ပဒဘာဇနီယဝဏ္ဏနာ

၁၇၂. သဉ္စိစ္စာတိ အယံ ‘‘သဉ္စိစ္စ မနုဿဝိဂ္ဂဟ’’န္တိ မာတိကာယ ဝုတ္တဿ သဉ္စိစ္စပဒဿ ဥဒ္ဓါရော. တတ္ထ သန္တိ ဥပသဂ္ဂေါ၊ တေန သဒ္ဓိံ ဥဿုက္ကဝစနမေတံ သဉ္စိစ္စာတိ၊ တဿ သဉ္စေတေတွာ သုဋ္ဌု စေတေတွာတိ အတ္ထော. ယသ္မာ ပန ယော သဉ္စိစ္စ ဝေါရောပေတိ၊ သော ဇာနန္တော သဉ္ဇာနန္တော ဟောတိ၊ တဉ္စဿ ဝေါရောပနံ စေစ္စ အဘိဝိတရိတွာ ဝီတိက္ကမော ဟောတိ. တသ္မာ ဗျဉ္ဇနေ အာဒရံ အကတွာ အတ္ထမေဝ ဒဿေတုံ ‘‘ဇာနန္တော သဉ္ဇာနန္တော စေစ္စ အဘိဝိတရိတွာ ဝီတိက္ကမော’’တိ ဧဝမဿ ပဒဘာဇနံ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဇာနန္တောတိ ‘‘ပါဏော’’တိ ဇာနန္တော. သဉ္ဇာနန္တောတိ ‘‘ဇီဝိတာ ဝေါရောပေမီ’’တိ သဉ္ဇာနန္တော၊ တေနေဝ ပါဏဇာနနာကာရေန သဒ္ဓိံ ဇာနန္တောတိ အတ္ထော. စေစ္စာတိ ဝဓကစေတနာဝသေန စေတေတွာ ပကပ္ပေတွာ. အဘိဝိတရိတွာတိ ဥပက္ကမဝသေန မဒ္ဒန္တော နိရာသင်္ကစိတ္တံ ပေသေတွာ. ဝီတိက္ကမောတိ ဧဝံ ပဝတ္တဿ ယော ဝီတိက္ကမော အယံ သဉ္စိစ္စသဒ္ဒဿ သိခါပ္ပတ္တော အတ္ထောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

ဣဒါနိ ‘‘မနုဿဝိဂ္ဂဟံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေယျာ’’တိ ဧတ္ထ ဝုတ္တံ မနုဿတ္တဘာဝံ အာဒိတော ပဋ္ဌာယ ဒဿေတုံ ‘‘မနုဿဝိဂ္ဂဟော နာမာ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဂဗ္ဘသေယျကာနံ ဝသေန သဗ္ဗသုခုမအတ္တဘာဝဒဿနတ္ထံ ‘‘ယံ မာတုကုစ္ဆိသ္မိ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ပဌမံ စိတ္တန္တိ ပဋိသန္ဓိစိတ္တံ. ဥပ္ပန္နန္တိ ဇာတံ. ပဌမံ ဝိညာဏံ ပါတုဘူတန္တိ ဣဒံ တဿေဝ ဝေဝစနံ. ‘‘မာတုကုစ္ဆိသ္မိံ ပဌမံ စိတ္တ’’န္တိ ဝစနေန စေတ္ထ သကလာပိ ပဉ္စဝေါကာရပဋိသန္ဓိ ဒဿိတာ ဟောတိ. တသ္မာ တဉ္စ ပဌမံ စိတ္တံ တံသမ္ပယုတ္တာ စ တယော အရူပက္ခန္ဓာ တေန သဟ နိဗ္ဗတ္တဉ္စ ကလလရူပန္တိ အယံ သဗ္ဗပဌမော မနုဿဝိဂ္ဂဟော. တတ္ထ ‘‘ကလလရူပ’’န္တိ ဣတ္ထိပုရိသာနံ ကာယဝတ္ထုဘာဝဒသကဝသေန သမတိံသ ရူပါနိ၊ နပုံသကာနံ ကာယဝတ္ထုဒသကဝသေန ဝီသတိ. တတ္ထ ဣတ္ထိပုရိသာနံ ကလလရူပံ ဇာတိဥဏ္ဏာယ ဧကေန အံသုနာ ဥဒ္ဓဋတေလဗိန္ဒုမတ္တံ ဟောတိ အစ္ဆံ ဝိပ္ပသန္နံ. ဝုတ္တဉ္စေတံ အဋ္ဌကထာယံ –

‘‘တိလတေလဿ ယထာ ဗိန္ဒု၊ သပ္ပိမဏ္ဍော အနာဝိလော၊

ဧဝံဝဏ္ဏပ္ပဋိဘာဂံ ကလလန္တိ ပဝုစ္စတီ’’တိ. (ဝိဘ. အဋ္ဌ. ၂၆ ပကိဏ္ဏကကထာ၊ သံ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၁.၂၃၅)၊

ဧဝံ ပရိတ္တကံ ဝတ္ထုံ အာဒိံ ကတွာ ပကတိယာ ဝီသဝဿသတာယုကဿ သတ္တဿ ယာဝ မရဏကာလာ ဧတ္ထန္တရေ အနုပုဗ္ဗေန ဝုဍ္ဎိပ္ပတ္တော အတ္တဘာဝေါ ဧသော မနုဿဝိဂ္ဂဟော နာမ.

ဇီဝိတာ ဝေါရောပေယျာတိ ကလလကာလေပိ တာပနမဒ္ဒနေဟိ ဝါ ဘေသဇ္ဇသမ္ပဒါနေန ဝါ တတော ဝါ ဥဒ္ဓမ္ပိ တဒနုရူပေန ဥပက္ကမေန ဇီဝိတာ ဝိယောဇေယျာတိ အတ္ထော. ယသ္မာ ပန ဇီဝိတာ ဝေါရောပနံ နာမ အတ္ထတော ဇီဝိတိန္ဒြိယုပစ္ဆေဒနမေဝ ဟောတိ၊ တသ္မာ ဧတဿ ပဒဘာဇနေ ‘‘ဇီဝိတိန္ဒြိယံ ဥပစ္ဆိန္ဒတိ ဥပရောဓေတိ သန္တတိံ ဝိကောပေတီ’’တိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဇီဝိတိန္ဒြိယဿ ပဝေဏိဃဋနံ ဥပစ္ဆိန္ဒန္တော ဥပရောဓေန္တော စ ‘‘ဇီဝိတိန္ဒြိယံ ဥပစ္ဆိန္ဒတိ ဥပရောဓေတီ’’တိ ဝုစ္စတိ. သွာယမတ္ထော ‘‘သန္တတိံ ဝိကောပေတီ’’တိပဒေန ဒဿိတော. ဝိကောပေတီတိ ဝိယောဇေတိ.

တတ္ထ ဒုဝိဓံ ဇီဝိတိန္ဒြိယံ – ရူပဇီဝိတိန္ဒြိယံ၊ အရူပဇီဝိတိန္ဒြိယဉ္စ. တေသု အရူပဇီဝိတိန္ဒြိယေ ဥပက္ကမော နတ္ထိ၊ တံ ဝေါရောပေတုံ န သက္ကာ. ရူပဇီဝိတိန္ဒြိယေ ပန အတ္ထိ၊ တံ ဝေါရောပေတုံ သက္ကာ. တံ ပန ဝေါရောပေန္တော အရူပဇီဝိတိန္ဒြိယမ္ပိ ဝေါရောပေတိ. တေနေဝ ဟိ သဒ္ဓိံ တံ နိရုဇ္ဈတိ တဒါယတ္တဝုတ္တိတော. တံ ပန ဝေါရောပေန္တော ကိံ အတီတံ ဝေါရောပေတိ၊ အနာဂတံ၊ ပစ္စုပ္ပန္နန္တိ? နေဝ အတီတံ၊ န အနာဂတံ၊ တေသု ဟိ ဧကံ နိရုဒ္ဓံ ဧကံ အနုပ္ပန္နန္တိ ဥဘပမ္ပိ အသန္တံ၊ အသန္တတ္တာ ဥပက္ကမော နတ္ထိ၊ ဥပက္ကမဿ နတ္ထိတာယ ဧကမ္ပိ ဝေါရောပေတုံ န သက္ကာ. ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ –

‘‘အတီတေ စိတ္တက္ခဏေ ဇီဝိတ္ထ၊ န ဇီဝတိ၊ န ဇီဝိဿတိ. အနာဂတေ စိတ္တက္ခဏေ ဇီဝိဿတိ၊ န ဇီဝိတ္ထ၊ န ဇီဝတိ. ပစ္စုပ္ပန္နေ စိတ္တက္ခဏေ ဇီဝတိ၊ န ဇီဝိတ္ထ၊ န ဇီဝိဿတီ’’တိ (မဟာနိ. ၁၀).

တသ္မာ ယတ္ထ ဇီဝတိ တတ္ထ ဥပက္ကမော ယုတ္တောတိ ပစ္စုပ္ပန္နံ ဝေါရောပေတိ.

ပစ္စုပ္ပန္နဉ္စ နာမေတံ ခဏပစ္စုပ္ပန္နံ၊ သန္တတိပစ္စုပ္ပန္နံ၊ အဒ္ဓါပစ္စုပ္ပန္နန္တိ တိဝိဓံ. တတ္ထ ‘‘ခဏပစ္စုပ္ပန္နံ’’ နာမ ဥပ္ပါဒဇရာဘင်္ဂသမင်္ဂိ၊ တံ ဝေါရောပေတုံ န သက္ကာ. ကသ္မာ? သယမေဝ နိရုဇ္ဈနတော. ‘‘သန္တတိပစ္စုပ္ပန္နံ’’ နာမ သတ္တဋ္ဌဇဝနဝါရမတ္တံ သဘာဂသန္တတိဝသေန ပဝတ္တိတွာ နိရုဇ္ဈနကံ၊ ယာဝ ဝါ ဥဏှတော အာဂန္တွာ ဩဝရကံ ပဝိသိတွာ နိသိန္နဿ အန္ဓကာရံ ဟောတိ၊ သီတတော ဝါ အာဂန္တွာ ဩဝရကေ နိသိန္နဿ ယာဝ ဝိသဘာဂဥတုပါတုဘာဝေန ပုရိမကော ဥတု နပ္ပဋိပ္ပဿမ္ဘတိ၊ ဧတ္ထန္တရေ ‘‘သန္တတိပစ္စုပ္ပန္န’’န္တိ ဝုစ္စတိ. ပဋိသန္ဓိတော ပန ယာဝ စုတိ၊ ဧတံ ‘‘အဒ္ဓါပစ္စုပ္ပန္နံ’’ နာမ. တဒုဘယမ္ပိ ဝေါရောပေတုံ သက္ကာ. ကထံ? တသ္မိဉှိ ဥပက္ကမေ ကတေ လဒ္ဓုပက္ကမံ ဇီဝိတနဝကံ နိရုဇ္ဈမာနံ ဒုဗ္ဗလဿ ပရိဟီနဝေဂဿ သန္တာနဿ ပစ္စယော ဟောတိ. တတော သန္တတိပစ္စုပ္ပန္နံ ဝါ အဒ္ဓါပစ္စုပ္ပန္နံ ဝါ ယထာပရိစ္ဆိန္နံ ကာလံ အပတွာ အန္တရာဝ နိရုဇ္ဈတိ. ဧဝံ တဒုဘယမ္ပိ ဝေါရောပေတုံ သက္ကာ၊ တသ္မာ တဒေဝ သန္ဓာယ ‘‘သန္တတိံ ဝိကောပေတီ’’တိ ဣဒံ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

ဣမဿ ပနတ္ထဿ အာဝိဘာဝတ္ထံ ပါဏော ဝေဒိတဗ္ဗော၊ ပါဏာတိပါတော ဝေဒိတဗ္ဗော၊ ပါဏာတိပါတိ ဝေဒိတဗ္ဗော၊ ပါဏာတိပါတဿ ပယောဂေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. တတ္ထ ‘‘ပါဏော’’တိ ဝေါဟာရတော သတ္တော၊ ပရမတ္ထတော ဇီဝိတိန္ဒြိယံ. ဇီဝိတိန္ဒြိယဉှိ အတိပါတေန္တော ‘‘ပါဏံ အတိပါတေတီ’’တိ ဝုစ္စတိ တံ ဝုတ္တပ္ပကာရမေဝ. ‘‘ပါဏာတိပါတော’’တိ ယာယ စေတနာယ ဇီဝိတိန္ဒြိယုပစ္ဆေဒကံ ပယောဂံ သမုဋ္ဌာပေတိ၊ သာ ဝဓကစေတနာ ‘‘ပါဏာတိပါတော’’တိ ဝုစ္စတိ. ‘‘ပါဏာတိပါတီ’’တိ ဝုတ္တစေတနာသမင်္ဂိ ပုဂ္ဂလော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ‘‘ပါဏာတိပါတဿ ပယောဂေါ’’တိ ပါဏာတိပါတဿ ဆပယောဂါ – သာဟတ္ထိကော၊ အာဏတ္တိကော၊ နိဿဂ္ဂိယော၊ ထာဝရော၊ ဝိဇ္ဇာမယော၊ ဣဒ္ဓိမယောတိ.

တတ္ထ ‘‘သာဟတ္ထိကော’’တိ သယံ မာရေန္တဿ ကာယေန ဝါ ကာယပ္ပဋိဗဒ္ဓေန ဝါ ပဟရဏံ. ‘‘အာဏတ္တိကော’’တိ အညံ အာဏာပေန္တဿ ‘‘ဧဝံ ဝိဇ္ဈိတွာ ဝါ ပဟရိတွာ ဝါ မာရေဟီ’’တိ အာဏာပနံ. ‘‘နိဿဂ္ဂိယော’’တိ ဒူရေ ဌိတံ မာရေတုကာမဿ ကာယေန ဝါ ကာယပ္ပဋိဗဒ္ဓေန ဝါ ဥသုသတ္တိယန္တပါသာဏာဒီနံ နိဿဇ္ဇနံ. ‘‘ထာဝရော’’တိ အသဉ္စာရိမေန ဥပကရဏေန မာရေတုကာမဿ ဩပါတအပဿေနဥပနိက္ခိပနံ ဘေသဇ္ဇသံဝိဓာနံ. တေ စတ္တာရောပိ ပရတော ပါဠိဝဏ္ဏနာယမေဝ ဝိတ္ထာရတော အာဝိဘဝိဿန္တိ.

