၅၃၁. ကုသဇာတကံ (၁)
၁. ‘‘ဣဒံ တေ ရဋ္ဌံ သဓနံ သယောဂ္ဂံ၊ သကာယုရံ သဗ္ဗကာမူပပန္နံ၊
ဣဒံ တေ ရဇ္ဇံ [ရဋ္ဌံ (က.)] အနုသာသ အမ္မ၊ ဂစ္ဆာမဟံ ယတ္ထ ပိယာ ပဘာဝတီ’’.
၂. ‘‘အနုဇ္ဇုဘူတေန ဟရံ မဟန္တံ၊ ဒိဝါ စ ရတ္တော စ နိသီထကာလေ [နိသီဒ ကာလေ (က.)]၊
ပဋိဂစ္ဆ တွံ ခိပ္ပံ ကုသာဝတိံ ကုသ [ကုသာဝတိံ (သျာ. က.)]၊ နိစ္ဆာမိ ဒုဗ္ဗဏ္ဏမဟံ ဝသန္တံ’’.
၃. ‘‘နာဟံ ဂမိဿာမိ ဣတော ကုသာဝတိံ၊ ပဘာဝတီ ဝဏ္ဏပလောဘိတော တဝ၊
ရမာမိ မဒ္ဒဿ နိကေတရမ္မေ၊ ဟိတွာန ရဋ္ဌံ တဝ ဒဿနေ ရတော.
၄. ‘‘ပဘာဝတီ ဝဏ္ဏပလောဘိတော တဝ၊ သမ္မူဠှရူပေါ ဝိစရာမိ မေဒိနိံ [မေဒနိံ (သျာ. က.)]၊
ဒိသံ န ဇာနာမိ ကုတောမှိ အာဂတော၊ တယမှိ မတ္တော မိဂမန္ဒလောစနေ.
၅. ‘‘သုဝဏ္ဏစီရဝသနေ၊ ဇာတရူပသုမေခလေ၊
သုဿောဏိ တဝ ကာမာ ဟိ [ကာမေဟိ (သီ. သျာ. ပီ.)]၊ နာဟံ ရဇ္ဇေန မတ္ထိကော’’.
၆. ‘‘အဗ္ဘူတိ [အဗ္ဘူ ဟိ (သီ.)၊ အဘူတိ (သျာ.)၊ အဗ္ဘု ဟိ (ပီ.)] တဿ ဘော ဟောတိ၊ ယော အနိစ္ဆန္တမိစ္ဆတိ၊
အကာမံ ရာဇ ကာမေသိ [ကာမေဟိ (သီ. ပီ.)]၊ အကန္တံ ကန္တု [အကန္တော ကန္တ (သီ. သျာ. ပီ.)] မိစ္ဆသိ’’.
၇. ‘‘အကာမံ ဝါ သကာမံ ဝါ၊ ယော နရော လဘတေ ပိယံ၊
လာဘမေတ္ထ ပသံသာမ၊ အလာဘော တတ္ထ ပါပကော’’.
၈. ‘‘ပါသာဏသာရံ ခဏသိ၊ ကဏိကာရဿ ဒါရုနာ၊
ဝါတံ ဇာလေန ဗာဓေသိ၊ ယော အနိစ္ဆန္တမိစ္ဆသိ’’.
၉. ‘‘ပါသာဏော နူန တေ ဟဒယေ၊ ဩဟိတော မုဒုလက္ခဏေ၊
ယော တေ သာတံ န ဝိန္ဒာမိ၊ တိရောဇနပဒါဂတော.
၁၀. ‘‘ယဒါ မံ ဘကုဋိံ [ဘူကုဋိံ (သီ. ပီ.)] ကတွာ၊ ရာဇပုတ္တီ ဥဒိက္ခတိ [ရာဇပုတ္တိ ဥဒိက္ခသိ (သီ. ပီ.)]၊
အာဠာရိကော တဒါ ဟောမိ၊ ရညော မဒ္ဒဿန္တေပုရေ [မဒ္ဒဿ ထီပုရေ (သီ. ပီ.) ဧဝမုပရိပိ].
