၅. သန္ထဝဝဂ္ဂေါ

၁. သန္ထဝပဉှော

၁. ‘‘ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဘာသိတမ္ပေတံ ဘဂဝတာ –

‘‘‘သန္ထဝတော ဘယံ ဇာတံ၊ နိကေတာ ဇာယတေ ရဇော၊

အနိကေတမသန္ထဝံ၊ ဧတံ ဝေ မုနိဒဿန’န္တိ.

‘‘ပုန စ ဘဂဝတာ ဘဏိတံ ‘ဝိဟာရေ ကာရယေ ရမ္မေ၊ ဝါသယေတ္ထ ဗဟုဿုတေ’တိ. ယဒိ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ တထာဂတေန ဘဏိတံ ‘သန္ထဝတော ဘယံ ဇာတံ၊ နိကေတာ ဇာယတေ ရဇော. အနိကေတမသန္ထဝံ၊ ဧတံ ဝေ မုနိဒဿန’န္တိ၊ တေန ဟိ ‘ဝိဟာရေ ကာရယေ ရမ္မေ၊ ဝါသယေတ္ထ ဗဟုဿုတေ’တိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစ္ဆာ. ယဒိ တထာဂတေန ဘဏိတံ ‘ဝိဟာရေ ကာရယေ ရမ္မေ၊ ဝါသယေတ္ထ ဗဟုဿုတေ’တိ၊ တေန ဟိ ‘သန္ထဝတော ဘယံ ဇာတံ၊ နိကေတာ ဇာယတေ ရဇော. အနိကေတမသန္ထဝံ၊ ဧတံ ဝေ မုနိဒဿန’န္တိ တမ္ပိ ဝစနံ မိစ္ဆာ. အယမ္ပိ ဥဘတော ကောဋိကော ပဉှော တဝါနုပ္ပတ္တော၊ သော တယာ နိဗ္ဗာဟိတဗ္ဗော’’တိ.

‘‘ဘာသိတမ္ပေတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ ‘သန္ထဝတော ဘယံ ဇာတံ၊ နိကေတာ ဇာယတေ ရဇော. အနိကေတမသန္ထဝံ၊ ဧတံ ဝေ မုနိဒဿန’န္တိ. ဘဏိတဉ္စ ‘ဝိဟာရေ ကာရယေ ရမ္မေ၊ ဝါသယေတ္ထ ဗဟုဿုတေ’တိ. ယံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ ဘဏိတံ ‘သန္ထဝတော ဘယံ ဇာတံ၊ နိကေတာ ဇာယတေ ရဇော. အနိကေတမသန္ထဝံ၊ ဧတံ ဝေ မုနိဒဿန’န္တိ၊ တံ သဘာဝဝစနံ အသေသဝစနံ နိဿေသဝစနံ နိပ္ပရိယာယဝစနံ သမဏာနုစ္ဆဝံ သမဏသာရုပ္ပံ သမဏပ္ပတိရူပံ သမဏာရဟံ သမဏဂေါစရံ သမဏပ္ပဋိပဒါ သမဏပ္ပဋိပတ္တိ. ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ အာရညကော မိဂေါ အရညေ ပဝနေ စရမာနော နိရာလယော အနိကေတော ယထိစ္ဆကံ သယတိ၊ ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ဘိက္ခုနာ ‘သန္ထဝတော ဘယံ ဇာတံ၊ နိကေတာ ဇာယတေ ရဇော. အနိကေတမသန္ထဝံ၊ ဧတံ ဝေ မုနိဒဿန’န္တိ စိန္တေတဗ္ဗံ.

‘‘ယံ ပန၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ ဘဏိတံ ‘ဝိဟာရေ ကာရယေ ရမ္မေ၊ ဝါသယေတ္ထ ဗဟုဿုတေ’တိ၊ တံ ဒွေ အတ္ထဝသေ သမ္ပဿမာနေန ဘဂဝတာ ဘဏိတံ. ကတမေ ဒွေ? ဝိဟာရဒါနံ နာမ သဗ္ဗဗုဒ္ဓေဟိ ဝဏ္ဏိတံ အနုမတံ ထောမိတံ ပသတ္ထံ၊ တံ တေ ဝိဟာရဒါနံ ဒတွာ ဇာတိဇရာမရဏာ ပရိမုစ္စိဿန္တီတိ. အယံ တာဝ ပဌမော အာနိသံသော ဝိဟာရဒါနေ.

‘‘ပုန စပရံ ဝိဟာရေ ဝိဇ္ဇမာနေ ဘိက္ခုနိယော ဗျတ္တသင်္ကေတာ ဘဝိဿန္တိ၊ သုလဘံ ဒဿနံ ဒဿနကာမာနံ၊ အနိကေတေ ဒုဒ္ဒဿနာ ဘဝိဿန္တီတိ. အယံ ဒုတိယော အာနိသံသော ဝိဟာရဒါနေ. ဣမေ ဒွေ အတ္ထဝသေ သမ္ပဿမာနေန ဘဂဝတာ ဘဏိတံ ‘ဝိဟာရေ ကာရယေ ရမ္မေ၊ ဝါသယေတ္ထ ဗဟုဿုတေ’တိ၊ န တတ္ထ ဗုဒ္ဓပုတ္တေန အာလယော ကရဏီယော နိကေတေ’’တိ. ‘‘သာဓု၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဧဝမေတံ တထာ သမ္ပဋိစ္ဆာမီ’’တိ.

သန္ထဝပဉှော ပဌမော.

၂. ဥဒရသံယတပဉှော

၂. ‘‘ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဘာသိတမ္ပေတံ ဘဂဝတာ –

‘‘‘ဥတ္တိဋ္ဌေ နပ္ပမဇ္ဇေယျ၊ ဥဒရေ သံယတော သိယာ’တိ.

‘‘ပုန စ ဘဂဝတာ ဘဏိတံ ‘အဟံ ခေါ ပနုဒါယိ၊ အပ္ပေကဒါ ဣမိနာ ပတ္တေန သမတိတ္တိကမ္ပိ ဘုဉ္ဇာမိ၊ ဘိယျောပိ ဘုဉ္ဇာမီ’တိ. ယဒိ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဘဂဝတာ ဘဏိတံ ‘ဥတ္တိဋ္ဌေ နပ္ပမဇ္ဇေယျ၊ ဥဒရေ သံယတော သိယာ’တိ၊ တေန ဟိ ‘အဟံ ခေါ ပနုဒါယိ၊ အပ္ပေကဒါ ဣမိနာ ပတ္တေန သမတိတ္ထိကမ္ပိ ဘုဉ္ဇာမိ၊ ဘိယျောပိ ဘုဉ္ဇာမီ’တိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစ္ဆာ. ယဒိ တထာဂတေန ဘဏိတံ ‘အဟံ ခေါ ပနုဒါယိ၊ အပ္ပေကဒါ ဣမိနာ ပတ္တေန သမတိတ္ထိကမ္ပိ ဘုဉ္ဇာမိ၊ ဘိယျောပိ ဘုဉ္ဇာမီ’တိ၊ တေန ဟိ ‘ဥတ္တိဋ္ဌေ နပ္ပမဇ္ဇေယျ၊ ဥဒရေ သံယတော သိယာ’တိ တမ္ပိ ဝစနံ မိစ္ဆာ. အယမ္ပိ ဥဘတော ကောဋိကော ပဉှော တဝါနုပ္ပတ္တော၊ သော တယာ နိဗ္ဗာဟိတဗ္ဗော’’တိ.

‘‘ဘာသိတမ္ပေတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ ‘ဥတ္တိဋ္ဌေ နပ္ပမဇ္ဇေယျ၊ ဥဒရေ သံယတော သိယာ’တိ၊ ဘဏိတဉ္စ ‘အဟံ ခေါ ပနုဒါယိ၊ အပ္ပေကဒါ ဣမိနာ ပတ္တေန သမတိတ္တိကမ္ပိ ဘုဉ္ဇာမိ၊ ဘိယျောပိ ဘုဉ္ဇာမီ’တိ. ယံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ ဘဏိတံ ‘ဥတ္တိဋ္ဌေ နပ္ပမဇ္ဇေယျ၊ ဥဒရေ သံယတော သိယာ’တိ၊ တံ သဘာဝဝစနံ အသေသဝစနံ နိဿေသဝစနံ နိပ္ပရိယာယဝစနံ ဘူတဝစနံ တစ္ဆဝစနံ ယာထာဝဝစနံ အဝိပရီတဝစနံ ဣသိဝစနံ မုနိဝစနံ ဘဂဝန္တဝစနံ အရဟန္တဝစနံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓဝစနံ ဇိနဝစနံ သဗ္ဗညုဝစနံ တထာဂတဿ အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဝစနံ.

‘‘ဥဒရေ အသံယတော၊ မဟာရာဇ၊ ပါဏမ္ပိ ဟနတိ၊ အဒိန္နမ္ပိ အာဒိယတိ၊ ပရဒါရမ္ပိ ဂစ္ဆတိ၊ မုသာပိ ဘဏတိ၊ မဇ္ဇမ္ပိ ပိဝတိ၊ မာတရမ္ပိ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေတိ၊ ပိတရမ္ပိ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေတိ၊ အရဟန္တမ္ပိ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေတိ၊ သံဃမ္ပိ ဘိန္ဒတိ၊ ဒုဋ္ဌေန စိတ္တေန တထာဂတဿ လောဟိတမ္ပိ ဥပ္ပါဒေတိ. နနု၊ မဟာရာဇ၊ ဒေဝဒတ္တော ဥဒရေ အသံယတော သံဃံ ဘိန္ဒိတွာ ကပ္ပဋ္ဌိယံ ကမ္မံ အာယူဟိ [အာယူဟတိ (က.)]. ဧဝရူပါနိ၊ မဟာရာဇ၊ အညာနိပိ ဗဟုဝိဓာနိ ကာရဏာနိ ဒိသွာ ဘဂဝတာ ဘဏိတံ ‘ဥတ္တိဋ္ဌေ နပ္ပမဇ္ဇေယျ၊ ဥဒရေ သံယတော သိယာ’တိ.

‘‘ဥဒရေ သံယတော၊ မဟာရာဇ၊ စတုသစ္စာဘိသမယံ အဘိသမေတိ၊ စတ္တာရိ သာမညဖလာနိ သစ္ဆိကရောတိ၊ စတူသု ပဋိသမ္ဘိဒါသု အဋ္ဌသု သမာပတ္တီသု ဆသု အဘိညာသု ဝသီဘာဝံ ပါပုဏာတိ၊ ကေဝလဉ္စ သမဏဓမ္မံ ပူရေတိ. နနု၊ မဟာရာဇ၊ သုကပေါတကော ဥဒရေ သံယတော ဟုတွာ ယာဝ တာဝတိံသဘဝနံ ကမ္ပေတွာ သက္ကံ ဒေဝါနမိန္ဒံ ဥပဋ္ဌာနမုပနေသိ၊ ဧဝရူပါနိ၊ မဟာရာဇ၊ အညာနိပိ ဗဟုဝိဓာနိ ကာရဏာနိ ဒိသွာ ဘဂဝတာ ဘဏိတံ ‘ဥတ္တိဋ္ဌေ နပ္ပမဇ္ဇေယျ၊ ဥဒရေ သံယတော သိယာ’တိ.

‘‘ယံ ပန၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ ဘဏိတံ ‘အဟံ ခေါ ပနုဒါယိ အပ္ပေကဒါ ဣမိနာ ပတ္တေန သမတိတ္တိကမ္ပိ ဘုဉ္ဇာမိ၊ ဘိယျောပိ ဘုဉ္ဇာမီ’တိ၊ တံ ကတကိစ္စေန နိဋ္ဌိတကိရိယေန သိဒ္ဓတ္ထေန ဝုသိတဝေါသာနေန နိရာဝရဏေန သဗ္ဗညုနာ သယမ္ဘုနာ တထာဂတေန အတ္တာနံ ဥပါဒါယ ဘဏိတံ.