ဝိဇ္ဇာမယဣဒ္ဓိမယာ ပန ပါဠိယံ အနာဂတာ. တေ ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗာ. သင်္ခေပတော ဟိ မာရဏတ္ထံ ဝိဇ္ဇာပရိဇပ္ပနံ ဝိဇ္ဇာမယော ပယောဂေါ. အဋ္ဌကထာသု ပန ‘‘ကတမော ဝိဇ္ဇာမယော ပယောဂေါ? အာထဗ္ဗဏိကာ အာထဗ္ဗဏံ ပယောဇေန္တိ၊ နဂရေ ဝါ ရုဒ္ဓေ သင်္ဂါမေ ဝါ ပစ္စုပဋ္ဌိတေ ပဋိသေနာယ ပစ္စတ္ထိကေသု ပစ္စာမိတ္တေသု ဤတိံ ဥပ္ပါဒေန္တိ၊ ဥပဒ္ဒဝံ ဥပ္ပါဒေန္တိ၊ ရောဂံ ဥပ္ပါဒေန္တိ၊ ပဇ္ဇရကံ ဥပ္ပါဒေန္တိ၊ သူစိကံ ကရောန္တိ၊ ဝိသူစိကံ ကရောန္တိ၊ ပက္ခန္ဒိယံ ကရောန္တိ. ဧဝံ အာထဗ္ဗဏိကာ အာထဗ္ဗဏံ ပယောဇေန္တိ. ဝိဇ္ဇာဓာရာ ဝိဇ္ဇံ ပရိဝတ္တေတွာ နဂရေ ဝါ ရုဒ္ဓေ။ပေ။ ပက္ခန္ဒိယံ ကရောန္တီ’’တိ ဧဝံ ဝိဇ္ဇာမယံ ပယောဂံ ဒဿေတွာ အာထဗ္ဗဏိကေဟိ စ ဝိဇ္ဇာဓရေဟိ စ မာရိတာနံ ဗဟူနိ ဝတ္ထူနိ ဝုတ္တာနိ၊ ကိံ တေဟိ! ဣဒဉှေတ္ထ လက္ခဏံ မာရဏာယ ဝိဇ္ဇာပရိဇပ္ပနံ ဝိဇ္ဇာမယော ပယောဂေါတိ.

ကမ္မဝိပါကဇာယ ဣဒ္ဓိယာ ပယောဇနံ ဣဒ္ဓိမယော ပယောဂေါ. ကမ္မဝိပါကဇိဒ္ဓိ စ နာမေသာ နာဂါနံ နာဂိဒ္ဓိ၊ သုပဏ္ဏာနံ သုပဏ္ဏိဒ္ဓိ၊ ယက္ခာနံ ယက္ခိဒ္ဓိ၊ ဒေဝါနံ ဒေဝိဒ္ဓိ၊ ရာဇူနံ ရာဇိဒ္ဓီတိ ဗဟုဝိဓာ. တတ္ထ ဒိဋ္ဌဒဋ္ဌဖုဋ္ဌဝိသာနံ နာဂါနံ ဒိသွာ ဍံသိတွာ ဖုသိတွာ စ ပရူပဃာတကရဏေ ‘‘နာဂိဒ္ဓိ’’ ဝေဒိတဗ္ဗာ. သုပဏ္ဏာနံ မဟာသမုဒ္ဒတော ဒွတ္တိဗျာမသတပ္ပမာဏနာဂုဒ္ဓရဏေ ‘‘သုပဏ္ဏိဒ္ဓိ’’ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ယက္ခာ ပန နေဝ အာဂစ္ဆန္တာ န ပဟရန္တာ ဒိဿန္တိ၊ တေဟိ ပဟဋသတ္တာ ပန တသ္မိံယေဝ ဌာနေ မရန္တိ၊ တတြ တေသံ ‘‘ယက္ခိဒ္ဓိ’’ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. ဝေဿဝဏဿ သောတာပန္နကာလတော ပုဗ္ဗေ နယနာဝုဓေန ဩလောကိတကုမ္ဘဏ္ဍာနံ မရဏေ အညေသဉ္စ ဒေဝါနံ ယထာသကံ ဣဒ္ဓါနုဘာဝေ ‘‘ဒေဝိဒ္ဓိ’’ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ရညော စက္ကဝတ္တိဿ သပရိသဿ အာကာသဂမနာဒီသု၊ အသောကဿ ဟေဋ္ဌာ ဥပရိ စ ယောဇနေ အာဏာပဝတ္တနာဒီသု၊ ပိတုရညော စ သီဟဠနရိန္ဒဿ ဒါဌာကောဋနေန စူဠသုမနကုဋုမ္ဗိယဿမရဏေ ‘‘ရာဇိဒ္ဓိ’’ ဒဋ္ဌဗ္ဗာတိ.

ကေစိ ပန ‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဣဒ္ဓိမာ စေတောဝသိပ္ပတ္တော အညိဿာ ကုစ္ဆိဂတံ ဂဗ္ဘံ ပါပကေန မနသာအနုပေက္ခိတာ ဟောတိ ‘အဟော ဝတာယံ ကုစ္ဆိဂတော ဂဗ္ဘော န သောတ္ထိနာ အဘိနိက္ခမေယျာ’တိ. ဧဝမ္ပိ ဘိက္ခဝေ ကုလုမ္ဗဿ ဥပဃာတော ဟောတီ’’တိ အာဒိကာနိ သုတ္တာနိ ဒဿေတွာ ဘာဝနာမယိဒ္ဓိယာပိ ပရူပဃာတကမ္မံ ဝဒန္တိ၊ သဟ ပရူပဃာတကရဏေန စ အာဒိတ္တဃရူပရိခိတ္တဿ ဥဒကဃဋဿ ဘေဒနမိဝ ဣဒ္ဓိဝိနာသဉ္စ ဣစ္ဆန္တိ၊ တံ တေသံ ဣစ္ဆာမတ္တမေဝ. ကသ္မာ? ယသ္မာ ကုသလဝေဒနာဝိတက္ကပရိတ္တတ္တိကေဟိ န သမေတိ. ကထံ? အယဉှိ ဘာဝနာမယိဒ္ဓိ နာမ ကုသလတ္တိကေ ကုသလာ စေဝ အဗျာကတာ စ၊ ပါဏာတိပါတော အကုသလော. ဝေဒနာတ္တိကေ အဒုက္ခမသုခသမ္ပယုတ္တာ ပါဏာတိပါတော ဒုက္ခသမ္ပယုတ္တော. ဝိတက္ကတ္တိကေ အဝိတက္ကာဝိစာရာ၊ ပါဏာတိပါတော သဝိတက္ကသဝိစာရော. ပရိတ္တတ္တိကေ မဟဂ္ဂတာ၊ ပါဏာတိပါတော ပရိတ္တောတိ.

သတ္ထဟာရကံ ဝါဿ ပရိယေသေယျာတိ ဧတ္ထ ဟရတီတိ ဟာရကံ. ကိံ ဟရတိ? ဇီဝိတံ. အထ ဝါ ဟရိတဗ္ဗန္တိ ဟာရကံ၊ ဥပနိက္ခိပိတဗ္ဗန္တိ အတ္ထော. သတ္ထဉ္စ တံ ဟာရကဉ္စာတိ သတ္ထဟာရကံ. အဿာတိ မနုဿဝိဂ္ဂဟဿ. ပရိယေသေယျာတိ ယထာ လဘတိ တထာ ကရေယျ၊ ဥပနိက္ခိပေယျာတိ အတ္ထော. ဧတေန ထာဝရပ္ပယောဂံ ဒဿေတိ. ဣတရထာ ဟိ ပရိယိဋ္ဌမတ္တေနေဝ ပါရာဇိကော ဘဝေယျ၊ န စေတံ ယုတ္တံ. ပါဠိယံ ပန သဗ္ဗံ ဗျဉ္ဇနံ အနာဒိယိတွာ ယံ ဧတ္ထ ထာဝရပ္ပယောဂသင်္ဂဟိတံ သတ္ထံ၊ တဒေဝ ဒဿေတုံ ‘‘အသိံ ဝါ။ပေ။ ရဇ္ဇုံ ဝါ’’တိ ပဒဘာဇနံ ဝုတ္တံ.

တတ္ထ သတ္ထန္တိ ဝုတ္တာဝသေသံ ယံကိဉ္စိ သမုခံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. လဂုဠပါသာဏဝိသရဇ္ဇူနဉ္စ ဇီဝိတဝိနာသနဘာဝတော သတ္ထသင်္ဂဟော ဝေဒိတဗ္ဗော. မရဏဝဏ္ဏံဝါတိ ဧတ္ထ ယသ္မာ ‘‘ကိံ တုယှိမိနာ ပါပကေန ဒုဇ္ဇီဝိတေန၊ ယော တွံ န လဘသိ ပဏီတာနိ ဘောဇနာနိ ဘုဉ္ဇိတု’’န္တိအာဒိနာ နယေန ဇီဝိတေ အာဒီနဝံ ဒဿေန္တောပိ ‘‘တွံ ခေါသိ ဥပါသက ကတကလျာဏော။ပေ။ အကတံ တယာ ပါပံ၊ မတံ တေ ဇီဝိတာ သေယျော၊ ဣတော တွံ ကာလင်္ကတော ပရိစရိဿသိ အစ္ဆရာပရိဝုတော နန္ဒနဝနေ သုခပ္ပတ္တော ဝိဟရိဿသီ’’တိအာဒိနာ နယေန မရဏေ ဝဏ္ဏံ ဘဏန္တောပိ မရဏဝဏ္ဏမေဝ သံဝဏ္ဏေတိ. တသ္မာ ဒွိဓာ ဘိန္ဒိတွာ ပဒဘာဇနံ ဝုတ္တံ – ‘‘ဇီဝိတေ အာဒီနဝံ ဒဿေတိ၊ မရဏေ ဝဏ္ဏံ ဘဏတီ’’တိ.

မရဏာယ ဝါ သမာဒပေယျာတိ မရဏတ္ထာယ ဥပါယံ ဂါဟာပေယျ. သတ္ထံ ဝါ အာဟရာတိ အာဒီသု စ ယမ္ပိ န ဝုတ္တံ ‘‘သောဗ္ဘေ ဝါ နရကေ ဝါ ပပါတေ ဝါ ပပတာ’’တိအာဒိ၊ တံ သဗ္ဗံ ပရတော ဝုတ္တနယတ္တာ အတ္ထတော ဝုတ္တမေဝါတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. န ဟိ သက္ကာ သဗ္ဗံ သရူပေနေဝ ဝတ္တုံ.

ဣတိ စိတ္တမနောတိ ဣတိစိတ္တော ဣတိမနော၊ ‘‘မတံ တေ ဇီဝိတာ သေယျော’’တိ ဧတ္ထ ဝုတ္တမရဏစိတ္တော မရဏမနောတိ အတ္ထော. ယသ္မာ ပနေတ္ထ မနော စိတ္တသဒ္ဒဿ အတ္ထဒီပနတ္ထံ ဝုတ္တော၊ အတ္ထတော ပနေတံ ဥဘယမ္ပိ ဧကမေဝ၊ တသ္မာ တဿ အတ္ထတော အဘေဒံ ဒဿေတုံ ‘‘ယံ စိတ္တံ တံ မနော၊ ယံ မနော တံ စိတ္တ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ဣတိသဒ္ဒံ ပန ဥဒ္ဓရိတွာပိ န တာဝ အတ္ထော ဝုတ္တော. စိတ္တသင်္ကပ္ပေါတိ ဣမသ္မိံ ပဒေ အဓိကာရဝသေန ဣတိသဒ္ဒေါ အာဟရိတဗ္ဗော. ဣဒဉှိ ‘‘ဣတိစိတ္တသင်္ကပ္ပေါ’’တိ ဧဝံ အဝုတ္တမ္ပိ အဓိကာရတော ဝုတ္တမေဝ ဟောတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တထာ ဟိဿ တမေဝအတ္ထံ ဒဿေန္တော ‘‘မရဏသညီ’’တိအာဒိမာဟ. ယသ္မာ စေတ္ထ ‘‘သင်္ကပ္ပေါ’’တိ နယိဒံ ဝိတက္ကဿ နာမံ. အထ ခေါ သံဝိဒဟနမတ္တဿေတံ အဓိဝစနံ. တဉ္စ သံဝိဒဟနံ ဣမသ္မိံ အတ္ထေ သညာစေတနာဓိပ္ပါယေဟိ သင်္ဂဟံ ဂစ္ဆတိ. တသ္မာ စိတ္တော နာနပ္ပကာရကော သင်္ကပ္ပေါ အဿာတိ စိတ္တသင်္ကပ္ပေါတိ ဧဝမတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တထာ ဟိဿ ပဒဘာဇနမ္ပိ သညာစေတနာဓိပ္ပါယဝသေန ဝုတ္တံ. ဧတ္ထ စ ‘‘အဓိပ္ပါယော’’တိ ဝိတက္ကော ဝေဒိတဗ္ဗော.

ဥစ္စာဝစေဟိ အာကာရေဟီတိ မဟန္တာမဟန္တေဟိ ဥပါယေဟိ. တတ္ထ မရဏဝဏ္ဏသံဝဏ္ဏနေ တာဝ ဇီဝိတေ အာဒီနဝဒဿနဝသေန အဝစာကာရတာ မရဏေ ဝဏ္ဏဘဏနဝသေန ဥစ္စာကာရတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. သမာဒပနေ ပန မုဋ္ဌိဇာဏုနိပ္ဖေါဋနာဒီဟိ မရဏသမာဒပနဝသေန ဥစ္စာကာရတာ၊ ဧကတော ဘုဉ္ဇန္တဿ နခေ ဝိသံ ပက္ခိပိတွာ မရဏာဒိသမာဒပနဝသေန အဝစာကာရတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

သောဗ္ဘေ ဝါ နရကေ ဝါ ပပါတေ ဝါတိ ဧတ္ထ သောဗ္ဘော နာမ သမန္တတော ဆိန္နတဋော ဂမ္ဘီရော အာဝါဋော. နရကော နာမ တတ္ထ တတ္ထ ဖလန္တိယာ ဘူမိယာ သယမေဝ နိဗ္ဗတ္တာ မဟာဒရီ၊ ယတ္ထ ဟတ္ထီပိ ပတန္တိ၊ စောရာပိ နိလီနာ တိဋ္ဌန္တိ. ပပါတောတိ ပဗ္ဗတန္တရေ ဝါ ထလန္တရေ ဝါ ဧကတော ဆိန္နော ဟောတိ. ပုရိမေ ဥပါဒါယာတိ မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝိတွာ အဒိန္နဉ္စ အာဒိယိတွာ ပါရာဇိကံ အာပတ္တိံ အာပန္နေ ပုဂ္ဂလေ ဥပါဒါယ. သေသံ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယတ္တာ ဥတ္တာနတ္ထတ္တာ စ ပါကဋမေဝါတိ.

