၅. ဦနဝီသတိဝဿသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၄၀၂. ပဉ္စမသိက္ခာပဒေ – အင်္ဂုလိယော ဒုက္ခာ ဘဝိဿန္တီတိ အက္ခရာနိ လိခန္တဿ အင်္ဂုလိယော ဒုက္ခာ ဘဝိဿန္တီတိ စိန္တေသုံ. ဥရဿ ဒုက္ခောတိ ဂဏနံ သိက္ခန္တေန ဗဟုံ စိန္တေတဗ္ဗံ ဟောတိ၊ တေနဿ ဥရော ဒုက္ခော ဘဝိဿတီတိ မညိံသု. အက္ခီနိ ဒုက္ခာ ဘဝိဿန္တီတိ ရူပသုတ္တံ သိက္ခန္တေန ကဟာပဏာ ပရိဝတ္တေတွာ ပရိဝတ္တေတွာ ပဿိတဗ္ဗာ ဟောန္တိ၊ တေနဿ အက္ခီနိ ဒုက္ခာနိ ဘဝိဿန္တီတိ မညိံသု. ဍံသာဒီသု ဍံသာတိ ပိင်္ဂလမက္ခိကာယော. ဒုက္ခာနန္တိ ဒုက္ခမာနံ. တိဗ္ဗာနန္တိ ဗဟလာနံ. ခရာနန္တိ တိခိဏာနံ. ကဋုကာနန္တိ ဖရုသာနံ၊ အမနာပတာယ ဝါ ကဋုကရသသဒိသာနံ. အသာတာနန္တိ အမဓုရာနံ. ပါဏဟရာနန္တိ ဇီဝိတဟရာနံ.

၄၀၄. သီမံ သမ္မန္နတီတိ နဝံ သီမံ ဗန္ဓတိ. ကုရုန္ဒိယံ ပန ဥဒကုက္ခေပပရိစ္ဆိန္ဒနေပိ ဒုက္ကဋံ ဝုတ္တံ. ပရိပုဏ္ဏဝီသတိဝဿောတိ ပဋိသန္ဓိဂ္ဂဟဏတော ပဋ္ဌာယ ပရိပုဏ္ဏဝီသတိဝဿော၊ ဂဗ္ဘဝီသောပိ ဟိ ပရိပုဏ္ဏဝီသတိဝဿောတွေဝ သင်္ချေ ဂစ္ဆတိ. ယထာဟ –

‘‘တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ ကုမာရကဿပေါ ဂဗ္ဘဝီသော ဥပသမ္ပန္နော ဟောတိ. အထ ခေါ အာယသ္မတော ကုမာရကဿပဿ ဧတဒဟောသိ – ‘ဘဂဝတာ ပညတ္တံ၊ န ဦနဝီသတိဝဿော ပုဂ္ဂလော ဥပသမ္ပာဒေတဗ္ဗောတိ. အဟဉ္စမှိ ဂဗ္ဘဝီသော ဥပသမ္ပန္နော. ဥပသမ္ပန္နော နုခေါမှိ၊ နနု ခေါ ဥပသမ္ပန္နော’တိ. ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ. ယံ ဘိက္ခဝေ မာတုကုစ္ဆိမှိ ပဌမံ စိတ္တံ ဥပ္ပန္နံ၊ ပဌမံ ဝိညာဏံ ပါတုဘူတံ တဒုပါဒါယ သာဝဿ ဇာတိ. အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဂဗ္ဘဝီသံ ဥပသမ္ပာဒေတု’’န္တိ (မဟာဝ. ၁၂၄).

တတ္ထ ယော ဒွါဒသမာသေ မာတုကုစ္ဆိသ္မိံ ဝသိတွာ မဟာပဝါရဏာယ ဇာတော၊ သော တတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ ဧကူနဝီသတိမေ ဝဿေ မဟာပဝါရဏာ၊ တံ အတိက္ကမိတွာ ပါဋိပဒေ ဥပသမ္ပာဒေတဗ္ဗော. ဧတေနုပါယေန ဟာယနဝဍ္ဎနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

ပေါရာဏကတ္ထေရာ ပန ဧကူနဝီသတိဝဿံ သာမဏေရံ နိက္ခမနီယပုဏ္ဏမာသိံ အတိက္ကမ္မ ပါဋိပဒဒိဝသေ ဥပသမ္ပာဒေန္တိ၊ တံ ကသ္မာတိ? ဝုစ္စတေ – ဧကသ္မိံ ဝဿေ ဆ စာတုဒ္ဒသိကဥပေါသထာ ဟောန္တိ. ဣတိ ဝီသတိယာ ဝဿေသု စတ္တာရော မာသာ ပရိဟာယန္တိ. ရာဇာနော တတိယေ တတိယေ ဝဿေ ဝဿံ ဥက္ကဍ္ဎန္တိ. ဣတိ အဋ္ဌာရသသု ဝဿေသု ဆ မာသာ ဝဍ္ဎန္တိ၊ တတော ဥပေါသထဝသေန ပရိဟီနေ စတ္တာရော မာသေ အပနေတွာ ဒွေ မာသာ အဝသေသာ ဟောန္တိ၊ တေ ဒွေ မာသေ ဂဟေတွာ ဝီသတိဝဿာနိ ပရိပုဏ္ဏာနိ ဟောန္တီတိ နိက္ကင်္ခါ ဟုတွာ နိက္ခမနီယပုဏ္ဏမာသိံ အတိက္ကမ္မ ပါဋိပဒေ ဥပသမ္ပာဒေန္တိ. ဧတ္ထ ပန ယော ပဝါရေတွာ ဝီသတိဝဿော ဘဝိဿတိ၊ တံ သန္ဓာယ ‘‘ဧကူနဝီသတိဝဿ’’န္တိ ဝုတ္တံ. တသ္မာ ယော မာတုကုစ္ဆိသ္မိံ ဒွါဒသမာသေ ဝသိ၊ သော ဧကဝီသတိဝဿော ဟောတိ. ယော သတ္တမာသေ ဝသိ၊ သော သတ္တမာသာဓိကဝီသတိဝဿော. ဆမာသဇာတော ပန န ဇီဝတိ.

၄၀၆. အနာပတ္တိ ဦနဝီသတိဝဿံ ပရိပုဏ္ဏဝီသတိဝဿသညီတိ ဧတ္ထ ကိဉ္စာပိ ဥပသမ္ပာဒေန္တဿ အနာပတ္တိ၊ ပုဂ္ဂလော ပန အနုပသမ္ပန္နောဝ ဟောတိ. သစေ ပန သော ဒသဝဿစ္စယေန အညံ ဥပသမ္ပာဒေတိ၊ တဉ္စေ မုဉ္စိတွာ ဂဏော ပူရတိ၊ သူပသမ္ပန္နော. သောပိ စ ယာဝ န ဇာနာတိ၊ တာဝဿ နေဝ သဂ္ဂန္တရာယော န မောက္ခန္တရာယော၊ ဉတွာ ပန ပုန ဥပသမ္ပဇ္ဇိတဗ္ဗံ. သေသံ ဥတ္တာနမေဝ.

တိသမုဋ္ဌာနံ – ကိရိယံ၊ သညာဝိမောက္ခံ၊ သစိတ္တကံ၊ ပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇံ၊ ကာယကမ္မံ၊

ဝစီကမ္မံ၊ တိစိတ္တံ၊ တိဝေဒနန္တိ.

ဦနဝီသတိဝဿသိက္ခာပဒံ ပဉ္စမံ.