‘‘ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ဝန္တဿ ဝိရိတ္တဿ အနုဝါသိတဿ အာတုရဿ သပ္ပါယကိရိယာ ဣစ္ဆိတဗ္ဗာ ဟောတိ၊ ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ သကိလေသဿ အဒိဋ္ဌသစ္စဿ ဥဒရေ သံယမော ကရဏီယော ဟောတိ. ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ မဏိရတနဿ သပ္ပဘာသဿ ဇာတိမန္တဿ အဘိဇာတိပရိသုဒ္ဓဿ မဇ္ဇနနိဃံသနပရိသောဓနေန ကရဏီယံ န ဟောတိ၊ ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတဿ ဗုဒ္ဓဝိသယေ ပါရမိံ ဂတဿ ကိရိယာကရဏေသု အာဝရဏံ န ဟောတီ’’တိ. ‘‘သာဓု၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဧဝမေတံ တထာ သမ္ပဋိစ္ဆာမီ’’တိ.

ဥဒရသံယတပဉှော ဒုတိယော.

၃. ဗုဒ္ဓအပ္ပါဗာဓပဉှော

၃. ‘‘ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဘာသိတမ္ပေတံ ဘဂဝတာ ‘အဟမသ္မိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဗြာဟ္မဏော ယာစယောဂေါ သဒါ ပယတပါဏိ အန္တိမဒေဟဓရော အနုတ္တရော ဘိသက္ကော သလ္လကတ္တော’တိ. ပုန စ ဘဏိတံ ဘဂဝတာ ‘ဧတဒဂ္ဂံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မမ သာဝကာနံ ဘိက္ခူနံ အပ္ပါဗာဓာနံ ယဒိဒံ ဗာကုလော’တိ. ဘဂဝတော စ သရီရေ ဗဟုက္ခတ္တုံ အာဗာဓော ဥပ္ပန္နော ဒိဿတိ. ယဒိ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ တထာဂတော အနုတ္တရော၊ တေန ဟိ ‘ဧတဒဂ္ဂံ။ပေ။ ဗာကုလော’တိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစ္ဆာ. ယဒိ ထေရော ဗာကုလော အပ္ပါဗာဓာနံ အဂ္ဂေါ၊ တေန ဟိ ‘အဟမသ္မိ။ပေ။ သလ္လကတ္တော’တိ တမ္ပိ ဝစနံ မိစ္ဆာ. အယမ္ပိ ဥဘတော ကောဋိကော ပဉှော တဝါနုပ္ပတ္တော၊ သော တယာ နိဗ္ဗာဟိတဗ္ဗော’’တိ.

‘‘ဘာသိတမ္ပေတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ ‘အဟမသ္မိ။ပေ။ သလ္လကတ္တော’တိ၊ ဘဏိတဉ္စ ‘ဧတဒဂ္ဂံ။ပေ။ ဗာကုလော’တိ၊ တဉ္စ ပန ဗာဟိရာနံ အာဂမာနံ အဓိဂမာနံ ပရိယတ္တီနံ အတ္တနိ ဝိဇ္ဇမာနတံ သန္ဓာယ ဘာသိတံ.

‘‘သန္တိ ခေါ ပန၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတော သာဝကာ ဌာနစင်္ကမိကာ၊ တေ ဌာနေန စင်္ကမေန ဒိဝါရတ္တိံ ဝီတိနာမေန္တိ၊ ဘဂဝါ ပန၊ မဟာရာဇ၊ ဌာနေန စင်္ကမေန နိသဇ္ဇာယ သယနေန ဒိဝါရတ္တိံ ဝီတိနာမေတိ၊ ယေ တေ၊ မဟာရာဇ၊ ဘိက္ခူ ဌာနစင်္ကမိကာ၊ တေ တေန အင်္ဂေန အတိရေကာ.

‘‘သန္တိ ခေါ ပန၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတော သာဝကာ ဧကာသနိကာ၊ တေ ဇီဝိတဟေတုပိ ဒုတိယံ ဘောဇနံ န ဘုဉ္ဇန္တိ၊ ဘဂဝါ ပန၊ မဟာရာဇ၊ ဒုတိယမ္ပိ ယာဝ တတိယမ္ပိ ဘောဇနံ ဘုဉ္ဇတိ၊ ယေ တေ၊ မဟာရာဇ၊ ဘိက္ခူ ဧကာသနိကာ၊ တေ တေန အင်္ဂေန အတိရေကာ၊ အနေကဝိဓာနိ၊ မဟာရာဇ၊ တာနိ ကာရဏာနိ တေသံ တေသံ တံ တံ သန္ဓာယ ဘဏိတာနိ. ဘဂဝါ ပန၊ မဟာရာဇ၊ အနုတ္တရော သီလေန သမာဓိနာ ပညာယ ဝိမုတ္တိယာ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနေန ဒသဟိ စ ဗလေဟိ စတူဟိ ဝေသာရဇ္ဇေဟိ အဋ္ဌာရသဟိ ဗုဒ္ဓဓမ္မေဟိ ဆဟိ အသာဓာရဏေဟိ ဉာဏေဟိ၊ ကေဝလေ စ ဗုဒ္ဓဝိသယေ တံ သန္ဓာယ ဘဏိတံ ‘အဟမသ္မိ။ပေ။ သလ္လကတ္တော’တိ.

‘‘ဣဓ၊ မဟာရာဇ၊ မနုဿေသု ဧကော ဇာတိမာ ဟောတိ၊ ဧကော ဓနဝါ၊ ဧကော ဝိဇ္ဇဝါ၊ ဧကော သိပ္ပဝါ၊ ဧကော သူရော၊ ဧကော ဝိစက္ခဏော၊ သဗ္ဗေပေတေ အဘိဘဝိယ ရာဇာ ယေဝ တေသံ ဥတ္တမော ဟောတိ၊ ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝါ သဗ္ဗသတ္တာနံ အဂ္ဂေါ ဇေဋ္ဌော သေဋ္ဌော.

‘‘ယံ ပန အာယသ္မာ ဗာကုလော အပ္ပါဗာဓော အဟောသိ၊ တံ အဘိနီဟာရဝသေန၊ သော ဟိ၊ မဟာရာဇ၊ အနောမဒဿိဿ ဘဂဝတော ဥဒရဝါတာဗာဓေ ဥပ္ပန္နေ ဝိပဿိဿ စ ဘဂဝတော အဋ္ဌသဋ္ဌိယာ စ ဘိက္ခုသတသဟဿာနံ တိဏပုပ္ဖကရောဂေ ဥပ္ပန္နေ သယံ တာပသော သမာနော နာနာဘေသဇ္ဇေဟိ တံ ဗျာဓိံ အပနေတွာ အပ္ပါဗာဓတံ ပတ္တော၊ ဘဏိတော စ ‘ဧတဒဂ္ဂံ။ပေ။ ဗာကုလော’တိ.

‘‘ဘဂဝတော၊ မဟာရာဇ၊ ဗျာဓိမှိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တေပိ အနုပ္ပဇ္ဇန္တေပိ ဓုတင်္ဂံ အာဒိယန္တေပိ အနာဒိယန္တေပိ နတ္ထိ ဘဂဝတာ သဒိသော ကောစိ သတ္တော. ဘာသိတမ္ပေတံ မဟာရာဇ ဘဂဝတာ ဒေဝါတိဒေဝေန သံယုတ္တနိကာယဝရလဉ္ဆကေ –

‘‘‘ယာဝတာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သတ္တာ အပဒါ ဝါ ဒွိပဒါ ဝါ စတုပ္ပဒါ ဝါ ဗဟုပ္ပဒါ ဝါ ရူပိနော ဝါ အရူပိနော ဝါ သညိနော ဝါ အသညိနော ဝါ နေဝသညီနာသညိနော ဝါ၊ တထာဂတော တေသံ အဂ္ဂမက္ခာယတိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ’တိ. ‘သာဓု၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဧဝမေတံ တထာ သမ္ပဋိစ္ဆာမီ’’’တိ.

ဗုဒ္ဓအပ္ပါဗာဓပဉှော တတိယော.

၄. မဂ္ဂုပ္ပါဒနပဉှော

၄. ‘‘ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဘာသိတမ္ပေတံ ဘဂဝတာ ‘တထာဂတော ဘိက္ခဝေ၊ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ အနုပ္ပန္နဿ မဂ္ဂဿ ဥပ္ပါဒေတာ’တိ. ပုန စ ဘဏိတံ ‘အဒ္ဒသံ ခွာဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုရာဏံ မဂ္ဂံ ပုရာဏံ အဉ္ဇသံ ပုဗ္ဗကေဟိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေဟိ အနုယာတ’န္တိ. ယဒိ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ တထာဂတော အနုပ္ပန္နဿ မဂ္ဂဿ ဥပ္ပါဒေတာ၊ တေန ဟိ ‘အဒ္ဒသံ ခွာဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုရာဏံ မဂ္ဂံ ပုရာဏံ အဉ္ဇသံ ပုဗ္ဗကေဟိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေဟိ အနုယာတ’န္တိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစ္ဆာ. ယဒိ တထာဂတေန ဘဏိတံ ‘အဒ္ဒသံ ခွာဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုရာဏံ မဂ္ဂံ ပုရာဏံ အဉ္ဇသံ ပုဗ္ဗကေဟိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေဟိ အနုယာတ’န္တိ၊ တေန ဟိ ‘တထာဂတော၊ ဘိက္ခဝေ၊ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ အနုပ္ပန္နဿ မဂ္ဂဿ ဥပ္ပါဒေတာ’တိ တမ္ပိ ဝစနံ မိစ္ဆာ. အယမ္ပိ ဥဘတော ကောဋိကော ပဉှော တဝါနုပ္ပတ္တော၊ သော တယာ နိဗ္ဗာဟိတဗ္ဗော’’တိ.

‘‘ဘာသိတမ္ပေတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ ‘တထာဂတော၊ ဘိက္ခဝေ၊ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ အနုပ္ပန္နဿ မဂ္ဂဿ ဥပ္ပါဒေတာ’တိ. ဘဏိတဉ္စ ‘အဒ္ဒသံ ခွာဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုရာဏံ မဂ္ဂံ ပုရာဏံ အဉ္ဇသံ ပုဗ္ဗကေဟိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေဟိ အနုယာတ’န္တိ၊ တံ ဒွယမ္ပိ သဘာဝဝစနမေဝ၊ ပုဗ္ဗကာနံ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတာနံ အန္တရဓာနေန အသတိ အနုသာသကေ မဂ္ဂေါ အန္တရဓာယိ၊ တံ [သော တံ (သီ. ပီ. က.)] တထာဂတော မဂ္ဂံ လုဂ္ဂံ ပလုဂ္ဂံ ဂူဠှံ ပိဟိတံ ပဋိစ္ဆန္နံ အသဉ္စရဏံ ပညာစက္ခုနာ သမ္ပဿမာနော [သမ္မသမာနော (သီ. ပီ.)] အဒ္ဒသ ပုဗ္ဗကေဟိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေဟိ အနုယာတံ၊ တံကာရဏာ အာဟ ‘အဒ္ဒသံ ခွာဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုရာဏံ မဂ္ဂံ ပုရာဏံ အဉ္ဇသံ ပုဗ္ဗကေဟိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေဟိ အနုယာတ’န္တိ.

‘‘ပုဗ္ဗကာနံ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတာနံ အန္တရဓာနေန အသတိ အနုသာသကေ လုဂ္ဂံ ပလုဂ္ဂံ ဂူဠှံ ပိဟိတံ ပဋိစ္ဆန္နံ အသဉ္စရဏံ မဂ္ဂံ ယံ ဒါနိ တထာဂတော သဉ္စရဏံ အကာသိ၊ တံကာရဏာ အာဟ ‘တထာဂတော၊ ဘိက္ခဝေ၊ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ အနုပ္ပန္နဿ မဂ္ဂဿ ဥပ္ပါဒေတာ’တိ.