၁၁. ‘‘ယဒါ ဥမှယမာနာ မံ၊ ရာဇပုတ္တီ ဥဒိက္ခတိ [ရာဇပုတ္တိ ဥဒိက္ခသိ (သီ. ပီ.)]၊
နာဠာရိကော တဒါ ဟောမိ၊ ရာဇာ ဟောမိ တဒါ ကုသော’’.
၁၂. ‘‘သစေ ဟိ ဝစနံ သစ္စံ၊ နေမိတ္တာနံ ဘဝိဿတိ၊
နေဝ မေ တွံ ပတီ အဿ၊ ကာမံ ဆိန္ဒန္တု သတ္တဓာ’’.
၁၃. ‘‘သစေ ဟိ ဝစနံ သစ္စံ၊ အညေသံ ယဒိ ဝါ မမံ၊
နေဝ တုယှံ ပတီ အတ္ထိ၊ အညော သီဟဿရာ ကုသာ’’.
၁၄. ‘‘နေက္ခံ ဂီဝံ တေ ကာရေဿံ၊ ပတွာ ခုဇ္ဇေ ကုသာဝတိံ၊
သစေ မံ နာဂနာသူရူ၊ ဩလောကေယျ ပဘာဝတီ.
၁၅. ‘‘နေက္ခံ ဂီဝံ တေ ကာရေဿံ၊ ပတွာ ခုဇ္ဇေ ကုသာဝတိံ၊
သစေ မံ နာဂနာသူရူ၊ အာလပေယျ ပဘာဝတီ.
၁၆. ‘‘နေက္ခံ ဂီဝံ တေ ကာရေဿံ၊ ပတွာ ခုဇ္ဇေ ကုသာဝတိံ၊
သစေ မံ နာဂနာသူရူ၊ ဥမှာယေယျ ပဘာဝတီ.
၁၇. ‘‘နေက္ခံ ဂီဝံ တေ ကာရေဿံ၊ ပတွာ ခုဇ္ဇေ ကုသာဝတိံ၊
သစေ မံ နာဂနာသူရူ၊ ပမှာယေယျ ပဘာဝတီ.
၁၈. ‘‘နေက္ခံ ဂီဝံ တေ ကာရေဿံ၊ ပတွာ ခုဇ္ဇေ ကုသာဝတိံ၊
သစေ မေ နာဂနာသူရူ၊ ပါဏီဟိ ဥပသမ္ဖုသေ’’.
၁၉. ‘‘န ဟိ နူနာယံ ရာဇပုတ္တီ၊ ကုသေ သာတမ္ပိ ဝိန္ဒတိ၊
အာဠာရိကေ ဘတေ ပေါသေ၊ ဝေတနေန အနတ္ထိကေ’’.
၂၀. ‘‘န ဟိ နူနာယံ သာ [နူန အယံ (သီ. သျာ.)] ခုဇ္ဇာ၊ လဘတိ ဇိဝှါယ ဆေဒနံ၊
သုနိသိတေန သတ္ထေန၊ ဧဝံ ဒုဗ္ဘာသိတံ ဘဏံ’’.
၂၁. ‘‘မာ နံ ရူပေန ပါမေသိ၊ အာရောဟေန ပဘာဝတိ၊
မဟာယသောတိ ကတွာန၊ ကရဿု ရုစိရေ ပိယံ.
၂၂. ‘‘မာ နံ ရူပေန ပါမေသိ၊ အာရောဟေန ပဘာဝတိ၊
မဟဒ္ဓနောတိ ကတွာန၊ ကရဿု ရုစိရေ ပိယံ.
၂၃. ‘‘မာ နံ ရူပေန ပါမေသိ၊ အာရောဟေန ပဘာဝတိ၊
မဟဗ္ဗလောတိ ကတွာန၊ ကရဿု ရုစိရေ ပိယံ.
၂၄. ‘‘မာ နံ ရူပေန ပါမေသိ၊ အာရောဟေန ပဘာဝတိ၊
မဟာရဋ္ဌောတိ ကတွာန၊ ကရဿု ရုစိရေ ပိယံ.
၂၅. ‘‘မာ နံ ရူပေန ပါမေသိ၊ အာရောဟေန ပဘာဝတိ၊
မဟာရာဇာတိ ကတွာန၊ ကရဿု ရုစိရေ ပိယံ.
