၃. ဒေဝဒတ္တပဗ္ဗဇ္ဇပဉှော

၃. ‘‘ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဒေဝဒတ္တော ကေန ပဗ္ဗာဇိတော’’တိ? ‘‘ဆ ယိမေ၊ မဟာရာဇ၊ ခတ္တိယကုမာရာ ဘဒ္ဒိယော စ အနုရုဒ္ဓေါ စ အာနန္ဒော စ ဘဂု စ ကိမိလော [ကိမ္ဗိလော (သီ. ပီ.) မ. နိ. ၂.၁၆၆ ပဿိတဗ္ဗံ] စ ဒေဝဒတ္တော စ ဥပါလိကပ္ပကော သတ္တမော အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေ သတ္ထရိ သကျကုလာနန္ဒဇနနေ ဘဂဝန္တံ အနုပဗ္ဗဇန္တာ နိက္ခမိံသု၊ တေ ဘဂဝါ ပဗ္ဗာဇေသီ’’တိ. ‘‘နနု၊ ဘန္တေ၊ ဒေဝဒတ္တေန ပဗ္ဗဇိတွာ သံဃော ဘိန္နော’’တိ? ‘‘အာမ၊ မဟာရာဇ၊ ဒေဝဒတ္တေန ပဗ္ဗဇိတွာ သံဃော ဘိန္နော၊ န ဂိဟီ သံဃံ ဘိန္ဒတိ၊ န ဘိက္ခုနီ၊ န သိက္ခမာနာ၊ န သာမဏေရော၊ န သာမဏေရီ သံဃံ ဘိန္ဒတိ၊ ဘိက္ခု ပကတတ္တော သမာနသံဝါသကော သမာနသီမာယံ ဌိတော သံဃံ ဘိန္ဒတီတိ. သံဃဘေဒကော၊ ဘန္တေ၊ ပုဂ္ဂလော ကိံ ကမ္မံ ဖုသတီ’’တိ? ‘‘ကပ္ပဋ္ဌိတိကံ၊ မဟာရာဇ၊ ကမ္မံ ဖုသတီ’’တိ.

‘‘ကိံ ပန၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဗုဒ္ဓေါ ဇာနာတိ ‘ဒေဝဒတ္တော ပဗ္ဗဇိတွာ သံဃံ ဘိန္ဒိဿတိ၊ သံဃံ ဘိန္ဒိတွာ ကပ္ပံ နိရယေ ပစ္စိဿတီ’’’တိ? ‘‘အာမ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတော ဇာနာတိ ‘ဒေဝဒတ္တော ပဗ္ဗဇိတွာ သံဃံ ဘိန္ဒိဿတိ၊ သံဃံ ဘိန္ဒိတွာ ကပ္ပံ နိရယေ ပစ္စိဿတီ’’’တိ. ‘‘ယဒိ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဗုဒ္ဓေါ ဇာနာတိ ‘ဒေဝဒတ္တော ပဗ္ဗဇိတွာ သံဃံ ဘိန္ဒိဿတိ၊ သံဃံ ဘိန္ဒိတွာ ကပ္ပံ နိရယေ ပစ္စိဿတီ’တိ၊ တေန ဟိ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဗုဒ္ဓေါ ကာရုဏိကော အနုကမ္ပကော ဟိတေသီ သဗ္ဗသတ္တာနံ အဟိတံ အပနေတွာ ဟိတမုပဒဟတီတိ ယံ ဝစနံ၊ တံ မိစ္ဆာ. ယဒိ တံ အဇာနိတွာ ပဗ္ဗာဇေသိ၊ တေန ဟိ ဗုဒ္ဓေါ အသဗ္ဗညူတိ၊ အယမ္ပိ ဥဘတော ကောဋိကော ပဉှော တဝါနုပ္ပတ္တော၊ ဝိဇဋေဟိ ဧတံ မဟာဇဋံ၊ ဘိန္ဒ ပရာပဝါဒံ၊ အနာဂတေ အဒ္ဓါနေ တယာ သဒိသာ ဗုဒ္ဓိမန္တော ဘိက္ခူ ဒုလ္လဘာ ဘဝိဿန္တိ၊ ဧတ္ထ တဝ ဗလံ ပကာသေဟီ’’တိ.

