၄. ဘောဇနဝဂ္ဂေါ

၁. အာဝသထပိဏ္ဍသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၂၀၃. ဘောဇနဝဂ္ဂဿ ပဌမသိက္ခာပဒေ – အာဝသထပိဏ္ဍောတိ အာဝသထေ ပိဏ္ဍော. သမန္တာ ပရိက္ခိတ္တံ အဒ္ဓိကဂိလာနဂဗ္ဘိနိပဗ္ဗဇိတာနံ ယထာနုရူပံ ပညတ္တမဉ္စပီဌံ အနေကဂဗ္ဘပမုခပရိစ္ဆေဒံ အာဝသထံ ကတွာ တတ္ထ ပုညကာမတာယ ပိဏ္ဍော ပညတ္တော ဟောတိ၊ ယာဂုဘတ္တဘေသဇ္ဇာဒိ သဗ္ဗံ တေသံ တေသံ ဒါနတ္ထာယ ဌပိတံ ဟောတီတိ အတ္ထော. ဟိယျောပီတိ သွေပိ. အပသက္ကန္တီတိ အပဂစ္ဆန္တိ. မနုဿာ ဥဇ္ဈာယန္တီတိ တိတ္ထိယေ အပဿန္တာ ‘‘တိတ္ထိယာ ကုဟိံ ဂတာ’’‘‘ဣမေ ပဿိတွာ ပက္ကန္တာ’’တိ သုတွာ ဥဇ္ဈာယန္တိ. ကုက္ကုစ္စာယန္တောတိ ကုက္ကုစ္စံ ကရောန္တော၊ အကပ္ပိယသညံ ဥပ္ပါဒေန္တောတိ အတ္ထော.

၂၀၆. သက္ကောတိ တမှာ အာဝသထာ ပက္ကမိတုန္တိ အဒ္ဓယောဇနံ ဝါ ယောဇနံ ဝါ ဂန္တုံ သက္ကောတိ. န သက္ကောတီတိ ဧတ္တကမေဝ န သက္ကောတိ. အနောဒိဿာတိ ဣမေသံယေဝ ဝါ ဧတ္တကာနံယေဝ ဝါတိ ဧကံ ပါသဏ္ဍံ အနုဒ္ဒိသိတွာ သဗ္ဗေသံ ပညတ္တော ဟောတိ. ယာဝဒတ္ထောတိ ဘောဇနမ္ပိ ဧတ္တကန္တိ အပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ ယာဝဒတ္ထော ပညတ္တော ဟောတိ. သကိံ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗန္တိ ဧကဒိဝသံ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ၊ ဒုတိယဒိဝသတော ပဋ္ဌာယ ပဋိဂ္ဂဟဏေ ဒုက္ကဋံ၊ အဇ္ဈောဟာရေ အဇ္ဈောဟာရေ ပါစိတ္တိယံ.

အယံ ပနေတ္ထ ဝိနိစ္ဆယော – ဧကကုလေန ဝါ နာနာကုလေဟိ ဝါ ဧကတော ဟုတွာ ဧကသ္မိံ ဌာနေ ဝါ နာနာဌာနေသု ဝါ ‘‘အဇ္ဇ ဧကသ္မိံ၊ သွေ ဧကသ္မိ’’န္တိ ဧဝံ အနိယမိတဋ္ဌာနေ ဝါ ပညတ္တံ ဧကသ္မိံ ဌာနေ ဧကဒိဝသံ ဘုဉ္ဇိတွာ ဒုတိယဒိဝသေ တသ္မိံ ဌာနေ အညသ္မိံ ဝါ ဘုဉ္ဇိတုံ န ဝဋ္ဋတိ. နာနာကုလေဟိ ပန နာနာဌာနေသု ပညတ္တံ ဧကသ္မိံ ဌာနေ ဧကဒိဝသံ ဘုဉ္ဇိတွာ ဒုတိယဒိဝသေ အညတ္ထ ဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ. ပဋိပါဋိံ ပန ခေပေတွာ ပုန အာဒိတော ပဋ္ဌာယ ဘုဉ္ဇိတုံ န ဝဋ္ဋတီတိ မဟာပစ္စရိယံ ဝုတ္တံ. ဧကပူဂနာနာပူဂဧကဂါမနာနာဂါမေသုပိ ဧသေဝ နယော. ယောပိ ဧကကုလဿ ဝါ နာနာကုလာနံ ဝါ ဧကတော ပညတ္တော တဏ္ဍုလာဒီနံ အဘာဝေန အန္တရန္တရာ ဆိဇ္ဇတိ၊ သောပိ န ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗော. သစေ ပန ‘‘န သက္ကောမ ဒါတု’’န္တိ ဥပစ္ဆိန္ဒိတွာ ပုန ကလျာဏစိတ္တေ ဥပ္ပန္နေ ဒါတုံ အာရဘန္တိ၊ ဧတံ ပုန ဧကဒိဝသံ ဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတီတိ မဟာပစ္စရိယံ ဝုတ္တံ.

