ဝိနီတဝတ္ထုဝဏ္ဏနာ

၁၈၀. ဝိနီတဝတ္ထုကထာသု ပဌမဝတ္ထုသ္မိံ – ကာရုညေနာတိ တေ ဘိက္ခူ တဿ မဟန္တံ ဂေလညဒုက္ခံ ဒိသွာ ကာရုညံ ဥပ္ပါဒေတွာ ‘‘သီလဝါ တွံ ကတကုသလော၊ ကသ္မာ မီယမာနော ဘာယသိ၊ နနု သီလဝတော သဂ္ဂေါ နာမ မရဏမတ္တပဋိဗဒ္ဓေါယေဝါ’’တိ ဧဝံ မရဏတ္ထိကာဝ ဟုတွာ မရဏတ္ထိကဘာဝံ အဇာနန္တာ မရဏဝဏ္ဏံ သံဝဏ္ဏေသုံ. သောပိ ဘိက္ခု တေသံ သံဝဏ္ဏနာယ အာဟာရုပစ္ဆေဒံ ကတွာ အန္တရာဝ ကာလမကာသိ. တသ္မာ အာပတ္တိံ အာပန္နာ. ဝေါဟာရဝသေန ပန ဝုတ္တံ ‘‘ကာရုညေန မရဏဝဏ္ဏံ သံဝဏ္ဏေသု’’န္တိ. တသ္မာ ဣဒါနိပိ ပဏ္ဍိတေန ဘိက္ခုနာ ဂိလာနဿ ဘိက္ခုနော ဧဝံ မရဏဝဏ္ဏော န သံဝဏ္ဏေတဗ္ဗော. သစေ ဟိ တဿ သံဝဏ္ဏနံ သုတွာ အာဟာရူပစ္ဆေဒါဒိနာ ဥပက္ကမေန ဧကဇဝနဝါရာဝသေသေပိ အာယုသ္မိံ အန္တရာ ကာလံကရောတိ၊ ဣမိနာဝ မာရိတော ဟောတိ. ဣမိနာ ပန နယေန အနုသိဋ္ဌိ ဒါတဗ္ဗာ – ‘‘သီလဝတော နာမ အနစ္ဆရိယာ မဂ္ဂဖလုပ္ပတ္တိ၊ တသ္မာ ဝိဟာရာဒီသု အာသတ္တိံ အကတွာ ဗုဒ္ဓဂတံ ဓမ္မဂတံ သံဃဂတံ ကာယဂတဉ္စ သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာ မနသိကာရေ အပ္ပမာဒေါ ကာတဗ္ဗော’’တိ. မရဏဝဏ္ဏေ စ သံဝဏ္ဏိတေပိ ယော တာယ သံဝဏ္ဏနာယ ကဉ္စိ ဥပက္ကမံ အကတွာ အတ္တနော ဓမ္မတာယ ယထာယုနာ ယထာနုသန္ဓိနာဝ မရတိ၊ တပ္ပစ္စယာ သံဝဏ္ဏကော အာပတ္တိယာ န ကာရေတဗ္ဗောတိ.

ဒုတိယဝတ္ထုသ္မိံ – န စ ဘိက္ခဝေ အပ္ပဋိဝေက္ခိတွာတိ ဧတ္ထ ကီဒိသံ အာသနံ ပဋိဝေက္ခိတဗ္ဗံ၊ ကီဒိသံ န ပဋိဝေက္ခိတဗ္ဗံ? ယံ သုဒ္ဓံ အာသနမေဝ ဟောတိ အပစ္စတ္ထရဏကံ၊ ယဉ္စ အာဂန္တွာ ဌိတာနံ ပဿတံယေဝ အတ္ထရီယတိ၊ တံ နပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗံ၊ နိသီဒိတုံ ဝဋ္ဋတိ. ယမ္ပိ မနုဿာ သယံ ဟတ္ထေန အက္ကမိတွာ ‘‘ဣဓ ဘန္တေ နိသီဒထာ’’တိ ဒေန္တိ၊ တသ္မိမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ. သစေပိ ပဌမမေဝါဂန္တွာ နိသိန္နာ ပစ္ဆာ ဥဒ္ဓံ ဝါ အဓော ဝါ သင်္ကမန္တိ၊ ပစ္စဝေက္ခဏကိစ္စံ နတ္ထိ. ယမ္ပိ တနုကေန ဝတ္ထေန ယထာ တလံ ဒိဿတိ၊ ဧဝံ ပဋိစ္ဆန္နံ ဟောတိ၊ တသ္မိမ္ပိ ပစ္စဝေက္ခဏကိစ္စံ နတ္ထိ. ယံ ပန ပဋိကစ္စေဝ ပါဝါရကောဇဝါဒီဟိ အတ္ထတံ ဟောတိ၊ တံ ဟတ္ထေန ပရာမသိတွာ သလ္လက္ခေတွာ နိသီဒိတဗ္ဗံ. မဟာပစ္စရိယံ ပန ‘‘ဃနသာဋကေနာပိ အတ္ထတေ ယသ္မိံ ဝလိ န ပညာယတိ၊ တံ နပ္ပဋိဝေက္ခိတဗ္ဗန္တိ ဝုတ္တံ.

မုသလဝတ္ထုသ္မိံ – အသဉ္စိစ္စောတိ အဝဓကစေတနော ဝိရဒ္ဓပယောဂေါ ဟိ သော. တေနာဟ ‘‘အသဉ္စိစ္စော အဟ’’န္တိ. ဥဒုက္ခလဝတ္ထု ဥတ္တာနမေဝ. ဝုဍ္ဎပဗ္ဗဇိတဝတ္ထူသုပဌမဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘ဘိက္ခုသံဃဿ ပဋိဗန္ဓံ မာ အကာသီ’’တိ ပဏာမေသိ. ဒုတိယဝတ္ထုသ္မိံ – သံဃမဇ္ဈေပိ ဂဏမဇ္ဈေပိ ‘‘မဟလ္လကတ္ထေရဿ ပုတ္တော’’တိ ဝုစ္စမာနော တေန ဝစနေန အဋ္ဋီယမာနော ‘‘မရတု အယ’’န္တိ ပဏာမေသိ. တတိယဝတ္ထုသ္မိံ – တဿ ဒုက္ခုပ္ပါဒနေန ထုလ္လစ္စယံ.

၁၈၁. တတော ပရာနိ တီဏိ ဝတ္ထူနိ ဥတ္တာနတ္ထာနေဝ. ဝိသဂတပိဏ္ဍပါတဝတ္ထုသ္မိံ – သာရာဏီယဓမ္မပူရကော သော ဘိက္ခု အဂ္ဂပိဏ္ဍံ သဗြဟ္မစာရီနံ ဒတွာဝ ဘုဉ္ဇတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘အဂ္ဂကာရိကံ အဒါသီ’’တိ. အဂ္ဂကာရိကန္တိ အဂ္ဂကိရိယံ၊ ပဌမံ လဒ္ဓပိဏ္ဍပါတံ အဂ္ဂဂ္ဂံ ဝါ ပဏီတပဏီတံ ပိဏ္ဍပါတန္တိ အတ္ထော. ယာ ပန တဿ ဒါနသင်္ခါတာ အဂ္ဂကိရိယာ၊ သာ န သက္ကာ ဒါတုံ၊ ပိဏ္ဍပါတဉှိ သော ထေရာသနတော ပဋ္ဌာယ အဒါသိ. တေ ဘိက္ခူတိ တေ ထေရာသနတော ပဋ္ဌာယ ပရိဘုတ္တပိဏ္ဍပါတာ ဘိက္ခူ၊ တေ ကိရ သဗ္ဗေပိ ကာလမကံသု. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ. အဿဒ္ဓေသု ပန မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကေသု ကုလေသု သက္ကစ္စံ ပဏီတဘောဇနံ လဘိတွာ အနုပပရိက္ခိတွာ နေဝ အတ္တနာ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ၊ န ပရေသံ ဒါတဗ္ဗံ. ယမ္ပိ အာဘိဒေါသိကံ ဘတ္တံ ဝါ ခဇ္ဇကံ ဝါ တတော လဘတိ၊ တမ္ပိ န ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ. အပိဟိတဝတ္ထုမ္ပိ ဟိ သပ္ပဝိစ္ဆိကာဒီဟိ အဓိသယိတံ ဆဍ္ဍနီယဓမ္မံ တာနိ ကုလာနိ ဒေန္တိ. ဂန္ဓဟလိဒ္ဒါဒိမက္ခိတောပိ တတော ပိဏ္ဍပါတော န ဂဟေတဗ္ဗော. သရီရေ ရောဂဋ္ဌာနာနိ ပုဉ္ဆိတွာ ဌပိတဘတ္တမ္ပိ ဟိ တာနိ ဒါတဗ္ဗံ မညန္တီတိ.