‘‘ဣဓ၊ မဟာရာဇ၊ ရညော စက္ကဝတ္တိဿ အန္တရဓာနေန မဏိရတနံ ဂိရိသိခန္တရေ နိလီယတိ၊ အပရဿ စက္ကဝတ္တိဿ သမ္မာပဋိပတ္တိယာ ဥပဂစ္ဆတိ၊ အပိ နု ခေါ တံ၊ မဟာရာဇ၊ မဏိရတနံ တဿ ပကတ’’န္တိ? ‘‘န ဟိ၊ ဘန္တေ၊ ပါကတိကံ ယေဝ တံ မဏိရတနံ၊ တေန ပန နိဗ္ဗတ္တိတ’’န္တိ [နိဗ္ဗတ္တန္တိ (သီ. ပီ.)]. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ပါကတိကံ ပုဗ္ဗကေဟိ တထာဂတေဟိ အနုစိဏ္ဏံ အဋ္ဌင်္ဂိကံ သိဝံ မဂ္ဂံ အသတိ အနုသာသကေ လုဂ္ဂံ ပလုဂ္ဂံ ဂူဠှံ ပိဟိတံ ပဋိစ္ဆန္နံ အသဉ္စရဏံ ဘဂဝါ ပညာစက္ခုနာ သမ္ပဿမာနော ဥပ္ပါဒေသိ၊ သဉ္စရဏံ အကာသိ၊ တံကာရဏာ အာဟ ‘တထာဂတော၊ ဘိက္ခဝေ၊ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ အနုပ္ပန္နဿ မဂ္ဂဿ ဥပ္ပါဒေတာ’တိ.

‘‘ယထာ ဝါ ပန၊ မဟာရာဇ၊ သန္တံ ယေဝ ပုတ္တံ ယောနိယာ ဇနယိတွာ မာတာ ‘ဇနိကာ’တိ ဝုစ္စတိ၊ ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတော သန္တံ ယေဝ မဂ္ဂံ လုဂ္ဂံ ပလုဂ္ဂံ ဂူဠှံ ပိဟိတံ ပဋိစ္ဆန္နံ အသဉ္စရဏံ ပညာစက္ခုနာ သမ္ပဿမာနော ဥပ္ပါဒေသိ၊ သဉ္စရဏံ အကာသိ၊ တံကာရဏာ အာဟ ‘တထာဂတော၊ ဘိက္ခဝေ၊ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ အနုပ္ပန္နဿ မဂ္ဂဿ ဥပ္ပါဒေတာ’တိ.

‘‘ယထာ ဝါ ပန၊ မဟာရာဇ၊ ကောစိ ပုရိသော ယံ ကိဉ္စိ နဋ္ဌံ ပဿတိ၊ ‘တေန တံ ဘဏ္ဍံ နိဗ္ဗတ္တိတ’န္တိ ဇနော ဝေါဟရတိ၊ ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတော သန္တံ ယေဝ မဂ္ဂံ လုဂ္ဂံ ပလုဂ္ဂံ ဂူဠှံ ပိဟိတံ ပဋိစ္ဆန္နံ အသဉ္စရဏံ ပညာစက္ခုနာ သမ္ပဿမာနော ဥပ္ပါဒေသိ၊ သဉ္စရဏံ အကာသိ၊ တံကာရဏာ အာဟ ‘တထာဂတော၊ ဘိက္ခဝေ၊ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ အနုပ္ပန္နဿ မဂ္ဂဿ ဥပ္ပါဒေတာ’တိ.

‘‘ယထာ ဝါ ပန၊ မဟာရာဇ၊ ကောစိ ပုရိသော ဝနံ သောဓေတွာ ဘူမိံ နီဟရတိ၊ ‘တဿ သာ ဘူမီ’တိ ဇနော ဝေါဟရတိ၊ န စေသာ ဘူမိ တေန ပဝတ္တိတာ၊ တံ ဘူမိံ ကာရဏံ ကတွာ ဘူမိသာမိကော နာမ ဟောတိ၊ ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတော သန္တံ ယေဝ မဂ္ဂံ လုဂ္ဂံ ပလုဂ္ဂံ ဂူဠှံ ပိဟိတံ ပဋိစ္ဆန္နံ အသဉ္စရဏံ ပညာယ သမ္ပဿမာနော ဥပ္ပါဒေသိ၊ သဉ္စရဏံ အကာသိ၊ တံကာရဏာ အာဟ ‘တထာဂတော၊ ဘိက္ခဝေ၊ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ အနုပ္ပန္နဿ မဂ္ဂဿ ဥပ္ပါဒေတာ’’’တိ. ‘‘သာဓု၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဧဝမေတံ တထာ သမ္ပဋိစ္ဆာမီ’’တိ.

မဂ္ဂုပ္ပါဒနပဉှော စတုတ္ထော.

၅. ဗုဒ္ဓအဝိဟေဌကပဉှော

၅. ‘‘ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဘာသိတမ္ပေတံ ဘဂဝတာ ‘ပုဗ္ဗေ ဝါဟံ မနုဿဘူတော သမာနော သတ္တာနံ အဝိဟေဌကဇာတိကော အဟောသိ’န္တိ. ပုန စ ဘဏိတံ ‘လောမသကဿပေါ နာမ ဣသိ သမာနော အနေကသတေ ပါဏေ ဃာတယိတွာ ဝါဇပေယျံ မဟာယညံ ယဇီ’တိ. ယဒိ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဘဂဝတာ ဘဏိတံ ‘ပုဗ္ဗေ ဝါဟံ မနုဿဘူတော သမာနော သတ္တာနံ အဝိဟေဌကဇာတိကော အဟောသိ’န္တိ၊ တေန ဟိ ‘လောမသကဿပေန ဣသိနာ အနေကသတေ ပါဏေ ဃာတယိတွာ ဝါဇပေယျံ မဟာယညံ ယဇိတ’န္တိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစ္ဆာ. ယဒိ ‘လောမသကဿပေန ဣသိနာ အနေကသတေ ပါဏေ ဃာတယိတွာ ဝါဇပေယျံ မဟာယညံ ယဇိတံ’၊ တေန ဟိ ‘ပုဗ္ဗေ ဝါဟံ မနုဿဘူတော သမာနော သတ္တာနံ အဝိဟေဌကဇာတိကော အဟောသိ’န္တိ တမ္ပိ ဝစနံ မိစ္ဆာ. အယမ္ပိ ဥဘတော ကောဋိကော ပဉှော တဝါနုပ္ပတ္တော၊ သော တယာ နိဗ္ဗာဟိတဗ္ဗော’’တိ.

‘‘ဘာသိတမ္ပေတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ ‘ပုဗ္ဗေ ဝါဟံ မနုဿဘူတော သမာနော သတ္တာနံ အဝိဟေဌကဇာတိကော အဟောသိ’န္တိ၊ ‘လောမသကဿပေန ဣသိနာ အနေကသတေ ပါဏေ ဃာတယိတွာ ဝါဇပေယျံ မဟာယညံ ယဇိတံ’၊ တဉ္စ ပန ရာဂဝသေန ဝိသညိနာ၊ နော သစေတနေနာ’’တိ.

‘‘အဋ္ဌိမေ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ပုဂ္ဂလာ ပါဏံ ဟနန္တိ. ကတမေ အဋ္ဌ? ရတ္တော ရာဂဝသေန ပါဏံ ဟနတိ၊ ဒုဋ္ဌော ဒေါသဝသေန ပါဏံ ဟနတိ၊ မူဠှော မောဟဝသေန ပါဏံ ဟနတိ၊ မာနီ မာနဝသေန ပါဏံ ဟနတိ၊ လုဒ္ဓေါ လောဘဝသေန ပါဏံ ဟနတိ၊ အကိဉ္စနော ဇီဝိကတ္ထာယ ပါဏံ ဟနတိ၊ ဗာလော ဟဿဝသေန [အညာဏဝသေန (က. သီ.)] ပါဏံ ဟနတိ၊ ရာဇာ ဝိနယနဝသေန ပါဏံ ဟနတိ. ဣမေ ခေါ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ အဋ္ဌ ပုဂ္ဂလာ ပါဏံ ဟနန္တိ. ပါကတိကံ ယေဝ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဗောဓိသတ္တေန ကတ’’န္တိ. ‘‘န၊ မဟာရာဇ၊ ပါကတိကံ ဗောဓိသတ္တေန ကတံ၊ ယဒိ၊ မဟာရာဇ၊ ဗောဓိသတ္တော ပကတိဘာဝေန ဩနမေယျ မဟာယညံ ယဇိတုံ၊ န ယိမံ ဂါထံ ဘဏေယျ –

‘‘‘သသမုဒ္ဒပရိယာယံ၊ မဟိံ သာဂရကုဏ္ဍလံ၊

န ဣစ္ဆေ သဟ နိန္ဒာယ၊ ဧဝံ သေယှ [သယှ (သီ. ပီ.)] ဝိဇာနဟီ’တိ.

‘‘ဧဝံဝါဒီ၊ မဟာရာဇ၊ ဗောဓိသတ္တော သဟ ဒဿနေန စန္ဒဝတိယာ ရာဇကညာယ ဝိသညီ အဟောသိ ခိတ္တစိတ္တော ရတ္တော ဝိသညိဘူတော အာကုလာကုလော တုရိတတုရိတော တေန ဝိက္ခိတ္တဘန္တလုဠိတစိတ္တေန မဟတိမဟာပသုဃာတဂလရုဟိရသဉ္စယံ ဝါဇပေယျံ မဟာယညံ ယဇိ.

‘‘ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ဥမ္မတ္တကော ခိတ္တစိတ္တော ဇလိတမ္ပိ ဇာတဝေဒံ အက္ကမတိ၊ ကုပိတမ္ပိ အာသီဝိသံ ဂဏှာတိ၊ မတ္တမ္ပိ ဟတ္ထိံ ဥပေတိ၊ သမုဒ္ဒမ္ပိ အတီရဒဿိံ ပက္ခန္ဒတိ၊ စန္ဒနိကမ္ပိ ဩဠိဂလ္လမ္ပိ ဩမဒ္ဒတိ၊ ကဏ္ဋကာဓာနမ္ပိ အဘိရုဟတိ၊ ပပါတေပိ ပတတိ၊ အသုစိမ္ပိ ဘက္ခေတိ၊ နဂ္ဂေါပိ ရထိယာ စရတိ၊ အညမ္ပိ ဗဟုဝိဓံ အကိရိယံ ကရောတိ. ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ဗောဓိသတ္တော သဟ ဒဿနေန စန္ဒဝတိယာ ရာဇကညာယ ဝိသညီ အဟောသိ ခိတ္တစိတ္တော ရတ္တော ဝိသညိဘူတော အာကုလာကုလော တုရိတတုရိတော၊ တေန ဝိက္ခိတ္တဘန္တလုဠိတစိတ္တေန မဟတိမဟာပသုဃာတဂလရုဟိရသဉ္စယံ ဝါဇပေယျံ မဟာယညံ ယဇိ.

‘‘ခိတ္တစိတ္တေန၊ မဟာရာဇ၊ ကတံ ပါပံ ဒိဋ္ဌဓမ္မေပိ န မဟာသာဝဇ္ဇံ ဟောတိ၊ သမ္ပရာယေ ဝိပါကေနပိ နော တထာ. ဣဓ၊ မဟာရာဇ၊ ကောစိ ဥမ္မတ္တကော ဝဇ္ဈမာပဇ္ဇေယျ၊ တဿ တုမှေ ကိံ ဒဏ္ဍံ ဓာရေထာ’’တိ? ‘‘ကော၊ ဘန္တေ၊ ဥမ္မတ္တကဿ ဒဏ္ဍော ဘဝိဿတိ၊ တံ မယံ ပေါထာပေတွာ နီဟရာပေမ၊ ဧသောဝ တဿ ဒဏ္ဍော’’တိ. ‘‘ဣတိ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ဥမ္မတ္တကဿ အပရာဓေ ဒဏ္ဍောပိ န ဘဝတိ၊ တသ္မာ ဥမ္မတ္တကဿ ကတေပိ န ဒေါသော ဘဝတိ သတေကိစ္ဆော. ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ လောမသကဿပေါ ဣသိ သဟ ဒဿနေန စန္ဒဝတိယာ ရာဇကညာယ ဝိသညီ အဟောသိ ခိတ္တစိတ္တော ရတ္တော ဝိသညိဘူတော ဝိသဋပယာတော အာကုလာကုလော တုရိတတုရိတော၊ တေန ဝိက္ခိတ္တဘန္တလုဠိတစိတ္တေန မဟတိမဟာပသုဃာတဂလရုဟိရသဉ္စယံ ဝါဇပေယျံ မဟာယညံ ယဇိ. ယဒါ စ ပန ပကတိစိတ္တော အဟောသိ ပဋိလဒ္ဓဿတိ၊ တဒါ ပုနဒေဝ ပဗ္ဗဇိတွာ ပဉ္စာဘိညာယော နိဗ္ဗတ္တေတွာ ဗြဟ္မလောကူပဂေါ အဟောသီ’’တိ. ‘‘သာဓု၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဧဝမေတံ တထာ သမ္ပဋိစ္ဆာမီ’’တိ.