၂၀၈. အနာပတ္တိ ဂိလာနဿာတိ ဂိလာနဿ အနုဝသိတွာ ဘုဉ္ဇန္တဿ အနာပတ္တိ. ဂစ္ဆန္တော ဝါတိ ယော ဂစ္ဆန္တော အန္တရာမဂ္ဂေ ဧကဒိဝသံ ဂတဋ္ဌာနေ စ ဧကဒိဝသံ ဘုဉ္ဇတိ၊ တဿာပိ အနာပတ္တိ. အာဂစ္ဆန္တေပိ ဧသေဝ နယော. ဂန္တွာ ပစ္စာဂစ္ဆန္တောပိ အန္တရာမဂ္ဂေ ဧကဒိဝသံ အာဂတဋ္ဌာနေ စ ဧကဒိဝသံ ဘုဉ္ဇိတုံ လဘတိ. ဂစ္ဆိဿာမီတိ ဘုဉ္ဇိတွာ နိက္ခန္တဿ နဒီ ဝါ ပူရတိ စောရာဒိဘယံ ဝါ ဟောတိ၊ သော နိဝတ္တိတွာ ခေမဘာဝံ ဉတွာ ဂစ္ဆန္တော ပုန ဧကဒိဝသံ ဘုဉ္ဇိတုံ လဘတီတိ သဗ္ဗမိဒံ မဟာပစ္စရိယာဒီသု ဝုတ္တံ. ဩဒိဿ ပညတ္တော ဟောတီတိ ဘိက္ခူနံယေဝ အတ္ထာယ ဥဒ္ဒိသိတွာ ပညတ္တော ဟောတိ. န ယာဝဒတ္ထောတိ ယာဝဒတ္ထံ ပညတ္တော န ဟောတိ၊ ထောကံ ထောကံ လဗ္ဘတိ၊ တာဒိသံ နိစ္စမ္ပိ ဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ. ပဉ္စ ဘောဇနာနိ ဌပေတွာ သဗ္ဗတ္ထာတိ ယာဂုခဇ္ဇကဖလာဖလာဒိဘေဒေ သဗ္ဗတ္ထ အနာပတ္တိ. ယာဂုအာဒီနိ ဟိ နိစ္စမ္ပိ ဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ. သေသံ ဥတ္တာနမေဝ. ဧဠကလောမသမုဋ္ဌာနံ – ကာယတော စ ကာယစိတ္တတော စ သမုဋ္ဌာတိ၊ ကိရိယံ၊ နောသညာဝိမောက္ခံ၊ အစိတ္တကံ၊ ပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇံ၊ ကာယကမ္မံ တိစိတ္တံ၊ တိဝေဒနန္တိ.

အာဝသထပိဏ္ဍသိက္ခာပဒံ ပဌမံ.

၂. ဂဏဘောဇနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၂၀၉. ဒုတိယသိက္ခာပဒေ – ပရိဟီနလာဘသက္ကာရောတိ သော ကိရ အဇာတသတ္တုနာ ရာဇာနံ မာရာပေတွာပိ အဘိမာရေ ယောဇေတွာပိ ရုဟိရုပ္ပါဒံ ကတွာပိ ဂုဠှပဋိစ္ဆန္နော အဟောသိ. ယဒါ ပန ဒိဝါယေဝ ဓနပါလကံ ပယောဇေသိ၊ တဒါ ပါကဋော ဇာတော. ‘‘ကထံ ဒေဝဒတ္တော ဟတ္ထိံ ပယောဇေသီ’’တိ ပရိကထာယ ဥပ္ပန္နာယ ‘‘န ကေဝလံ ဟတ္ထိံ ပယောဇေသိ၊ ရာဇာနမ္ပိ မာရာပေသိ၊ အဘိမာရေပိ ပေသေသိ၊ သိလမ္ပိ ပဝိဇ္ဈိ၊ ပါပေါ ဒေဝဒတ္တော’’တိ ပါကဋော အဟောသိ. ‘‘ကေန သဒ္ဓိံ ဣဒံ ကမ္မမကာသီ’’တိ စ ဝုတ္တေ ‘‘ရညာ အဇာတသတ္တုနာ’’တိ အာဟံသု. တတော နာဂရာ ‘‘ကထဉှိ နာမ ရာဇာ ဧဝရူပံ စောရံ သာသနကဏ္ဋကံ ဂဟေတွာ ဝိစရိဿတီ’’တိ ဥဋ္ဌဟိံသု. ရာဇာ နဂရသင်္ခေါဘံ ဉတွာ ဒေဝဒတ္တံ နီဟရိ. တတော ပဋ္ဌာယ စဿ ပဉ္စထာလိပါကသတာနိ ဥပစ္ဆိန္ဒိ၊ ဥပဋ္ဌာနမ္ပိဿ န အဂမာသိ၊ အညေပိဿ မနုဿာ န ကိဉ္စိ ဒါတဗ္ဗံ ဝါ ကာတဗ္ဗံ ဝါ မညိံသု. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘ပရိဟီနလာဘသက္ကာရော’’တိ. ကုလေသု ဝိညာပေတွာ ဝိညာပေတွာ ဘုဉ္ဇတီတိ ‘‘မာ မေ ဂဏော ဘိဇ္ဇီ’’တိ ပရိသံ ပေါသေန္တော ‘‘တွံ ဧကဿ ဘိက္ခုနော ဘတ္တံ ဒေဟိ၊ တွံ ဒွိန္န’’န္တိ ဧဝံ ဝိညာပေတွာ သပရိသော ကုလေသု ဘုဉ္ဇတိ.

