါတသမုဋ္ဌာနေန အာဗာဓေန။ သန္နိပါတိကေန အာဗာဓေန။ ဥတုပရိဏာမဇေန အာဗာဓေန။ ဝိသမပရိဟာရဇေန အာဗာဓေန။ ဩပက္ကမိကေန အာဗာဓေန။ ကမ္မဝိပါကဇေန အာဗာဓေန။ သီတေန။ ဥဏှေန။ ဇိဃစ္ဆာယ။ ပိပါသာယ။ ဥစ္စာရေန။ ပဿာဝေန။ ဍံသမကသဝါတာတပသရီသပသမ္ဖဿေဟိ ဖုဋ္ဌော ပရေတော သမောဟိတော သမန္နာဂတော အဿာတိ – ဖဿေန ယဒါ ဖုဋ္ဌဿ.

ပရိဒေဝံ ဘိက္ခု န ကရေယျ ကုဟိဉ္စီတိ. အာဒေဝံ ပရိဒေဝံ အာဒေဝနံ ပရိဒေဝနံ အာဒေဝိတတ္တံ ပရိဒေဝိတတ္တံ ဝါစာ ပလာပံ ဝိပ္ပလာပံ လာလပ္ပံ လာလပ္ပါယနံ လာလပ္ပါယိတတ္တံ န ကရေယျ န ဇနေယျ န သဉ္ဇနေယျ န နိဗ္ဗတ္တေယျ နာဘိနိဗ္ဗတ္တေယျ. ကုဟိဉ္စီတိ ကုဟိဉ္စိ ကိမှိစိ ကတ္ထစိ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ ဝါတိ – ပရိဒေဝံ ဘိက္ခု န ကရေယျ ကုဟိဉ္စိ.

ဘဝဉ္စ နာဘိဇပ္ပေယျာတိ. ကာမဘဝံ န ဇပ္ပေယျ၊ ရူပဘဝံ န ဇပ္ပေယျ၊ အရူပဘဝံ န ဇပ္ပေယျ န ပဇပ္ပေယျ နာဘိဇပ္ပေယျာတိ – ဘဝဉ္စ နာဘိဇပ္ပေယျ.

ဘေရဝေသု စ န သမ္ပဝေဓေယျာတိ. ဘေရဝါတိ ဧကေနာကာရေန ဘယမ္ပိ ဘေရဝမ္ပိ တညေဝ. ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ – ‘‘ဧတံ နူန တံ ဘယံ ဘေရဝံ န ဇဟေ အာဂစ္ဆတီ’’တိ. ဗဟိဒ္ဓါရမ္မဏံ ဝုတ္တံ သီဟာ ဗျဂ္ဃါ ဒီပီ အစ္ဆာ တရစ္ဆာ ကောကာ မဟိံသာ အဿာ ဟတ္ထီ အဟိ ဝိစ္ဆိကာ သတပဒီ၊ စောရာ ဝါ အဿု မာနဝါ ဝါ ကတကမ္မာ ဝါ အကတကမ္မာ ဝါ. အထာပရေန အာကာရေန ဘယံ ဝုစ္စတိ အဇ္ဈတ္တိကံ စိတ္တသမုဋ္ဌာနံ ဘယံ ဘယာနကံ ဆမ္ဘိတတ္တံ လောမဟံသော စေတသော ဥဗ္ဗေဂေါ ဥတြာသော၊ ဇာတိဘယံ ဇရာဘယံ ဗျာဓိဘယံ မရဏဘယံ ရာဇဘယံ စောရဘယံ အဂ္ဂိဘယံ ဥဒကဘယံ အတ္တာနုဝါဒဘယံ ပရာနုဝါဒဘယံ ဒဏ္ဍဘယံ ဒုဂ္ဂတိဘယံ ဦမိဘယံ ကုမ္ဘီလဘယံ အာဝဋ္ဋဘယံ သုသုကာဘယံ [သုံသုကာဘယံ (သျာ.)] အာဇီဝိကဘယံ အသိလောကဘယံ ပရိသာယ သာရဇ္ဇဘယံ မဒနဘယံ ဒုဂ္ဂတိဘယံ ဘယံ ဘယာနကံ ဆမ္ဘိတတ္တံ လောမဟံသော စေတသော ဥဗ္ဗေဂေါ ဥတြာသော. ဘေရဝေသု စ န သမ္ပဝေဓေယျာတိ ဘေရဝေ ပဿိတွာ ဝါ သုဏိတွာ ဝါ န ဝေဓေယျ န ပဝေဓေယျ န သမ္ပဝေဓေယျ န တသေယျ န ဥတ္တသေယျ န ပရိတသေယျ န ဘာယေယျ န သန္တာသံ အာပဇ္ဇေယျ၊ အဘီရူ အဿ အဆမ္ဘီ အနုတြာသီ အပလာယီ၊ ပဟီနဘယဘေရဝေါ ဝိဂတလောမဟံသော ဝိဟရေယျာတိ – ဘေရဝေသု စ န သမ္ပဝေဓေယျ.

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ဖဿေန ယဒါ ဖုဋ္ဌဿ၊ ပရိဒေဝံ ဘိက္ခု န ကရေယျ ကုဟိဉ္စိ၊

ဘဝဉ္စ နာဘိဇပ္ပေယျ၊ ဘေရဝေသု စ န သမ္ပဝေဓေယျာ’’တိ.

၁၅၉. အန္နာနမထော ပါနာနံ၊ ခါဒနီယာနမထောပိ ဝတ္ထာနံ၊

လဒ္ဓါ န သန္နိဓိံ ကယိရာ၊ န စ ပရိတ္တသေ တာနိ အလဘမာနော.