ဗုဒ္ဓအဝိဟေဌကပဉှော ပဉ္စမော.

၆. ဆဒ္ဒန္တဇောတိပါလာရဗ္ဘပဉှော

၆. ‘‘ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဘာသိတမ္ပေတံ ဘဂဝတာ ဆဒ္ဒန္တော နာဂရာဇာ –

‘‘‘ဝဓိဿမေတန္တိ ပရာမသန္တော၊ ကာသာဝမဒ္ဒက္ခိ ဓဇံ ဣသီနံ၊

ဒုက္ခေန ဖုဋ္ဌဿုဒပါဒိ သညာ၊ အရဟဒ္ဓဇော သဗ္ဘိ အဝဇ္ဈရူပေါ’တိ.

‘‘ပုန စ ဘဏိတံ ‘ဇောတိပါလမာဏဝေါ သမာနော ကဿပံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ မုဏ္ဍကဝါဒေန သမဏကဝါဒေန အသဗ္ဘာဟိ ဖရုသာဟိ ဝါစာဟိ အက္ကောသိ ပရိဘာသီ’တိ. ယဒိ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဗောဓိသတ္တော တိရစ္ဆာနဂတော သမာနော ကာသာဝံ အဘိပူဇယိ၊ တေန ဟိ ‘ဇောတိပါလေန မာဏဝေန ကဿပေါ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ မုဏ္ဍကဝါဒေန သမဏကဝါဒေန အသဗ္ဘာဟိ ဖရုသာဟိ ဝါစာဟိ အက္ကုဋ္ဌော ပရိဘာသိတော’တိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစ္ဆာ. ယဒိ ဇောတိပါလေန မာဏဝေန ကဿပေါ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ မုဏ္ဍကဝါဒေန သမဏကဝါဒေန အသဗ္ဘာဟိ ဖရုသာဟိ ဝါစာဟိ အက္ကုဋ္ဌော ပရိဘာသိတော၊ တေန ဟိ ‘ဆဒ္ဒန္တေန နာဂရာဇေန ကာသာဝံ ပူဇိတ’န္တိ တမ္ပိ ဝစနံ မိစ္ဆာ. ယဒိ တိရစ္ဆာနဂတေန ဗောဓိသတ္တေန ကက္ခဠခရကဋုကဝေဒနံ ဝေဒယမာနေန လုဒ္ဒကေန နိဝတ္ထံ ကာသာဝံ ပူဇိတံ၊ ကိံ မနုဿဘူတော သမာနော ပရိပက္ကဉာဏော ပရိပက္ကာယ ဗောဓိယာ ကဿပံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဒသဗလံ လောကနာယကံ ဥဒိတောဒိတံ ဇလိတဗျာမောဘာသံ ပဝရုတ္တမံ ပဝရရုစိရကာသိကကာသာဝမဘိပါရုတံ ဒိသွာ န ပူဇယိ? အယမ္ပိ ဥဘတော ကောဋိကော ပဉှော တဝါနုပ္ပတ္တော၊ သော တယာ နိဗ္ဗာဟိတဗ္ဗောတိ.

‘‘ဘာသိတမ္ပေတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ ဆဒ္ဒန္တော နာဂရာဇာ ‘ဝဓိဿမေတန္တိ။ပေ။ အဝဇ္ဈရူပေါ’တိ. ဇောတိပါလေန စ မာဏဝေန ကဿပေါ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ မုဏ္ဍကဝါဒေန သမဏကဝါဒေန အသဗ္ဘာဟိ ဖရုသာဟိ ဝါစာဟိ အက္ကုဋ္ဌော ပရိဘာသိတော၊ တဉ္စ ပန ဇာတိဝသေန ကုလဝသေန. ဇောတိပါလော၊ မဟာရာဇ၊ မာဏဝေါ အဿဒ္ဓေ အပ္ပသန္နေ ကုလေ ပစ္စာဇာတော၊ တဿ မာတာပိတရော ဘဂိနိဘာတရော ဒါသိဒါသစေဋကပရိဝါရကမနုဿာ ဗြဟ္မဒေဝတာ ဗြဟ္မဂရုကာ၊ တေ ‘ဗြာဟ္မဏာ ဧဝ ဥတ္တမာ ပဝရာ’တိ အဝသေသေ ပဗ္ဗဇိတေ ဂရဟန္တိ ဇိဂုစ္ဆန္တိ၊ တေသံ တံ ဝစနံ သုတွာ ဇောတိပါလော မာဏဝေါ ဃဋိကာရေန ကုမ္ဘကာရေန သတ္ထာရံ ဒဿနာယ ပက္ကောသိတော ဧဝမာဟ ‘ကိံ ပန တေန မုဏ္ဍကေန သမဏကေန ဒိဋ္ဌေနာ’တိ.

‘‘ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ အမတံ ဝိသမာသဇ္ဇ တိတ္တကံ ဟောတိ၊ ယထာ စ သီတောဒကံ အဂ္ဂိမာသဇ္ဇ ဥဏှံ ဟောတိ၊ ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ဇောတိပါလော မာဏဝေါ အဿဒ္ဓေ အပ္ပသန္နေ ကုလေ ပစ္စာဇာတော၊ သော ကုလဝသေန အန္ဓော ဟုတွာ [သော ကုလဇာတိဝသေန အန္ဓော ဘဝိတွာ (သျာ.)] တထာဂတံ အက္ကောသိ ပရိဘာသိ.

‘‘ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ဇလိတပဇ္ဇလိတော မဟာအဂ္ဂိက္ခန္ဓော သပ္ပဘာသော ဥဒကမာသဇ္ဇ ဥပဟတပ္ပဘာတေဇော သီတလော ကာဠကော ဘဝတိ ပရိပက္ကနိဂ္ဂုဏ္ဍိဖလသဒိသော၊ ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ဇောတိပါလော မာဏဝေါ ပုညဝါ သဒ္ဓေါ ဉာဏဝိပုလသပ္ပဘာသော အဿဒ္ဓေ အပ္ပသန္နေ ကုလေ ပစ္စာဇာတော၊ သော ကုလဝသေန အန္ဓော ဟုတွာ တထာဂတံ အက္ကောသိ ပရိဘာသိ၊ ဥပဂန္တွာ စ ဗုဒ္ဓဂုဏမညာယ စေဋကဘူတော ဝိယ အဟောသိ၊ ဇိနသာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာ အဘိညာ စ သမာပတ္တိယော စ နိဗ္ဗတ္တေတွာ ဗြဟ္မလောကူပဂေါ အဟောသီ’’တိ. ‘‘သာဓု၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဧဝမေတံ တထာ သမ္ပဋိစ္ဆာမီ’’တိ.

ဆဒ္ဒန္တဇောတိပါလာရဗ္ဘပဉှော ဆဋ္ဌော.

၇. ဃဋိကာရပဉှော

၇. ‘‘ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဘာသိတမ္ပေတံ ဘဂဝတာ ‘ဃဋိကာရဿ ကုမ္ဘကာရဿ အာဝေသနံ သဗ္ဗံ တေမာသံ အာကာသစ္ဆဒနံ အဋ္ဌာသိ၊ န ဒေဝေါတိဝဿီ’တိ. ပုန စ ဘဏိတံ ‘ကဿပဿ တထာဂတဿ [ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ (မ. နိ. ၂.၂၈၉)] ကုဋိ ဩဝဿတီ’တိ. ကိဿ ပန၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ တထာဂတဿ ဧဝမုဿန္နကုသလမူလဿ [ဧဝရူပဿ ဥဿန္နကုသလမူလဿ (က.)] ကုဋိ ဩဝဿတိ၊ တထာဂတဿ နာမ သော အာနုဘာဝေါ ဣစ္ဆိတဗ္ဗော? ယဒိ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဃဋိကာရဿ ကုမ္ဘကာရဿ အာဝေသနံ အနောဝဿံ အာကာသစ္ဆဒနံ အဟောသိ၊ တေန ဟိ ‘တထာဂတဿ ကုဋိ ဩဝဿတီ’တိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစ္ဆာ. ယဒိ တထာဂတဿ ကုဋိ ဩဝဿတိ၊ တေန ဟိ ‘ဃဋိကာရဿ ကုမ္ဘကာရဿ အာဝေသနံ အနောဝဿကံ အဟောသိ အာကာသစ္ဆဒန’န္တိ တမ္ပိ ဝစနံ မိစ္ဆာ. အယမ္ပိ ဥဘတော ကောဋိကော ပဉှော တဝါနုပ္ပတ္တော၊ သော တယာ နိဗ္ဗာဟိတဗ္ဗော’’တိ.

‘‘ဘာသိတမ္ပေတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ ‘ဃဋိကာရဿ ကုမ္ဘကာရဿ အာဝေသနံ သဗ္ဗံ တေမာသံ အာကာသစ္ဆဒနံ အဋ္ဌာသိ၊ န ဒေဝေါတိဝဿီ’တိ. ဘဏိတဉ္စ ‘ကဿပဿ တထာဂတဿ ကုဋိ ဩဝဿတီ’တိ. ဃဋိကာရော၊ မဟာရာဇ၊ ကုမ္ဘကာရော သီလဝါ ကလျာဏဓမ္မော ဥဿန္နကုသလမူလော အန္ဓေ ဇိဏ္ဏေ မာတာပိတရော ပေါသေတိ၊ တဿ အသမ္မုခါ အနာပုစ္ဆာယေဝဿ ဃရေ တိဏံ ဟရိတွာ ဘဂဝတော ကုဋိံ ဆာဒေသုံ၊ သော တေန တိဏဟရဏေန အကမ္ပိတံ အသဉ္စလိတံ သုသဏ္ဌိတံ ဝိပုလမသမံ ပီတိံ ပဋိလဘတိ၊ ဘိယျော သောမနဿဉ္စ အတုလံ ဥပ္ပါဒေသိ ‘အဟော ဝတ မေ ဘဂဝါ လောကုတ္တမော သုဝိဿတ္ထော’တိ၊ တေန တဿ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကော ဝိပါကော နိဗ္ဗတ္တော. န ဟိ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတော တာဝတကေန ဝိကာရေန စလတိ.

‘‘ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ သိနေရု ဂိရိရာဇာ အနေကသတသဟဿဝါတသမ္ပဟာရေနပိ န ကမ္ပတိ န စလတိ၊ မဟောဒဓိ ဝရပ္ပဝရသာဂရော အနေကသတနဟုတမဟာဂင်္ဂါသတသဟဿေဟိပိ န ပူရတိ န ဝိကာရမာပဇ္ဇတိ၊ ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတော န တာဝတကေန ဝိကာရေန စလတိ.

‘‘ယံ ပန၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတဿ ကုဋိ ဩဝဿတိ၊ တံ မဟတော ဇနကာယဿ အနုကမ္ပာယ. ဒွေမေ၊ မဟာရာဇ၊ အတ္ထဝသေ သမ္ပဿမာနာ တထာဂတာ သယံ နိမ္မိတံ ပစ္စယံ နပ္ပဋိသေဝန္တိ၊ ‘အယံ အဂ္ဂဒက္ခိဏေယျော သတ္ထာ’တိ ဘဂဝတော ပစ္စယံ ဒတွာ ဒေဝမနုဿာ သဗ္ဗဒုဂ္ဂတိတော ပရိမုစ္စိဿန္တီတိ၊ ဒဿေတွာ ဝုတ္တိံ ပရိယေသန္တီတိ ‘မာ အညေ ဥပဝဒေယျု’န္တိ. ဣမေ ဒွေ အတ္ထဝသေ သမ္ပဿမာနာ တထာဂတာ သယံ နိမ္မိတံ ပစ္စယံ နပ္ပဋိသေဝန္တိ. ယဒိ၊ မဟာရာဇ၊ သက္ကော ဝါ တံ ကုဋိံ အနောဝဿံ ကရေယျ ဗြဟ္မာ ဝါ သယံ ဝါ၊ သာဝဇ္ဇံ ဘဝေယျ တံ ယေဝ ကရဏံ [ကာရဏံ (သီ. ပီ.)] သဒေါသံ သနိဂ္ဂဟံ၊ ဣမေ ဝိဘူတံ [ဝိဘူသံ (သီ. ပီ.)] ကတွာ လောကံ သမ္မောဟေန္တိ အဓိကတံ ကရောန္တီတိ၊ တသ္မာ တံ ကရဏံ ဝဇ္ဇနီယံ. န၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတာ ဝတ္ထုံ ယာစန္တိ၊ တာယ အဝတ္ထုယာစနာယ အပရိဘာသိယာ ဘဝန္တီ’’တိ. ‘‘သာဓု၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဧဝမေတံ တထာ သမ္ပဋိစ္ဆာမီ’’တိ.