‘‘ကာရုဏိကော၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝါ သဗ္ဗညူ စ၊ ကာရုညေန၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝါ သဗ္ဗညုတဉာဏေန ဒေဝဒတ္တဿ ဂတိံ ဩလောကေန္တော အဒ္ဒသ ဒေဝဒတ္တံ အာပါယိကံ ကမ္မံ [အပရာပရိယကမ္မံ (သီ. သျာ. ပီ.)] အာယူဟိတွာ အနေကာနိ ကပ္ပကောဋိသတသဟဿာနိ နိရယေန နိရယံ ဝိနိပါတေန ဝိနိပါတံ ဂစ္ဆန္တံ၊ တံ ဘဂဝါ သဗ္ဗညုတဉာဏေန ဇာနိတွာ ဣမဿ အပရိယန္တကတံ ကမ္မံ မမ သာသနေ ပဗ္ဗဇိတဿ ပရိယန္တကတံ ဘဝိဿတိ၊ ပုရိမံ ဥပါဒါယ ပရိယန္တကတံ ဒုက္ခံ ဘဝိဿတိ၊ အပဗ္ဗဇိတောပိ အယံ မောဃပုရိသော ကပ္ပဋ္ဌိယမေဝ ကမ္မံ အာယူဟိဿတီတိ ကာရုညေန ဒေဝဒတ္တံ ပဗ္ဗာဇေသီ’’တိ.

‘‘တေန ဟိ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဗုဒ္ဓေါ ဝဓိတွာ တေလေန မက္ခေတိ၊ ပပါတေ ပါတေတွာ ဟတ္ထံ ဒေတိ၊ မာရေတွာ ဇီဝိတံ ပရိယေသတိ၊ ယံ သော ပဌမံ ဒုက္ခံ ဒတွာ ပစ္ဆာ သုခံ ဥပဒဟတီ’’တိ? ‘‘ဝဓေတိပိ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတော သတ္တာနံ ဟိတဝသေန၊ ပါတေတိပိ သတ္တာနံ ဟိတဝသေန၊ မာရေတိပိ သတ္တာနံ ဟိတဝသေန၊ ဝဓိတွာပိ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတော သတ္တာနံ ဟိတမေဝ ဥပဒဟတိ၊ ပါတေတွာပိ သတ္တာနံ ဟိတမေဝ ဥပဒဟတိ၊ မာရေတွာပိ သတ္တာနံ ဟိတမေဝ ဥပဒဟတိ. ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ မာတာပိတရော နာမ ဝဓိတွာပိ ပါတယိတွာပိ ပုတ္တာနံ ဟိတမေဝ ဥပဒဟန္တိ၊ ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတော ဝဓေတိပိ သတ္တာနံ ဟိတဝသေန၊ ပါတေတိပိ သတ္တာနံ ဟိတဝသေန၊ မာရေတိပိ သတ္တာနံ ဟိတဝသေန၊ ဝဓိတွာပိ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတော သတ္တာနံ ဟိတမေဝ ဥပဒဟတိ၊ ပါတေတွာပိ သတ္တာနံ ဟိတမေဝ ဥပဒဟတိ၊ မာရေတွာပိ သတ္တာနံ ဟိတမေဝ ဥပဒဟတိ၊ ယေန ယေန ယောဂေန သတ္တာနံ ဂုဏဝုဍ္ဎိ ဟောတိ၊ တေန တေန ယောဂေန သဗ္ဗသတ္တာနံ ဟိတမေဝ ဥပဒဟတိ. သစေ၊ မဟာရာဇ၊ ဒေဝဒတ္တော န ပဗ္ဗာဇေယျ၊ ဂိဟိဘူတော သမာနော နိရယသံဝတ္တနိကံ ဗဟုံ ပါပကမ္မံ ကတွာ အနေကာနိ ကပ္ပကောဋိသတသဟဿာနိ နိရယေန နိရယံ ဝိနိပါတေန ဝိနိပါတံ ဂစ္ဆန္တော ဗဟုံ ဒုက္ခံ ဝေဒယိဿတိ၊ တံ ဘဂဝါ ဇာနမာနော ကာရုညေန ဒေဝဒတ္တံ ပဗ္ဗာဇေသိ၊ ‘မမ သာသနေ ပဗ္ဗဇိတဿ ဒုက္ခံ ပရိယန္တကတံ ဘဝိဿတီ’တိ ကာရုညေန ဂရုကံ ဒုက္ခံ လဟုကံ အကာသိ.