ဝီမံသနဝတ္ထုသ္မိံ – ဝီမံသမာနော ဒွေ ဝီမံသတိ – ‘‘သက္ကောတိ နု ခေါ ဣမံ မာရေတုံ နော’’တိ ဝိသံ ဝါ ဝီမံသတိ၊ ‘‘မရေယျ နု ခေါ အယံ ဣမံ ဝိသံ ခါဒိတွာ နော’’တိ ပုဂ္ဂလံ ဝါ. ဥဘယထာပိ ဝီမံသာဓိပ္ပါယေန ဒိန္နေ မရတု ဝါ မာ ဝါ ထုလ္လစ္စယံ. ‘‘ဣဒံ ဝိသံ ဧတံ မာရေတူ’’တိ ဝါ ‘‘ဣဒံ ဝိသံ ခါဒိတွာ အယံ မရတူ’’တိ ဝါ ဧဝံ ဒိန္နေ ပန သစေ မရတိ၊ ပါရာဇိကံ၊ နော စေ၊ ထုလ္လစ္စယံ.

၁၈၂-၃. ဣတော ပရာနိ တီဏိ သိလာဝတ္ထူနိ တီဏိ ဣဋ္ဌကဝါသိဂေါပါနသီဝတ္ထူနိ စ ဥတ္တာနတ္ထာနေဝ. န ကေဝလဉ္စ သိလာဒီနံယေဝ ဝသေန အယံ အာပတ္တာနာပတ္တိဘေဒေါ ဟောတိ၊ ဒဏ္ဍမုဂ္ဂရနိခါဒနဝေမာဒီနမ္ပိ ဝသေန ဟောတိယေဝ၊ တသ္မာ ပါဠိယံ အနာဂတမ္ပိ အာဂတနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

အဋ္ဋကဝတ္ထူသု – အဋ္ဋကောတိ ဝေဟာသမဉ္စော ဝုစ္စတိ၊ ယံ သေတကမ္မမာလာကမ္မလတာကမ္မာဒီနံ အတ္ထာယ ဗန္ဓန္တိ. တတ္ထ အာဝုသော အတြဋ္ဌိတော ဗန္ဓာဟီတိ မရဏာဓိပ္ပါယော ယတြ ဌိတော ပတိတွာ ခါဏုနာ ဝါ ဘိဇ္ဇေယျ၊ သောဗ္ဘပပါတာဒီသု ဝါ မရေယျ၊ တာဒိသံ ဌာနံ သန္ဓာယာဟ. ဧတ္ထ စ ကောစိ ဥပရိဌာနံ နိယာမေတိ ‘‘ဣတော ပတိတွာ မရိဿတီ’’တိ၊ ကောစိ ဟေဋ္ဌာ ဌာနံ ‘‘ဣဓ ပတိတွာ မရိဿတီ’’တိ၊ ကောစိ ဥဘယမ္ပိ ‘‘ဣတော ဣဓ ပတိတွာ မရိဿတီ’’တိ. တတြ ယော ဥပရိ နိယမိတဋ္ဌာနာ အပတိတွာ အညတော ပတတိ၊ ဟေဋ္ဌာ နိယမိတဋ္ဌာနေ ဝါ အပတိတွာ အညတ္ထ ပတတိ၊ ဥဘယနိယာမေ ဝါ ယံကိဉ္စိ ဧကံ ဝိရာဓေတွာ ပတတိ၊ တသ္မိံ မတေ ဝိသင်္ကေတတ္တာ အနာပတ္တိ. ဝိဟာရစ္ဆာဒနဝတ္ထုသ္မိမ္ပိ ဧသေဝ နယော.

အနဘိရတိဝတ္ထုသ္မိံ – သော ကိရ ဘိက္ခု ကာမဝိတက္ကာဒီနံ သမုဒါစာရံ ဒိသွာ နိဝါရေတုံ အသက္ကောန္တော သာသနေ အနဘိရတော ဂိဟိဘာဝါဘိမုခေါ ဇာတော. တတော စိန္တေသိ – ‘‘ယာဝ သီလဘေဒံ န ပါပုဏာမိ တာဝ မရိဿာမီ’’တိ. အထ တံ ပဗ္ဗတံ အဘိရုဟိတွာ ပပါတေ ပပတန္တော အညတရံ ဝိလီဝကာရံ ဩတ္ထရိတွာ မာရေသိ. ဝိလီဝကာရန္တိ ဝေဏုကာရံ. န စ ဘိက္ခဝေ အတ္တာနံ ပါတေတဗ္ဗန္တိ န အတ္တာ ပါတေတဗ္ဗော. ဝိဘတ္တိဗျတ္တယေန ပနေတံ ဝုတ္တံ. ဧတ္ထ စ န ကေဝလံ န ပါတေတဗ္ဗံ၊ အညေနပိ ယေန ကေနစိ ဥပက္ကမေန အန္တမသော အာဟာရုပစ္ဆေဒေနပိ န မာရေတဗ္ဗော. ယောပိ ဟိ ဂိလာနော ဝိဇ္ဇမာနေ ဘေသဇ္ဇေ စ ဥပဋ္ဌာကေသု စ မရိတုကာမော အာဟာရံ ဥပစ္ဆိန္ဒတိ၊ ဒုက္ကဋမေဝ. ယဿ ပန မဟာအာဗာဓော စိရာနုဗဒ္ဓေါ၊ ဘိက္ခူ ဥပဋ္ဌဟန္တာ ကိလမန္တိ ဇိဂုစ္ဆန္တိ ‘‘ကဒါ နု ခေါ ဂိလာနတော မုစ္စိဿာမာ’’တိ အဋ္ဋီယန္တိ. သစေ သော ‘‘အယံ အတ္တဘာဝေါ ပဋိဇဂ္ဂိယမာနောပိ န တိဋ္ဌတိ၊ ဘိက္ခူ စ ကိလမန္တီ’’တိ အာဟာရံ ဥပစ္ဆိန္ဒတိ၊ ဘေသဇ္ဇံ န သေဝတိ ဝဋ္ဋတိ. ယော ပန ‘‘အယံ ရောဂေါ ခရော၊ အာယုသင်္ခါရာ န တိဋ္ဌန္တိ၊ အယဉ္စ မေ ဝိသေသာဓိဂမော ဟတ္ထပ္ပတ္တော ဝိယ ဒိဿတီ’’တိ ဥပစ္ဆိန္ဒတိ ဝဋ္ဋတိယေဝ. အဂိလာနဿာပိ ဥပ္ပန္နသံဝေဂဿ ‘‘အာဟာရပရိယေသနံ နာမ ပပဉ္စော၊ ကမ္မဋ္ဌာနမေဝ အနုယုဉ္ဇိဿာမီ’’တိ ကမ္မဋ္ဌာနသီသေန ဥပစ္ဆိန္ဒန္တဿ ဝဋ္ဋတိ. ဝိသေသာဓိဂမံ ဗျာကရိတွာ အာဟာရံ ဥပစ္ဆိန္ဒတိ၊ န ဝဋ္ဋတိ. သဘာဂါနဉှိ လဇ္ဇီဘိက္ခူနံ ကထေတုံ ဝဋ္ဋတိ.