ဃဋိကာရပဉှော သတ္တမော.

၈. ဗြာဟ္မဏရာဇဝါဒပဉှော

၈. ‘‘ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဘာသိတမ္ပေတံ တထာဂတေန ‘အဟမသ္မိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဗြာဟ္မဏော ယာစယောဂေါ’တိ. ပုန စ ဘဏိတံ ‘ရာဇာဟမသ္မိ သေလာ’တိ. ယဒိ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဘဂဝတာ ဘဏိတံ ‘အဟမသ္မိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဗြာဟ္မဏော ယာစယောဂေါ’တိ၊ တေန ဟိ ‘ရာဇာဟမသ္မိ သေလာ’တိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစ္ဆာ. ယဒိ တထာဂတေန ဘဏိတံ ‘ရာဇာဟမသ္မိ သေလာ’တိ၊ တေန ဟိ ‘အဟမသ္မိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဗြာဟ္မဏော ယာစယောဂေါ’တိ တမ္ပိ ဝစနံ မိစ္ဆာ. ခတ္တိယော ဝါ ဟိ ဘဝေယျ ဗြာဟ္မဏော ဝါ၊ နတ္ထိ ဧကာယ ဇာတိယာ ဒွေ ဝဏ္ဏာ နာမ၊ အယမ္ပိ ဥဘတော ကောဋိကော ပဉှော တဝါနုပ္ပတ္တော၊ သော တယာ နိဗ္ဗာဟိတဗ္ဗော’’တိ.

‘‘ဘာသိတမ္ပေတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ ‘အဟမသ္မိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဗြာဟ္မဏော ယာစယောဂေါ’တိ၊ ပုန စ ဘဏိတံ ‘ရာဇာဟမသ္မိ သေလာ’တိ၊ တတ္ထ ကာရဏံ အတ္ထိ၊ ယေန ကာရဏေန တထာဂတော ဗြာဟ္မဏော စ ရာဇာ စ ဟောတီ’’တိ.

‘‘ကိံ ပန တံ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ကာရဏံ၊ ယေန ကာရဏေန တထာဂတော ဗြာဟ္မဏော စ ရာဇာ စ ဟောတိ’’? ‘‘သဗ္ဗေ၊ မဟာရာဇ၊ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ တထာဂတဿ ဗာဟိတာ ပဟီနာ အပဂတာ ဗျပဂတာ ဥစ္ဆိန္နာ ခီဏာ ခယံ ပတ္တာ နိဗ္ဗုတာ ဥပသန္တာ၊ တသ္မာ တထာဂတော ‘ဗြာဟ္မဏော’တိ ဝုစ္စတိ.

‘‘ဗြာဟ္မဏော နာမ သံသယမနေကံသံ ဝိမတိပထံ ဝီတိဝတ္တော၊ ဘဂဝါပိ၊ မဟာရာဇ၊ သံသယမနေကံသံ ဝိမတိပထံ ဝီတိဝတ္တော၊ တေန ကာရဏေန တထာဂတော ‘ဗြာဟ္မဏော’တိ ဝုစ္စတိ.

‘‘ဗြာဟ္မဏော နာမ သဗ္ဗဘဝဂတိယောနိနိဿဋော မလရဇဂတဝိပ္ပမုတ္တော အသဟာယော၊ ဘဂဝါပိ၊ မဟာရာဇ၊ သဗ္ဗဘဝဂတိယောနိနိဿဋော မလရဇဂတဝိပ္ပမုတ္တော အသဟာယော၊ တေန ကာရဏေန တထာဂတော ‘ဗြာဟ္မဏော’တိ ဝုစ္စတိ.

‘‘ဗြာဟ္မဏာ နာမ အဂ္ဂသေဋ္ဌဝရပဝရဒိဗ္ဗဝိဟာရဗဟုလော၊ ဘဂဝါပိ၊ မဟာရာဇ၊ အဂ္ဂသေဋ္ဌဝရပဝရဒိဗ္ဗဝိဟာရဗဟုလော၊ တေနာပိ ကပရဏေန တထာဂတော ‘‘ဗြာဟ္မဏော’’တိ ဝုစ္စတိ.

‘‘ဗြာဟ္မဏော နာမ အဇ္ဈယန အဇ္ဈာပန ဒါနပ္ပဋိဂ္ဂဟဏ ဒမ သံယမနိယမပုဗ္ဗမနုသိဋ္ဌိ ပဝေဏိ ဝံသ ဓရဏော၊ ဘဂဝါပိ၊ မဟာရာဇ၊ အဇ္ဈယန အဇ္ဈာပန ဒါနပ္ပဋိဂ္ဂဟဏ ဒမ သံယမ နိယမ ပုဗ္ဗဇိနာစိဏ္ဏ အနုသိဋ္ဌိ ပဝေဏိ ဝံသ ဓရဏော တေနာပိ ကာရဏေန တထာဂတော ‘ဗြာဟ္မဏော’တိ ဝုစ္စတိ.

‘‘ဗြာဟ္မဏော နာမ ဗြဟာသုခဝိဟာရဇ္ဈာနဈာယီ၊ ဘဂဝါပိ၊ မဟာရာဇ၊ ဗြဟာသုခဝိဟာရဇ္ဈာနဈာယီ၊ တေနာပိ ကာရဏေန တထာဂတော ‘ဗြာဟ္မဏော’တိ ဝုစ္စတိ.

‘‘ဗြာဟ္မဏော နာမ သဗ္ဗဘဝါဘဝဂတီသု အဘိဇာတိဝတ္တိတမနုစရိတံ ဇာနာတိ၊ ဘဂဝါပိ၊ မဟာရာဇ၊ သဗ္ဗဘဝါဘဝဂတီသု အဘိဇာတိဝတ္တိတမနုစရိတံ ဇာနာတိ၊ တေနာပိ ကာရဏေန တထာဂတော ‘ဗြာဟ္မဏော’တိ ဝုစ္စတိ.

‘‘ဗြာဟ္မဏောတိ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတော နေတံ နာမံ မာတရာ ကတံ၊ န ပိတရာ ကတံ၊ န ဘာတရာ ကတံ၊ န ဘဂိနိယာ ကတံ၊ န မိတ္တာမစ္စေဟိ ကတံ၊ န ဉာတိသာလောဟိတေဟိ ကတံ၊ န သမဏဗြာဟ္မဏေဟိ ကတံ၊ န ဒေဝတာဟိ ကတံ၊ ဝိမောက္ခန္တိကမေတံ ဗုဒ္ဓါနံ ဘဂဝန္တာနံ နာမံ ဗောဓိယာ ယေဝ မူလေ မာရသေနံ ဝိဓမိတွာ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နေ ပါပကေ အကုသလေ ဓမ္မေ ဗာဟေတွာ သဟ သဗ္ဗညုတဉာဏဿ ပဋိလာဘာ ပဋိလဒ္ဓပါတုဘူတသမုပ္ပန္နမတ္တေ သစ္ဆိကာ ပညတ္တိ ယဒိဒံ ဗြာဟ္မဏောတိ၊ တေန ကာရဏေန တထာဂတော ဝုစ္စတိ ‘ဗြာဟ္မဏော’’’တိ.

‘‘ကေန ပန၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ကာရဏေန တထာဂတော ဝုစ္စတိ ‘ရာဇာ’’’တိ? ‘‘ရာဇာ နာမ၊ မဟာရာဇ၊ ယော ကောစိ ရဇ္ဇံ ကာရေတိ လောကမနုသာသတိ၊ ဘဂဝါပိ၊ မဟာရာဇ၊ ဒသသဟဿိယာ လောကဓာတုယာ ဓမ္မေန ရဇ္ဇံ ကာရေတိ၊ သဒေဝကံ လောကံ သမာရကံ သဗြဟ္မကံ သဿမဏဗြာဟ္မဏိံ ပဇံ သဒေဝမနုဿံ အနုသာသတိ၊ တေနာပိ ကာရဏေန တထာဂတော ဝုစ္စတိ ‘ရာဇာ’တိ.

‘‘ရာဇာ နာမ၊ မဟာရာဇ၊ သဗ္ဗဇနမနုဿေ အဘိဘဝိတွာ နန္ဒယန္တော ဉာတိသံဃံ၊ သောစယန္တော အမိတ္တသံဃံ၊ မဟတိမဟာယသသိရိဟရံ ထိရသာရဒဏ္ဍံ အနူနသတသလာကာလင်္ကတံ ဥဿာပေတိ ပဏ္ဍရဝိမလသေတစ္ဆတ္တံ၊ ဘဂဝါပိ၊ မဟာရာဇ၊ သောစယန္တော မာရသေနံ မိစ္ဆာပဋိပန္နံ၊ နန္ဒယန္တော ဒေဝမနုဿေ သမ္မာပဋိပန္နေ ဒသသဟဿိယာ လောကဓာတုယာ မဟတိမဟာယသသိရိဟရံ ခန္တိထိရသာရဒဏ္ဍံ ဉာဏဝရသတသလာကာလင်္ကတံ ဥဿာပေတိ အဂ္ဂဝရဝိမုတ္တိပဏ္ဍရဝိမလသေတစ္ဆတ္တံ၊ တေနာပိ ကာရဏေန တထာဂတော ဝုစ္စတိ ‘ရာဇာ’တိ.

‘‘ရာဇာ နာမ ဥပဂတသမ္ပတ္တဇနာနံ ဗဟူနမဘိဝန္ဒနီယော ဘဝတိ၊ ဘဂဝါပိ၊ မဟာရာဇ၊ ဥပဂတသမ္ပတ္တဒေဝမနုဿာနံ ဗဟူနမဘိဝန္ဒနီယော၊ တေနာပိ ကာရဏေန တထာဂတော ဝုစ္စတိ ‘ရာဇာ’တိ.

‘‘ရာဇာ နာမ ယဿ ကဿစိ အာရာဓကဿ ပသီဒိတွာ ဝရိတံ ဝရံ ဒတွာ ကာမေန တပ္ပယတိ၊ ဘဂဝါပိ၊ မဟာရာဇ၊ ယဿ ကဿစိ ကာယေန ဝါစာယ မနသာ အာရာဓကဿ ပသီဒိတွာ ဝရိတံ ဝရမနုတ္တရံ သဗ္ဗဒုက္ခပရိမုတ္တိံ ဒတွာ အသေသကာမဝရေန စ တပ္ပယတိ၊ တေနာပိ ကာရဏေန တထာဂတော ဝုစ္စတိ ‘ရာဇာ’တိ.

‘‘ရာဇာ နာမ အာဏံ ဝီတိက္ကမန္တံ ဝိဂရဟတိ ဈာပေတိ [ဇာပေတိ (သီ. ပီ.)] ဓံသေတိ၊ ဘဂဝတောပိ၊ မဟာရာဇ၊ သာသနဝရေ အာဏံ အတိက္ကမန္တော အလဇ္ဇီ မင်္ကုဘာဝေန ဩညာတော ဟီဠိတော ဂရဟိတော ဘဝိတွာ ဝဇ္ဇတိ ဇိနသာသနဝရမှာ၊ တေနာပိ ကာရဏေန တထာဂတော ဝုစ္စတိ ‘ရာဇာ’တိ.