‘‘ယထာ ဝါ၊ မဟာရာဇ၊ ဓနယသသိရိဉာတိဗလေန ဗလဝါ ပုရိသော အတ္တနော ဉာတိံ ဝါ မိတ္တံ ဝါ ရညာ ဂရုကံ ဒဏ္ဍံ ဓာရေန္တံ အတ္တနော ဗဟုဝိဿတ္ထဘာဝေန သမတ္ထတာယ ဂရုကံ ဒဏ္ဍံ လဟုကံ အကာသိ၊ ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝါ ဗဟူနိ ကပ္ပကောဋိသတသဟဿာနိ ဒုက္ခံ ဝေဒယမာနံ ဒေဝဒတ္တံ ပဗ္ဗာဇေတွာ သီလသမာဓိပညာဝိမုတ္တိဗလသမတ္ထဘာဝေန ဂရုကံ ဒုက္ခံ လဟုကံ အကာသိ.

‘‘ယထာ ဝါ ပန၊ မဟာရာဇ၊ ကုသလော ဘိသက္ကော သလ္လကတ္တော ဂရုကံ ရောဂံ ဗလဝေါသဓဗလေန လဟုကံ ကရောတိ၊ ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ဗဟူနိ ကပ္ပကောဋိသတသဟဿာနိ ဒုက္ခံ ဝေဒယမာနံ ဒေဝဒတ္တံ ဘဂဝါ ရောဂညုတာယ ပဗ္ဗာဇေတွာ ကာရုညဗလော ပတ္ထဒ္ဓဓမ္မောသဓဗလေန ဂရုကံ ဒုက္ခံ လဟုကံ အကာသိ. အပိ နု ခေါ သော၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝါ ဗဟုဝေဒနီယံ ဒေဝဒတ္တံ အပ္ပဝေဒနီယံ ကရောန္တော ကိဉ္စိ အပုညံ အာပဇ္ဇေယျာ’’တိ? ‘‘န ကိဉ္စိ၊ ဘန္တေ၊ အပုညံ အာပဇ္ဇေယျ အန္တမသော ဂဒ္ဒူဟနမတ္တမ္ပီ’’တိ. ‘‘ဣမမ္ပိ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ကာရဏံ အတ္ထတော သမ္ပဋိစ္ဆ၊ ယေန ကာရဏေန ဘဂဝါ ဒေဝဒတ္တံ ပဗ္ဗာဇေသိ.