၂၆. ‘‘မာ နံ ရူပေန ပါမေသိ၊ အာရောဟေန ပဘာဝတိ၊
သီဟဿရောတိ ကတွာန၊ ကရဿု ရုစိရေ ပိယံ.
၂၇. ‘‘မာ နံ ရူပေန ပါမေသိ၊ အာရောဟေန ပဘာဝတိ၊
ဝဂ္ဂုဿရောတိ ကတွာန၊ ကရဿု ရုစိရေ ပိယံ.
၂၈. ‘‘မာ နံ ရူပေန ပါမေသိ၊ အာရောဟေန ပဘာဝတိ၊
ဗိန္ဒုဿရောတိ ကတွာန၊ ကရဿု ရုစိရေ ပိယံ.
၂၉. ‘‘မာ နံ ရူပေန ပါမေသိ၊ အာရောဟေန ပဘာဝတိ၊
မဉ္ဇုဿရောတိ ကတွာန၊ ကရဿု ရုစိရေ ပိယံ.
၃၀. ‘‘မာ နံ ရူပေန ပါမေသိ၊ အာရောဟေန ပဘာဝတိ၊
မဓုဿရောတိ [မဓုရဿရောတိ (သီ.)] ကတွာန၊ ကရဿု ရုစိရေ ပိယံ.
၃၁. ‘‘မာ နံ ရူပေန ပါမေသိ၊ အာရောဟေန ပဘာဝတိ၊
သတသိပ္ပေါတိ ကတွာန၊ ကရဿု ရုစိရေ ပိယံ.
၃၂. ‘‘မာ နံ ရူပေန ပါမေသိ၊ အာရောဟေန ပဘာဝတိ၊
ခတ္တိယောတိပိ ကတွာန [ကရိတွာန (သီ.)]၊ ကရဿု ရုစိရေ ပိယံ.
၃၃. ‘‘မာ နံ ရူပေန ပါမေသိ၊ အာရောဟေန ပဘာဝတိ၊
ကုသရာဇာတိ ကတွာန၊ ကရဿု ရုစိရေ ပိယံ’’.
၃၄. ‘‘ဧတေ နာဂါ ဥပတ္ထဒ္ဓါ၊ သဗ္ဗေ တိဋ္ဌန္တိ ဝမ္မိတာ [ဝမ္မိကာ (သျာ.)]၊
ပုရာ မဒ္ဒန္တိ ပါကာရံ၊ အာနေန္တေတံ ပဘာဝတိံ’’.
၃၅. ‘‘သတ္တ ဗိလေ [ခဏ္ဍေ (သီ. ပီ.)] ကရိတွာန၊ အဟမေတံ ပဘာဝတိံ၊
ခတ္တိယာနံ ပဒဿာမိ၊ ယေ မံ ဟန္တုံ ဣဓာဂတာ’’.
၃၆. ‘‘အဝုဋ္ဌဟိ ရာဇပုတ္တီ၊ သာမာ ကောသေယျဝါသိနီ၊
အဿုပုဏ္ဏေဟိ နေတ္တေဟိ၊ ဒါသီဂဏပုရက္ခတာ’’.
၃၇. ‘‘တံ နူန ကက္ကူပနိသေဝိတံ မုခံ၊ အာဒါသဒန္တာထရုပစ္စဝေက္ခိတံ၊
သုဘံ သုနေတ္တံ ဝိရဇံ အနင်္ဂဏံ၊ ဆုဒ္ဓံ ဝနေ ဌဿတိ ခတ္တိယေဟိ.
၃၈. ‘‘တေ နူန မေ အသိတေ ဝေလ္လိတဂ္ဂေ၊ ကေသေ မုဒူ စန္ဒနသာရလိတ္တေ၊
သမာကုလေ သီဝထိကာယ မဇ္ဈေ၊ ပါဒေဟိ ဂိဇ္ဈာ ပရိကဍ္ဎိဿန္တိ [ပရိကဍ္ဎယန္တိ (သီ. သျာ. ပီ.)].