၂၁၁. စီဝရံ ပရိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ ဘတ္တံ အဂဏှန္တာနံ စီဝရံ န ဒေန္တိ၊ တသ္မာ ပရိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ.

၂၁၂. စီဝရကာရကေ ဘိက္ခူ ဘတ္တေန နိမန္တေန္တီတိ ဂါမေ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ စိရေန စီဝရံ နိဋ္ဌာပေန္တေ ဒိသွာ ‘‘ဧဝံ လဟုံ နိဋ္ဌာပေတွာ စီဝရံ ပရိဘုဉ္ဇိဿန္တီ’’တိ ပုညကာမတာယ နိမန္တေန္တိ.

၂၁၅. နာနာဝေရဇ္ဇကေတိ နာနာဝိဓေဟိ အညရဇ္ဇေဟိ အာဂတေ. ‘‘နာနာဝိရဇ္ဇကေ’’တိပိ ပါဌော၊ အယမေဝတ္ထော.

၂၁၇-၈. ဂဏဘောဇနေတိ ဂဏဿ ဘောဇနေ. ဣဓ စ ဂဏော နာမ စတ္တာရော ဘိက္ခူ အာဒိံ ကတွာ တတုတ္တရိံ ဘိက္ခူ အဓိပ္ပေတာ၊ တေနေဝ သဗ္ဗန္တိမံ ပရိစ္ဆေဒံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယတ္ထ စတ္တာရော ဘိက္ခူ။ပေ။ ဧတံ ဂဏဘောဇနံ နာမာ’’တိ. တံ ပနေတံ ဂဏဘောဇနံ ဒွီဟာကာရေဟိ ပသဝတိ နိမန္တနတော ဝါ ဝိညတ္တိတော ဝါ. ကထံ နိမန္တနတော ပသဝတိ? စတ္တာရော ဘိက္ခူ ဥပသင်္ကမိတွာ ‘‘တုမှေ၊ ဘန္တေ၊ ဩဒနေန နိမန္တေမိ၊ ဩဒနံ မေ ဂဏှထ အာကင်္ခထ ဩလောကေထ အဓိဝါသေထ ပဋိမာနေထာ’’တိ ဧဝံ ယေန ကေနစိ ဝေဝစနေန ဝါ ဘာသန္တရေန ဝါ ပဉ္စန္နံ ဘောဇနာနံ နာမံ ဂဟေတွာ နိမန္တေတိ. ဧဝံ ဧကတော နိမန္တိတာ ပရိစ္ဆိန္နကာလဝသေန အဇ္ဇတနာယ ဝါ သွာတနာယ ဝါ ဧကတော ဂစ္ဆန္တိ၊ ဧကတော ဂဏှန္တိ၊ ဧကတော ဘုဉ္ဇန္တိ၊ ဂဏဘောဇနံ ဟောတိ၊ သဗ္ဗေသံ အာပတ္တိ. ဧကတော နိမန္တိတာ ဧကတော ဝါ နာနတော ဝါ ဂစ္ဆန္တိ၊ ဧကတော ဂဏှန္တိ၊ နာနတော ဘုဉ္ဇန္တိ၊ အာပတ္တိယေဝ. ပဋိဂ္ဂဟဏမေဝ ဟိ ဧတ္ထ ပမာဏံ. ဧကတော နိမန္တိတာ ဧကတော ဝါ နာနတော ဝါ ဂစ္ဆန္တိ၊ နာနတော ဂဏှန္တိ၊ ဧကတော ဝါ နာနတော ဝါ ဘုဉ္ဇန္တိ၊ အနာပတ္တိ. စတ္တာရိ ပရိဝေဏာနိ ဝါ ဝိဟာရေ ဝါ ဂန္တွာ နာနတော နိမန္တိတာ ဧကဋ္ဌာနေ ဌိတေသုယေဝ ဝါ ဧကော ပုတ္တေန ဧကော ပိတရာတိ ဧဝမ္ပိ နာနတော နိမန္တိတာ ဧကတော ဝါ နာနတော ဝါ ဂစ္ဆန္တု၊ ဧကတော ဝါ နာနတော ဝါ ဘုဉ္ဇန္တု၊ သစေ ဧကတော ဂဏှန္တိ၊ ဂဏဘောဇနံ ဟောတိ၊ သဗ္ဗေသံ အာပတ္တိ. ဧဝံ တာဝ နိမန္တနတော ပသဝတိ.