သိလာဝတ္ထုသ္မိံ – ဒဝါယာတိ ဒဝေန ဟဿေန၊ ခိဍ္ဍာယာတိ အတ္ထော. သိလာတိ ပါသာဏော၊ န ကေဝလဉ္စ ပါသာဏော၊ အညမ္ပိ ယံကိဉ္စိ ဒါရုခဏ္ဍံ ဝါ ဣဋ္ဌကာခဏ္ဍံ ဝါ ဟတ္ထေန ဝါ ယန္တေန ဝါ ပဝိဇ္ဈိတုံ န ဝဋ္ဋတိ. စေတိယာဒီနံ အတ္ထာယ ပါသာဏာဒယော ဟသန္တာ ဟသန္တာ ပဝဋ္ဋေန္တိပိ ခိပန္တိပိ ဥက္ခိပန္တိပိ ကမ္မသမယောတိ ဝဋ္ဋတိ. အညမ္ပိ ဤဒိသံ နဝကမ္မံ ဝါ ကရောန္တာ ဘဏ္ဍကံ ဝါ ဓောဝန္တာ ရုက္ခံ ဝါ ဓောဝနဒဏ္ဍကံ ဝါ ဥက္ခိပိတွာ ပဝိဇ္ဈန္တိ၊ ဝဋ္ဋတိ. ဘတ္တဝိဿဂ္ဂကာလာဒီသု ကာကေ ဝါ သောဏေ ဝါ ကဋ္ဌံ ဝါ ကထလံ ဝါ ခိပိတွာ ပလာပေတိ၊ ဝဋ္ဋတိ.

၁၈၄. သေဒနာဒိဝတ္ထူနိ သဗ္ဗာနေဝ ဥတ္တာနတ္ထာနိ. ဧတ္ထ စ အဟံ ကုက္ကုစ္စကောတိ န ဂိလာနုပဋ္ဌာနံ န ကာတဗ္ဗံ၊ ဟိတကာမတာယ သဗ္ဗံ ဂိလာနဿ ဗလာဗလဉ္စ ရုစိဉ္စ သပ္ပါယာသပ္ပါယဉ္စ ဥပလက္ခေတွာ ကာတဗ္ဗံ.

၁၈၅. ဇာရဂဗ္ဘိနိဝတ္ထုသ္မိံ – ပဝုတ္ထပတိကာတိ ပဝါသံ ဂတပတိကာ. ဂဗ္ဘပါတနန္တိ ယေန ပရိဘုတ္တေန ဂဗ္ဘော ပတတိ၊ တာဒိသံ ဘေသဇ္ဇံ. ဒွေ ပဇာပတိကဝတ္ထူနိ ဥတ္တာနတ္ထာနေဝ. ဂဗ္ဘမဒ္ဒနဝတ္ထုသ္မိံ – ‘‘မဒ္ဒိတွာ ပါတေဟီ’’တိ ဝုတ္တေ အညေန မဒ္ဒါပေတွာ ပါတေတိ၊ ဝိသင်္ကေတံ. ‘‘မဒ္ဒါပေတွာ ပါတာပေဟီ’’တိ ဝုတ္တေပိ သယံ မဒ္ဒိတွာ ပါတေတိ၊ ဝိသင်္ကေတမေဝ. မနုဿဝိဂ္ဂဟေ ပရိယာယော နာမ နတ္ထိ. တသ္မာ ‘‘ဂဗ္ဘော နာမ မဒ္ဒိတေ ပတတီ’’တိ ဝုတ္တေ သာ သယံ ဝါ မဒ္ဒတု၊ အညေန ဝါ မဒ္ဒါပေတွာ ပါတေတု၊ ဝိသင်္ကေတော နတ္ထိ၊ ပါရာဇိကမေဝ တာပနဝတ္ထုသ္မိမ္ပိ ဧသေဝ နယော.

ဝဉ္ဈိတ္ထိဝတ္ထုသ္မိံ – ဝဉ္ဈိတ္ထီ နာမ ယာ ဂဗ္ဘံ န ဂဏှာတိ. ဂဗ္ဘံ အဂဏှနကဣတ္ထီ နာမ နတ္ထိ၊ ယဿာ ပန ဂဟိတောပိ ဂဗ္ဘော န သဏ္ဌာတိ၊ တံယေဝ သန္ဓာယေတံ ဝုတ္တံ. ဥတုသမယေ ကိရ သဗ္ဗိတ္ထိယော ဂဗ္ဘံ ဂဏှန္တိ. ယာ ပနာယံ ‘‘ဝဉ္ဈာ’’တိ ဝုစ္စတိ၊ တဿာ ကုစ္ဆိယံ နိဗ္ဗတ္တသတ္တာနံ အကုသလဝိပါကော သမ္ပာပုဏာတိ. တေ ပရိတ္တကုသလဝိပါကေန ဂဟိတပဋိသန္ဓိကာ အကုသလဝိပါကေန အဓိဘူတာ ဝိနဿန္တိ. အဘိနဝပဋိသန္ဓိယံယေဝ ဟိ ကမ္မာနုဘာဝေန ဒွီဟာကာရေဟိ ဂဗ္ဘော န သဏ္ဌာတိ – ဝါတေန ဝါ ပါဏကေဟိ ဝါ. ဝါတော သောသေတွာ အန္တရဓာပေတိ၊ ပါဏကာ ခါဒိတွာ. တဿ ပန ဝါတဿ ပါဏကာနံ ဝါ ပဋိဃာတာယ ဘေသဇ္ဇေ ကတေ ဂဗ္ဘော သဏ္ဌဟေယျ၊ သော ဘိက္ခု တံ အကတွာ အညံ ခရဘေသဇ္ဇံ အဒါသိ. တေန သာ ကာလမကာသိ. ဘဂဝါ ဘေသဇ္ဇဿ ကဋတ္တာ ဒုက္ကဋံ ပညာပေသိ.

ဒုတိယဝတ္ထုသ္မိမ္ပိ ဧသေဝ နယော. တသ္မာ အာဂတာဂတဿ ပရဇနဿ ဘေသဇ္ဇံ န ကာတဗ္ဗံ၊ ကရောန္တော ဒုက္ကဋံ အာပဇ္ဇတိ. ပဉ္စန္နံ ပန သဟဓမ္မိကာနံ ကာတဗ္ဗံ ဘိက္ခုဿ ဘိက္ခုနိယာ သိက္ခမာနာယ သာမဏေရဿ သာမဏေရိယာတိ. သမသီလသဒ္ဓါပညာနဉှိ ဧတေသံ တီသု သိက္ခာသု ယုတ္တာနံ ဘေသဇ္ဇံ အကာတုံ န လဗ္ဘတိ၊ ကရောန္တေန စ သစေ တေသံ အတ္ထိ၊ တေသံ သန္တကံ ဂဟေတွာ ယောဇေတွာ ဒါတဗ္ဗံ. သစေ နတ္ထိ၊ အတ္တနော သန္တကံ ကာတဗ္ဗံ. သစေ အတ္တနောပိ နတ္ထိ၊ ဘိက္ခာစာရဝတ္တေန ဝါ ဉာတကပဝါရိတဋ္ဌာနတော ဝါ ပရိယေသိတဗ္ဗံ. အလဘန္တေန ဂိလာနဿ အတ္ထာယ အကတဝိညတ္တိယာပိ အာဟရိတွာ ကာတဗ္ဗံ.

အပရေသမ္ပိ ပဉ္စန္နံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ – မာတု၊ ပိတု၊ တဒုပဋ္ဌာကာနံ၊ အတ္တနော ဝေယျာဝစ္စကရဿ၊ ပဏ္ဍုပလာသဿာတိ. ပဏ္ဍုပလာသော နာမ ယော ပဗ္ဗဇ္ဇာပေက္ခော ယာဝ ပတ္တစီဝရံ ပဋိယာဒိယတိ တာဝ ဝိဟာရေ ဝသတိ. တေသု သစေ မာတာပိတရော ဣဿရာ ဟောန္တိ၊ န ပစ္စာသီသန္တိ၊ အကာတုံ ဝဋ္ဋတိ. သစေ ပန ရဇ္ဇေပိ ဌိတာ ပစ္စာသီသန္တိ၊ အကာတုံ န ဝဋ္ဋတိ. ဘေသဇ္ဇံ ပစ္စာသီသန္တာနံ ဘေသဇ္ဇံ ဒါတဗ္ဗံ၊ ယောဇေတုံ အဇာနန္တာနံ ယောဇေတွာ ဒါတဗ္ဗံ. သဗ္ဗေသံ အတ္ထာယ သဟဓမ္မိကေသု ဝုတ္တနယေနေဝ ပရိယေသိတဗ္ဗံ. သစေ ပန မာတရံ ဝိဟာရေ အာနေတွာ ဇဂ္ဂတိ၊ သဗ္ဗံ ပရိကမ္မံ အနာမသန္တေန ကာတဗ္ဗံ. ခါဒနီယံ ဘောဇနီယံ သဟတ္ထာ ဒါတဗ္ဗံ. ပိတာ ပန ယထာ သာမဏေရော ဧဝံ သဟတ္ထေန နှာပနသမ္ဗာဟနာဒီနိ ကတွာ ဥပဋ္ဌာတဗ္ဗော. ယေ စ မာတာပိတရော ဥပဋ္ဌဟန္တိ ပဋိဇဂ္ဂန္တိ၊ တေသမ္ပိ ဧဝမေဝ ကာတဗ္ဗံ. ဝေယျာဝစ္စကရော နာမ ယော ဝေတနံ ဂဟေတွာ အရညေ ဒါရူနိ ဝါ ဆိန္ဒတိ၊ အညံ ဝါ ကိဉ္စိ ကမ္မံ ကရောတိ၊ တဿ ရောဂေ ဥပ္ပန္နေ ယာဝ ဉာတကာ န ပဿန္တိ တာဝ ဘေသဇ္ဇံ ကာတဗ္ဗံ. ယော ပန ဘိက္ခုနိဿိတကောဝ ဟုတွာ သဗ္ဗကမ္မာနိ ကရောတိ၊ တဿ ဘေသဇ္ဇံ ကာတဗ္ဗမေဝ. ပဏ္ဍုပလာသေပိ သာမဏေရေ ဝိယ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗံ.