၃၉. ‘‘တာ နူန မေ တမ္ဗနခါ သုလောမာ၊ ဗာဟာ မုဒူ စန္ဒနသာရလိတ္တာ၊
ဆိန္နာ ဝနေ ဥဇ္ဈိတာ ခတ္တိယေဟိ၊ ဂယှ ဓင်္ကော [ဝကော (ပီ.)] ဂစ္ဆတိ ယေန ကာမံ.
၄၀. ‘‘တေ နူန တာလူပနိဘေ အလမ္ဗေ၊ နိသေဝိတေ ကာသိကစန္ဒနေန၊
ထနေသု မေ လမ္ဗိဿတိ [လမ္ဗဟီတိ (ပီ.)] သိင်္ဂါလော [သိဂါလော (သီ. သျာ. ပီ.)]၊ မာတူဝ ပုတ္တော တရုဏော တနူဇော.
၄၁. ‘‘တံ နူန သောဏိံ ပုထုလံ သုကောဋ္ဋိတံ၊ နိသေဝိတံ ကဉ္စနမေခလာဟိ၊
ဆိန္နံ ဝနေ ခတ္တိယေဟီ အဝတ္ထံ၊ သိင်္ဂါလသံဃာ ပရိကဍ္ဎိဿန္တိ [ဂယှာ ဝကော ဂစ္ဆတိ ယေနကာမံ (ပီ.)].
၄၂. ‘‘သောဏာ ဓင်္ကာ [ဝကာ (ပီ.)] သိင်္ဂါလာ စ၊ ယေ စညေ သန္တိ ဒါဌိနော၊
အဇရာ နူန ဟေဿန္တိ၊ ဘက္ခယိတွာ ပဘာဝတိံ.
၄၃. ‘‘သစေ မံသာနိ ဟရိံသု၊ ခတ္တိယာ ဒူရဂါမိနော၊
အဋ္ဌီနိ အမ္မ ယာစိတွာ၊ အနုပထေ ဒဟာထ နံ.
၄၄. ‘‘ခေတ္တာနိ အမ္မ ကာရေတွာ၊ ကဏိကာရေတ္ထ ရောပယ [ရောပယေ (က.)]၊
ယဒါ တေ ပုပ္ဖိတာ အဿု၊ ဟေမန္တာနံ ဟိမစ္စယေ၊
သရေယျာထ မမံ [မမ (ပီ.)] အမ္မ၊ ဧဝံဝဏ္ဏာ ပဘာဝတီ’’.
၄၅. ‘‘တဿာ မာတာ ဥဒဋ္ဌာသိ၊ ခတ္တိယာ ဒေဝဝဏ္ဏိနီ၊
ဒိသွာ အသိဉ္စ သူနဉ္စ၊ ရညော မဒ္ဒဿန္တေပုရေ’’.
၄၆. ‘‘ဣမိနာ နူန အသိနာ၊ သုသညံ တနုမဇ္ဈိမံ၊
ဓီတရံ မဒ္ဒ [မမ (သီ.)၊ မဒ္ဒေါ (ပီ.)] ဟန္တွာန၊ ခတ္တိယာနံ ပဒဿသိ’’ [ပဒဿတိ (ပီ. က.)].
၄၇. ‘‘န မေ အကာသိ ဝစနံ၊ အတ္ထကာမာယ ပုတ္တိကေ၊
သာဇ္ဇ လောဟိတသဉ္ဆန္နာ၊ ဂစ္ဆသိ [ဂဉ္ဆိသိ (သီ. ပီ.)] ယမသာဓနံ.
၄၈. ‘‘ဧဝမာပဇ္ဇတီ ပေါသော၊ ပါပိယဉ္စ နိဂစ္ဆတိ၊
ယော ဝေ ဟိတာနံ ဝစနံ၊ န ကရောတိ [န ကရံ (သီ.)] အတ္ထဒဿိနံ.
၄၉. ‘‘သစေ စ အဇ္ဇ [တွံ အမ္မ (သီ.)] ဓာရေသိ [ဝါရေသိ (ပီ.)]၊ ကုမာရံ စာရုဒဿနံ၊
ကုသေန ဇာတံ ခတ္တိယံ၊ သုဝဏ္ဏမဏိမေခလံ၊
ပူဇိတံ [ပူဇိတာ (ပီ.)] ဉာတိသံဃေဟိ၊ န ဂစ္ဆသိ [ဂဉ္ဆိသိ (သီ. ပီ.)] ယမက္ခယံ.