‘‘ရာဇာ နာမ ပုဗ္ဗကာနံ ဓမ္မိကာနံ ရာဇူနံ ပဝေဏိမနုသိဋ္ဌိယာ ဓမ္မာဓမ္မမနုဒီပယိတွာ ဓမ္မေန ရဇ္ဇံ ကာရယမာနော ပိဟယိတော ပိယော ပတ္ထိတော ဘဝတိ ဇနမနုဿာနံ၊ စိရံ ရာဇကုလဝံသံ ဌပယတိ ဓမ္မဂုဏဗလေန၊ ဘဂဝါပိ၊ မဟာရာဇ၊ ပုဗ္ဗကာနံ သယမ္ဘူနံ ပဝေဏိမနုသိဋ္ဌိယာ ဓမ္မာဓမ္မမနုဒီပယိတွာ ဓမ္မေန လောကမနုသာသမာနော ပိဟယိတော ပိယော ပတ္ထိတော ဒေဝမနုဿာနံ စိရံ သာသနံ ပဝတ္တေတိ ဓမ္မဂုဏဗလေန၊ တေနာပိ ကာရဏေန တထာဂတော ဝုစ္စတိ ‘ရာဇာ’တိ. ဧဝမနေကဝိဓံ၊ မဟာရာဇ၊ ကာရဏံ၊ ယေန ကာရဏေန တထာဂတော ဗြာဟ္မဏောပိ ဘဝေယျ ရာဇာပိ ဘဝေယျ၊ သုနိပုဏော ဘိက္ခု ကပ္ပမ္ပိ နော နံ သမ္ပာဒေယျ၊ ကိံ အတိဗဟုံ ဘဏိတေန၊ သံခိတ္တံ သမ္ပဋိစ္ဆိတဗ္ဗ’’န္တိ. ‘‘သာဓု၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဧဝမေတံ တထာ သမ္ပဋိစ္ဆာမီ’’တိ.

ဗြာဟ္မဏရာဇဝါဒပဉှော အဋ္ဌမော.

၉. ဂါထာဘိဂီတဘောဇနကထာပဉှော

၉. ‘‘ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဘာသိတမ္ပေတံ ဘဂဝတာ –

‘‘‘ဂါထာဘိဂီတံ မေ အဘောဇနေယျံ [အဘောဇနီယံ (က.) သု. နိ. ၈၁ ပဿိတဗ္ဗံ]၊ သမ္ပဿတံ ဗြာဟ္မဏ နေသ ဓမ္မာ၊

ဂါထာဘိဂီတံ ပနုဒန္တိ ဗုဒ္ဓါ၊ ဓမ္မေ သတီ ဗြာဟ္မဏ ဝုတ္တိရေသာ’တိ.

‘‘ပုန စ ဘဂဝါ ပရိသာယ ဓမ္မံ ဒေသေန္တော ကထေန္တော အနုပုဗ္ဗိကထံ ပဌမံ တာဝ ဒါနကထံ ကထေတိ၊ ပစ္ဆာ သီလကထံ၊ တဿ ဘဂဝတော သဗ္ဗလောကိဿရဿ ဘာသိတံ သုတွာ ဒေဝမနုဿာ အဘိသင်္ခရိတွာ ဒါနံ ဒေန္တိ၊ တဿ တံ ဥယျောဇိတံ ဒါနံ သာဝကာ ပရိဘုဉ္ဇန္တိ. ယဒိ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဘဂဝတာ ဘဏိတံ ‘ဂါထာဘိဂီတံ မေ အဘောဇနေယျ’န္တိ၊ တေန ဟိ ‘ဘဂဝါ ဒါနကထံ ပဌမံ ကထေတီ’တိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစ္ဆာ. ယဒိ ဒါနကထံ ပဌမံ ကထေတိ၊ တေန ဟိ ‘ဂါထာဘိဂီတံ မေ အဘောဇနေယျ’န္တိ တမ္ပိ ဝစနံ မိစ္ဆာ. ကိံ ကာရဏံ? ယော သော၊ ဘန္တေ၊ ဒက္ခိဏေယျော ဂိဟီနံ ပိဏ္ဍပါတဒါနဿ ဝိပါကံ ကထေတိ၊ တဿ တေ ဓမ္မကထံ သုတွာ ပသန္နစိတ္တာ အပရာပရံ ဒါနံ ဒေန္တိ၊ ယေ တံ ဒါနံ ပရိဘုဉ္ဇန္တိ၊ သဗ္ဗေ တေ ဂါထာဘိဂီတံ ပရိဘုဉ္ဇန္တိ. အယမ္ပိ ဥဘတော ကောဋိကော ပဉှော နိပုဏော ဂမ္ဘီရော တပါနုပ္ပတ္တော၊ သော တယာ နိဗ္ဗာဟိတဗ္ဗော’’တိ.

‘‘ဘာသိတမ္ပေတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ ‘ဂါထာဘိဂီတံ မေ အဘောဇနေယျံ၊ သမ္ပဿတံ ဗြာဟ္မဏ နေသ ဓမ္မော. ဂါထာဘိဂီတံ ပနုဒန္တိ ဗုဒ္ဓါ၊ ဓမ္မေ သတီ ဗြာဟ္မဏ ဝုတ္တိရေသာ’တိ၊ ကထေတိ စ ဘဂဝါ ပဌမံ ဒါနကထံ၊ တဉ္စ ပန ကိရိယံ သဗ္ဗေသံ တထာဂတာနံ ပဌမံ ဒါနကထာယ၊ တတ္ထ စိတ္တံ အဘိရမာပေတွာ ပစ္ဆာ သီလေ နိယောဇေန္တိ. ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ မနုဿာ တရုဏဒါရကာနံ ပဌမံ တာဝ ကီဠာဘဏ္ဍကာနိ ဒေန္တိ. သေယျထိဒံ၊ ဝင်္ကကံ ဃဋိကံ စိင်္ဂုလကံ ပတ္တာဠှကံ ရထကံ ဓနုကံ၊ ပစ္ဆာ တေ သကေ သကေ ကမ္မေ နိယောဇေန္တိ. ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတော ပဌမံ ဒါနကထာယ စိတ္တံ အဘိရမာပေတွာ ပစ္ဆာ သီလေ နိယောဇေတိ.

‘‘ယထာ ဝါ ပန၊ မဟာရာဇ၊ ဘိသက္ကော နာမ အာတုရာနံ ပဌမံ တာဝ စတူဟပဉ္စာဟံ တေလံ ပါယေတိ ဗလကရဏာယ သိနေဟနာယ၊ ပစ္ဆာ ဝိရေစေတိ. ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတော ပဌမံ တာဝ ဒါနကထာယ စိတ္တံ အဘိရမာပေတွာ ပစ္ဆာ သီလေ နိယောဇေတိ. ဒါယကာနံ၊ မဟာရာဇ၊ ဒါနပတီနံ စိတ္တံ မုဒုကံ ဟောတိ မဒ္ဒဝံ သိနိဒ္ဓံ၊ တေန တေ ဒါနသေတုသင်္ကမေန ဒါနနာဝါယ သံသာရသာဂရပါရမနုဂစ္ဆန္တိ၊ တသ္မာ တေသံ ပဌမံ ကမ္မဘူမိမနုသာသတိ၊ န စ ကေနစိ [တေန (သီ. ပီ.)] ဝိညတ္တိမာပဇ္ဇတီ’’တိ.

‘‘ဘန္တေ နာဂသေန၊ ‘ဝိညတ္တိ’န္တိ ယံ ဝဒေသိ၊ ကတိ ပန တာ ဝိညတ္တိယော’’တိ? ‘‘ဒွေမာ၊ မဟာရာဇ၊ ဝိညတ္တိယော ကာယဝိညတ္တိ ဝစီဝိညတ္တိ စာတိ. တတ္ထ အတ္ထိ ကာယဝိညတ္တိ သာဝဇ္ဇာ၊ အတ္ထိ အနဝဇ္ဇာ. အတ္ထိ ဝစီဝိညတ္တိ သာဝဇ္ဇာ၊ အတ္ထိ အနဝဇ္ဇာ.

‘‘ကတမာ ကာယဝိညတ္တိ သာဝဇ္ဇာ? ဣဓေကစ္စော ဘိက္ခု ကုလာနိ ဥပဂန္တွာ အနောကာသေ ဌိတော ဌာနံ ဘဉ္ဇတိ၊ အယံ ကာယဝိညတ္တိ သာဝဇ္ဇာ. တာယ စ ဝိညာပိတံ အရိယာ န ပရိဘုဉ္ဇန္တိ၊ သော စ ပုဂ္ဂလော အရိယာနံ သမယေ ဩညာတော ဟောတိ ဟီဠိတော ခီဠိတော ဂရဟိတော ပရိဘူတော အစိတ္တီကတော၊ ဘိန္နာဇီဝေါတွေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ.

‘‘ပုန စပရံ၊ မဟာရာဇ၊ ဣဓေကစ္စော ဘိက္ခု ကုလာနိ ဥပဂန္တွာ အနောကာသေ ဌိတော ဂလံ ပဏာမေတွာ မောရပေက္ခိတံ ပေက္ခတိ ‘ဧဝံ ဣမေ ပဿန္တီ’တိ၊ တေန စ တေ ပဿန္တိ. အယမ္ပိ ကာယဝိညတ္တိ သာဝဇ္ဇာ. တာယ စ ဝိညာပိတံ အရိယာ န ပရိဘုဉ္ဇန္တိ၊ သော စ ပုဂ္ဂလော အရိယာနံ သမယေ ဩညာတော ဟောတိ ဟီဠိတော ခီဠိတော ဂရဟိတော ပရိဘူတော အစိတ္တီကတော၊ ဘိန္နာဇီဝေါတွေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ.

‘‘ပုန စပရံ၊ မဟာရာဇ၊ ဣဓေကစ္စော ဘိက္ခု ဟနုကာယ ဝါ ဘမုကာယ ဝါ အင်္ဂုဋ္ဌေန ဝါ ဝိညာပေတိ၊ အယမ္ပိ ကာယဝိညတ္တိ သာဝဇ္ဇာ၊ တာယ စ ဝိညာပိတံ အရိယာ န ပရိဘုဉ္ဇန္တိ၊ သော စ ပုဂ္ဂလော အရိယာနံ သမယေ ဩညာတော ဟောတိ ဟီဠိတော ခီဠိတော ဂရဟိတော ပရိဘူတော အစိတ္တီကတော၊ ဘိန္နာဇီဝေါတွေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ.

‘‘ကတမာ ကာယဝိညတ္တိ အနဝဇ္ဇာ? ဣဓ ဘိက္ခု ကုလာနိ ဥပဂန္တွာ သတော သမာဟိတော သမ္ပဇာနော ဌာနေပိ အဋ္ဌာနေပိ ယထာနုသိဋ္ဌိံ ဂန္တွာ ဌာနေ တိဋ္ဌတိ၊ ဒါတုကာမေသု တိဋ္ဌတိ၊ အဒါတုကာမေသု ပက္ကမတိ. အယံ ကာယဝိညတ္တိ အနဝဇ္ဇာ၊ တာယ စ ဝိညာပိတံ အရိယာ ပရိဘုဉ္ဇန္တိ၊ သော စ ပုဂ္ဂလော အရိယာနံ သမယေ ဝဏ္ဏိတော ဟောတိ ထုတော ပသတ္ထော သလ္လေခိတာစာရော၊ ပရိသုဒ္ဓါဇီဝေါတွေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ. ဘာသိတမ္ပေတံ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝတာ ဒေဝါတိဒေဝေန –

‘န ဝေ ယာစန္တိ သပ္ပညာ၊ ဓီရော စ ဝေဒိတုမရဟတိ [အရိယာ ဂရဟန္တိ ယာစနံ (သီ. ပီ.)]၊

ဥဒ္ဒိဿ အရိယာ တိဋ္ဌန္တိ၊ ဧသာ အရိယာန ယာစနာ’တိ.

‘‘ကတမာ ဝစီဝိညတ္တိ သာဝဇ္ဇာ? ဣဓ၊ မဟာရာဇ၊ ဘိက္ခု ဝါစာယ ဗဟုဝိဓံ ဝိညာပေတိ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပ္ပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရံ၊ အယံ ဝစီဝိညတ္တိ သာဝဇ္ဇာ၊ တာယ စ ဝိညာပိတံ အရိယာ န ပရိဘုဉ္ဇန္တိ၊ သော စ ပုဂ္ဂလော အရိယာနံ သမယေ ဩညာတော ဟောတိ ဟီဠိတော ခီဠိတော ဂရဟိတော ပရိဘူတော အစိတ္တီကတော၊ ဘိန္နာဇီဝေါတွေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ.