အပရေသမ္ပိ ဒသန္နံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ – ဇေဋ္ဌဘာတု၊ ကနိဋ္ဌဘာတု၊ ဇေဋ္ဌဘဂိနိယာ၊ ကနိဋ္ဌဘဂိနိယာ၊ စူဠမာတုယာ၊ မဟာမာတုယာ၊ စူဠပိတုနော၊ မဟာပိတုနော၊ ပိတုစ္ဆာယ၊ မာတုလဿာတိ. တေသံ ပန သဗ္ဗေသမ္ပိ ကရောန္တေန တေသံယေဝ သန္တကံ ဘေသဇ္ဇံ ဂဟေတွာ ကေဝလံ ယောဇေတွာ ဒါတဗ္ဗံ. သစေ ပန နပ္ပဟောန္တိ၊ ယာစန္တိ စ ‘‘ဒေထ နော၊ ဘန္တေ၊ တုမှာကံ ပဋိဒဿာမာ’’တိ တာဝကာလိကံ ဒါတဗ္ဗံ. သစေပိ န ယာစန္တိ၊ ‘‘အမှာကံ ဘေသဇ္ဇံ အတ္ထိ၊ တာဝကာလိကံ ဂဏှထာ’’တိ ဝတွာ ဝါ ‘‘ယဒါ နေသံ ဘဝိဿတိ တဒါ ဒဿန္တီ’’တိ အာဘောဂံ ဝါ ကတွာ ဒါတဗ္ဗံ. သစေ ပဋိဒေန္တိ၊ ဂဟေတဗ္ဗံ၊ နော စေ ဒေန္တိ၊ န စောဒေတဗ္ဗာ. ဧတေ ဒသ ဉာတကေ ဌပေတွာ အညေသံ န ကာတဗ္ဗံ.

ဧတေသံ ပုတ္တပရမ္ပရာယ ပန ယာဝ သတ္တမော ကုလပရိဝဋ္ဋော တာဝ စတ္တာရော ပစ္စယေ အာဟရာပေန္တဿ အကတဝိညတ္တိ ဝါ ဘေသဇ္ဇံ ကရောန္တဿ ဝေဇ္ဇကမ္မံ ဝါ ကုလဒူသကာပတ္တိ ဝါ န ဟောတိ. သစေ ဘာတုဇာယာ ဘဂိနိသာမိကော ဝါ ဂိလာနာ ဟောန္တိ၊ ဉာတကာ စေ၊ တေသမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ. အညာတကာ စေ၊ ဘာတု စ ဘဂိနိယာ စ ကတွာ ဒါတဗ္ဗံ၊ ‘‘တုမှာကံ ဇဂ္ဂနဋ္ဌာနေ ဒေထာ’’တိ. အထ ဝါ တေသံ ပုတ္တာနံ ကတွာ ဒါတဗ္ဗံ၊ ‘‘တုမှာကံ မာတာပိတူနံ ဒေထာ’’တိ. ဧတေနုပါယေန သဗ္ဗပဒေသုပိ ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗော.

တေသံ အတ္ထာယ စ သာမဏေရေဟိ အရညတော ဘေသဇ္ဇံ အာဟရာပေန္တေန ဉာတိသာမဏေရေဟိ ဝါ အာဟရာပေတဗ္ဗံ. အတ္တနော အတ္ထာယ ဝါ အာဟရာပေတွာ ဒါတဗ္ဗံ. တေဟိပိ ‘‘ဥပဇ္ဈာယဿ အာဟရာမာ’’တိ ဝတ္တသီသေန အာဟရိတဗ္ဗံ. ဥပဇ္ဈာယဿ မာတာပိတရော ဂိလာနာ ဝိဟာရံ အာဂစ္ဆန္တိ၊ ဥပဇ္ဈာယော စ ဒိသာပက္ကန္တော ဟောတိ၊ သဒ္ဓိဝိဟာရိကေန ဥပဇ္ဈာယဿ သန္တကံ ဘေသဇ္ဇံ ဒါတဗ္ဗံ. နော စေ အတ္ထိ၊ အတ္တနော ဘေသဇ္ဇံ ဥပဇ္ဈာယဿ ပရိစ္စဇိတွာ ဒါတဗ္ဗံ. အတ္တနောပိ အသန္တေ ဝုတ္တနယေန ပရိယေသိတွာ ဥပဇ္ဈာယဿ သန္တကံ ကတွာ ဒါတဗ္ဗံ. ဥပဇ္ဈာယေနပိ သဒ္ဓိဝိဟာရိကဿ မာတာပိတူသု ဧဝမေဝ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗံ. ဧသ နယော အာစရိယန္တေဝါသိကေသုပိ. အညောပိ ယော အာဂန္တုကော ဝါ စောရော ဝါ ယုဒ္ဓပရာဇိတော ဣဿရော ဝါ ဉာတကေဟိ ပရိစ္စတ္တော ကပဏော ဝါ ဂမိယမနုဿော ဝါ ဂိလာနော ဟုတွာ ဝိဟာရံ ပဝိသတိ၊ သဗ္ဗေသံ အပစ္စာသီသန္တေန ဘေသဇ္ဇံ ကာတဗ္ဗံ.

သဒ္ဓံ ကုလံ ဟောတိ စတူဟိ ပစ္စယေဟိ ဥပဋ္ဌာယကံ ဘိက္ခုသံဃဿ မာတာပိတုဋ္ဌာနိယံ၊ တတြ စေ ကောစိ ဂိလာနော ဟောတိ၊ တဿတ္ထာယ ဝိဿာသေန ‘‘ဘေသဇ္ဇံ ကတွာ ဘန္တေ ဒေထာ’’တိ ဝဒန္တိ၊ နေဝ ဒါတဗ္ဗံ န ကာတဗ္ဗံ. အထ ပန ကပ္ပိယံ ဉတွာ ဧဝံ ပုစ္ဆန္တိ – ‘‘ဘန္တေ၊ အသုကဿ နာမ ရောဂဿ ကိံ ဘေသဇ္ဇံ ကရောန္တီ’’တိ? ‘‘ဣဒဉ္စိဒဉ္စ ဂဟေတွာ ကရောန္တီ’’တိ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတိ. ‘‘ဘန္တေ၊ မယှံ မာတာ ဂိလာနာ၊ ဘေသဇ္ဇံ တာဝ အာစိက္ခထာ’’တိ ဧဝံ ပုစ္ဆိတေ ပန န အာစိက္ခိတဗ္ဗံ. အညမညံ ပန ကထာ ကာတဗ္ဗာ – ‘‘အာဝုသော၊ အသုကဿ နာမ ဘိက္ခုနော ဣမသ္မိံ ရောဂေ ကိံ ဘေသဇ္ဇံ ကရိံသူ’’တိ? ‘‘ဣဒဉ္စိဒဉ္စ ဘန္တေ’’တိ. တံ သုတွာ ဣတရော မာတု ဘေသဇ္ဇံ ကရောတိ၊ ဝဋ္ဋတေဝ.