၅၀. ‘‘ယတ္ထဿု ဘေရီ နဒတိ၊ ကုဉ္ဇရော စ နိကူဇတိ [နိကုဉ္ဇတိ (ပီ.)]၊
ခတ္တိယာနံ ကုလေ ဘဒ္ဒေ၊ ကိံ နု သုခတရံ တတော.
၅၁. ‘‘အဿော စ သိသတိ [အဿော ဟသိသတိ (သီ.)၊ အဿော ဟသိယတိ (သျာ.)၊ အဿော စ သိံသတိ (ပီ.)] ဒွါရေ၊ ကုမာရော ဥပရောဒတိ၊
ခတ္တိယာနံ ကုလေ ဘဒ္ဒေ၊ ကိံ နု သုခတရံ တတော.
၅၂. ‘‘မယူရကောဉ္စာဘိရုဒေ၊ ကောကိလာဘိနိကူဇိတေ၊
ခတ္တိယာနံ ကုလေ ဘဒ္ဒေ၊ ကိံ နု သုခတရံ တတော’’.
၅၃. ‘‘ကဟံ နု သော သတ္တုမဒ္ဒနော၊ ပရရဋ္ဌပ္ပမဒ္ဒနော၊
ကုသော သောဠာရပညာဏော၊ ယော နော ဒုက္ခာ ပမောစယေ’’.
၅၄. ‘‘ဣဓေဝ သော သတ္တုမဒ္ဒနော၊ ပရရဋ္ဌပ္ပမဒ္ဒနော၊
ကုသော သောဠာရပညာဏော၊ ယော တေ သဗ္ဗေ ဝဓိဿတိ’’ [ယော နော ဒုက္ခာ ပမောစယေ (သီ.)၊ သော နော သဗ္ဗေ ဝဓိဿတိ (ပီ.)].
၅၅. ‘‘ဥမ္မတ္တိကာ နု ဘဏသိ၊ အန္ဓဗာလာ ပဘာသသိ [အာဒု ဗာလာဝ ဘာသသိ (သီ. ပီ.)]၊
ကုသော စေ အာဂတော အဿ၊ ကိံ န [ကိန္နု (သျာ. က.)] ဇာနေမု တံ မယံ’’.
၅၆. ‘‘ဧသော အာဠာရိကော ပေါသော၊ ကုမာရီပုရမန္တရေ၊
ဒဠှံ ကတွာန သံဝေလ္လိံ၊ ကုမ္ဘိံ ဓောဝတိ ဩဏတော’’.
၅၇. ‘‘ဝေဏီ တွမသိ စဏ္ဍာလီ၊ အဒူသိ ကုလဂန္ဓိနီ၊
ကထံ မဒ္ဒကုလေ ဇာတာ၊ ဒါသံ ကယိရာသိ ကာမုကံ’’.
၅၈. ‘‘နမှိ ဝေဏီ န စဏ္ဍာလီ၊ န စမှိ ကုလဂန္ဓိနီ၊
ဩက္ကာကပုတ္တော ဘဒ္ဒန္တေ၊ တွံ နု ဒါသောတိ မညသိ’’.
၅၉. ‘‘ယော ဗြာဟ္မဏသဟဿာနိ၊ သဒါ ဘောဇေတိ ဝီသတိံ၊
ဩက္ကာကပုတ္တော ဘဒ္ဒန္တေ၊ တွံ နု ဒါသောတိ မညသိ’’.
၆၀. ‘‘ယဿ နာဂသဟဿာနိ၊ သဒါ ယောဇေန္တိ ဝီသတိံ၊
ဩက္ကာကပုတ္တော ဘဒ္ဒန္တေ၊ တွံ နု ဒါသောတိ မညသိ.
၆၁. ‘‘ယဿ အဿသဟဿာနိ၊ သဒါ ယောဇေန္တိ ဝီသတိံ၊
ဩက္ကာကပုတ္တော ဘဒ္ဒန္တေ၊ တွံ နု ဒါသောတိ မညသိ.