‘‘အပရမ္ပိ၊ မဟာရာဇ၊ ဥတ္တရိံ ကာရဏံ သုဏောဟိ၊ ယေန ကာရဏေန ဘဂဝါ ဒေဝဒတ္တံ ပဗ္ဗာဇေသိ. ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ စောရံ အာဂုစာရိံ ဂဟေတွာ ရညော ဒဿေယျုံ၊ ‘အယံ ခေါ၊ ဒေဝ၊ စောရော အာဂုစာရီ၊ ဣမဿ ယံ ဣစ္ဆသိ၊ တံ ဒဏ္ဍံ ပဏေဟီ’တိ. တမေနံ ရာဇာ ဧဝံ ဝဒေယျ ‘တေန ဟိ၊ ဘဏေ၊ ဣမံ စောရံ ဗဟိနဂရံ နီဟရိတွာ အာဃာတနေ သီသံ ဆိန္ဒထာ’’တိ၊ ‘ဧဝံ ဒေဝါ’တိ ခေါ တေ ရညော ပဋိဿုတွာ တံ ဗဟိနဂရံ နီဟရိတွာ အာဃာတနံ နယေယျုံ. တမေနံ ပဿေယျ ကောစိဒေဝ ပုရိသော ရညော သန္တိကာ လဒ္ဓဝရော လဒ္ဓယသဓနဘောဂေါ အာဒေယျဝစနော ဗလဝိစ္ဆိတကာရီ၊ သော တဿ ကာရုညံ ကတွာ တေ ပုရိသေ ဧဝံ ဝဒေယျ ‘အလံ၊ ဘော၊ ကိံ တုမှာကံ ဣမဿ သီသစ္ဆေဒနေန၊ တေန ဟိ ဘော ဣမဿ ဟတ္ထံ ဝါ ပါဒံ ဝါ ဆိန္ဒိတွာ ဇီဝိတံ ရက္ခထ၊ အဟမေတဿ ကာရဏာ ရညော သန္တိကေ ပဋိဝစနံ ကရိဿာမီ’တိ. တေ တဿ ဗလဝတော ဝစနေန တဿ စောရဿ ဟတ္ထံ ဝါ ပါဒံ ဝါ ဆိန္ဒိတွာ ဇီဝိတံ ရက္ခေယျုံ. အပိ နု ခေါ သော၊ မဟာရာဇ၊ ပုရိသော ဧဝံ ကာရီ တဿ စောရဿ ကိစ္စကာရီ အဿာ’’တိ? ‘‘ဇီဝိတဒါယကော သော၊ ဘန္တေ၊ ပုရိသော တဿ စောရဿ၊ ဇီဝိတေ ဒိန္နေ ကိံ တဿ အကတံ နာမ အတ္ထီ’’တိ? ‘‘ယာ ပန ဟတ္ထပါဒစ္ဆေဒနေ ဝေဒနာ၊ သော တာယ ဝေဒနာယ ကိဉ္စိ အပုညံ အာပဇ္ဇေယျာ’’တိ? ‘‘အတ္တနော ကတေန သော၊ ဘန္တေ၊ စောရော ဒုက္ခဝေဒနံ ဝေဒယတိ၊ ဇီဝိတဒါယကော ပန ပုရိသော န ကိဉ္စိ အပုညံ အာပဇ္ဇေယျာ’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝါ ကာရုညေန ဒေဝဒတ္တံ ပဗ္ဗာဇေသိ ‘မမ သာသနေ ပဗ္ဗဇိတဿ ဒုက္ခံ ပရိယန္တကတံ ဘဝိဿတီ’တိ. ပရိယန္တကတဉ္စ၊ မဟာရာဇ၊ ဒေဝဒတ္တဿ ဒုက္ခံ၊ ဒေဝဒတ္တော၊ မဟာရာဇ၊ မရဏကာလေ –

‘‘‘ဣမေဟိ အဋ္ဌီဟိ တမဂ္ဂပုဂ္ဂလံ၊ ဒေဝါတိဒေဝံ နရဒမ္မသာရထိံ၊

သမန္တစက္ခုံ သတပုညလက္ခဏံ၊ ပါဏေဟိ ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဥပေမီ’တိ.

