၁. ပဌမပါရာဇိကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
၆၅၆. တေန သမယေန ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ။ပေ။ သာဠှော မိဂါရနတ္တာတိ ဧတ္ထ သာဠှောတိ တဿ နာမံ၊ မိဂါရမာတုယာ ပန နတ္တာ ဟောတိ၊ တေန ဝုတ္တံ – ‘‘မိဂါရနတ္တာ’’တိ. နဝကမ္မိကန္တိ နဝကမ္မာဓိဋ္ဌာယိကံ. ပဏ္ဍိတာတိ ပဏ္ဍိစ္စေန သမန္နာဂတာ. ဗျတ္တာတိ ဝေယျတ္တိကေန သမန္နာဂတာ. မေဓာဝိနီတိ ပါဠိဂ္ဂဟဏေ သတိပုဗ္ဗင်္ဂမာယ ပညာယ အတ္ထဂ္ဂဟဏေ ပညာပုဗ္ဗင်္ဂမာယ သတိယာ သမန္နာဂတာ. ဒက္ခာတိ ဆေကာ၊ အဝိရဇ္ဈိတွာ သီဃံ ကတ္တဗ္ဗကာရိနီတိ အတ္ထော. အနလသာတိ အာလသိယဝိရဟိတာ. တတြုပါယာယာတိ တေသု တေသု ကမ္မေသု ဥပါယဘူတာယ. ဝီမံသာယာတိ ကတ္တဗ္ဗကမ္မုပပရိက္ခာယ. သမန္နာဂတာတိ သမ္ပယုတ္တာ. အလံ ကာတုန္တိ သမတ္ထာ တံ တံ ကမ္မံ ကာတုံ. အလံ သံဝိဓာတုန္တိ ဧဝဉ္စ ဧဝဉ္စ ဣဒံ ဟောတူတိ ဧဝံ သံဝိဒဟိတုမ္ပိ သမတ္ထာ. ကတာကတံ ဇာနိတုန္တိ ကတဉ္စ အကတဉ္စ ဇာနိတုံ. တေတိ တေ ဥဘော၊ သာ စ သုန္ဒရီနန္ဒာ သော စ သာဠှောတိ အတ္ထော. ဘတ္တဂ္ဂေတိ ပရိဝေသနဋ္ဌာနေ. နိကူဋေတိ ကောဏသဒိသံ ကတွာ ဒဿိတေ ဂမ္ဘီရေ. ဝိဿရော မေ ဘဝိဿတီတိ ဝိရူပေါ မေ သရော ဘဝိဿတိ၊ ဝိပ္ပကာရသဒ္ဒေါ ဘဝိဿတီတိ အတ္ထော. ပတိမာနေန္တီတိ အပေက္ခမာနာ. ကျာဟန္တိ ကိံ အဟံ. ဇရာဒုဗ္ဗလာတိ ဇရာယ ဒုဗ္ဗလာ. စရဏဂိလာနာတိ ပါဒရောဂေန သမန္နာဂတာ.
၆၅၇-၈. အဝဿုတာတိ ကာယသံသဂ္ဂရာဂေန အဝဿုတာ၊ တိန္တာ ကိလိန္နာတိ အတ္ထော. ပဒဘာဇနေ ပနဿ တမေဝ ရာဂံ ဂဟေတွာ ‘‘သာရတ္တာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ သာရတ္တာတိ ဝတ္ထံ ဝိယ ရင်္ဂဇာတေန ကာယသံသဂ္ဂရာဂေန သုဋ္ဌု ရတ္တာ. အပေက္ခဝတီတိ တဿေဝ ရာဂဿ ဝသေန တသ္မိံ ပုရိသေ ပဝတ္တာယ အပေက္ခာယ သမန္နာဂတာ. ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တာတိ တေန ရာဂေန တသ္မိံ ပုရိသေ ဗန္ဓိတွာ ဌပိတစိတ္တာ ဝိယ. ဧသ နယော ဒုတိယပဒဝိဘင်္ဂေပိ. ပုရိသပုဂ္ဂလဿာတိ ပုရိသသင်္ခါတဿ ပုဂ္ဂလဿ. အဓက္ခကန္တိ အက္ခကာနံ အဓော. ဥဗ္ဘဇာဏုမဏ္ဍလန္တိ ဇာဏုမဏ္ဍလာနံ ဥပရိ. ပဒဘာဇနေ ပန ပဒပဋိပါဋိယာ ဧဝ ‘‘ဟေဋ္ဌက္ခကံ ဥပရိဇာဏုမဏ္ဍလ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ဧတ္ထ စ ဥဗ္ဘကပ္ပရမ္ပိ ဥဗ္ဘဇာဏုမဏ္ဍလေနေဝ သင်္ဂဟိတံ. သေသံ မဟာဝိဘင်္ဂေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ပုရိမာယော ဥပါဒါယာတိ သာဓာရဏပါရာဇိကေဟိ ပါရာဇိကာယော စတဿော ဥပါဒါယာတိ အတ္ထော. ဥဗ္ဘဇာဏုမဏ္ဍလိကာတိ ဣဒံ ပန ဣမိဿာ ပါရာဇိကာယ နာမမတ္တံ၊ တသ္မာ ပဒဘာဇနေ န ဝိစာရိတံ.