၆၂. ‘‘ယဿ ရထသဟဿာနိ၊ သဒါ ယောဇေန္တိ ဝီသတိံ၊
ဩက္ကာကပုတ္တော ဘဒ္ဒန္တေ၊ တွံ နု ဒါသောတိ မညသိ.
[( ) အယံ ဂါထာ သီ. ပီ. ပေါတ္ထကေသုယေဝ ဒိဿတိ] (‘‘ယဿ ဥသဘသဟဿာနိ၊ သဒါ ယောဇေန္တိ ဝီသတိံ၊
ဩက္ကာကပုတ္တော ဘဒ္ဒန္တေ၊ တွံ နု ဒါသောတိ မညသိ) [( ) အယံ ဂါထာ သီ. ပီ. ပေါတ္ထကေသုယေဝ ဒိဿတိ].
၆၃. ‘‘ယဿ ဓေနုသဟဿာနိ၊ သဒါ ဒုဟန္တိ ဝီသတိံ [ဒုယှန္တိ ဝီသတိ (သီ. ပီ.)]၊
ဩက္ကာကပုတ္တော ဘဒ္ဒန္တေ၊ တွံ နု ဒါသောတိ မညသိ’’.
၆၄. ‘‘တဂ္ဃ တေ ဒုက္ကဋံ ဗာလေ၊ ယံ ခတ္တိယံ မဟဗ္ဗလံ၊
နာဂံ မဏ္ဍူကဝဏ္ဏေန၊ န နံ [န တံ (သီ. ပီ.)] အက္ခာသိဓာဂတံ’’ [အက္ခာသိ အာဂတံ (သီ.)].
၆၅. ‘‘အပရာဓံ မဟာရာဇ၊ တွံ နော ခမ ရထေသဘ၊
ယံ တံ အညာတဝေသေန၊ နာညာသိမှာ ဣဓာဂတံ’’.
၆၆. ‘‘မာဒိသဿ န တံ ဆန္နံ၊ ယောဟံ အာဠာရိကော ဘဝေ၊
တွညေဝ မေ ပသီဒဿု၊ နတ္ထိ တေ ဒေဝ ဒုက္ကဋံ’’.
၆၇. ‘‘ဂစ္ဆ ဗာလေ ခမာပေဟိ၊ ကုသရာဇံ မဟဗ္ဗလံ၊
ခမာပိတော ကုသော ရာဇာ [ကုသရာဇာ (သဗ္ဗတ္ထ)]၊ သော တေ ဒဿတိ ဇီဝိတံ’’.
၆၈. ‘‘ပိတုဿ ဝစနံ သုတွာ၊ ဒေဝဝဏ္ဏီ ပဘာဝတီ၊
သိရသာ အဂ္ဂဟီ ပါဒေ၊ ကုသရာဇံ မဟဗ္ဗလံ’’.
၆၉. ‘‘ယာမာ ရတျော အတိက္ကန္တာ၊ တာမာ ဒေဝ တယာ ဝိနာ၊
ဝန္ဒေ တေ သိရသာ ပါဒေ၊ မာ မေ ကုဇ္ဈံ ရထေသဘ.
၇၀. ‘‘သဗ္ဗံ [သစ္စံ (သီ. သျာ. ပီ.)] တေ ပဋိဇာနာမိ၊ မဟာရာဇ သုဏောဟိ မေ၊
န စာပိ အပ္ပိယံ တုယှံ၊ ကရေယျာမိ အဟံ ပုန.
၇၁. ‘‘ဧဝံ စေ ယာစမာနာယ၊ ဝစနံ မေ န ကာဟသိ၊
ဣဒါနိ မံ တာတော ဟန္တွာ၊ ခတ္တိယာနံ ပဒဿတိ’’.
၇၂. ‘‘ဧဝံ တေ ယာစမာနာယ၊ ကိံ န ကာဟာမိ တေ ဝစော၊
ဝိကုဒ္ဓေါ တျသ္မိ ကလျာဏိ၊ မာ တွံ ဘာယိ ပဘာဝတိ.
၇၃. ‘‘သဗ္ဗံ တေ ပဋိဇာနာမိ၊ ရာဇပုတ္တိ သုဏောဟိ မေ၊