၁၇၄. ဧဝံ ဥဒ္ဒိဋ္ဌသိက္ခာပဒံ ပဒါနုက္ကမေန ဝိဘဇိတွာ ဣဒါနိ ယသ္မာ ဟေဋ္ဌာ ပဒဘာဇနီယမှိ သင်္ခေပေနေဝ မနုဿဝိဂ္ဂဟပါရာဇိကံ ဒဿိတံ၊ န ဝိတ္ထာရေန အာပတ္တိံ အာရောပေတွာ တန္တိ ဌပိတာ. သင်္ခေပဒဿိတေ စ အတ္ထေ န သဗ္ဗာကာရေနေဝ ဘိက္ခူ နယံ ဂဟေတုံ သက္ကောန္တိ၊ အနာဂတေ စ ပါပပုဂ္ဂလာနမ္ပိ ဩကာသော ဟောတိ၊ တသ္မာ ဘိက္ခူနဉ္စ သဗ္ဗာကာရေန နယဂ္ဂဟဏတ္ထံ အနာဂတေ စ ပါပပုဂ္ဂလာနံ ဩကာသပဋိဗာဟနတ္ထံ ပုန ‘‘သာမံ အဓိဋ္ဌာယာ’’တိအာဒိနာ နယေန မာတိကံ ဌပေတွာ ဝိတ္ထာရတော မနုဿဝိဂ္ဂဟပါရာဇိကံ ဒဿေန္တော ‘‘သာမန္တိ သယံ ဟနတီ’’တိအာဒိမာဟ.

တတြာယံ အနုတ္တာနပဒဝဏ္ဏနာယ သဒ္ဓိံ ဝိနိစ္ဆယကထာ – ကာယေနာတိ ဟတ္ထေန ဝါ ပါဒေန ဝါ မုဋ္ဌိနာ ဝါ ဇာဏုနာ ဝါ ယေန ကေနစိ အင်္ဂပစ္စင်္ဂေန. ကာယပဋိဗဒ္ဓေနာတိ ကာယတော အမောစိတေန အသိအာဒိနာ ပဟရဏေန. နိဿဂ္ဂိယေနာတိ ကာယတော စ ကာယပဋိဗဒ္ဓတော စ မောစိတေန ဥသုသတ္တိအာဒိနာ. ဧတ္တာဝတာ သာဟတ္ထိကော စ နိဿဂ္ဂိယော စာတိ ဒွေ ပယောဂါ ဝုတ္တာ ဟောန္တိ.

တတ္ထ ဧကမေကော ဥဒ္ဒိဿာနုဒ္ဒိဿဘေဒတော ဒုဝိဓော. တတ္ထ ဥဒ္ဒေသိကေ ယံ ဥဒ္ဒိဿ ပဟရတိ၊ တဿေဝ မရဏေန ကမ္မုနာ ဗဇ္ဈတိ. ‘‘ယော ကောစိ မရတူ’’တိ ဧဝံ အနုဒ္ဒေသိကေ ပဟာရပ္ပစ္စယာ ယဿ ကဿစိ မရဏေန ကမ္မုနာ ဗဇ္ဈတိ. ဥဘယထာပိ စ ပဟရိတမတ္တေ ဝါ မရတု ပစ္ဆာ ဝါ တေနေဝ ရောဂေန၊ ပဟရိတမတ္တေယေဝ ကမ္မုနာ ဗဇ္ဈတိ. မရဏာဓိပ္ပါယေန စ ပဟာရံ ဒတွာ တေန အမတဿ ပုန အညစိတ္တေန ပဟာရေ ဒိန္နေ ပစ္ဆာပိ ယဒိ ပဌမပ္ပဟာရေနေဝ မရတိ၊ တဒါ ဧဝ ကမ္မုနာ ဗဒ္ဓေါ. အထ ဒုတိယပ္ပဟာရေန မရတိ၊ နတ္ထိ ပါဏာတိပါတော. ဥဘယေဟိ မတေပိ ပဌမပ္ပဟာရေနေဝ ကမ္မုနာ ဗဒ္ဓေါ. ဥဘယေဟိ အမတေ နေဝတ္ထိ ပါဏာတိပါတော. ဧသ နယော ဗဟူဟိပိ ဧကဿ ပဟာရေ ဒိန္နေ. တတြာပိ ဟိ ယဿ ပဟာရေန မရတိ၊ တဿေဝ ကမ္မုနာ ဗဒ္ဓေါ ဟောတီတိ.

ကမ္မာပတ္တိဗျတ္တိဘာဝတ္ထဉ္စေတ္ထ ဧဠကစတုက္ကမ္ပိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ယော ဟိ ဧဠကံ ဧကသ္မိံ ဌာနေ နိပန္နံ ဥပဓာရေတိ ‘‘ရတ္တိံ အာဂန္တွာ ဝဓိဿာမီ’’တိ. ဧဠကဿ စ နိပန္နောကာသေ တဿ မာတာ ဝါ ပိတာ ဝါ အရဟာ ဝါ ပဏ္ဍုကာသာဝံ ပါရုပိတွာ နိပန္နော ဟောတိ. သော ရတ္တိဘာဂေ အာဂန္တွာ ‘‘ဧဠကံ မာရေမီ’’တိ မာတရံ ဝါ ပိတရံ ဝါ အရဟန္တံ ဝါ မာရေတိ. ‘‘ဣမံ ဝတ္ထုံ မာရေမီ’’တိ စေတနာယ အတ္ထိဘာဝတော ဃာတကော စ ဟောတိ၊ အနန္တရိယကမ္မဉ္စ ဖုသတိ၊ ပါရာဇိကဉ္စ အာပဇ္ဇတိ. အညော ကောစိ အာဂန္တုကော နိပန္နော ဟောတိ၊ ‘‘ဧဠကံ မာရေမီ’’တိ တံ မာရေတိ၊ ဃာတကော စ ဟောတိ ပါရာဇိကဉ္စ အာပဇ္ဇတိ၊ အာနန္တရိယံ န ဖုသတိ. ယက္ခော ဝါ ပေတော ဝါ နိပန္နော ဟောတိ၊ ‘‘ဧဠကံ မာရေမီ’’တိ တံ မာရေတိ ဃာတကောဝ ဟောတိ၊ န စာနန္တရိယံ ဖုသတိ၊ န စ ပါရာဇိကံ အာပဇ္ဇတိ၊ ထုလ္လစ္စယံ ပန ဟောတိ. အညော ကောစိ နိပန္နော နတ္ထိ၊ ဧဠကောဝ ဟောတိ တံ မာရေတိ၊ ဃာတကော စ ဟောတိ၊ ပါစိတ္တိယဉ္စ အာပဇ္ဇတိ. ‘‘မာတာပိတုအရဟန္တာနံ အညတရံ မာရေမီ’’တိ တေသံယေဝ အညတရံ မာရေတိ၊ ဃာတကော စ ဟောတိ၊ အာနန္တရိယဉ္စ ဖုသတိ၊ ပါရာဇိကဉ္စ အာပဇ္ဇတိ. ‘‘တေသံ အညတရံ မာရေဿာမီ’’တိ အညံ အာဂန္တုကံ မာရေတိ၊ ယက္ခံ ဝါ ပေတံ ဝါ မာရေတိ၊ ဧဠကံ ဝါ မာရေတိ၊ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဣဓ ပန စေတနာ ဒါရုဏာ ဟောတီတိ.

အညာနိပိ ဧတ္ထ ပလာလပုဉ္ဇာဒိဝတ္ထူနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. ယော ဟိ ‘‘လောဟိတကံ အသိံ ဝါ သတ္တိံ ဝါ ပုစ္ဆိဿာမီ’’တိ ပလာလပုဉ္ဇေ ပဝေသေန္တော တတ္ထ နိပန္နံ မာတရံ ဝါ ပိတရံ ဝါ အရဟန္တံ ဝါ အာဂန္တုကပုရိသံ ဝါ ယက္ခံ ဝါ ပေတံ ဝါ တိရစ္ဆာနဂတံ ဝါ မာရေတိ၊ ဝေါဟာရဝသေန ‘‘ဃာတကော’’တိ ဝုစ္စတိ၊ ဝဓကစေတနာယ ပန အဘာဝတော နေဝ ကမ္မံ ဖုသတိ၊ န အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ. ယော ပန ဧဝံ ပဝေသေန္တော သရီရသမ္ဖဿံ သလ္လက္ခေတွာ ‘‘သတ္တော မညေ အဗ္ဘန္တရဂတော မရတူ’’တိ ပဝေသေတွာ မာရေတိ၊ တဿ တေသံ ဝတ္ထူနံ အနုရူပေန ကမ္မဗဒ္ဓေါ စ အာပတ္တိ စ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဧသ နယော တတ္ထ နိဒဟနတ္ထံ ပဝေသေန္တဿာပိ ဝနပ္ပဂုမ္ဗာဒီသု ခိပန္တဿာပိ.

ယောပိ ‘‘စောရံ မာရေမီ’’တိ စောရဝေသေန ဂစ္ဆန္တံ ပိတရံ မာရေတိ၊ အာနန္တရိယဉ္စ ဖုသတိ၊ ပါရာဇိကော စ ဟောတိ. ယော ပန ပရသေနာယ အညဉ္စ ယောဓံ ပိတရဉ္စ ကမ္မံ ကရောန္တေ ဒိသွာ ယောဓဿ ဥသုံ ခိပတိ၊ ‘‘ဧတံ ဝိဇ္ဈိတွာ မမ ပိတရံ ဝိဇ္ဈိဿတီ’’တိ ယထာဓိပ္ပါယံ ဂတေ ပိတုဃာတကော ဟောတိ. ‘‘ယောဓေ ဝိဒ္ဓေ မမ ပိတာ ပလာယိဿတီ’’တိ ခိပတိ၊ ဥသု အယထာဓိပ္ပါယံ ဂန္တွာ ပိတရံ မာရေတိ၊ ဝေါဟာရဝသေန ‘‘ပိတုဃာတကော’’တိ ဝုစ္စတိ၊ အာနန္တရိယံ ပန နတ္ထီတိ.

အဓိဋ္ဌဟိတွာတိ သမီပေ ဌတွာ. အာဏာပေတီတိ ဥဒ္ဒိဿ ဝါ အနုဒ္ဒိဿ ဝါ အာဏာပေတိ. တတ္ထ ပရသေနာယ ပစ္စုပဋ္ဌိတာယ အနုဒ္ဒိဿေဝ ‘‘ဧဝံ ဝိဇ္ဈ၊ ဧဝံ ပဟရ၊ ဧဝံ ဃာတေဟီ’’တိ အာဏတ္တေ ယတ္တကေ အာဏတ္တော ဃာတေတိ၊ တတ္တကာ ဥဘိန္နံ ပါဏာတိပါတာ. သစေ တတ္ထ အာဏာပကဿ မာတာပိတရော ဟောန္တိ၊ အာနန္တရိယမ္ပိ ဖုသတိ. သစေ အာဏတ္တဿေဝ မာတာပိတရော၊ သောဝ အာနန္တရိယံ ဖုသတိ. သစေ အရဟာ ဟောတိ၊ ဥဘောပိ အာနန္တရိယံ ဖုသန္တိ. ဥဒ္ဒိသိတွာ ပန ‘‘ဧတံ ဒီဃံ ရဿံ ရတ္တကဉ္စုကံ နီလကဉ္စုကံ ဟတ္ထိက္ခန္ဓေ နိသိန္နံ မဇ္ဈေ နိသိန္နံ ဝိဇ္ဈ ပဟရ ဃာတေဟီ’’တိ အာဏတ္တေ သစေ သော တမေဝ ဃာတေတိ၊ ဥဘိန္နမ္ပိ ပါဏာတိပါတော၊ အာနန္တရိယဝတ္ထုမှိ စ အာနန္တရိယံ. သစေ အညံ မာရေတိ၊ အာဏာပကဿ နတ္ထိ ပါဏာတိပါတော. ဧတေန အာဏတ္တိကော ပယောဂေါ ဝုတ္တော ဟောတိ. တတ္ထ –

ဝတ္ထုံ ကာလဉ္စ ဩကာသံ၊ အာဝုဓံ ဣရိယာပထံ၊

တုလယိတွာ ပဉ္စ ဌာနာနိ၊ ဓာရေယျတ္ထံ ဝိစက္ခဏော.

အပရော နယော –

ဝတ္ထု ကာလော စ ဩကာသော၊ အာဝုဓံ ဣရိယာပထော၊

ကိရိယာဝိသေသောတိ ဣမေ၊ ဆ အာဏတ္တိနိယာမကာ.

တတ္ထ ‘‘ဝတ္ထူ’’တိ မာရေတဗ္ဗော သတ္တော. ‘‘ကာလော’’တိ ပုဗ္ဗဏှသာယနှာဒိကာလော စ ယောဗ္ဗနထာဝရိယာဒိကာလော စ. ‘‘ဩကာသော’’တိ ဂါမော ဝါ ဝနံ ဝါ ဂေဟဒွါရံ ဝါ ဂေဟမဇ္ဈံ ဝါ ရထိကာ ဝါ သိင်္ဃာဋကံ ဝါတိ ဧဝမာဒိ. ‘‘အာဝုဓ’’န္တိ အသိ ဝါ ဥသု ဝါ သတ္တိ ဝါတိ ဧဝမာဒိ. ‘‘ဣရိယာပထော’’တိ မာရေတဗ္ဗဿ ဂမနံ ဝါ နိသဇ္ဇာ ဝါတိ ဧဝမာဒိ. ‘‘ကိရိယာဝိသေသော’’တိ ဝိဇ္ဈနံ ဝါ ဆေဒနံ ဝါ ဘေဒနံ ဝါ သင်္ခမုဏ္ဍကံ ဝါတိ ဧဝမာဒိ.