‘‘ပါဏုပေတံ သရဏမဂမာသိ. ဒေဝဒတ္တော၊ မဟာရာဇ၊ ဆ ကောဋ္ဌာသေ ကတေ ကပ္ပေ အတိက္ကန္တေ ပဌမကောဋ္ဌာသေ သံဃံ ဘိန္ဒိ၊ ပဉ္စ ကောဋ္ဌာသေ နိရယေ ပစ္စိတွာ တတော မုစ္စိတွာ အဋ္ဌိဿရော နာမ ပစ္စေကဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿတိ. အပိ နု ခေါ သော၊ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝါ ဧဝံ ကာရီ ဒေဝဒတ္တဿ ကိစ္စကာရီ အဿာ’’တိ? ‘‘သဗ္ဗဒဒေါ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ တထာဂတော ဒေဝဒတ္တဿ၊ ယံ တထာဂတော ဒေဝဒတ္တံ ပစ္စေကဗောဓိံ ပါပေဿတိ၊ ကိံ တထာဂတေန ဒေဝဒတ္တဿ အကတံ နာမ အတ္ထီ’’တိ? ‘‘ယံ ပန၊ မဟာရာဇ၊ ဒေဝဒတ္တော သံဃံ ဘိန္ဒိတွာ နိရယေ ဒုက္ခဝေဒနံ ဝေဒယတိ၊ အပိ နု ခေါ ဘဂဝါ တတောနိဒါနံ ကိဉ္စိ အပုညံ အာပဇ္ဇေယျာ’’တိ? ‘‘န ဟိ၊ ဘန္တေ၊ အတ္တနာ ကတေန၊ ဘန္တေ၊ ဒေဝဒတ္တော ကပ္ပံ နိရယေ ပစ္စတိ၊ ဒုက္ခပရိယန္တကာရကော သတ္ထာ န ကိဉ္စိ အပုညံ အာပဇ္ဇတီ’’တိ. ‘‘ဣမမ္ပိ ခေါ၊ တွံ မဟာရာဇ၊ ကာရဏံ အတ္ထတော သမ္ပဋိစ္ဆ၊ ယေန ကာရဏေန ဘဂဝါ ဒေဝဒတ္တံ ပဗ္ဗာဇေသိ.

‘‘အပရမ္ပိ၊ မဟာရာဇ၊ ဥတ္တရိံ ကာရဏံ သုဏောဟိ၊ ယေန ကာရဏေန ဘဂဝါ ဒေဝဒတ္တံ ပဗ္ဗာဇေသိ. ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ကုသလော ဘိသက္ကော သလ္လကတ္တော ဝါတပိတ္တသေမှသန္နိပါတဥတုပရိဏာမဝိသမပရိဟာရဩပက္ကမိကောပက္ကန္တံ ပူတိကုဏပဒုဂ္ဂန္ဓာဘိသဉ္ဆန္နံ အန္တောသလ္လံ သုသိရဂတံ ပုဗ္ဗရုဟိရသမ္ပုဏ္ဏံ ဝဏံ ဝူပသမေန္တော ဝဏမုခံ ကက္ခဠတိခိဏခါရကဋုကေန ဘေသဇ္ဇေန အနုလိမ္ပတိ ပရိပစ္စနာယ၊ ပရိပစ္စိတွာ မုဒုဘာဝမုပဂတံ သတ္ထေန ဝိကန္တယိတွာ ဍဟတိ သလာကာယ၊ ဒဍ္ဎေ ခါရလဝဏံ ဒေတိ၊ ဘေသဇ္ဇေန အနုလိမ္ပတိ ဝဏရုဟနာယ ဗျာဓိတဿ သောတ္ထိဘာဝမနုပ္ပတ္တိယာ၊ အပိ နု ခေါ သော၊ မဟာရာဇ၊ ဘိသက္ကော သလ္လကတ္တော အဟိတစိတ္တော ဘေသဇ္ဇေန အနုလိမ္ပတိ၊ သတ္ထေန ဝိကန္တေတိ၊ ဍဟတိ သလာကာယ၊ ခါရလဝဏံ ဒေတီ’’တိ? ‘‘န ဟိ၊ ဘန္တေ၊ ဟိတစိတ္တော သောတ္ထိကာမော တာနိ ကိရိယာနိ ကရောတီ’’တိ. ‘‘ယာ ပနဿ ဘေသဇ္ဇကိရိယာကရဏေန ဥပ္ပန္နာ ဒုက္ခဝေဒနာ၊ တတောနိဒါနံ သော ဘိသက္ကော သလ္လကတ္တော ကိဉ္စိ အပုညံ အာပဇ္ဇေယျာ’’တိ? ‘‘ဟိတစိတ္တော၊ ဘန္တေ၊ သောတ္ထိကာမော ဘိသက္ကော သလ္လကတ္တော တာနိ ကိရိယာနိ ကရောတိ၊ ကိံ သော တတောနိဒါနံ အပုညံ အာပဇ္ဇေယျ၊ သဂ္ဂဂါမီ သော၊ ဘန္တေ၊ ဘိသက္ကော သလ္လကတ္တော’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ကာရုညေန ဘဂဝါ ဒေဝဒတ္တံ ပဗ္ဗာဇေသိ ဒုက္ခပရိမုတ္တိယာ.