၆၅၉. ဧဝံ ဥဒ္ဒိဋ္ဌသိက္ခာပဒံ ပဒါနုက္ကမေန ဝိဘဇိတွာ ဣဒါနိ အဝဿုတာဒိဘေဒေန အာပတ္တိဘေဒံ ဒဿေတုံ ‘‘ဥဘတောအဝဿုတေ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဥဘတောအဝဿုတေတိ ဥဘတောအဝဿဝေ၊ ဘိက္ခုနိယာ စေဝ ပုရိသဿ စ ကာယသံသဂ္ဂရာဂေန အဝဿုတဘာဝေ သတီတိ အတ္ထော. ကာယေန ကာယံ အာမသတီတိ ဘိက္ခုနီ ယထာပရိစ္ဆိန္နေန ကာယေန ပုရိသဿ ယံကိဉ္စိ ကာယံ ပုရိသော ဝါ ယေန ကေနစိ ကာယေန ဘိက္ခုနိယာ ယထာပရိစ္ဆိန္နံ ကာယံ အာမသတိ၊ ဥဘယထာပိ ဘိက္ခုနိယာ ပါရာဇိကံ. ကာယေန ကာယပဋိဗဒ္ဓန္တိ ဝုတ္တပ္ပကာရေနေဝ အတ္တနော ကာယေန ပုရိသဿ ကာယပဋိဗဒ္ဓံ. အာမသတီတိ ဧတ္ထ သယံ ဝါ အာမသတု၊ တဿ ဝါ အာမသနံ သာဒိယတု၊ ထုလ္လစ္စယမေဝ. ကာယပဋိဗဒ္ဓေန ကာယန္တိ အတ္တနော ဝုတ္တပ္ပကာရကာယပဋိဗဒ္ဓေန ပုရိသဿ ကာယံ. အာမသတီတိ ဣဓာပိ သယံ ဝါ အာမသတု၊ တဿ ဝါ အာမသနံ သာဒိယတု၊ ထုလ္လစ္စယမေဝ. အဝသေသပဒေသုပိ ဣမိနာဝ နယေန ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗော.
သစေ ပန ဘိက္ခု စေဝ ဘိက္ခုနီ စ ဟောတိ၊ တတြ စေ ဘိက္ခုနီ အာမသတိ၊ ဘိက္ခု နိစ္စလော ဟုတွာ စိတ္တေန သာဒိယတိ၊ ဘိက္ခု အာပတ္တိယာ န ကာရေတဗ္ဗော. သစေ ဘိက္ခု အာမသတိ၊ ဘိက္ခုနီ နိစ္စလာ ဟုတွာ စိတ္တေနေဝ အဓိဝါသေတိ၊ ကာယင်္ဂံ အစောပယမာနာပိ ပါရာဇိကက္ခေတ္တေ ပါရာဇိကေန၊ ထုလ္လစ္စယက္ခေတ္တေ ထုလ္လစ္စယေန၊ ဒုက္ကဋက္ခေတ္တေ ဒုက္ကဋေန ကာရေတဗ္ဗာ. ကသ္မာ? ‘‘ကာယသံသဂ္ဂံ သာဒိယေယျာ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ. အယံ အဋ္ဌကထာသု ဝိနိစ္ဆယော. ဧဝံ ပန သတိ ကိရိယာသမုဋ္ဌာနတာ န ဒိဿတိ၊ တသ္မာ တဗ္ဗဟုလနယေန သာ ဝုတ္တာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.