ယဒိ ဟိ ဝတ္ထုံ ဝိသံဝါဒေတွာ ‘‘ယံ မာရေဟီ’’တိ အာဏတ္တော တတော အညံ မာရေတိ၊ ‘‘ပုရတော ပဟရိတွာ မာရေဟီ’’တိ ဝါ အာဏတ္တော ပစ္ဆတော ဝါ ပဿတော ဝါ အညသ္မိံ ဝါ ပဒေသေ ပဟရိတွာ မာရေတိ. အာဏာပကဿ နတ္ထိ ကမ္မဗန္ဓော၊ အာဏတ္တဿေဝ ကမ္မဗန္ဓော. အထ ဝတ္ထုံ အဝိသံဝါဒေတွာ ယထာဏတ္တိယာ မာရေတိ၊ အာဏာပကဿ အာဏတ္တိက္ခဏေ အာဏတ္တဿ စ မာရဏက္ခဏေတိ ဥဘယေသမ္ပိ ကမ္မဗန္ဓော. ဝတ္ထုဝိသေသေန ပနေတ္ထ ကမ္မဝိသေသော စ အာပတ္တိဝိသေသော စ ဟောတီတိ. ဧဝံ တာဝ ဝတ္ထုမှိ သင်္ကေတဝိသင်္ကေတတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

ကာလေ ပန ယော ‘‘အဇ္ဇ သွေ’’တိ အနိယမေတွာ ‘‘ပုဗ္ဗဏှေ မာရေဟီ’’တိ အာဏတ္တော ယဒါ ကဒါစိ ပုဗ္ဗဏှေ မာရေတိ၊ နတ္ထိ ဝိသင်္ကေတော. ယော ပန ‘‘အဇ္ဇ ပုဗ္ဗဏှေ’’တိ ဝုတ္တော မဇ္ဈနှေ ဝါ သာယနှေ ဝါ သွေ ဝါ ပုဗ္ဗဏှေ မာရေတိ. ဝိသင်္ကေတော ဟောတိ၊ အာဏာပကဿ နတ္ထိ ကမ္မဗန္ဓော. ပုဗ္ဗဏှေ မာရေတုံ ဝါယမန္တဿ မဇ္ဈနှေ ဇာတေပိ ဧသေဝ နယော. ဧတေန နယေန သဗ္ဗကာလပ္ပဘေဒေသု သင်္ကေတဝိသင်္ကေတတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

ဩကာသေပိ ယော ‘‘ဧတံ ဂါမေ ဌိတံ မာရေဟီ’’တိ အနိယမေတွာ အာဏတ္တော တံ ယတ္ထ ကတ္ထစိ မာရေတိ၊ နတ္ထိ ဝိသင်္ကေတော. ယော ပန ‘‘ဂါမေယေဝါ’’တိ နိယမေတွာ အာဏတ္တော ဝနေ မာရေတိ၊ တထာ ‘‘ဝနေ’’တိ အာဏတ္တော ဂါမေ မာရေတိ. ‘‘အန္တောဂေဟဒွါရေ’’တိ အာဏတ္တော ဂေဟမဇ္ဈေ မာရေတိ၊ ဝိသင်္ကေတော. ဧတေန နယေန သဗ္ဗောကာသဘေဒေသု သင်္ကေတဝိသင်္ကေတတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

အာဝုဓေပိ ယော ‘‘အသိနာ ဝါ ဥသုနာ ဝါ’’တိ အနိယမေတွာ ‘‘အာဝုဓေန မာရေဟီ’’တိ အာဏတ္တော ယေန ကေနစိ အာဝုဓေန မာရေတိ၊ နတ္ထိ ဝိသင်္ကေတော. ယော ပန ‘‘အသိနာ’’တိ ဝုတ္တော ဥသုနာ၊ ‘‘ဣမိနာ ဝါ အသိနာ’’တိ ဝုတ္တော အညေန အသိနာ မာရေတိ. ဧတဿေဝ ဝါ အသိဿ ‘‘ဣမာယ ဓာရာယ မာရေဟီ’’တိ ဝုတ္တော ဣတရာယ ဝါ ဓာရာယ တလေန ဝါ တုဏ္ဍေန ဝါ ထရုနာ ဝါ မာရေတိ၊ ဝိသင်္ကေတော. ဧတေန နယေန သဗ္ဗအာဝုဓဘေဒေသု သင်္ကေတဝိသင်္ကေတတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

ဣရိယာပထေ ပန ယော ‘‘ဧတံ ဂစ္ဆန္တံ မာရေဟီ’’တိ ဝဒတိ၊ အာဏတ္တော စ နံ သစေ ဂစ္ဆန္တံ မာရေတိ၊ နတ္ထိ ဝိသင်္ကေတော. ‘‘ဂစ္ဆန္တမေဝ မာရေဟီ’’တိ ဝုတ္တော ပန သစေ နိသိန္နံ မာရေတိ. ‘‘နိသိန္နမေဝ ဝါ မာရေဟီ’’တိ ဝုတ္တော ဂစ္ဆန္တံ မာရေတိ၊ ဝိသင်္ကေတော ဟောတိ. ဧတေန နယေန သဗ္ဗဣရိယာပထဘေဒေသု သင်္ကေတဝိသင်္ကေတတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

ကိရိယာဝိသေသေပိ ယော ‘‘ဝိဇ္ဈိတွာ မာရေဟီ’’တိ ဝုတ္တော ဝိဇ္ဈိတွာဝ မာရေတိ၊ နတ္ထိ ဝိသင်္ကေတော. ယော ပန ‘‘ဝိဇ္ဈိတွာ မာရေဟီ’’တိ ဝုတ္တော ဆိန္ဒိတွာ မာရေတိ၊ ဝိသင်္ကေတော. ဧတေန နယေန သဗ္ဗကိရိယာဝိသေသဘေဒေသု သင်္ကေတဝိသင်္ကေတတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

ယော ပန လိင်္ဂဝသေန ‘‘ဒီဃံ ရဿံ ကာဠံ ဩဒါတံ ကိသံ ထူလံ မာရေဟီ’’တိ အနိယမေတွာ အာဏာပေတိ၊ အာဏတ္တော စ ယံကိဉ္စိ တာဒိသံ မာရေတိ၊ နတ္ထိ ဝိသင်္ကေတော ဥဘိန္နံ ပါရာဇိကံ. အထ ပန သော အတ္တာနံ သန္ဓာယ အာဏာပေတိ၊ အာဏတ္တော စ ‘‘အယမေဝ ဤဒိသော’’တိ အာဏာပကမေဝ မာရေတိ၊ အာဏာပကဿ ဒုက္ကဋံ၊ ဝဓကဿ ပါရာဇိကံ. အာဏာပကော အတ္တာနံ သန္ဓာယ အာဏာပေတိ၊ ဣတရော အညံ တာဒိသံ မာရေတိ၊ အာဏာပကော မုစ္စတိ၊ ဝဓကဿေဝ ပါရာဇိကံ. ကသ္မာ? ဩကာသဿ အနိယမိတတ္တာ. သစေ ပန အတ္တာနံ သန္ဓာယ အာဏာပေန္တောပိ ဩကာသံ နိယမေတိ၊ ‘‘အသုကသ္မိံ နာမ ရတ္တိဋ္ဌာနေ ဝါ ဒိဝါဋ္ဌာနေ ဝါ ထေရာသနေ ဝါ နဝါသနေ ဝါ မဇ္ဈိမာသနေ ဝါ နိသိန္နံ ဧဝရူပံ နာမ မာရေဟီ’’တိ. တတ္ထ စ အညော နိသိန္နော ဟောတိ၊ သစေ အာဏတ္တော တံ မာရေတိ၊ နေဝ ဝဓကော မုစ္စတိ န အာဏာပကော. ကသ္မာ? ဩကာသဿ နိယမိတတ္တာ. သစေ ပန နိယမိတောကာသတော အညတြ မာရေတိ၊ အာဏာပကော မုစ္စတီတိ အယံ နယော မဟာအဋ္ဌကထာယံ သုဋ္ဌု ဒဠှံ ကတွာ ဝုတ္တော. တသ္မာ ဧတ္ထ န အနာဒရိယံ ကာတဗ္ဗန္တိ.

အဓိဋ္ဌာယာတိ မာတိကာဝသေန အာဏတ္တိကပယောဂကထာ နိဋ္ဌိတာ.

ဣဒါနိ ယေ ဒူတေနာတိ ဣမဿ မာတိကာပဒဿ နိဒ္ဒေသဒဿနတ္ထံ ‘‘ဘိက္ခု ဘိက္ခုံ အာဏာပေတီ’’တိအာဒယော စတ္တာရော ဝါရာ ဝုတ္တာ. တေသု သော တံ မညမာနောတိ သော အာဏတ္တော ယော အာဏာပကေန ‘‘ဣတ္ထန္နာမော’’တိ အက္ခာတော၊ တံ မညမာနော တမေဝ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေတိ၊ ဥဘိန္နံ ပါရာဇိကံ. တံ မညမာနော အညန္တိ ‘‘ယံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေဟီ’’တိ ဝုတ္တော တံ မညမာနော အညံ တာဒိသံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေတိ၊ မူလဋ္ဌဿ အနာပတ္တိ. အညံ မညမာနော တန္တိ ယော အာဏာပကေန ဝုတ္တော၊ တဿ ဗလဝသဟာယံ သမီပေ ဌိတံ ဒိသွာ ‘‘ဣမဿ ဗလေနာယံ ဂဇ္ဇတိ၊ ဣမံ တာဝ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေမီ’’တိ ပဟရန္တော ဣတရမေဝ ပရိဝတ္တိတွာ တသ္မိံ ဌာနေ ဌိတံ ‘‘သဟာယော’’တိ မညမာနော ဇီဝိတာ ဝေါရောပေတိ၊ ဥဘိန္နံ ပါရာဇိကံ. အညံ မညမာနော အညန္တိ ပုရိမနယေနေဝ ‘‘ဣမံ တာဝဿ သဟာယံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေမီ’’တိ သဟာယမေဝ ဝေါရောပေတိ၊ တဿေဝ ပါရာဇိကံ.

ဒူတပရမ္ပရာပဒဿ နိဒ္ဒေသဝါရေ ဣတ္ထန္နာမဿ ပါဝဒါတိအာဒီသု ဧကော အာစရိယော တယော ဗုဒ္ဓရက္ခိတဓမ္မရက္ခိတသင်္ဃရက္ခိတနာမကာ အန္တေဝါသိကာ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. တတ္ထ ဘိက္ခု ဘိက္ခုံ အာဏာပေတီတိ အာစရိယော ကဉ္စိ ပုဂ္ဂလံ မာရာပေတုကာမော တမတ္ထံ အာစိက္ခိတွာ ဗုဒ္ဓရက္ခိတံ အာဏာပေတိ. ဣတ္ထန္နာမဿ ပါဝဒါတိ ဂစ္ဆ တွံ၊ ဗုဒ္ဓရက္ခိတ၊ ဧတမတ္ထံ ဓမ္မရက္ခိတဿ ပါဝဒ. ဣတ္ထန္နာမော ဣတ္ထန္နာမဿ ပါဝဒတူတိ ဓမ္မရက္ခိတောပိ သင်္ဃရက္ခိတဿ ပါဝဒတု. ဣတ္ထန္နာမော ဣတ္ထန္နာမံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေတူတိ ဧဝံ တယာ အာဏတ္တေန ဓမ္မရက္ခိတေန အာဏတ္တော သင်္ဃရက္ခိတော ဣတ္ထန္နာမံ ပုဂ္ဂလံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေတု၊ သော ဟိ အမှေသု ဝီရဇာတိကော ပဋိဗလော ဣမသ္မိံ ကမ္မေတိ. အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာတိ ဧဝံ အာဏာပေန္တဿ အာစရိယဿ တာဝ ဒုက္ကဋံ. သော ဣတရဿ အာရောစေတီတိ ဗုဒ္ဓရက္ခိတော ဓမ္မရက္ခိတဿ၊ ဓမ္မရက္ခိတော စ သင်္ဃရက္ခိတဿ ‘‘အမှာကံ အာစရိယော ဧဝံ ဝဒတိ – ‘ဣတ္ထန္နာမံ ကိရ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေဟီ’တိ. တွံ ကိရ အမှေသု ဝီရပုရိသော’’တိ အာရောစေတိ၊ ဧဝံ တေသမ္ပိ ဒုက္ကဋံ. ဝဓကော ပဋိဂ္ဂဏှာတီတိ ‘‘သာဓု ဝေါရောပေဿာမီ’’တိ သင်္ဃရက္ခိတော သမ္ပဋိစ္ဆတိ. မူလဋ္ဌဿ အာပတ္တိ ထုလ္လစ္စယဿာတိ သင်္ဃရက္ခိတေန ပဋိဂ္ဂဟိတမတ္တေ အာစရိယဿ ထုလ္လစ္စယံ. မဟာဇနော ဟိ တေန ပါပေ နိယောဇိတောတိ. သော တန္တိ သော စေ သင်္ဃရက္ခိတော တံ ပုဂ္ဂလံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေတိ၊ သဗ္ဗေသံ စတုန္နမ္ပိ ဇနာနံ ပါရာဇိကံ. န ကေဝလဉ္စ စတုန္နံ၊ ဧတေနူပါယေန ဝိသင်္ကေတံ အကတွာ ပရမ္ပရာယ အာဏာပေန္တံ သမဏသတံ သမဏသဟဿံ ဝါ ဟောတု သဗ္ဗေသံ ပါရာဇိကမေဝ.

ဝိသက္ကိယဒူတပဒနိဒ္ဒေသေ သော အညံ အာဏာပေတီတိ သော အာစရိယေန အာဏတ္တော ဗုဒ္ဓရက္ခိတော ဓမ္မရက္ခိတံ အဒိသွာ ဝါ အဝတ္တုကာမော ဝါ ဟုတွာ သင်္ဃရက္ခိတမေဝ ဥပသင်္ကမိတွာ ‘‘အမှာကံ အာစရိယော ဧဝမာဟ – ‘ဣတ္ထန္နာမံ ကိရ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေဟီ’’တိ ဝိသင်္ကေတံ ကရောန္တော အာဏာပေတိ. ဝိသင်္ကေတကရဏေနေဝ ဟိ ဧသ ‘‘ဝိသက္ကိယဒူတော’’တိ ဝုစ္စတိ. အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာတိ အာဏတ္တိယာ တာဝ ဗုဒ္ဓရက္ခိတဿ ဒုက္ကဋံ. ပဋိဂ္ဂဏှာတိ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာတိ သင်္ဃရက္ခိတေန သမ္ပဋိစ္ဆိတေ မူလဋ္ဌဿေဝ ဒုက္ကဋန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဧဝံ သန္တေ ပဋိဂ္ဂဟဏေ အာပတ္တိယေဝ န သိယာ၊ သဉ္စရိတ္တ ပဋိဂ္ဂဟဏမရဏာဘိနန္ဒနေသုပိ စ အာပတ္တိ ဟောတိ၊ မရဏပဋိဂ္ဂဟဏေ ကထံ န သိယာ တသ္မာ ပဋိဂ္ဂဏှန္တဿေဝေတံ ဒုက္ကဋံ. တေနေဝေတ္ထ ‘‘မူလဋ္ဌဿာ’’တိ န ဝုတ္တံ. ပုရိမနယေပိ စေတံ ပဋိဂ္ဂဏှန္တဿ ဝေဒိတဗ္ဗမေဝ၊ ဩကာသာဘာဝေန ပန န ဝုတ္တံ. တသ္မာ ယော ယော ပဋိဂ္ဂဏှာတိ၊ တဿ တဿ တပ္ပစ္စယာ အာပတ္တိယေဝါတိ အယမေတ္ထ အမှာကံ ခန္တိ. ယထာ စေတ္ထ ဧဝံ အဒိန္နာဒါနေပီတိ.