‘‘အပရမ္ပိ၊ မဟာရာဇ၊ ဥတ္တရိံ ကာရဏံ သုဏောဟိ၊ ယေန ကာရဏေန ဘဂဝါ ဒေဝဒတ္တံ ပဗ္ဗာဇေသိ. ယထာ၊ မဟာရာဇ၊ ပုရိသော ကဏ္ဋကေန ဝိဒ္ဓေါ အဿ၊ အထညတရော ပုရိသော တဿ ဟိတကာမော သောတ္ထိကာမော တိဏှေန ကဏ္ဋကေနဝါ သတ္ထမုခေန ဝါ သမန္တတော ဆိန္ဒိတွာ ပဂ္ဃရန္တေန လောဟိတေန တံ ကဏ္ဋကံ နီဟရေယျ၊ အပိ နု ခေါ သော၊ မဟာရာဇ၊ ပုရိသော အဟိတကာမော တံ ကဏ္ဋကံ နီဟရတီ’’တိ? ‘‘န ဟိ၊ ဘန္တေ၊ ဟိတကာမော သော၊ ဘန္တေ၊ ပုရိသော သောတ္ထိကာမော တံ ကဏ္ဋကံ နီဟရတိ. သစေ သော၊ ဘန္တေ၊ တံ ကဏ္ဋကံ န နီဟရေယျ၊ မရဏံ ဝါ သော တေန ပါပုဏေယျ မရဏမတ္တံ ဝါ ဒုက္ခ’’န္တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ တထာဂတော ကာရုညေန ဒေဝဒတ္တံ ပဗ္ဗာဇေသိ ဒုက္ခပရိမုတ္တိယာ. သစေ မဟာရာဇ၊ ဘဂဝါ ဒေဝဒတ္တံ န ပဗ္ဗာဇေယျ၊ ကပ္ပကောဋိသတသဟဿမ္ပိ ဒေဝဒတ္တော ဘဝပရမ္ပရာယ နိရယေ ပစ္စေယျာ’’တိ.

‘‘အနုသောတဂါမိံ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဒေဝဒတ္တံ တထာဂတော ပဋိသောတံ ပါပေသိ၊ ဝိပန္ထပဋိပန္နံ ဒေဝဒတ္တံ ပန္ထေ ပဋိပါဒေသိ၊ ပပါတေ ပတိတဿ ဒေဝဒတ္တဿ ပတိဋ္ဌံ အဒါသိ၊ ဝိသမဂတံ ဒေဝဒတ္တံ တထာဂတော သမံ အာရောပေသိ၊ ဣမေ စ၊ ဘန္တေ နာဂသေန၊ ဟေတူ ဣမာနိ စ ကာရဏာနိ န သက္ကာ အညေန သန္ဒဿေတုံ အညတြ တဝါဒိသေန ဗုဒ္ဓိမတာ’’တိ.

ဒေဝဒတ္တပဗ္ဗဇ္ဇပဉှော တတိယော.