မဟာပဒုမတ္ထေရောပိ ကိရ ဝသဘရညော ဒေဝိယာ ရောဂေ ဥပ္ပန္နေ ဧကာယ ဣတ္ထိယာ အာဂန္တွာ ပုစ္ဆိတော ‘‘န ဇာနာမီ’’တိ အဝတွာ ဧဝမေဝ ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ သမုလ္လပေသိ. တံ သုတွာ တဿာ ဘေသဇ္ဇမကံသု. ဝူပသန္တေ စ ရောဂေ တိစီဝရေန တီဟိ စ ကဟာပဏသတေဟိ သဒ္ဓိံ ဘေသဇ္ဇစင်္ကောဋကံ ပူရေတွာ အာဟရိတွာ ထေရဿ ပါဒမူလေ ဌပေတွာ ‘‘ဘန္တေ၊ ပုပ္ဖပူဇံ ကရောထာ’’တိ အာဟံသု. ထေရော ‘‘အာစရိယဘာဂေါ နာမာယ’’န္တိ ကပ္ပိယဝသေန ဂါဟာပေတွာ ပုပ္ဖပူဇံ အကာသိ. ဧဝံ တာဝ ဘေသဇ္ဇေ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗံ.

ပရိတ္တေ ပန ‘‘ဂိလာနဿ ပရိတ္တံ ကရောထ၊ ဘန္တေ’’တိ ဝုတ္တေ န ကာတဗ္ဗံ၊ ‘‘ဘဏထာ’’တိ ဝုတ္တေ ပန ကာတဗ္ဗံ. သစေ ပိဿ ဧဝံ ဟောတိ ‘‘မနုဿာ နာမ န ဇာနန္တိ၊ အကယိရမာနေ ဝိပ္ပဋိသာရိနော ဘဝိဿန္တီ’’တိ ကာတဗ္ဗံ၊ ‘‘ပရိတ္တောဒကံ ပရိတ္တသုတ္တံ ကတွာ ဒေထာ’’တိ ဝုတ္တေန ပန တေသံယေဝ ဥဒကံ ဟတ္ထေန စာလေတွာ သုတ္တံ ပရိမဇ္ဇေတွာ ဒါတဗ္ဗံ. သစေ ဝိဟာရတော ဥဒကံ အတ္တနော သန္တကံ ဝါ သုတ္တံ ဒေတိ၊ ဒုက္ကဋံ. မနုဿာ ဥဒကဉ္စ သုတ္တဉ္စ ဂဟေတွာ နိသီဒိတွာ ‘‘ပရိတ္တံ ဘဏထာ’’တိ ဝဒန္တိ၊ ကာတဗ္ဗံ. နော စေ ဇာနန္တိ၊ အာစိက္ခိတဗ္ဗံ. ဘိက္ခူနံ နိသိန္နာနံ ပါဒေသု ဥဒကံ အာကိရိတွာ သုတ္တဉ္စ ဌပေတွာ ဂစ္ဆန္တိ ‘‘ပရိတ္တံ ကရောထ၊ ပရိတ္တံ ဘဏထာ’’တိ န ပါဒါ အပနေတဗ္ဗာ. မနုဿာ ဟိ ဝိပ္ပဋိသာရိနော ဟောန္တိ. အန္တောဂါမေ ဂိလာနဿတ္ထာယ ဝိဟာရံ ပေသေန္တိ၊ ‘‘ပရိတ္တံ ဘဏန္တူ’’တိ ဘဏိတဗ္ဗံ. အန္တောဂါမေ ရာဇဂေဟာဒီသု ရောဂေ ဝါ ဥပဒ္ဒဝေ ဝါ ဥပ္ပန္နေ ပက္ကောသာပေတွာ ဘဏာပေန္တိ၊ အာဋာနာဋိယသုတ္တာဒီနိ ဘဏိတဗ္ဗာနိ. ‘‘အာဂန္တွာ ဂိလာနဿ သိက္ခာပဒါနိ ဒေန္တု၊ ဓမ္မံ ကထေန္တု. ရာဇန္တေပုရေ ဝါ အမစ္စဂေဟေ ဝါ အာဂန္တွာ သိက္ခာပဒါနိ ဒေန္တု၊ ဓမ္မံ ကထေန္တူ’’တိ ပေသိတေပိ ဂန္တွာ သိက္ခာပဒါနိ ဒါတဗ္ဗာနိ၊ ဓမ္မော ကထေတဗ္ဗော. ‘‘မတာနံ ပရိဝါရတ္ထံ အာဂစ္ဆန္တူ’’တိ ပက္ကောသန္တိ၊ န ဂန္တဗ္ဗံ. သီဝထိကဒဿနေ အသုဘဒဿနေ စ မရဏဿတိံ ပဋိလဘိဿာမီတိ ကမ္မဋ္ဌာနသီသေန ဂန္တုံ ဝဋ္ဋတိ. ဧဝံ ပရိတ္တေ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗံ.

ပိဏ္ဍပါတေ ပန – အနာမဋ္ဌပိဏ္ဍပါတော ကဿ ဒါတဗ္ဗော၊ ကဿ န ဒါတဗ္ဗော? မာတာပိတုနံ တာဝ ဒါတဗ္ဗော. သစေပိ ကဟာပဏဂ္ဃနကော ဟောတိ၊ သဒ္ဓါဒေယျဝိနိပါတနံ နတ္ထိ. မာတာပိတုဥပဋ္ဌာကာနံ ဝေယျာဝစ္စကရဿ ပဏ္ဍုပလာသဿာတိ ဧတေသမ္ပိ ဒါတဗ္ဗော. တတ္ထ ပဏ္ဍုပလာသဿ ထာလကေ ပက္ခိပိတွာပိ ဒါတုံ ဝဋ္ဋတိ. တံ ဌပေတွာ အညေသံ အာဂါရိကာနံ မာတာပိတုနမ္ပိ န ဝဋ္ဋတိ. ပဗ္ဗဇိတပရိဘောဂေါ ဟိ အာဂါရိကာနံ စေတိယဋ္ဌာနိယော. အပိစ အနာမဋ္ဌပိဏ္ဍပါတော နာမေသ သမ္ပတ္တဿ ဒါမရိကစောရဿာပိ ဣဿရဿာပိ ဒါတဗ္ဗော. ကသ္မာ? တေ ဟိ အဒီယမာနေပိ ‘‘န ဒေန္တီ’’တိ အာမသိတွာ ဒီယမာနေပိ ‘‘ဥစ္ဆိဋ္ဌကံ ဒေန္တီ’’တိ ကုဇ္ဈန္တိ. ကုဒ္ဓါ ဇီဝိတာပိ ဝေါရောပေန္တိ၊ သာသနဿာပိ အန္တရာယံ ကရောန္တိ. ရဇ္ဇံ ပတ္ထယမာနဿ ဝိစရတော စောရနာဂဿ ဝတ္ထု စေတ္ထ ကထေတဗ္ဗံ. ဧဝံ ပိဏ္ဍပါတေ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗံ.

ပဋိသန္ထာရော ပန ကဿ ကာတဗ္ဗော၊ ကဿ န ကာတဗ္ဗော? ပဋိသန္ထာရော နာမ ဝိဟာရံ သမ္ပတ္တဿ ယဿ ကဿစိ အာဂန္တုကဿ ဝါ ဒလိဒ္ဒဿ ဝါ စောရဿ ဝါ ဣဿရဿ ဝါ ကာတဗ္ဗောယေဝ. ကထံ? အာဂန္တုကံ တာဝ ခီဏပရိဗ္ဗယံ ဝိဟာရံ သမ္ပတ္တံ ဒိသွာ ပါနီယံ ဒါတဗ္ဗံ၊ ပါဒမက္ခနတေလံ ဒါတဗ္ဗံ. ကာလေ အာဂတဿ ယာဂုဘတ္တံ၊ ဝိကာလေ အာဂတဿ သစေ တဏ္ဍုလာ အတ္ထိ၊ တဏ္ဍုလာ ဒါတဗ္ဗာ. အဝေလာယံ သမ္ပတ္တော ‘‘ဂစ္ဆာဟီ’’တိ န ဝတ္တဗ္ဗော. သယနဋ္ဌာနံ ဒါတဗ္ဗံ. သဗ္ဗံ အပစ္စာသီသန္တေနေဝ ကာတဗ္ဗံ. ‘‘မနုဿာ နာမ စတုပစ္စယဒါယကာ ဧဝံ သင်္ဂဟေ ကယိရမာနေ ပုနပ္ပုနံ ပသီဒိတွာ ဥပကာရံ ကရိဿန္တီ’’တိ စိတ္တံ န ဥပ္ပါဒေတဗ္ဗံ. စောရာနံ ပန သံဃိကမ္ပိ ဒါတဗ္ဗံ.