သစေ ပန သော တံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေတိ၊ အာဏာပကဿ စ ဗုဒ္ဓရက္ခိတဿ ဝေါရောပကဿ စ သင်္ဃရက္ခိတဿာတိ ဥဘိန္နမ္ပိ ပါရာဇိကံ. မူလဋ္ဌဿ ပန အာစရိယဿ ဝိသင်္ကေတတ္တာ ပါရာဇိကေန အနာပတ္တိ. ဓမ္မရက္ခိတဿ အဇာနနတာယ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ အနာပတ္တိ. ဗုဒ္ဓရက္ခိတော ပန ဒွိန္နံ သောတ္ထိဘာဝံ ကတွာ အတ္တနာ နဋ္ဌောတိ.

ဂတပစ္စာဂတဒူတနိဒ္ဒေသေ – သော ဂန္တွာ ပုန ပစ္စာဂစ္ဆတီတိ တဿ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေတဗ္ဗဿ သမီပံ ဂန္တွာ သုသံဝိဟိတာရက္ခတ္တာ တံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေတုံ အသက္ကောန္တော အာဂစ္ဆတိ. ယဒါ သက္ကောသိ တဒါတိ ကိံ အဇ္ဇေဝ မာရိတော မာရိတော ဟောတိ၊ ဂစ္ဆ ယဒါ သက္ကောသိ၊ တဒါ နံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေဟီတိ. အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာတိ ဧဝံ ပုန အာဏတ္တိယာပိ ဒုက္ကဋမေဝ ဟောတိ. သစေ ပန သော အဝဿံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေတဗ္ဗော ဟောတိ၊ အတ္ထသာဓကစေတနာ မဂ္ဂါနန္တရဖလသဒိသာ၊ တသ္မာ အယံ အာဏတ္တိက္ခဏေယေဝ ပါရာဇိကော. သစေပိ ဝဓကော သဋ္ဌိဝဿာတိက္ကမေန တံ ဝဓတိ၊ အာဏာပကော စ အန္တရာဝ ကာလင်္ကရောတိ၊ ဟီနာယ ဝါ အာဝတ္တတိ၊ အဿမဏောဝ ဟုတွာ ကာလဉ္စ ကရိဿတိ၊ ဟီနာယ ဝါ အာဝတ္တိဿတိ. သစေ အာဏာပကော ဂိဟိကာလေ မာတရံ ဝါ ပိတရံ ဝါ အရဟန္တံ ဝါ သန္ဓာယ ဧဝံ အာဏာပေတွာ ပဗ္ဗဇတိ၊ တသ္မိံ ပဗ္ဗဇိတေ အာဏတ္တော တံ မာရေတိ၊ အာဏာပကော ဂိဟိကာလေယေဝ မာတုဃာတကော ပိတုဃာတကော အရဟန္တဃာတကော ဝါ ဟောတိ၊ တသ္မာ နေဝဿ ပဗ္ဗဇ္ဇာ၊ န ဥပသမ္ပဒါ ရုဟတိ. သစေပိ မာရေတဗ္ဗပုဂ္ဂလော အာဏတ္တိက္ခဏေ ပုထုဇ္ဇနော၊ ယဒါ ပန နံ အာဏတ္တော မာရေတိ တဒါ အရဟာ ဟောတိ၊ အာဏတ္တတော ဝါ ပဟာရံ လဘိတွာ ဒုက္ခမူလိကံ သဒ္ဓံ နိဿာယ ဝိပဿန္တော အရဟတ္တံ ပတွာ တေနေဝါဗာဓေန ကာလံကရောတိ၊ အာဏာပကော အာဏတ္တိက္ခဏေယေဝ အရဟန္တဃာတကော. ဝဓကော ပန သဗ္ဗတ္ထ ဥပက္ကမကရဏက္ခဏေယေဝ ပါရာဇိကောတိ.

ဣဒါနိ ယေ သဗ္ဗေသုယေဝ ဣမေသု ဒူတဝသေန ဝုတ္တမာတိကာပဒေသု သင်္ကေတဝိသင်္ကေတဒဿနတ္ထံ

ဝုတ္တာ တယော ဝါရာ၊ တေသု ပဌမဝါရေ တာဝ – ယသ္မာ တံ သဏိကံ ဝါ ဘဏန္တော တဿ ဝါ ဗဓိရတာယ ‘‘မာ ဃာတေဟီ’’တိ ဧတံ ဝစနံ န သာဝေတိ၊ တသ္မာ မူလဋ္ဌော န မုတ္တော. ဒုတိယဝါရေ – သာဝိတတ္တာ မုတ္တော. တတိယဝါရေ ပန တေန စ သာဝိတတ္တာ ဣတရေန စ ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ ဩရတတ္တာ ဥဘောပိ မုတ္တာတိ.

ဒူတကထာ နိဋ္ဌိတာ.

၁၇၅. အရဟော ရဟောသညီနိဒ္ဒေသာဒီသု အရဟောတိ သမ္မုခေ. ရဟောတိ ပရမ္မုခေ. တတ္ထ ယော ဥပဋ္ဌာနကာလေ ဝေရိဘိက္ခုမှိ ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ အာဂန္တွာ ပုရတော နိသိန္နေယေဝ အန္ဓကာရဒေါသေန တဿ အာဂတဘာဝံ အဇာနန္တော ‘‘အဟော ဝတ ဣတ္ထန္နာမော ဟတော အဿ၊ စောရာပိ နာမ တံ န ဟနန္တိ၊ သပ္ပေါ ဝါ န ဍံသတိ၊ န သတ္ထံ ဝါ ဝိသံ ဝါ အာဟရတီ’’တိ တဿ မရဏံ အဘိနန္ဒန္တော ဤဒိသာနိ ဝစနာနိ ဥလ္လပတိ၊ အယံ အရဟော ရဟောသညီ ဥလ္လပတိ နာမ. သမ္မုခေဝ တသ္မိံ ပရမ္မုခသညီတိ အတ္ထော. ယော ပန တံ ပုရတော နိသိန္နံ ဒိသွာ ပုန ဥပဋ္ဌာနံ ကတွာ ဂတေဟိ ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ ဂတေပိ တသ္မိံ ‘‘ဣဓေဝ သော နိသိန္နော’’တိ သညီ ဟုတွာ ပုရိမနယေနေဝ ဥလ္လပတိ၊ အယံ ရဟော အရဟောသညီ ဥလ္လပတိ နာမ. ဧတေနေဝုပါယေန အရဟော အရဟောသညီ စ ရဟော ရဟောသညီ စ ဝေဒိတဗ္ဗော. စတုန္နမ္ပိ စ ဧတေသံ ဝါစာယ ဝါစာယ ဒုက္ကဋန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

ဣဒါနိ မရဏဝဏ္ဏသံဝဏ္ဏနာယ ဝိဘာဂဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တေသု ပဉ္စသု ကာယေန သံဝဏ္ဏနာဒိမာတိကာနိဒ္ဒေသေသု – ကာယေန ဝိကာရံ ကရောတီတိ ယထာ သော ဇာနာတိ ‘‘သတ္ထံ ဝါ အာဟရိတွာ ဝိသံ ဝါ ခါဒိတွာ ရဇ္ဇုယာ ဝါ ဥဗ္ဗန္ဓိတွာ သောဗ္ဘာဒီသု ဝါ ပပတိတွာ ယော မရတိ သော ကိရ ဓနံ ဝါ လဘတိ၊ ယသံ ဝါ လဘတိ၊ သဂ္ဂံ ဝါ ဂစ္ဆတီတိ အယမတ္ထော ဧတေန ဝုတ္တော’’တိ တထာ ဟတ္ထမုဒ္ဒါဒီဟိ ဒဿေတိ. ဝါစာယ ဘဏတီတိ တမေဝတ္ထံ ဝါကျဘေဒံ ကတွာ ဘဏတိ. တတိယဝါရော ဥဘယဝသေန ဝုတ္တော. သဗ္ဗတ္ထ သံဝဏ္ဏနာယ ပယောဂေ ပယောဂေ ဒုက္ကဋံ. တဿ ဒုက္ခုပ္ပတ္တိယံ သံဝဏ္ဏကဿ ထုလ္လစ္စယံ. ယံ ဥဒ္ဒိဿ သံဝဏ္ဏနာ ကတာ၊ တသ္မိံ မတေ သံဝဏ္ဏနက္ခဏေယေဝ သံဝဏ္ဏကဿ ပါရာဇိကံ. သော တံ န ဇာနာတိ အညော ဉတွာ ‘‘လဒ္ဓေါ ဝတ မေ သုခုပ္ပတ္တိဥပါယော’’တိ တာယ သံဝဏ္ဏနာယ မရတိ၊ အနာပတ္တိ. ဒွိန္နံ ဥဒ္ဒိဿ သံဝဏ္ဏနာယ ကတာယ ဧကော ဉတွာ မရတိ၊ ပါရာဇိကံ. ဒွေပိ မရန္တိ၊ ပါရာဇိကဉ္စ အကုသလရာသိ စ. ဧသ နယော သမ္ဗဟုလေသု. အနုဒ္ဒိဿ မရဏံ သံဝဏ္ဏေန္တော အာဟိဏ္ဍတိ၊ ယော ယော တံ သံဝဏ္ဏနံ ဉတွာ မရတိ၊ သဗ္ဗော တေန မာရိတော ဟောတိ.

ဒူတေန သံဝဏ္ဏနာယံ ‘‘အသုကံ နာမ ဂေဟံ ဝါ ဂါမံ ဝါ ဂန္တွာ ဣတ္ထန္နာမဿ ဧဝံ မရဏဝဏ္ဏံ သံဝဏ္ဏေဟီ’’တိ သာသနေ အာရောစိတမတ္တေ ဒုက္ကဋံ. ယဿတ္ထာယ ပဟိတော တဿ ဒုက္ခုပ္ပတ္တိယာ မူလဋ္ဌဿ ထုလ္လစ္စယံ၊ မရဏေန ပါရာဇိကံ. ဒူတော ‘‘ဉာတော ဒါနိ အယံ သဂ္ဂမဂ္ဂေါ’’တိ တဿ အနာရောစေတွာ အတ္တနော ဉာတိဿ ဝါ သာလောဟိတဿ ဝါ အာရောစေတိ၊ တသ္မိံ မတေ ဝိသင်္ကေတော ဟောတိ၊ မူလဋ္ဌော မုစ္စတိ. ဒူတော တထေဝ စိန္တေတွာ သယံ သံဝဏ္ဏနာယ ဝုတ္တံ ကတွာ မရတိ၊ ဝိသင်္ကေတောဝ. အနုဒ္ဒိဿ ပန သာသနေ အာရောစိတေ ယတ္တကာ ဒူတဿ သံဝဏ္ဏနာယ မရန္တိ၊ တတ္တကာ ပါဏာတိပါတာ. သစေ မာတာပိတရော မရန္တိ၊ အာနန္တရိယမ္ပိ ဟောတိ.

၁၇၆. လေခါသံဝဏ္ဏနာယ – လေခံ ဆိန္ဒတီတိ ပဏ္ဏေ ဝါ ပေါတ္ထကေ ဝါ အက္ခရာနိ လိခတိ – ‘‘ယော သတ္ထံ ဝါ အာဟရိတွာ ပပါတေ ဝါ ပပတိတွာ အညေဟိ ဝါ အဂ္ဂိပ္ပဝေသနဥဒကပ္ပဝေသနာဒီဟိ ဥပါယေဟိ မရတိ၊ သော ဣဒဉ္စိဒဉ္စ လဘတီ’’တိ ဝါ ‘‘တဿ ဓမ္မော ဟောတီ’’တိ ဝါတိ. ဧတ္ထာပိ ဒုက္ကဋထုလ္လစ္စယာ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဥဒ္ဒိဿ လိခိတေ ပန ယံ ဥဒ္ဒိဿ လိခိတံ တဿေဝ မရဏေန ပါရာဇိကံ. ဗဟူ ဥဒ္ဒိဿ လိခိတေ ယတ္တကာ မရန္တိ၊ တတ္တကာ ပါဏာတိပါတာ. မာတာပိတူနံ မရဏေန အာနန္တရိယံ. အနုဒ္ဒိဿ လိခိတေပိ ဧသေဝ နယော. ‘‘ဗဟူ မရန္တီ’’တိ ဝိပ္ပဋိသာရေ ဥပ္ပန္နေ တံ ပေါတ္ထကံ ဈာပေတွာ ဝါ ယထာ ဝါ အက္ခရာနိ န ပညာယန္တိ တထာ ကတွာ မုစ္စတိ. သစေ သော ပရဿ ပေါတ္ထကော ဟောတိ၊ ဥဒ္ဒိဿ လိခိတော ဝါ ဟောတိ အနုဒ္ဒိဿ လိခိတော ဝါ၊ ဂဟိတဋ္ဌာနေ ဌပေတွာ မုစ္စတိ. သစေ မူလေန ကီတော ဟောတိ၊ ပေါတ္ထကဿာမိကာနံ ပေါတ္ထကံ၊ ယေသံ ဟတ္ထတော မူလံ ဂဟိတံ၊ တေသံ မူလံ ဒတွာ မုစ္စတိ. သစေ သမ္ဗဟုလာ ‘‘မရဏဝဏ္ဏံ လိခိဿာမာ’’တိ ဧကဇ္ဈာသယာ ဟုတွာ ဧကော တာလရုက္ခံ အာရောဟိတွာ ပဏ္ဏံ ဆိန္ဒတိ၊ ဧကော အာဟရတိ၊ ဧကော ပေါတ္ထကံ ကရောတိ၊ ဧကော လိခတိ၊ ဧကော သစေ ကဏ္ဋကလေခါ ဟောတိ၊ မသိံ မက္ခေတိ၊ မသိံ မက္ခေတွာ တံ ပေါတ္ထကံ သဇ္ဇေတွာ သဗ္ဗေဝ သဘာယံ ဝါ အာပဏေ ဝါ ယတ္ထ ဝါ ပန လေခါဒဿနကောတူဟလကာ ဗဟူ သန္နိပတန္တိ၊ တတ္ထ ဌပေန္တိ. တံ ဝါစေတွာ သစေပိ ဧကော မရတိ၊ သဗ္ဗေသံ ပါရာဇိကံ. သစေ ဗဟုကာ မရန္တိ၊ ဝုတ္တသဒိသောဝ နယော. ဝိပ္ပဋိသာရေ ပန ဥပ္ပန္နေ တံ ပေါတ္ထကံ သစေပိ မဉ္ဇူသာယံ ဂေါပေန္တိ၊ အညော စ တံ ဒိသွာ နီဟရိတွာ ပုန ဗဟူနံ ဒဿေတိ၊ နေဝ မုစ္စန္တိ. တိဋ္ဌတု မဉ္ဇူသာ၊ သစေပိ တံ ပေါတ္ထကံ နဒိယံ ဝါ သမုဒ္ဒေ ဝါ ခိပန္တိ ဝါ ဓောဝန္တိ ဝါ ခဏ္ဍာခဏ္ဍံ ဝါ ဆိန္ဒန္တိ၊ အဂ္ဂိမှိ ဝါ ဈာပေန္တိ၊ ယာဝ သင်္ဃဋ္ဋိတေပိ ဒုဒ္ဓေါတေ ဝါ ဒုဇ္ဈာပိတေ ဝါ ပတ္တေ အက္ခရာနိ ပညာယန္တိ၊ တာဝ န မုစ္စန္တိ. ယထာ ပန အက္ခရာနိ န ပညာယန္တိ တထေဝ ကတေ မုစ္စန္တီတိ.