‘‘ပုန စပရံ၊ မဟာရာဇ၊ ဣဓေကစ္စော ဘိက္ခု ပရေသံ သာဝေန္တော ဧဝံ ဘဏတိ ‘ဣမိနာ မေ အတ္ထော’တိ၊ တာယ စ ဝါစာယ ပရေသံ သာဝိတာယ တဿ လာဘော ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ အယမ္ပိ ဝစီဝိညတ္တိ သာဝဇ္ဇာ၊ တာယ စ ဝိညာပိတံ အရိယာ န ပရိဘုဉ္ဇန္တိ၊ သော စ ပုဂ္ဂလော အရိယာနံ သမယေ ဩညာတော ဟောတိ ဟီဠိတော ခီဠိတော ဂရဟိတော ပရိဘူတော အစိတ္တီကတော၊ ဘိန္နာဇီဝေါတွေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ.

‘‘ပုန စပရံ၊ မဟာရာဇ၊ ဣဓေကစ္စော ဘိက္ခု ဝစီဝိပ္ဖါရေန ပရိသာယ သာဝေတိ ‘ဧဝဉ္စ ဧဝဉ္စ ဘိက္ခူနံ ဒါတဗ္ဗ’န္တိ၊ တဉ္စ တေ ဝစနံ သုတွာ ပရိကိတ္တိတံ အဘိဟရန္တိ၊ အယမ္ပိ ဝစီဝိညတ္တိ သာဝဇ္ဇာ၊ တာယ စ ဝိညာပိတံ အရိယာ န ပရိဘုဉ္ဇန္တိ၊ သော စ ပုဂ္ဂလော အရိယာနံ သမယေ ဩညာတော ဟောတိ ဟီဠိတော ခီဠိတော ဂရဟိတော ပရိဘူတော အစိတ္တီကတော၊ ဘိန္နာဇီဝေါတွေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ.

‘‘နနု၊ မဟာရာဇ၊ ထေရောပိ သာရိပုတ္တော အတ္ထင်္ဂတေ သူရိယေ ရတ္တိဘာဂေ ဂိလာနော သမာနော ထေရေန မဟာမောဂ္ဂလ္လာနေန ဘေသဇ္ဇံ ပုစ္ဆီယမာနော ဝါစံ ဘိန္ဒိ၊ တဿ တေန ဝစီဘေဒေန ဘေသဇ္ဇံ ဥပ္ပဇ္ဇိ. အထ ထေရော သာရိပုတ္တော ‘ဝစီဘေဒေန မေ ဣမံ ဘေသဇ္ဇံ ဥပ္ပန္နံ၊ မာ မေ အာဇီဝေါ ဘိဇ္ဇီ’တိ အာဇီဝဘေဒဘယာ တံ ဘေသဇ္ဇံ ပဇဟိ န ဥပဇီဝိ. ဧဝမ္ပိ ဝစီဝိညတ္တိ သာဝဇ္ဇာ၊ တာယ စ ဝိညာပိတံ အရိယာ န ပရိဘုဉ္ဇန္တိ. သော စ ပုဂ္ဂလော အရိယာနံ သမယေ ဩညာတော ဟောတိ ဟီဠိတော ခီဠိတော ဂရဟိတော ပရိဘူတော အစိတ္တီကတော၊ ဘိန္နာဇီဝေါတွေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ.

‘‘ကတမာ ဝစီဝိညတ္တိ အနဝဇ္ဇာ? ဣဓ၊ မဟာရာဇ၊ ဘိက္ခု သတိ ပစ္စယေ ဘေသဇ္ဇံ ဝိညာပေတိ ဉာတိပဝါရိတေသု ကုလေသု၊ အယံ ဝစီဝိညတ္တိ အနဝဇ္ဇာ၊ တာယ စ ဝိညာပိတံ အရိယာ ပရိဘုဉ္ဇန္တိ၊ သော စ ပုဂ္ဂလော အရိယာနံ သမယေ ဝဏ္ဏိတော ဟောတိ ထောမိတော ပသတ္ထော၊ ပရိသုဒ္ဓါဇီဝေါတွေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ၊ အနုမတော တထာဂတေဟိ အရဟန္တေဟိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေဟိ.

‘‘ယံ ပန၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတော ကသိဘာရဒွါဇဿ ဗြာဟ္မဏဿ ဘောဇနံ ပဇဟိ [ပဇဟတိ (က.)]၊ တံ အာဝေဌနဝိနိဝေဌနကဍ္ဎနနိဂ္ဂဟပ္ပဋိကမ္မေန နိဗ္ဗတ္တိ၊ တသ္မာ တထာဂတော တံ ပိဏ္ဍပါတံ ပဋိက္ခိပိ န ဥပဇီဝီ’’တိ.

‘‘သဗ္ဗကာလံ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ တထာဂတေ ဘုဉ္ဇမာနေ ဒေဝတာ ဒိဗ္ဗံ ဩဇံ ပတ္တေ အာကိရန္တိ၊ ဥဒါဟု ‘သူကရမဒ္ဒဝေ စ မဓုပါယာသေ စာ’တိ ဒွီသု ယေဝ ပိဏ္ဍပါတေသု အာကိရိံသူ’’တိ? ‘‘သဗ္ဗကာလံ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတေ ဘုဉ္ဇမာနေ ဒေဝတာ ဒိဗ္ဗံ ဩဇံ ဂဟေတွာ ဥပတိဋ္ဌိတွာ ဥဒ္ဓဋုဒ္ဓဋေ အာလောပေ အာကိရန္တိ.

‘‘ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ရညော သူဒေါ ရညော ဘုဉ္ဇန္တဿ သူပံ ဂဟေတွာ ဥပတိဋ္ဌိတွာ ကဗဠေ ကဗဠေ သူပံ အာကိရတိ၊ ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ သဗ္ဗကာလံ တထာဂတေ ဘုဉ္ဇမာနေ ဒေဝတာ ဒိဗ္ဗံ ဩဇံ ဂဟေတွာ ဥပတိဋ္ဌိတွာ ဥဒ္ဓဋုဒ္ဓဋေ အာလောပေ ဒိဗ္ဗံ ဩဇံ အာကိရန္တိ. ဝေရဉ္ဇာယမ္ပိ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတဿ သုက္ခယဝပုလကေ [သုက္ခယဝမူလကေ (က.)] ဘုဉ္ဇမာနဿ ဒေဝတာ ဒိဗ္ဗေန ဩဇေန တေမယိတွာ တေမယိတွာ ဥပသံဟရိံသု၊ တေန တထာဂတဿ ကာယော ဥပစိတော အဟောသီ’’တိ. ‘‘လာဘာ ဝတ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ တာသံ ဒေဝတာနံ၊ ယာ တထာဂတဿ သရီရပ္ပဋိဇဂ္ဂနေ သတတံ သမိတံ ဥဿုက္ကမာပန္နာ. သာဓု၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဧဝမေတံ တထာ သမ္ပဋိစ္ဆာမီ’’တိ.

ဂါထာဘိဂီတဘောဇနကထာပဉှော နဝမော.

၁၀. ဓမ္မဒေသနာယ အပ္ပေါဿုက္ကပဉှော

၁၀. ‘‘ဘန္တေ နာဂသေန၊ တုမှေ ဘဏထ ‘တထာဂတေန စတူဟိ စ အသင်္ချေယျေဟိ ကပ္ပါနံ သတသဟဿေန စ ဧတ္ထန္တရေ သဗ္ဗညုတဉာဏံ ပရိပါစိတံ မဟတော ဇနကာယဿ သမုဒ္ဓရဏာယာ’တိ. ပုန စ ‘သဗ္ဗညုတံ ပတ္တဿ အပ္ပေါဿုက္ကတာယ စိတ္တံ နမိ၊ နော ဓမ္မဒေသနာယာ’တိ.

‘‘ယထာ နာမ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဣဿာသော ဝါ ဣဿာသန္တေဝါသီ ဝါ ဗဟုကေ ဒိဝသေ သင်္ဂါမတ္ထာယ ဥပါသနံ သိက္ခိတွာ သမ္ပတ္တေ မဟာယုဒ္ဓေ ဩသက္ကေယျ၊ ဧဝမေဝ ခေါ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ တထာဂတေန စတူဟိ စ အသင်္ချေယျေဟိ ကပ္ပါနံ သတသဟဿေန စ ဧတ္ထန္တရေ သဗ္ဗညုတဉာဏံ ပရိပါစေတွာ မဟတော ဇနကာယဿ သမုဒ္ဓရဏာယ သဗ္ဗညုတံ ပတ္တေန ဓမ္မဒေသနာယ ဩသက္ကိတံ.

‘‘ယထာ ဝါ ပန၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ မလ္လော ဝါ မလ္လန္တေဝါသီ ဝါ ဗဟုကေ ဒိဝသေ နိဗ္ဗုဒ္ဓံ သိက္ခိတွာ သမ္ပတ္တေ မလ္လယုဒ္ဓေ ဩသက္ကေယျ၊ ဧဝမေဝ ခေါ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ တထာဂတေန စတူဟိ စ အသင်္ချေယျေဟိ ကပ္ပါနံ သတသဟဿေန စ ဧတ္ထန္တရေ သဗ္ဗညုတဉာဏံ ပရိပါစေတွာ မဟတော ဇနကာယဿ သမုဒ္ဓရဏာယ သဗ္ဗညုတံ ပတ္တေန ဓမ္မဒေသနာယ ဩသက္ကိတံ.

‘‘ကိံ နု ခေါ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ တထာဂတေန ဘယာ ဩသက္ကိတံ၊ ဥဒါဟု အပါကဋတာယ ဩသက္ကိတံ၊ ဥဒါဟု ဒုဗ္ဗလတာယ ဩသက္ကိတံ၊ ဥဒါဟု အသဗ္ဗညုတာယ ဩသက္ကိတံ၊ ကိံ တတ္ထ ကာရဏံ၊ ဣင်္ဃ မေ တွံ ကာရဏံ ဗြူဟိ ကင်္ခါဝိတရဏာယ. ယဒိ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ တထာဂတေန စတူဟိ စ အသင်္ချေယျေဟိ ကပ္ပါနံ သတသဟဿေန စ ဧတ္ထန္တရေ သဗ္ဗညုတဉာဏံ ပရိပါစိတံ မဟတော ဇနကာယဿ သမုဒ္ဓရဏာယ၊ တေန ဟိ ‘သဗ္ဗညုတံ ပတ္တဿ အပ္ပေါဿုက္ကတာယ စိတ္တံ နမိ၊ နော ဓမ္မဒေသနာယာ’တိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစ္ဆာ. ယဒိ သဗ္ဗညုတံ ပတ္တဿ အပ္ပေါဿုက္ကတာယ စိတ္တံ နမိ နော ဓမ္မဒေသနာယ၊ တေန ဟိ ‘တထာဂတေန စတူဟိ စ အသင်္ချေယျေတိ ကပ္ပါနံ သတသဟဿေန စ ဧတ္ထန္တရေ သဗ္ဗညုတဉာဏံ ပရိပါစိတံ မဟတော ဇနကာယဿ သမုဒ္ဓရဏာယာ’တိ တမ္ပိ ဝစနံ မိစ္ဆာ. အယမ္ပိ ဥဘတော ကောဋိကော ပဉှော ဂမ္ဘီရော ဒုန္နိဗ္ဗေဌော တဝါနုပ္ပတ္တော၊ သော တယာ နိဗ္ဗာဟိတဗ္ဗော’’တိ.

‘‘ပရိပါစိတဉ္စ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတေန စတူဟိ စ အသင်္ချေယျေဟိ ကပ္ပါနံ သတသဟဿေန စ ဧတ္ထန္တရေ သဗ္ဗညုတဉာဏံ မဟတော ဇနကာယဿ သမုဒ္ဓရဏာယ၊ ပတ္တသဗ္ဗညုတဿ စ အပ္ပေါဿုက္ကတာယ စိတ္တံ နမိ၊ နော ဓမ္မဒေသနာယ. တဉ္စ ပန ဓမ္မဿ ဂမ္ဘီရနိပုဏဒုဒ္ဒသဒုရနုဗောဓသုခုမဒုပ္ပဋိဝေဓတံ သတ္တာနဉ္စ အာလယာရာမတံ သက္ကာယဒိဋ္ဌိယာ ဒဠှသုဂ္ဂဟိတတဉ္စ ဒိသွာ ‘ကိံ နု ခေါ၊ ကထံ နု ခေါ’တိ အပ္ပေါဿုက္ကတာယ စိတ္တံ နမိ၊ နော ဓမ္မဒေသနာယ၊ သတ္တာနံ ပဋိဝေဓစိန္တနမာနသံ ယေဝေတံ.