ပဋိသန္ထာရာနိသံသဒီပနတ္ထဉ္စ စောရနာဂဝတ္ထု၊ ဘာတရာ သဒ္ဓိံ ဇမ္ဗုဒီပဂတဿ မဟာနာဂရညော ဝတ္ထု၊ ပိတုရာဇဿ ရဇ္ဇေ စတုန္နံ အမစ္စာနံ ဝတ္ထု၊ အဘယစောရဝတ္ထူတိ ဧဝမာဒီနိ ဗဟူနိ ဝတ္ထူနိ မဟာအဋ္ဌကထာယံ ဝိတ္ထာရတော ဝုတ္တာနိ.

တတြာယံ ဧကဝတ္ထုဒီပနာ – သီဟဠဒီပေ ကိရ အဘယော နာမ စောရော ပဉ္စသတပရိဝါရော ဧကသ္မိံ ဌာနေ ခန္ဓာဝါရံ ဗန္ဓိတွာ သမန္တာ တိယောဇနံ ဥဗ္ဗာသေတွာ ဝသတိ. အနုရာဓပုရဝါသိနော ကဒမ္ဗနဒိံ န ဥတ္တရန္တိ၊ စေတိယဂိရိမဂ္ဂေ ဇနသဉ္စာရော ဥပစ္ဆိန္နော. အထေကဒိဝသံ စောရော ‘‘စေတိယဂိရိံ ဝိလုမ္ပိဿာမီ’’တိ အဂမာသိ. အာရာမိကာ ဒိသွာ ဒီဃဘာဏကအဘယတ္ထေရဿ အာရောစေသုံ. ထေရော ‘‘သပ္ပိဖာဏိတာဒီနိ အတ္ထီ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘အတ္ထိ၊ ဘန္တေ’’တိ. ‘‘စောရာနံ ဒေထ၊ တဏ္ဍုလာ အတ္ထီ’’တိ? ‘‘အတ္ထိ၊ ဘန္တေ၊ သံဃဿတ္ထာယ အာဟဋာ တဏ္ဍုလာ စ ပတ္တသာကဉ္စ ဂေါရသော စာ’’တိ. ‘‘ဘတ္တံ သမ္ပာဒေတွာ စောရာနံ ဒေထာ’’တိ. အာရာမိကာ တထာ ကရိံသု. စောရာ ဘတ္တံ ဘုဉ္ဇိတွာ ‘‘ကေနာယံ ပဋိသန္ထာရော ကတော’’တိ ပုစ္ဆိံသု. ‘‘အမှာကံ အယျေန အဘယတ္ထေရေနာ’’တိ. စောရာ ထေရဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ ဝန္ဒိတွာ အာဟံသု – ‘‘မယံ သံဃဿ စ စေတိယဿ စ သန္တကံ အစ္ဆိန္ဒိတွာ ဂဟေဿာမာတိ အာဂတာ၊ တုမှာကံ ပန ဣမိနာ ပဋိသန္ထာရေနမှ ပသန္နာ၊ အဇ္ဇ ပဋ္ဌာယ ဝိဟာရေ ဓမ္မိကာ ရက္ခာ အမှာကံ အာယတ္တာ ဟောတု၊ နာဂရာ အာဂန္တွာ ဒါနံ ဒေန္တု၊ စေတိယံ ဝန္ဒန္တူ’’တိ. တတော ပဋ္ဌာယ စ နာဂရေ ဒါနံ ဒါတုံ အာဂစ္ဆန္တေ နဒီတီရေယေဝ ပစ္စုဂ္ဂန္တွာ ရက္ခန္တာ ဝိဟာရံ နေန္တိ၊ ဝိဟာရေပိ ဒါနံ ဒေန္တာနံ ရက္ခံ ကတွာ တိဋ္ဌန္တိ. တေပိ ဘိက္ခူနံ ဘုတ္တာဝသေသံ စောရာနံ ဒေန္တိ. ဂမနကာလေပိ တေ စောရာ နဒီတီရံ ပါပေတွာ နိဝတ္တန္တိ.

အထေကဒိဝသံ ဘိက္ခုသံဃေ ခီယနကကထာ ဥပ္ပန္နာ ‘‘ထေရော ဣဿရဝတာယ သံဃဿ သန္တကံ စောရာနံ အဒါသီ’’တိ. ထေရော သန္နိပါတံ ကာရာပေတွာ အာဟ – ‘‘စောရာ သံဃဿ ပကတိဝဋ္ဋဉ္စ စေတိယသန္တကဉ္စ အစ္ဆိန္ဒိတွာ ဂဏှိဿာမာ’’တိ အာဂမိံသု. အထ နေသံ မယာ ဧဝံ န ဟရိဿန္တီတိ ဧတ္တကော နာမ ပဋိသန္ထာရော ကတော၊ တံ သဗ္ဗမ္ပိ ဧကတော သမ္ပိဏ္ဍေတွာ အဂ္ဃါပေထ. တေန ကာရဏေန အဝိလုတ္တံ ဘဏ္ဍံ ဧကတော သမ္ပိဏ္ဍေတွာ အဂ္ဃါပေထာတိ. တတော သဗ္ဗမ္ပိ ထေရေန ဒိန္နကံ စေတိယဃရေ ဧကံ ဝရပေါတ္ထကစိတ္တတ္ထရဏံ န အဂ္ဃတိ. တတော အာဟံသု – ‘‘ထေရေန ကတပဋိသန္ထာရော သုကတော စောဒေတုံ ဝါ သာရေတုံ ဝါ န လဗ္ဘာ၊ ဂီဝါ ဝါ အဝဟာရော ဝါ နတ္ထီ’’တိ. ဧဝံ မဟာနိသံသော ပဋိသန္ထာရောတိ သလ္လက္ခေတွာ ကတ္တဗ္ဗော ပဏ္ဍိတေန ဘိက္ခုနာတိ.

၁၈၇. အင်္ဂုလိပတောဒကဝတ္ထုသ္မိံ – ဥတ္တန္တောတိ ကိလမန္တော. အနဿာသကောတိ နိရဿာသော. ဣမသ္မိံ ပန ဝတ္ထုသ္မိံ ယာယ အာပတ္တိယာ ဘဝိတဗ္ဗံ သာ ‘‘ခုဒ္ဒကေသု နိဒိဋ္ဌာ’’တိ ဣဓ န ဝုတ္တာ.

တဒနန္တရေ ဝတ္ထုသ္မိံ – ဩတ္ထရိတွာတိ အက္ကမိတွာ. သော ကိရ တေဟိ အာကဍ္ဎိယမာနော ပတိတော. ဧကော တဿ ဥဒရံ အဘိရုဟိတွာ နိသီဒိ. သေသာပိ ပန္နရသ ဇနာ ပထဝိယံ အဇ္ဈောတ္ထရိတွာ အဒူဟလပါသာဏာ ဝိယ မိဂံ မာရေသုံ. ယသ္မာ ပန တေ ကမ္မာဓိပ္ပါယာ၊ န မရဏာဓိပ္ပါယာ၊ တသ္မာ ပါရာဇိကံ န ဝုတ္တံ.

ဘူတဝေဇ္ဇကဝတ္ထုသ္မိံ – ယက္ခံ မာရေသီတိ ဘူတဝိဇ္ဇာကပါဌကာ ယက္ခဂဟိတံ မောစေတုကာမာ ယက္ခံ အာဝါဟေတွာ မုဉ္စာတိ ဝဒန္တိ. နော စေ မုဉ္စတိ၊ ပိဋ္ဌေန ဝါ မတ္တိကာယ ဝါ ရူပံ ကတွာ ဟတ္ထပါဒါဒီနိ ဆိန္ဒန္တိ၊ ယံ ယံ တဿ ဆိဇ္ဇတိ တံ တံ ယက္ခဿ ဆိန္နမေဝ ဟောတိ. သီသေ ဆိန္နေ ယက္ခောပိ မရတိ. ဧဝံ သောပိ မာရေသိ၊ တသ္မာ ထုလ္လစ္စယံ ဝုတ္တံ. န ကေဝလဉ္စ ယက္ခမေဝ၊ ယောပိ ဟိ သက္ကံ ဒေဝရာဇံ မာရေယျ၊ သောပိ ထုလ္လစ္စယမေဝ အာပဇ္ဇတိ.