ဣဒါနိ ထာဝရပယောဂဿ ဝိဘာဂဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တေသု ဩပါတာဒိမာတိကာနိဒ္ဒေသေသု မနုဿံ ဥဒ္ဒိဿ ဩပါတံ ခနတီတိ ‘‘ဣတ္ထန္နာမော ပတိတွာ မရိဿတီ’’တိ ကဉ္စိ မနုဿံ ဥဒ္ဒိသိတွာ ယတ္ထ သော ဧကတော ဝိစရတိ၊ တတ္ထ အာဝါဋံ ခနတိ၊ ခနန္တဿ တာဝ သစေပိ ဇာတပထဝိယာ ခနတိ၊ ပါဏာတိပါတဿ ပယောဂတ္တာ ပယောဂေ ပယောဂေ ဒုက္ကဋံ. ယံ ဥဒ္ဒိဿ ခနတိ၊ တဿ ဒုက္ခုပ္ပတ္တိယာ ထုလ္လစ္စယံ၊ မရဏေန ပါရာဇိကံ. အညသ္မိံ ပတိတွာ မတေ အနာပတ္တိ. သစေ အနုဒ္ဒိဿ ‘‘ယော ကောစိ မရိဿတီ’’တိ ခတော ဟောတိ၊ ယတ္တကာ ပတိတွာ မရန္တိ၊ တတ္တကာ ပါဏာတိပါတာ. အာနန္တရိယဝတ္ထူသု စ အာနန္တရိယံ ထုလ္လစ္စယပါစိတ္တိယဝတ္ထူသု ထုလ္လစ္စယပါစိတ္တိယာနိ.

ဗဟူ တတ္ထ စေတနာ၊ ကတမာယ ပါရာဇိကံ ဟောတီတိ? မဟာအဋ္ဌကထာယံ တာဝ ဝုတ္တံ – ‘‘အာဝါဋံ ဂမ္ဘီရတော စ အာယာမဝိတ္ထာရတော စ ခနိတွာ ပမာဏေ ဌပေတွာ တစ္ဆေတွာ ပုဉ္ဆိတွာ ပံသုပစ္ဆိံ ဥဒ္ဓရန္တဿ သန္နိဋ္ဌာပိကာ အတ္ထသာဓကစေတနာ မဂ္ဂါနန္တရဖလသဒိသာ. သစေပိ ဝဿသတဿ အစ္စယေန ပတိတွာ အဝဿံ မရဏကသတ္တော ဟောတိ၊ သန္နိဋ္ဌာပကစေတနာယမေဝ ပါရာဇိက’’န္တိ. မဟာပစ္စရိယံ ပန သင်္ခေပဋ္ဌကထာယဉ္စ – ‘‘ဣမသ္မိံ အာဝါဋေ ပတိတွာ မရိဿတီတိ ဧကသ္မိမ္ပိ ကုဒ္ဒါလပ္ပဟာရေ ဒိန္နေ သစေ ကောစိ တတ္ထ ပက္ခလိတော ပတိတွာ မရတိ၊ ပါရာဇိကမေဝ. သုတ္တန္တိကတ္ထေရာ ပန သန္နိဋ္ဌာပကစေတနံ ဂဏှန္တီ’’တိ ဝုတ္တံ.

ဧကော ‘‘ဩပါတံ ခနိတွာ အသုကံ နာမ အာနေတွာ ဣဓ ပါတေတွာ မာရေဟီ’’တိ အညံ အာဏာပေတိ၊ သော တံ ပါတေတွာ မာရေတိ၊ ဥဘိန္နံ ပါရာဇိကံ. အညံ ပါတေတွာ မာရေတိ၊ သယံ ပတိတွာ မရတိ၊ အညော အတ္တနော ဓမ္မတာယ ပတိတွာ မရတိ၊ သဗ္ဗတ္ထ ဝိသင်္ကေတော ဟောတိ၊ မူလဋ္ဌော မုစ္စတိ. ‘‘အသုကော အသုကံ အာနေတွာ ဣဓ မာရေဿတီ’’တိ ခတေပိ ဧသေဝ နယော. မရိတုကာမာ ဣဓ မရိဿန္တီတိ ခနတိ၊ ဧကဿ မရဏေ ပါရာဇိကံ. ဗဟုန္နံ မရဏေ အကုသလရာသိ၊ မာတာပိတူနံ မရဏေ အာနန္တရိယံ၊ ထုလ္လစ္စယပါစိတ္တိယဝတ္ထူသု ထုလ္လစ္စယပါစိတ္တိယာနိ.

‘‘ယေ ကေစိ မာရေတုကာမာ၊ တေ ဣဓ ပါတေတွာ မာရေဿန္တီ’’တိ ခနတိ၊ တတ္ထ ပါတေတွာ မာရေန္တိ၊ ဧကသ္မိံ မတေ ပါရာဇိကံ၊ ဗဟူသု အကုသလရာသိ၊ အာနန္တရိယာဒိဝတ္ထူသု အာနန္တရိယာဒီနိ. ဣဓေဝ အရဟန္တာပိ သင်္ဂဟံ ဂစ္ဆန္တိ. ပုရိမနယေ ပန ‘‘တေသံ မရိတုကာမတာယ ပတနံ နတ္ထီ’’တိ တေ န သင်္ဂယှန္တိ. ဒွီသုပိ နယေသု အတ္တနော ဓမ္မတာယ ပတိတွာ မတေ ဝိသင်္ကေတော. ‘‘ယေ ကေစိ အတ္တနော ဝေရိကေ ဧတ္ထ ပါတေတွာ မာရေဿန္တီ’’တိ ခနတိ၊ တတ္ထ စ ဝေရိကာ ဝေရိကေ ပါတေတွာ မာရေန္တိ၊ ဧကသ္မိံ မာရိတေ ပါရာဇိကံ၊ ဗဟူသု အကုသလရာသိ၊ မာတရိ ဝါ ပိတရိ ဝါ အရဟန္တေ ဝါ ဝေရိကေဟိ အာနေတွာ တတ္ထ မာရိတေ အာနန္တရိယံ. အတ္တနော ဓမ္မတာယ ပတိတွာ မတေသု ဝိသင်္ကေတော.

ယော ပန ‘‘မရိတုကာမာ ဝါ အမရိတုကာမာ ဝါ မာရေတုကာမာ ဝါ အမာရေတုကာမာ ဝါ ယေ ကေစိ ဧတ္ထ ပတိတာ ဝါ ပါတိတာ ဝါ မရိဿန္တီ’’တိ သဗ္ဗထာပိ အနုဒ္ဒိဿေဝ ခနတိ. ယော ယော မရတိ တဿ တဿ မရဏေန ယထာနုရူပံ ကမ္မဉ္စ ဖုသတိ၊ အာပတ္တိဉ္စ အာပဇ္ဇတိ. သစေ ဂဗ္ဘိနီ ပတိတွာ သဂဗ္ဘာ မရတိ၊ ဒွေ ပါဏာတိပါတာ. ဂဗ္ဘောယေဝ ဝိနဿတိ၊ ဧကော. ဂဗ္ဘော န ဝိနဿတိ၊ မာတာ မရတိ၊ ဧကောယေဝ. စောရေဟိ အနုဗဒ္ဓေါ ပတိတွာ မရတိ၊ ဩပါတခနကဿေဝ ပါရာဇိကံ. စောရာ တတ္ထ ပါတေတွာ မာရေန္တိ၊ ပါရာဇိကမေဝ. တတ္ထ ပတိတံ ဗဟိ နီဟရိတွာ မာရေန္တိ၊ ပါရာဇိကမေဝ. ကသ္မာ? ဩပါတေ ပတိတပ္ပယောဂေန ဂဟိတတ္တာ. ဩပါတတော နိက္ခမိတွာ တေနေဝ အာဗာဓေန မရတိ၊ ပါရာဇိကမေဝ. ဗဟူနိ ဝဿာနိ အတိက္ကမိတွာ ပုန ကုပိတေန တေနေဝါဗာဓေန မရတိ၊ ပါရာဇိကမေဝ. ဩပါတေ ပတနပ္ပစ္စယာ ဥပ္ပန္နရောဂေန ဂိလာနဿေဝ အညော ရောဂေါ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဩပါတရောဂေါ ဗလဝတရော ဟောတိ၊ တေန မတေပိ ဩပါတခဏကော န မုစ္စတိ. သစေ ပစ္ဆာ ဥပ္ပန္နရောဂေါ ဗလဝါ ဟောတိ၊ တေန မတေ မုစ္စတိ. ဥဘောဟိ မတေ န မုစ္စတိ. ဩပါတေ ဩပပါတိကမနုဿော နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဥတ္တရိတုံ အသက္ကောန္တော မရတိ၊ ပါရာဇိကမေဝ. မနုဿံ ဥဒ္ဒိဿ ခတေ ယက္ခာဒီသု ပတိတွာ မတေသု အနာပတ္တိ. ယက္ခာဒယော ဥဒ္ဒိဿ ခတေ မနုဿာဒီသု မရန္တေသုပိ ဧသေဝ နယော. ယက္ခာဒယော ဥဒ္ဒိဿ ခနန္တဿ ပန ခနနေပိ တေသံ ဒုက္ခုပ္ပတ္တိယမ္ပိ ဒုက္ကဋမေဝ. မရဏေ ဝတ္ထုဝသေန ထုလ္လစ္စယံ ဝါ ပါစိတ္တိယံ ဝါ. အနုဒ္ဒိဿ ခတေ ဩပါတေ ယက္ခရူပေန ဝါ ပေတရူပေန ဝါ ပတတိ၊ တိရစ္ဆာနရူပေန မရတိ၊ ပတနရူပံ ပမာဏံ၊ တသ္မာ ထုလ္လစ္စယန္တိ ဥပတိဿတ္ထေရော. မရဏရူပံ ပမာဏံ၊ တသ္မာ ပါစိတ္တိယန္တိ ဖုဿဒေဝတ္ထေရော. တိရစ္ဆာနရူပေန ပတိတွာ ယက္ခပေတရူပေန မတေပိ ဧသေဝ နယော.

ဩပါတခနကော ဩပါတံ အညဿ ဝိက္ကိဏာတိ ဝါ မုဓာ ဝါ ဒေတိ၊ ယော ယော ပတိတွာ မရတိ၊ တပ္ပစ္စယာ တဿေဝ အာပတ္တိ စ ကမ္မဗန္ဓော စ. ယေန လဒ္ဓေါ သော နိဒ္ဒေါသော. အထ သောပိ ‘‘ဧဝံ ပတိတာ ဥတ္တရိတုံ အသက္ကောန္တာ နဿိဿန္တိ၊ သုဥဒ္ဓရာ ဝါ န ဘဝိဿန္တီ’’တိ တံ ဩပါတံ ဂမ္ဘီရတရံ ဝါ ဥတ္တာနတရံ ဝါ ဒီဃတရံ ဝါ ရဿတရံ ဝါ ဝိတ္ထတတရံ ဝါ သမ္ဗာဓတရံ ဝါ ကရောတိ၊ ဥဘိန္နမ္ပိ အာပတ္တိ စ ကမ္မဗန္ဓော စ. ဗဟူ မရန္တီတိ ဝိပ္ပဋိသာရေ ဥပ္ပန္နေ ဩပါတံ ပံသုနာ ပူရေတိ၊ သစေ ကောစိ ပံသုမှိ ပတိတွာ မရတိ၊ ပူရေတွာပိ မူလဋ္ဌော န မုစ္စတိ. ဒေဝေ ဝဿန္တေ ကဒ္ဒမော ဟောတိ၊ တတ္ထ လဂ္ဂိတွာ မတေပိ. ရုက္ခော ဝါ ပတန္တော ဝါတော ဝါ ဝဿောဒကံ ဝါ ပံသုံ ဟရတိ၊ ကန္ဒမူလတ္ထံ ဝါ ပထဝိံ ခနန္တာ တတ္ထ အာဝါဋံ ကရောန္တိ. တတ္ထ သစေ ကောစိ လဂ္ဂိတွာ ဝါ ပတိတွာ ဝါ မရတိ၊ မူလဋ္ဌော န မုစ္စတိ. တသ္မိံ ပန ဩကာသေ မဟန္တံ တဠာကံ ဝါ ပေါက္ခရဏိံ ဝါ ကာရေတွာ စေတိယံ ဝါ ပတိဋ္ဌာပေတွာ ဗောဓိံ ဝါ ရောပေတွာ အာဝါသံ ဝါ သကဋမဂ္ဂံ ဝါ ကာရေတွာ မုစ္စတိ. ယဒါပိ ထိရံ ကတွာ ပူရိတေ ဩပါတေ ရုက္ခာဒီနံ မူလာနိ မူလေဟိ သံသိဗ္ဗိတာနိ ဟောန္တိ၊ ဇာတပထဝီ ဇာတာ၊ တဒါပိ မုစ္စတိ. သစေပိ နဒီ အာဂန္တွာ ဩပါတံ ဟရတိ၊ ဧဝမ္ပိ မုစ္စတီတိ. အယံ တာဝ ဩပါတကထာ.