‘‘ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ဘိသက္ကော သလ္လကတ္တော အနေကဗျာဓိပရိပီဠိတံ နရံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝံ စိန္တယတိ ‘ကေန နု ခေါ ဥပက္ကမေန ကတမေန ဝါ ဘေသဇ္ဇေန ဣမဿ ဗျာဓိ ဝူပသမေယျာ’တိ၊ ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတဿ သဗ္ဗကိလေသဗျာဓိပရိပီဠိတံ ဇနံ ဓမ္မဿ စ ဂမ္ဘီရနိပုဏဒုဒ္ဒသဒုရနုဗောဓသုခုမဒုပ္ပဋိဝေဓတံ ဒိသွာ ‘ကိံ နု ခေါ၊ ကထံ နု ခေါ’တိ အပ္ပေါဿုက္ကတာယ စိတ္တံ နမိ၊ နော ဓမ္မဒေသနာယ၊ သတ္တာနံ ပဋိဝေဓစိန္တနမာနသံ ယေဝေတံ.

‘‘ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ရညော ခတ္တိယဿ မုဒ္ဓါဝသိတ္တဿ ဒေါဝါရိကအနီကဋ္ဌပါရိသဇ္ဇနေဂမဘဋဗလ [ဗလတ္ထ (သီ. ပီ.)] အမစ္စရာဇညရာဇူပဇီဝိနေ ဇနေ ဒိသွာ ဧဝံ စိတ္တမုပ္ပဇ္ဇေယျ ‘ကိံ နု ခေါ၊ ကထံ နု ခေါ ဣမေ သင်္ဂဏှိဿာမီ’တိ၊ ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတဿ ဓမ္မဿ ဂမ္ဘီရနိပုဏဒုဒ္ဒသဒုရနုဗောဓသုခုမဒုပ္ပဋိဝေဓတံ သတ္တာနဉ္စ အာလယာရာမတံ သက္ကာယဒိဋ္ဌိယာ ဒဠှသုဂ္ဂဟိတတဉ္စ ဒိသွာ ‘ကိံ နု ခေါ၊ ကထံ နု ခေါ’တိ အပ္ပေါဿုက္ကတာယ စိတ္တံ နမိ၊ နော ဓမ္မဒေသနာယ၊ သတ္တာနံ ပဋိဝေဓစိန္တနမာနသံ ယေဝေတံ.

‘‘အပိ စ၊ မဟာရာဇ၊ သဗ္ဗေသံ တထာဂတာနံ ဓမ္မတာ ဧသာ၊ ယံ ဗြဟ္မုနာ အာယာစိတာ ဓမ္မံ ဒေသေန္တိ. တတ္ထ ပန ကိံ ကာရဏံ? ယေ တေန သမယေန မနုဿာ တာပသပရိဗ္ဗာဇကာ သမဏဗြာဟ္မဏာ၊ သဗ္ဗေတေ ဗြဟ္မဒေဝတာ ဟောန္တိ ဗြဟ္မဂရုကာ ဗြဟ္မပရာယဏာ၊ တသ္မာ တဿ ဗလဝတော ယသဝတော ဉာတဿ ပညာတဿ ဥတ္တရဿ အစ္စုဂ္ဂတဿ ဩနမနေန သဒေဝကော လောကော ဩနမိဿတိ ဩကပ္ပေဿတိ အဓိမုစ္စိဿတီတိ ဣမိနာ စ၊ မဟာရာဇ၊ ကာရဏေန တထာဂတာ ဗြဟ္မုနာ အာယာစိတာ ဓမ္မံ ဒေသေန္တိ.

‘‘ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ကောစိ ရာဇာ ဝါ ရာဇမဟာမတ္တော ဝါ ယဿ ဩနမတိ အပစိတိံ ကရောတိ၊ ဗလဝတရဿ တဿ ဩနမနေန အဝသေသာ ဇနတာ ဩနမတိ အပစိတိံ ကရောတိ၊ ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ဗြဟ္မေ ဩနမိတေ တထာဂတာနံ သဒေဝကော လောကော ဩနမိဿတိ၊ ပူဇိတပူဇကော မဟာရာဇ၊ လောကော၊ တသ္မာ သော ဗြဟ္မာ သဗ္ဗေသံ တထာဂတာနံ အာယာစတိ ဓမ္မဒေသနာယ၊ တေန စ ကာရဏေန တထာဂတာ ဗြဟ္မုနာ အာယာစိတာ ဓမ္မံ ဒေသေန္တီ’’တိ. ‘‘သာဓု၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ သုနိဗ္ဗေဌိတော ပဉှော၊ အတိဘဒြကံ ဝေယျာကရဏံ၊ ဧဝမေတံ တထာ သမ္ပဋိစ္ဆာမီ’’တိ.

ဓမ္မဒေသနာယ အပ္ပေါဿုက္ကပဉှော ဒသမော.

၁၁. အာစရိယာနာစရိယပဉှော

၁၁. ‘‘ဘန္တေ၊ နာဂသေန၊ ဘာသိတမ္ပေတံ ဘဂဝတာ –

‘‘‘န မေ အာစရိယော အတ္ထိ၊ သဒိသော မေ န ဝိဇ္ဇတိ၊

သဒေဝကသ္မိံ လောကသ္မိံ၊ နတ္ထိ မေ ပဋိပုဂ္ဂလော’တိ [မဟာဝ. ၁၁].

‘‘ပုန စ ဘဏိတံ ‘ဣတိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အာဠာရော ကာလာမော အာစရိယော မေ သမာနော အန္တေဝါသိံ မံ သမာနံ အတ္တနာ သမသမံ ဌပေသိ၊ ဥဠာရာယ စ မံ ပူဇာယ ပူဇေသီ’တိ. ယဒိ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ တထာဂတေန ဘဏိတံ ‘န မေ အာစရိယော အတ္ထိ၊ သဒိသော မေ န ဝိဇ္ဇတိ. သဒေဝကသ္မိံ လောကသ္မိံ၊ နတ္ထိ မေ ပဋိပုဂ္ဂလော’တိ၊ တေန ဟိ ‘ဣတိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အာဠာရော ကာလာမော အာစရိယော မေ သမာနော အန္တေဝါသိံ မံ သမာနံ အတ္တနာ သမသမံ ဌပေသီ’တိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစ္ဆာ. ယဒိ တထာဂတေန ဘဏိတံ ‘ဣတိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အာဠာရော ကာလာမော အာစရိယော မေ သမာနော အန္တေဝါသိံ မံ သမာနံ အတ္တနာ သမသမံ ဌပေသီ’တိ၊ တေန ဟိ ‘န မေ အာစရိယော အတ္ထိ၊ သဒိသော မေ န ဝိဇ္ဇတိ. သဒေဝကသ္မိံ လောကသ္မိံ၊ နတ္ထိ မေ ပဋိပုဂ္ဂလော’တိ တမ္ပိ ဝစနံ မိစ္ဆာ. အယမ္ပိ ဥဘတော ကောဋိကော ပဉှော တဝါနုပ္ပတ္တော၊ သော တယာ နိဗ္ဗာဟိတဗ္ဗော’’တိ.

‘‘ဘာသိတမ္ပေတံ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတေန ‘န မေ အာစရိယော အတ္ထိ၊ သဒိသော မေ န ဝိဇ္ဇတိ. သဒေဝကသ္မိံ လောကသ္မိံ၊ နတ္ထိ မေ ပဋိပုဂ္ဂလော’တိ၊ ဘဏိတဉ္စ ‘ဣတိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အာဠာရော ကာလာမော အာစရိယော မေ သမာနော အန္တေဝါသိံ မံ သမာနံ အတ္တနာ သမသမံ ဌပေသိ၊ ဥဠာရာယ စ မံ ပူဇာယ ပူဇေသီ’တိ.

‘‘တဉ္စ ပန ဝစနံ ပုဗ္ဗေဝ သမ္ဗောဓာ အနဘိသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဗောဓိသတ္တဿေဝ သတော အာစရိယဘာဝံ သန္ဓာယ ဘာသိတံ.

‘ပဉ္စိမေ၊ မဟာရာဇ၊ ပုဗ္ဗေဝ သမ္ဗောဓာ အနဘိသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဗောဓိသတ္တဿ သတော အာစရိယာ၊ ယေဟိ အနုသိဋ္ဌော ဗောဓိသတ္တော တတ္ထ တတ္ထ ဒိဝသံ ဝီတိနာမေသိ. ကတမေ ပဉ္စ? ယေ တေ၊ မဟာရာဇ၊ အဋ္ဌ ဗြာဟ္မဏာ ဇာတမတ္တေ ဗောဓိသတ္တေ လက္ခဏာနိ ပရိဂ္ဂဏှိံသု၊ သေယျထီဒံ၊ ရာမော ဓဇော လက္ခဏော မန္တီ ယညော သုယာမော သုဘောဇော သုဒတ္တောတိ. တေ တဿ သောတ္ထိံ ပဝေဒယိတွာ ရက္ခာကမ္မံ အကံသု၊ တေ စ ပဌမံ အာစရိယာ.

‘‘ပုန စပရံ၊ မဟာရာဇ၊ ဗောဓိသတ္တဿ ပိတာ သုဒ္ဓေါဒနော ရာဇာ ယံ တေန သမယေန အဘိဇာတံ ဥဒိစ္စဇာတိမန္တံ ပဒကံ ဝေယျာကရဏံ ဆဠင်္ဂဝန္တံ သဗ္ဗမိတ္တံ နာမ ဗြာဟ္မဏံ ဥပနေတွာ သောဝဏ္ဏေန ဘိင်္ဂါရေန [ဘိင်္ကာရေန (သီ. ပီ.)] ဥဒကံ ဩဏောဇေတွာ ‘ဣမံ ကုမာရံ သိက္ခာပေဟီ’တိ အဒါသိ၊ အယံ ဒုတိယော အာစရိယော.

‘‘ပုန စပရံ၊ မဟာရာဇ၊ ယာ သာ ဒေဝတာ ဗောဓိသတ္တံ သံဝေဇေသီ၊ ယဿာ ဝစနံ သုတွာ ဗောဓိသတ္တော သံဝိဂ္ဂေါ ဥဗ္ဗိဂ္ဂေါ တသ္မိံ ယေဝ ခဏေ နေက္ခမ္မံ နိက္ခမိတွာ ပဗ္ဗဇိ၊ အယံ တတိယော အာစရိယော.

‘‘ပုန စပရံ၊ မဟာရာဇ၊ အာဠာရော ကာလာမော အာကိဉ္စညာယတနဿ ပရိကမ္မံ အာစိက္ခိ၊ အယံ စတုတ္ထော အာစရိယော.

‘‘ပုန စပရံ၊ မဟာရာဇ၊ ဥဒကော ရာမပုတ္တော နေဝသညာနာသညာယတနဿ ပရိကမ္မံ အာစိက္ခိ [အာစိက္ခတိ (က.)]၊ အယံ ပဉ္စမော အာစရိယော. ဣမေ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ပုဗ္ဗေဝ သမ္ဗောဓာ အနဘိသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဗောဓိသတ္တဿ သတော ပဉ္စ အာစရိယာ. တေ စ ပန အာစရိယာ လောကိယေ ဓမ္မေ. ဣမသ္မိဉ္စ ပန၊ မဟာရာဇ၊ လောကုတ္တရေ ဓမ္မေ သဗ္ဗညုတဉာဏပ္ပဋိဝေဓာယ နတ္ထိ တထာဂတဿ အနုတ္တရော အနုသာသကော၊ သယမ္ဘူ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတော အနာစရိယကော၊ တသ္မာ ကာရဏာ တထာဂတေန ဘဏိတံ ‘န မေ အာစရိယော အတ္ထိ၊ သဒိသော မေ န ဝိဇ္ဇတိ. သဒေဝကသ္မိံ လောကသ္မိံ၊ နတ္ထိ မေ ပဋိပုဂ္ဂလော’တိ. ‘‘သာဓု၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဧဝမေတံ တထာ သမ္ပဋိစ္ဆာမီ’’တိ.

အာစရိယာနာစရိယပဉှော ဧကာဒသမော.

သန္ထဝဝဂ္ဂေါ ပဉ္စမော.

ဣမသ္မိံ ဝဂ္ဂေ ဧကာဒသ ပဉှော.

မေဏ္ဍကပဉှော နိဋ္ဌိတော.