ဝါဠယက္ခဝတ္ထုသ္မိံ – ဝါဠယက္ခဝိဟာရန္တိ ယသ္မိံ ဝိဟာရေ ဝါဠော စဏ္ဍော ယက္ခော ဝသတိ၊ တံ ဝိဟာရံ. ယော ဟိ ဧဝရူပံ ဝိဟာရံ အဇာနန္တော ကေဝလံ ဝသနတ္ထာယ ပေသေတိ၊ အနာပတ္တိ. ယော မရဏာဓိပ္ပါယော ပေသေတိ၊ သော ဣတရဿ မရဏေန ပါရာဇိကံ၊ အမရဏေန ထုလ္လစ္စယံ အာပဇ္ဇတိ. ယထာ စ ဝါဠယက္ခဝိဟာရံ၊ ဧဝံ ယတ္ထ ဝါဠသီဟဗျဂ္ဃါဒိမိဂါ ဝါ အဇဂရကဏှသပ္ပါဒယော ဒီဃဇာတိကာ ဝါ ဝသန္တိ၊ တံ ဝါဠဝိဟာရံ ပေသေန္တဿာပိ အာပတ္တာနာပတ္တိဘေဒေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. အယံ ပါဠိမုတ္တကနယော. ယထာ စ ဘိက္ခုံ ဝါဠယက္ခဝိဟာရံ ပေသေန္တဿ၊ ဧဝံ ဝါဠယက္ခမ္ပိ ဘိက္ခုသန္တိကံ ပေသေန္တဿ အာပတ္တာနာပတ္တိဘေဒေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဧသေဝ နယော ဝါဠကန္တာရာဒိဝတ္ထူသုပိ. ကေဝလဉှေတ္ထ ယသ္မိံ ကန္တာရေ ဝါဠမိဂါ ဝါ ဒီဃဇာတိကာ ဝါ အတ္ထိ၊ သော ဝါဠကန္တာရော. ယသ္မိံ စောရာ အတ္ထိ၊ သော စောရကန္တာရောတိ ဧဝံ ပဒတ္ထမတ္တမေဝ နာနံ. မနုဿဝိဂ္ဂဟပါရာဇိကဉ္စ နာမေတံ သဏှံ၊ ပရိယာယကထာယ န မုစ္စတိ၊ တသ္မာ ယော ဝဒေယျ ‘‘အသုကသ္မိံ နာမ ဩကာသေ စောရော နိသိန္နော၊ ယော တဿ သီသံ ဆိန္ဒိတွာ အာဟရတိ၊ သော ရာဇတော သက္ကာရဝိသေသံ လဘတီ’’တိ. တဿ စေတံ ဝစနံ သုတွာ ကောစိ နံ ဂန္တွာ မာရေတိ၊ အယံ ပါရာဇိကော ဟောတီတိ.

၁၈၈. တံ မညမာနောတိ အာဒီသု သော ကိရ ဘိက္ခု အတ္တနော ဝေရိဘိက္ခုံ မာရေတုကာမော စိန္တေသိ – ‘‘ဣမံ မေ ဒိဝါ မာရေန္တဿ န သုကရံ ဘဝေယျ သောတ္ထိနာ ဂန္တုံ၊ ရတ္တိံ နံ မာရေဿာမီ’’တိ သလ္လက္ခေတွာ ရတ္တိံ အာဂမ္မ ဗဟူနံ သယိတဋ္ဌာနေ တံ မညမာနော တမေဝ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေသိ. အပရော တံ မညမာနော အညံ၊ အပရော အညံ တဿေဝ သဟာယံ မညမာနော တံ၊ အပရော အညံ တဿေဝ သဟာယံ မညမာနော အညံ တဿ သဟာယမေဝ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေသိ. သဗ္ဗေသမ္ပိ ပါရာဇိကမေဝ.

အမနုဿဂဟိတဝတ္ထူသု ပဌမေ ဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘ယက္ခံ ပလာပေဿာမီ’’တိ ပဟာရံ အဒါသိ၊ ဣတရော ‘‘န ဒါနာယံ ဝိရဇ္ဈိတုံ သမတ္ထော၊ မာရေဿာမိ န’’န္တိ. ဧတ္ထ စ နမရဏာဓိပ္ပါယဿ အနာပတ္တိ ဝုတ္တာတိ. န ဧတ္တကေနေဝ အမနုဿဂဟိတဿ ပဟာရော ဒါတဗ္ဗော၊ တာလပဏ္ဏံ ပန ပရိတ္တသုတ္တံ ဝါ ဟတ္ထေ ဝါ ပါဒေ ဝါ ဗန္ဓိတဗ္ဗံ၊ ရတနသုတ္တာဒီနိ ပရိတ္တာနိ ဘဏိတဗ္ဗာနိ၊ ‘‘မာ သီလဝန္တံ ဘိက္ခုံ ဝိဟေဌေဟီ’’တိ ဓမ္မကထာ ကာတဗ္ဗာတိ. သဂ္ဂကထာဒီနိ ဥတ္တာနတ္ထာနိ. ယဉှေတ္ထ ဝတ္တဗ္ဗံ တံ ဝုတ္တမေဝ.

၁၈၉. ရုက္ခစ္ဆေဒနဝတ္ထု အဋ္ဋဗန္ဓနဝတ္ထုသဒိသံ. အယံ ပန ဝိသေသော – ယော ရုက္ခေန ဩတ္ထတောပိ န မရတိ၊ သက္ကာ စ ဟောတိ ဧကေန ပဿေန ရုက္ခံ ဆေတွာ ပထဝိံ ဝါ ခနိတွာ နိက္ခမိတုံ၊ ဟတ္ထေ စဿ ဝါသိ ဝါ ကုဌာရီ ဝါ အတ္ထိ၊ တေန အပိ ဇီဝိတံ ပရိစ္စဇိတဗ္ဗံ၊ န စ ရုက္ခော ဝါ ဆိန္ဒိတဗ္ဗော၊ န ပထဝီ ဝါ ခဏိတဗ္ဗာ. ကသ္မာ? ဧဝံ ကရောန္တော ဟိ ပါစိတ္တိယံ အာပဇ္ဇတိ၊ ဗုဒ္ဓဿ အာဏံ ဘဉ္ဇတိ၊ န ဇီဝိတပရိယန္တံ သီလံ ကရောတိ. တသ္မာ အပိ ဇီဝိတံ ပရိစ္စဇိတဗ္ဗံ၊ န စ သီလန္တိ ပရိဂ္ဂဟေတွာ န ဧဝံ ကာတဗ္ဗံ. အညဿ ပန ဘိက္ခုနော ရုက္ခံ ဝါ ဆိန္ဒိတွာ ပထဝိံ ဝါ ခနိတွာ တံ နီဟရိတုံ ဝဋ္ဋတိ. သစေ ဥဒုက္ခလယန္တကေန ရုက္ခံ ပဝဋ္ဋေတွာ နီဟရိတဗ္ဗော ဟောတိ၊ တံယေဝ ရုက္ခံ ဆိန္ဒိတွာ ဥဒုက္ခလံ ဂဟေတဗ္ဗန္တိ မဟာသုမတ္ထေရော အာဟ. အညမ္ပိ ဆိန္ဒိတွာ ဂဟေတုံ ဝဋ္ဋတီတိ မဟာပဒုမတ္ထေရော. သောဗ္ဘာဒီသု ပတိတဿာပိ နိဿေဏိံ ဗန္ဓိတွာ ဥတ္တာရဏေ ဧသေဝ နယော. အတ္တနာ ဘူတဂါမံ ဆိန္ဒိတွာ နိဿေဏီ န ကာတဗ္ဗာ၊ အညေသံ ကတွာ ဥဒ္ဓရိတုံ ဝဋ္ဋတီတိ.