ဩပါတဿေဝ ပန အနုလောမေသု ပါသာဒီသုပိ ယော တာဝ ပါသံ ဩဍ္ဍေတိ ‘‘ဧတ္ထ ဗဇ္ဈိတွာ သတ္တာ မရိဿန္တီ’’တိ အဝဿံ ဗဇ္ဈနကသတ္တာနံ ဝသေန ဟတ္ထာ မုတ္တမတ္တေ ပါရာဇိကာနန္တရိယထုလ္လစ္စယပါစိတ္တိယာနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. ဥဒ္ဒိဿ ကတေ ယံ ဥဒ္ဒိဿ ဩဍ္ဍိတော၊ တတော အညေသံ ဗန္ဓနေ အနာပတ္တိ. ပါသေ မူလေန ဝါ မုဓာ ဝါ ဒိန္နေပိ မူလဋ္ဌဿေဝ ကမ္မဗန္ဓော. သစေ ယေန လဒ္ဓေါ သော ဥဂ္ဂလိတံ ဝါ ပါသံ သဏ္ဌပေတိ၊ ပဿေန ဝါ ဂစ္ဆန္တေ ဒိသွာ ဝတိံ ကတွာ သမ္မုခေ ပဝေသေတိ၊ ထဒ္ဓတရံ ဝါ ပါသယဋ္ဌိံ ဌပေတိ၊ ဒဠှတရံ ဝါ ပါသရဇ္ဇုံ ဗန္ဓတိ၊ ထိရတရံ ဝါ ခါဏုကံ ဝါ အာကောဋေတိ၊ ဥဘောပိ န မုစ္စန္တိ. သစေ ဝိပ္ပဋိသာရေ ဥပ္ပန္နေ ပါသံ ဥဂ္ဂလာပေတွာ ဂစ္ဆတိ၊ တံ ဒိသွာ ပုန အညေ သဏ္ဌပေန္တိ၊ ဗဒ္ဓါ ဗဒ္ဓါ မရန္တိ၊ မူလဋ္ဌော န မုစ္စတိ.

သစေ ပန တေန ပါသယဋ္ဌိ သယံ အကတာ ဟောတိ၊ ဂဟိတဋ္ဌာနေ ဌပေတွာ မုစ္စတိ. တတ္ထဇာတကယဋ္ဌိံ ဆိန္ဒိတွာ မုစ္စတိ. သယံ ကတယဋ္ဌိံ ပန ဂေါပေန္တောပိ န မုစ္စတိ. ယဒိ ဟိ တံ အညော ဂဏှိတွာ ပါသံ သဏ္ဌပေတိ၊ တပ္ပစ္စယာ မရန္တေသု မူလဋ္ဌော န မုစ္စတိ. သစေ တံ ဈာပေတွာ အလာတံ ကတွာ ဆဍ္ဍေတိ၊ တေန အလာတေန ပဟာရံ လဒ္ဓါ မရန္တေသုပိ န မုစ္စတိ. သဗ္ဗသော ပန ဈာပေတွာ ဝါ နာသေတွာ ဝါ မုစ္စတိ၊ ပါသရဇ္ဇုမ္ပိ အညေဟိ စ ဝဋ္ဋိတံ ဂဟိတဋ္ဌာနေ ဌပေတွာ မုစ္စတိ. ရဇ္ဇုကေ လဘိတွာ သယံ ဝဋ္ဋိတံ ဥဗ္ဗဋ္ဋေတွာ ဝါကေ လဘိတွာ ဝဋ္ဋိတံ ဟီရံ ဟီရံ ကတွာ မုစ္စတိ. အရညတော ပန သယံ ဝါကေ အာဟရိတွာ ဝဋ္ဋိတံ ဂေါပေန္တောပိ န မုစ္စတိ. သဗ္ဗသော ပန ဈာပေတွာ ဝါ နာသေတွာ ဝါ မုစ္စတိ.

အဒူဟလံ သဇ္ဇေန္တော စတူသု ပါဒေသု အဒူဟလမဉ္စံ ဌပေတွာ ပါသာဏေ အာရောပေတိ၊ ပယောဂေ ပယောဂေ ဒုက္ကဋံ. သဗ္ဗသဇ္ဇံ ကတွာ ဟတ္ထတော မုတ္တမတ္တေ အဝဿံ အဇ္ဈောတ္ထရိတဗ္ဗကသတ္တာနံ ဝသေန ဥဒ္ဒိဿကာနုဒ္ဒိဿကာနုရူပေန ပါရာဇိကာဒီနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. အဒူဟလေ မူလေန ဝါ မုဓာ ဝါ ဒိန္နေပိ မူလဋ္ဌဿေဝ ကမ္မဗဒ္ဓေါ. သစေ ယေန လဒ္ဓံ သော ပတိတံ ဝါ ဥက္ခိပတိ၊ အညေပိ ပါသာဏေ အာရောပေတွာ ဂရုကတရံ ဝါ ကရောတိ၊ ပဿေန ဝါ ဂစ္ဆန္တေ ဒိသွာ ဝတိံ ကတွာ အဒူဟလေ ပဝေသေတိ၊ ဥဘောပိ န မုစ္စန္တိ. သစေပိ ဝိပ္ပဋိသာရေ ဥပ္ပန္နေ အဒူဟလံ ပါတေတွာ ဂစ္ဆတိ၊ တံ ဒိသွာ အညော သဏ္ဌပေတိ၊ မူလဋ္ဌော န မုစ္စတိ. ပါသာဏေ ပန ဂဟိတဋ္ဌာနေ ဌပေတွာ အဒူဟလပါဒေ စ ပါသယဋ္ဌိယံ ဝုတ္တနယေန ဂဟိတဋ္ဌာနေ ဝါ ဌပေတွာ ဈာပေတွာ ဝါ မုစ္စတိ.

သူလံ ရောပေန္တဿာပိ သဗ္ဗသဇ္ဇံ ကတွာ ဟတ္ထတော မုတ္တမတ္တေ သူလမုခေ ပတိတွာ အဝဿံ မရဏကသတ္တာနံ ဝသေန ဥဒ္ဒိဿာနုဒ္ဒိဿာနုရူပတော ပါရာဇိကာဒီနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. သူလေ မူလေန ဝါ မုဓာ ဝါ ဒိန္နေပိ မူလဋ္ဌဿေဝ ကမ္မဗဒ္ဓေါ. သစေ ယေန လဒ္ဓံ သော ‘‘ဧကပ္ပဟာရေနေဝ မရိဿန္တီ’’တိ တိခိဏတရံ ဝါ ကရောတိ၊ ‘‘ဒုက္ခံ မရိဿန္တီ’’တိ ကုဏ္ဌတရံ ဝါ ကရောတိ၊ ‘‘ဥစ္စ’’န္တိ သလ္လက္ခေတွာ နီစတရံ ဝါ ‘‘နီစ’’န္တိ သလ္လက္ခေတွာ ဥစ္စတရံ ဝါ ပုန ရောပေတိ၊ ဝင်္ကံ ဝါ ဥဇုကံ အတိဥဇုကံ ဝါ ဤသကံ ပေါဏံ ကရောတိ၊ ဥဘောပိ န မုစ္စန္တိ. သစေ ပန ‘‘အဋ္ဌာနေ ဌိတ’’န္တိ အညသ္မိံ ဌာနေ ဌပေတိ၊ တံ စေ မာရဏတ္ထာယ အာဒိတော ပဘုတိ ပရိယေသိတွာ ကတံ ဟောတိ၊ မူလဋ္ဌော န မုစ္စတိ. အပရိယေသိတွာ ပန ကတမေဝ လဘိတွာ ရောပိတေ မူလဋ္ဌော မုစ္စတိ. ဝိပ္ပဋိသာရေ ဥပ္ပန္နေ ပါသယဋ္ဌိယံ ဝုတ္တနယေန ဂဟိတဋ္ဌာနေ ဝါ ဌပေတွာ ဈာပေတွာ ဝါ မုစ္စတိ.

၁၇၇. အပဿေနေ သတ္ထံ ဝါတိ ဧတ္ထ အပဿေနံ နာမ နိစ္စပရိဘောဂေါ မဉ္စော ဝါ ပီဌံ ဝါ အပဿေနဖလကံ ဝါ ဒိဝါဋ္ဌာနေ နိသီဒန္တဿ အပဿေနကတ္ထမ္ဘော ဝါ တတ္ထဇာတကရုက္ခော ဝါ စင်္ကမေ အပဿာယ တိဋ္ဌန္တဿ အာလမ္ဗနရုက္ခော ဝါ အာလမ္ဗနဖလကံ ဝါ သဗ္ဗမ္ပေတံ အပဿယနီယဋ္ဌေန အပဿေနံ နာမ၊ တသ္မိံ အပဿေနေ ယထာ အပဿယန္တံ ဝိဇ္ဈတိ ဝါ ဆိန္ဒတိ ဝါ တထာ ကတွာ ဝါသိဖရသုသတ္တိအာရကဏ္ဋကာဒီနံ အညတရံ သတ္ထံ ဌပေတိ၊ ဒုက္ကဋံ. ဓုဝပရိဘောဂဋ္ဌာနေ နိရာသင်္ကဿ နိသီဒတော ဝါ နိပဇ္ဇတော ဝါ အပဿယန္တဿ ဝါ သတ္ထသမ္ဖဿပစ္စယာ ဒုက္ခုပ္ပတ္တိယာ ထုလ္လစ္စယံ၊ မရဏေန ပါရာဇိကံ. တံ စေ အညောပိ တဿ ဝေရိဘိက္ခု ဝိဟာရစာရိကံ စရန္တော ဒိသွာ ‘‘ဣမဿ မညေ မရဏတ္ထာယ ဣဒံ နိခိတ္တံ၊ သာဓု သုဋ္ဌု မရတူ’’တိ အဘိနန္ဒန္တော ဂစ္ဆတိ၊ ဒုက္ကဋံ. သစေ ပန သောပိ တတ္ထ ‘‘ဧဝံ ကတေ သုကတံ ဘဝိဿတီ’’တိ တိခိဏတရာဒိကရဏေန ကိဉ္စိ ကမ္မံ ကရောတိ၊ တဿာပိ ပါရာဇိကံ. သစေ ပန ‘‘အဋ္ဌာနေ ဌိတ’’န္တိ ဥဒ္ဓရိတွာ အညသ္မိံ ဌာနေ ဌပေတိ တဒတ္ထမေဝ ကတွာ ဌပိတေ မူလဋ္ဌော န မုစ္စတိ. ပါကတိကံ လဘိတွာ ဌပိတံ ဟောတိ၊ မုစ္စတိ. တံ အပနေတွာ အညံ တိခိဏတရံ ဌပေတိ မူလဋ္ဌော မုစ္စတေဝ.

ဝိသမက္ခနေပိ ယာဝ မရဏာဘိနန္ဒနေ ဒုက္ကဋံ တာဝ ဧသေဝ နယော. သစေ ပန သောပိ ခုဒ္ဒကံ ဝိသမဏ္ဍလန္တိ သလ္လက္ခေတွာ မဟန္တတရံ ဝါ ကရောတိ၊ မဟန္တံ ဝါ ‘‘အတိရေကံ ဟောတီ’’တိ ခုဒ္ဒကံ ကရောတိ၊ တနုကံ ဝါ ဗဟလံ၊ ဗဟလံ ဝါ တနုကံ ကရောတိ၊ အဂ္ဂိနာ တာပေတွာ ဟေဋ္ဌာ ဝါ ဥပရိ ဝါ သဉ္စာရေတိ၊ တဿာပိ ပါရာဇိကံ. ‘‘ဣဒံ အဌာနေ ဌိတ’’န္တိ သဗ္ဗမေဝ တစ္ဆေတွာ ပုဉ္ဆိတွာ အညသ္မိံ ဌာနေ ဌပေတိ၊ အတ္တနာ ဘေသဇ္ဇာနိ ယောဇေတွာ ကတေ မူလဋ္ဌော န မုစ္စတိ၊ အတ္တနာ အကတေ မုစ္စတိ. သစေ ပန သော ‘‘ဣဒံ ဝိသံ အတိပရိတ္တ’’န္တိ အညမ္ပိ အာနေတွာ ပက္ခိပတိ၊ ယဿ ဝိသေန မရတိ၊ တဿ ပါရာဇိကံ. သစေ ဥဘိန္နမ္ပိ သန္တကေန မရတိ၊ ဥဘိန္နမ္ပိ ပါရာဇိကံ. ‘‘ဣဒံ ဝိသံ နိဗ္ဗိသ’’န္တိ တံ အပနေတွာ အတ္တနော ဝိသမေဝ ဌပေတိ၊ တဿေဝ ပါရာဇိကံ မူလဋ္ဌော မုစ္စတိ.

ဒုဗ္ဗလံ ဝါ ကရောတီတိ မဉ္စပီဌံ အဋနိယာ ဟေဋ္ဌာဘာဂေ ဆိန္ဒိတွာ ဝိဒလေဟိ ဝါ ရဇ္ဇုကေဟိ ဝါ ယေဟိ ဝီတံ ဟောတိ၊ တေ ဝါ ဆိန္ဒိတွာ အပ္ပါဝသေသမေဝ ကတွာ ဟေဋ္ဌာ အာဝုဓံ နိက္ခိပတိ ‘‘ဧတ္ထ ပတိတွာ မရိဿတီ’’တိ. အပဿေနဖလကာဒီနမ္ပိ စင်္ကမေ အာလမ္ဗနရုက္ခဖလကပရိယောသာနာနံ ပရဘာဂံ ဆိန္ဒိတွာ ဟေဋ္ဌာ အာဝုဓံ နိက္ခိပတိ၊ သောဗ္ဘာဒီသု မဉ္စံ ဝါ ပီဌံ ဝါ အပဿေနဖလကံ ဝါ အာနေတွာ ဌပေတိ၊ ယထာ တတ္ထ နိသိန္နမတ္တော ဝါ အပဿိတမတ္တော ဝါ ပတတိ၊ သောဗ္ဘာဒီသု ဝါ သဉ္စရဏသေတု ဟောတိ၊ တံ ဒုဗ္ဗလံ ကရောတိ၊ ဧဝံ ကရောန္တဿ ကရဏေ ဒုက္ကဋံ. ဣတရဿ ဒုက္ခုပ္ပတ္တိယာ ထုလ္လစ္စယံ၊ မရဏေ ပါရာဇိကံ. ဘိက္ခုံ အာနေတွာ သောဗ္ဘာဒီနံ တဋေ ဌပေတိ ‘‘ဒိသွာ ဘယေန ကမ္ပေန္တော ပတိတွာ မရိဿတီ’’တိ ဒုက္ကဋံ. သော တတ္ထေဝ ပတတိ၊ ဒုက္ခုပ္ပတ္တိယာ ထုလ္လစ္စယံ၊ မရဏေ ပါရာဇိကံ. သယံ ဝါ ပါတေတိ၊ အညေန ဝါ ပါတာပေတိ၊ အညော အဝုတ္တော ဝါ အတ္တနော ဓမ္မတာယ ပါတေတိ၊ အမနုဿော ပါတေတိ၊ ဝါတပ္ပဟာရေန ပတတိ၊ အတ္တနော ဓမ္မတာယ ပတတ္တိ၊ သဗ္ဗတ္ထ မရဏေ ပါရာဇိကံ. ကသ္မာ? တဿ ပယောဂေန သောဗ္ဘာဒိတဋေ ဌိတတ္တာ.