၆၆၀. ဥဗ္ဘက္ခကန္တိ အက္ခကာနံ ဥပရိ. အဓောဇာဏုမဏ္ဍလန္တိ ဇာဏုမဏ္ဍလာနံ ဟေဋ္ဌာ. ဧတ္ထ စ အဓောကပ္ပရမ္ပိ အဓောဇာဏုမဏ္ဍလေနေဝ သင်္ဂဟိတံ.
၆၆၂. ဧကတောအဝဿုတေတိ ဧတ္ထ ကိဉ္စာပိ ဧကတောတိ အဝိသေသေန ဝုတ္တံ၊ တထာပိ ဘိက္ခုနိယာ ဧဝ အဝဿုတေ သတိ အယံ အာပတ္တိဘေဒေါ ဝုတ္တောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော.
တတြာယံ အာဒိတော ပဋ္ဌာယ ဝိနိစ္ဆယော – ဘိက္ခုနီ ကာယသံသဂ္ဂရာဂေန အဝဿုတာ၊ ပုရိသောပိ တထေဝ. အဓက္ခကေ ဥဗ္ဘဇာဏုမဏ္ဍလေ ကာယပ္ပဒေသေ ကာယသံသဂ္ဂသာဒိယနေ သတိ ဘိက္ခုနိယာ ပါရာဇိကံ. ဘိက္ခုနိယာ ကာယသံသဂ္ဂရာဂေါ၊ ပုရိသဿ မေထုနရာဂေါ ဝါ ဂေဟဿိတပေမံ ဝါ သုဒ္ဓစိတ္တံ ဝါ ဟောတု၊ ထုလ္လစ္စယမေဝ. ဘိက္ခုနိယာ မေထုနရာဂေါ၊ ပုရိသဿ ကာယသံသဂ္ဂရာဂေါ ဝါ မေထုနရာဂေါ ဝါ ဂဟေဿိတပေမံ ဝါ သုဒ္ဓစိတ္တံ ဝါ ဟောတု၊ ဒုက္ကဋံ. ဘိက္ခုနိယာ ဂေဟဿိတပေမံ၊ ပုရိသဿ ဝုတ္တေသု စတူသု ယံ ဝါ တံ ဝါ ဟောတု၊ ဒုက္ကဋမေဝ. ဘိက္ခုနိယာ သုဒ္ဓစိတ္တံ၊ ပုရိသဿ ဝုတ္တေသု စတူသု ယံ ဝါ တံ ဝါ ဟောတု၊ အနာပတ္တိ.
သစေ ပန ဘိက္ခု စေဝ ဟောတိ ဘိက္ခုနီ စ ဥဘိန္နံ ကာယသံသဂ္ဂရာဂေါ၊ ဘိက္ခုဿ သံဃာဒိသေသော၊ ဘိက္ခုနိယာ ပါရာဇိကံ. ဘိက္ခုနိယာ ကာယသံသဂ္ဂရာဂေါ၊ ဘိက္ခုဿ မေထုနရာဂေါ ဝါ ဂေဟဿိတပေမံ ဝါ၊ ဘိက္ခုနိယာ ထုလ္လစ္စယံ၊ ဘိက္ခုဿ ဒုက္ကဋံ. ဥဘိန္နံ မေထုနရာဂေါ ဝါ ဂေဟဿိတပေမံ ဝါ၊ ဥဘိန္နမ္ပိ ဒုက္ကဋမေဝ. ယဿ ယတ္ထ သုဒ္ဓစိတ္တံ၊ တဿ တတ္ထ အနာပတ္တိ. ဥဘိန္နမ္ပိ သုဒ္ဓစိတ္တံ၊ ဥဘိန္နမ္ပိ အနာပတ္တိ.
၆၆၃. အနာပတ္တိ အသဉ္စိစ္စာတိအာဒီသု ဝိရဇ္ဈိတွာ ဝါ အာမသန္တိယာ အညဝိဟိတာယ ဝါ ‘‘အယံ ပုရိသော ဝါ ဣတ္ထီ ဝါ’’တိ အဇာနန္တိယာ ဝါ တေန ဖုဋ္ဌာယပိ တံ ဖဿံ အသာဒိယန္တိယာ ဝါ အာမသနေပိ သတိ အနာပတ္တိ. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ.
ပဌမပါရာဇိကသမုဋ္ဌာနံ – ကိရိယံ၊ သညာဝိမောက္ခံ၊ သစိတ္တကံ၊ လောကဝဇ္ဇံ၊ ကာယကမ္မံ၊ အကုသလစိတ္တံ၊ ဒွိဝေဒနန္တိ.
ပဌမပါရာဇိကံ.