၁၉၀. ဒါယာလိမ္ပနဝတ္ထူသု – ဒါယံ အာလိမ္ပေသုန္တိ ဝနေ အဂ္ဂိံ အဒံသု. ဧတ္ထ ပန ဥဒ္ဒိဿာနုဒ္ဒိဿဝသေန ပါရာဇိကာနန္တရိယထုလ္လစ္စယပါစိတ္တိဝတ္ထူနံ အနုရူပတော ပါရာဇိကာဒီနိ အကုသလရာသိဘာဝေါ စ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော. ‘‘အလ္လတိဏဝနပ္ပဂုမ္ဗာဒယော ဍယှန္တူ’’တိ အာလိမ္ပေန္တဿ စ ပါစိတ္တိယံ. ‘‘ဒဗ္ဗူပကရဏာနိ ဝိနဿန္တူ’’တိ အာလိမ္ပေန္တဿ ဒုက္ကဋံ. ခိဍ္ဍာဓိပ္ပါယေနာပိ ဒုက္ကဋန္တိ သင်္ခေပဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တံ. ‘‘ယံကိဉ္စိ အလ္လသုက္ခံ သဣန္ဒြိယာနိန္ဒြိယံ ဍယှတူ’’တိ အာလိမ္ပေန္တဿ ဝတ္ထုဝသေန ပါရာဇိကထုလ္လစ္စယပါစိတ္တိယဒုက္ကဋာနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ.

ပဋဂ္ဂိဒါနံ ပန ပရိတ္တကရဏဉ္စ ဘဂဝတာ အနုညာတံ၊ တသ္မာ အရညေ ဝနကမ္မိကေဟိ ဝါ ဒိန္နံ သယံ ဝါ ဥဋ္ဌိတံ အဂ္ဂိံ အာဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာ ‘‘တိဏကုဋိယော မာ ဝိနဿန္တူ’’တိ တဿ အဂ္ဂိနော ပဋိအဂ္ဂိံ ဒါတုံ ဝဋ္ဋတိ၊ ယေန သဒ္ဓိံ အာဂစ္ဆန္တော အဂ္ဂိ ဧကတော ဟုတွာ နိရုပါဒါနော နိဗ္ဗာတိ. ပရိတ္တမ္ပိ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ တိဏကုဋိကာနံ သမန္တာ ဘူမိတစ္ဆနံ ပရိခါခဏနံ ဝါ၊ ယထာ အာဂတော အဂ္ဂိ ဥပါဒါနံ အလဘိတွာ နိဗ္ဗာတိ. ဧတဉ္စ သဗ္ဗံ ဥဋ္ဌိတေယေဝ အဂ္ဂိသ္မိံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ. အနုဋ္ဌိတေ အနုပသမ္ပန္နေဟိ ကပ္ပိယဝေါဟာရေန ကာရေတဗ္ဗံ. ဥဒကေန ပန နိဗ္ဗာပေန္တေဟိ အပ္ပါဏကမေဝ ဥဒကံ အာသိဉ္စိတဗ္ဗံ.

၁၉၁. အာဃာတနဝတ္ထုသ္မိံ – ယထာ ဧကပ္ပဟာရဝစနေ၊ ဧဝံ ‘‘ဒွီဟိ ပဟာရေဟီ’’တိ အာဒိဝစနေသုပိ ပါရာဇိကံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ‘‘ဒွီဟီ’’တိ ဝုတ္တေ စ ဧကေန ပဟာရေန မာရိတေပိ ခေတ္တမေဝ ဩတိဏ္ဏတ္တာ ပါရာဇိကံ၊ တီဟိ မာရိတေ ပန ဝိသင်္ကေတံ. ဣတိ ယထာပရိစ္ဆေဒေ ဝါ ပရိစ္ဆေဒဗ္ဘန္တရေ ဝါ အဝိသင်္ကေတံ၊ ပရိစ္ဆေဒါတိက္ကမေ ပန သဗ္ဗတ္ထ ဝိသင်္ကေတံ ဟောတိ၊ အာဏာပကော မုစ္စတိ၊ ဝဓကဿေဝ ဒေါသော. ယထာ စ ပဟာရေသု၊ ဧဝံ ပုရိသေသုပိ ‘‘ဧကော မာရေတူ’’တိ ဝုတ္တေ ဧကေနေဝ မာရိတေ ပါရာဇိကံ၊ ဒွီဟိ မာရိတေ ဝိသင်္ကေတံ. ‘‘ဒွေ မာရေန္တူ’’တိ ဝုတ္တေ ဧကေန ဝါ ဒွီဟိ ဝါ မာရိတေ ပါရာဇိကံ၊ တီဟိ မာရိတေ ဝိသင်္ကေတန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဧကော သင်္ဂါမေ ဝေဂေန ဓာဝတော ပုရိသဿ သီသံ အသိနာ ဆိန္ဒတိ၊ အသီသကံ ကဗန္ဓံ ဓာဝတိ၊ တမညော ပဟရိတွာ ပါတေသိ၊ ကဿ ပါရာဇိကန္တိ ဝုတ္တေ ဥပဍ္ဎာ ထေရာ ‘‘ဂမနူပစ္ဆေဒကဿာ’’တိ အာဟံသု. အာဘိဓမ္မိကဂေါဒတ္တတ္ထေရော ‘‘သီသစ္ဆေဒကဿာ’’တိ. ဧဝရူပါနိပိ ဝတ္ထူနိ ဣမဿ ဝတ္ထုဿ အတ္ထဒီပနေ ဝတ္တဗ္ဗာနီတိ.

၁၉၂. တက္ကဝတ္ထုသ္မိံ – အနိယမေတွာ ‘‘တက္ကံ ပါယေထာ’’တိ ဝုတ္တေ ယံ ဝါ တံ ဝါ တက္ကံ ပါယေတွာ မာရိတေ ပါရာဇိကံ. နိယမေတွာ ပန ‘‘ဂေါတက္ကံ မဟိံသတက္ကံ အဇိကာတက္က’’န္တိ ဝါ၊ ‘‘သီတံ ဥဏှံ ဓူပိတံ အဓူပိတ’’န္တိ ဝါ ဝုတ္တေ ယံ ဝုတ္တံ၊ တတော အညံ ပါယေတွာ မာရိတေ ဝိသင်္ကေတံ.

လောဏသောဝီရကဝတ္ထုသ္မိံ – လောဏသောဝီရကံ နာမ သဗ္ဗရသာဘိသင်္ခတံ ဧကံ ဘေသဇ္ဇံ. တံ ကိရ ကရောန္တာ ဟရီတကာမလကဝိဘီတကကသာဝေ သဗ္ဗဓညာနိ သဗ္ဗအပရဏ္ဏာနိ သတ္တန္နမ္ပိ ဓညာနံ ဩဒနံ ကဒလိဖလာဒီနိ သဗ္ဗဖလာနိ ဝေတ္တကေတကခဇ္ဇူရိကဠီရာဒယော သဗ္ဗကဠီရေ မစ္ဆမံသခဏ္ဍာနိ အနေကာနိ စ မဓုဖာဏိတသိန္ဓဝလောဏနိကဋုကာဒီနိ ဘေသဇ္ဇာနိ ပက္ခိပိတွာ ကုမ္ဘိမုခံ လိမ္ပိတွာ ဧကံ ဝါ ဒွေ ဝါ တီဏိ ဝါ သံဝစ္ဆရာနိ ဌပေန္တိ၊ တံ ပရိပစ္စိတွာ ဇမ္ဗုရသဝဏ္ဏံ ဟောတိ. ဝါတကာသကုဋ္ဌပဏ္ဍုဘဂန္ဒရာဒီနံ သိနိဒ္ဓဘောဇနံ ဘုတ္တာနဉ္စ ဥတ္တရပါနံ ဘတ္တဇီရဏကဘေသဇ္ဇံ တာဒိသံ နတ္ထိ. တံ ပနေတံ ဘိက္ခူနံ ပစ္ဆာဘတ္တမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ၊ ဂိလာနာနံ ပါကတိကမေဝ၊ အဂိလာနာနံ ပန ဥဒကသမ္ဘိန္နံ ပါနပရိဘောဂေနာတိ.

သမန္တပါသာဒိကာယ ဝိနယသံဝဏ္ဏနာယ

တတိယပါရာဇိကဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.