ဥပနိက္ခိပနံ နာမ သမီပေ နိက္ခိပနံ. တတ္ထ ‘‘ယော ဣမိနာ အသိနာ မတော သော ဓနံ ဝါ လဘတီ’’တိအာဒိနာ နယေန မရဏဝဏ္ဏံ ဝါ သံဝဏ္ဏေတွာ ‘‘ဣမိနာ မရဏတ္ထိကာ မရန္တု၊ မာရဏတ္ထိကာ မာရေန္တူ’’တိ ဝါ ဝတွာ အသိံ ဥပနိက္ခိပတိ၊ တဿ ဥပနိက္ခိပနေ ဒုက္ကဋံ. မရိတုကာမော ဝါ တေန အတ္တာနံ ပဟရတု၊ မာရေတုကာမော ဝါ အညံ ပဟရတု၊ ဥဘယထာပိ ပရဿ ဒုက္ခုပ္ပတ္တိယာ ဥပနိက္ခေပကဿ ထုလ္လစ္စယံ၊ မရဏေ ပါရာဇိကံ. အနုဒ္ဒိဿ နိက္ခိတ္တေ ဗဟူနံ မရဏေ အကုသလရာသိ. ပါရာဇိကာဒိဝတ္ထူသု ပါရာဇိကာဒီနိ. ဝိပ္ပဋိသာရေ ဥပ္ပန္နေ အသိံ ဂဟိတဋ္ဌာနေ ဌပေတွာ မုစ္စတိ. ကိဏိတွာ ဂဟိတော ဟောတိ၊ အသိဿာမိကာနံ အသိံ၊ ယေသံ ဟတ္ထတော မူလံ ဂဟိတံ၊ တေသံ မူလံ ဒတွာ မုစ္စတိ. သစေ လောဟပိဏ္ဍိံ ဝါ ဖာလံ ဝါ ကုဒါလံ ဝါ ဂဟေတွာ အသိ ကာရာပိတော ဟောတိ၊ ယံ ဘဏ္ဍံ ဂဟေတွာ ကာရိတော၊ တဒေဝ ကတွာ မုစ္စတိ. သစေ ကုဒါလံ ဂဟေတွာ ကာရိတံ ဝိနာသေတွာ ဖာလံ ကရောတိ၊ ဖာလေန ပဟာရံ လဘိတွာ မရန္တေသုပိ ပါဏာတိပါတတော န မုစ္စတိ. သစေ ပန လောဟံ သမုဋ္ဌာပေတွာ ဥပနိက္ခိပနတ္ထမေဝ ကာရိတော ဟောတိ၊ အရေန ဃံသိတွာ စုဏ္ဏဝိစုဏ္ဏံ ကတွာ ဝိပ္ပကိဏ္ဏေ မုစ္စတိ. သစေပိ သံဝဏ္ဏနာပေါတ္ထကော ဝိယ ဗဟူဟိ ဧကဇ္ဈာသယေဟိ ကတော ဟောတိ၊ ပေါတ္ထကေ ဝုတ္တနယေနေဝ ကမ္မဗန္ဓဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗော. ဧသ နယော သတ္တိဘေဏ္ဍီသု. လဂုဠေ ပါသယဋ္ဌိသဒိသော ဝိနိစ္ဆယော. တထာ ပါသာဏေ. သတ္ထေ အသိသဒိသောဝ. ဝိသံ ဝါတိ ဝိသံ ဥပနိက္ခိပန္တဿ ဝတ္ထုဝသေန ဥဒ္ဒိဿာနုဒ္ဒိဿာနုရူပတော ပါရာဇိကာဒိဝတ္ထူသု ပါရာဇိကာဒီနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. ကိဏိတွာ ဌပိတေ ပုရိမနယေန ပဋိပါကတိကံ ကတွာ မုစ္စတိ. သယံ ဘေသဇ္ဇေဟိ ယောဇိတေ အဝိသံ ကတွာ မုစ္စတိ. ရဇ္ဇုယာ ပါသရဇ္ဇုသဒိသောဝ ဝိနိစ္ဆယော.

ဘေသဇ္ဇေ – ယော ဘိက္ခု ဝေရိဘိက္ခုဿ ပဇ္ဇရကေ ဝါ ဝိသဘာဂရောဂေ ဝါ ဥပ္ပန္နေ အသပ္ပါယာနိပိ သပ္ပိအာဒီနိ သပ္ပါယာနီတိ မရဏာဓိပ္ပါယော ဒေတိ၊ အညံ ဝါ ကိဉ္စိ ကန္ဒမူလဖလံ တဿ ဧဝံ ဘေသဇ္ဇဒါနေ ဒုက္ကဋံ. ပရဿ ဒုက္ခုပ္ပတ္တိယံ မရဏေ စ ထုလ္လစ္စယပါရာဇိကာနိ၊ အာနန္တရိယဝတ္ထုမှိ အာနန္တရိယန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

၁၇၈. ရူပူပဟာရေ – ဥပသံဟရတီတိ ပရံ ဝါ အမနာပရူပံ တဿ သမီပေ ဌပေတိ၊ အတ္တနာ ဝါ ယက္ခပေတာဒိဝေသံ ဂဟေတွာ တိဋ္ဌတိ၊ တဿ ဥပသံဟာရမတ္တေ ဒုက္ကဋံ. ပရဿ တံ ရူပံ ဒိသွာ ဘယုပ္ပတ္တိယံ ထုလ္လစ္စယံ၊ မရဏေ ပါရာဇိကံ. သစေ ပန တဒေဝ ရူပံ ဧကစ္စဿ မနာပံ ဟောတိ၊ အလာဘကေန စ သုဿိတွာ မရတိ၊ ဝိသင်္ကေတော. မနာပိယေပိ ဧသေဝ နယော. တတ္ထ ပန ဝိသေသေန ဣတ္ထီနံ ပုရိသရူပံ ပုရိသာနဉ္စ ဣတ္ထိရူပံ မနာပံ တံ အလင်္ကရိတွာ ဥပသံဟရတိ၊ ဒိဋ္ဌမတ္တကမေဝ ကရောတိ၊ အတိစိရံ ပဿိတုမ္ပိ န ဒေတိ၊ ဣတရော အလာဘကေန သုဿိတွာ မရတိ၊ ပါရာဇိကံ. သစေ ဥတ္တသိတွာ မရတိ၊ ဝိသင်္ကေတော. အထ ပန ဥတ္တသိတွာ ဝါ အလာဘကေန ဝါတိ အဝိစာရေတွာ ‘‘ကေဝလံ ပဿိတွာ မရိဿတီ’’တိ ဥပသံဟရတိ၊ ဥတ္တသိတွာ ဝါ သုဿိတွာ ဝါ မတေ ပါရာဇိကမေဝ. ဧတေနေဝူပါယေန သဒ္ဒူပဟာရာဒယောပိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ကေဝလဉှေတ္ထ အမနုဿသဒ္ဒါဒယော ဥတြာသဇနကာ အမနာပသဒ္ဒါ၊ ပုရိသာနံ ဣတ္ထိသဒ္ဒမဓုရဂန္ဓဗ္ဗသဒ္ဒါဒယော စိတ္တဿာဒကရာ မနာပသဒ္ဒါ. ဟိမဝန္တေ ဝိသရုက္ခာနံ မူလာဒိဂန္ဓာ ကုဏပဂန္ဓာ စ အမနာပဂန္ဓာ၊ ကာဠာနုသာရီမူလဂန္ဓာဒယော မနာပဂန္ဓာ. ပဋိကူလမူလရသာဒယော အမနာပရသာ၊ အပ္ပဋိကူလမူလရသာဒယော မနာပရသာ. ဝိသဖဿမဟာကစ္ဆုဖဿာဒယော အမနာပဖောဋ္ဌဗ္ဗာ၊ စီနပဋဟံသပုပ္ဖတူလိကဖဿာဒယော မနာပဖောဋ္ဌဗ္ဗာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

ဓမ္မူပဟာရေ – ဓမ္မောတိ ဒေသနာဓမ္မော ဝေဒိတဗ္ဗော. ဒေသနာဝသေန ဝါ နိရယေ စ သဂ္ဂေ စ ဝိပတ္တိသမ္ပတ္တိဘေဒံ ဓမ္မာရမ္မဏမေဝ. နေရယိကဿာတိ ဘိန္နသံဝရဿ ကတပါပဿ နိရယေ နိဗ္ဗတ္တနာရဟဿ သတ္တဿ ပဉ္စဝိဓဗန္ဓနကမ္မကရဏာဒိနိရယကထံ ကထေတိ. တံ စေ သုတွာ သော ဥတ္တသိတွာ မရတိ၊ ကထိကဿ ပါရာဇိကံ. သစေ ပန သော သုတွာပိ အတ္တနော ဓမ္မတာယ မရတိ၊ အနာပတ္တိ. ‘‘ဣဒံ သုတွာ ဧဝရူပံ ပါပံ န ကရိဿတိ ဩရမိဿတိ ဝိရမိဿတီ’’တိ နိရယကထံ ကထေတိ၊ တံ သုတွာ ဣတရော ဥတ္တသိတွာ မရတိ၊ အနာပတ္တိ. သဂ္ဂကထန္တိ ဒေဝနာဋကာဒီနံ နန္ဒနဝနာဒီနဉ္စ သမ္ပတ္တိကထံ၊ တံ သုတွာ ဣတရော သဂ္ဂါဓိမုတ္တော သီဃံ တံ သမ္ပတ္တိံ ပါပုဏိတုကာမော သတ္ထာဟရဏဝိသခါဒနအာဟာရုပစ္ဆေဒ-အဿာသပဿာသသန္နိရုန္ဓနာဒီဟိ ဒုက္ခံ ဥပ္ပါဒေတိ၊ ကထိကဿ ထုလ္လစ္စယံ၊ မရတိ ပါရာဇိကံ. သစေ ပန သော သုတွာပိ ယာဝတာယုကံ ဌတွာ အတ္တနော ဓမ္မတာယ မရတိ၊ အနာပတ္တိ. ‘‘ဣမံ သုတွာ ပုညာနိ ကရိဿတီ’’တိ ကထေတိ၊ တံ သုတွာ ဣတရော အဓိမုတ္တော ကာလံကရောတိ၊ အနာပတ္တိ.

၁၇၉. အာစိက္ခနာယံ – ပုဋ္ဌော ဘဏတီတိ ‘‘ဘန္တေ ကထံ မတော ဓနံ ဝါ လဘတိ သဂ္ဂေ ဝါ ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ ဧဝံ ပုစ္ဆိတော ဘဏတိ.

အနုသာသနိယံ – အပုဋ္ဌောတိ ဧဝံ အပုစ္ဆိတော သာမညေဝ ဘဏတိ.

သင်္ကေတကမ္မနိမိတ္တကမ္မာနိ အဒိန္နာဒါနကထာယံ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ.

ဧဝံ နာနပ္ပကာရတော အာပတ္တိဘေဒံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ အနာပတ္တိဘေဒံ ဒဿေန္တော ‘‘အနာပတ္တိ အသဉ္စိစ္စာ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ အသဉ္စိစ္စာတိ ‘‘ဣမိနာ ဥပက္ကမေန ဣမံ မာရေမီ’’တိ အစေတေတွာ. ဧဝဉှိ အစေတေတွာ ကတေန ဥပက္ကမေန ပရေ မတေပိ အနာပတ္တိ၊ ဝက္ခတိ စ ‘‘အနာပတ္တိ ဘိက္ခု အသဉ္စိစ္စာ’’တိ. အဇာနန္တဿာတိ ‘‘ဣမိနာ အယံ မရိဿတီ’’တိ အဇာနန္တဿ ဥပက္ကမေန ပရေ မတေပိ အနာပတ္တိ၊ ဝက္ခတိ စ ဝိသဂတပိဏ္ဍပါတဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘အနာပတ္တိ ဘိက္ခု အဇာနန္တဿာ’’တိ. နမရဏာဓိပ္ပါယဿာတိ မရဏံ အနိစ္ဆန္တဿ. ယေန ဟိ ဥပက္ကမေန ပရော မရတိ၊ တေန ဥပက္ကမေန တသ္မိံ မာရိတေပိ နမရဏာဓိပ္ပါယဿ အနာပတ္တိ. ဝက္ခတိ စ ‘‘အနာပတ္တိ ဘိက္ခု နမရဏာဓိပ္ပါယဿာ’’တိ. ဥမ္မတ္တကာဒယော ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယာ ဧဝ. ဣဓ ပန အာဒိကမ္မိကာ အညမညံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပိတဘိက္ခူ၊ တေသံ အနာပတ္တိ. အဝသေသာနံ မရဏဝဏ္ဏသံဝဏ္ဏနကာဒီနံ အာပတ္တိယေဝါတိ.

ပဒဘာဇနီယဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

သမုဋ္ဌာနာဒီသု – ဣဒံ သိက္ခာပဒံ တိသမုဋ္ဌာနံ၊ ကာယစိတ္တတော စ ဝါစာစိတ္တတော စ ကာယဝါစာစိတ္တတော စ သမုဋ္ဌာတိ. ကိရိယံ၊ သညာဝိမောက္ခံ၊ သစိတ္တကံ၊ လောကဝဇ္ဇံ၊ ကာယကမ္မံ၊ ဝစီကမ္မံ၊ အကုသလစိတ္တံ၊ ဒုက္ခဝေဒနံ. သစေပိ ဟိ သိရိသယနံ အာရူဠှော ရဇ္ဇသမ္ပတ္တိသုခံ အနုဘဝန္တော ရာဇာ ‘‘စောရော ဒေဝ အာနီတော’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ဂစ္ဆထ နံ မာရေထာ’’တိ ဟသမာနောဝ ဘဏတိ၊ ဒေါမနဿစိတ္တေနေဝ ဘဏတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. သုခဝေါကိဏ္ဏတ္တာ ပန အနုပ္ပဗန္ဓာဘာဝါ စ ဒုဇ္ဇာနမေတံ ပုထုဇ္ဇနေဟီတိ.