ကထံ ဝိညတ္တိတော? စတ္တာရော ဘိက္ခူ ဧကတော ဌိတာ ဝါ နိသိန္နာ ဝါ ဥပါသကံ ဒိသွာ ‘‘အမှာကံ စတုန္နမ္ပိ ဘတ္တံ ဒေဟီ’’တိ ဝါ ဝိညာပေယျုံ၊ ပါဋေက္ကံ ဝါ ပဿိတွာ ‘‘မယှံ ဒေဟိ၊ မယှံ ဒေဟီ’’တိ ဧဝံ ဧကတော ဝါ နာနတော ဝါ ဝိညာပေတွာ ဧကတော ဝါ ဂစ္ဆန္တု နာနတော ဝါ၊ ဘတ္တံ ဂဟေတွာပိ ဧကတော ဝါ ဘုဉ္ဇန္တု နာနတော ဝါ၊ သစေ ဧကတော ဂဏှန္တိ၊ ဂဏဘောဇနံ ဟောတိ၊ သဗ္ဗေသံ အာပတ္တိ. ဧဝံ ဝိညတ္တိတော ပသဝတိ.

ပါဒါပိ ဖလိတာတိ ယထာ မဟာစမ္မဿ ပရတော မံသံ ဒိဿတိ၊ ဧဝံ ဖာလိတာ၊ ဝါလိကာယ ဝါ သက္ခရာယ ဝါ ပဟဋမတ္တေ ဒုက္ခံ ဥပ္ပါဒေန္တိ၊ န သက္ကာ ဟောတိ အန္တောဂါမေ ပိဏ္ဍာယ စရိတုံ. ဤဒိသေ ဂေလညေ ဂိလာနသမယောတိ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ၊ န လေသကပ္ပိယံ ကာတဗ္ဗံ.

စီဝရေ ကယိရမာနေတိ ယဒါ သာဋကဉ္စ သုတ္တဉ္စ လဘိတွာ စီဝရံ ကရောန္တိ တဒါ၊ ဝိသုဉှိ စီဝရကာရသမယော နာမ နတ္ထိ. တသ္မာ ယော တတ္ထ စီဝရေ ကတ္တဗ္ဗံ ယံကိဉ္စိ ကမ္မံ ကရောတိ၊ မဟာပစ္စရိယဉှိ ‘‘အန္တမသော သူစိဝေဓနကော’’တိပိ ဝုတ္တံ၊ တေန စီဝရကာရသမယောတိ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ. ကုရုန္ဒိယံ ပန ဝိတ္ထာရေနေဝ ဝုတ္တံ. ယော စီဝရံ ဝိစာရေတိ၊ ဆိန္ဒတိ၊ မောဃသုတ္တံ ဌပေတိ၊ အာဂန္တုကပဋ္ဋံ ဌပေတိ၊ ပစ္စာဂတံ သိဗ္ဗတိ၊ အာဂန္တုကပဋ္ဋံ ဗန္ဓတိ၊ အနုဝါတံ ဆိန္ဒတိ ဃဋ္ဋေတိ အာရောပေတိ၊ တတ္ထ ပစ္စာဂတံ သိဗ္ဗတိ၊ သုတ္တံ ကရောတိ ဝလေတိ၊ ပိပ္ဖလိကံ နိသေတိ၊ ပရိဝတ္တနံ ကရောတိ၊ သဗ္ဗောပိ စီဝရံ ကရောတိယေဝါတိ ဝုစ္စတိ. ယော ပန သမီပေ နိသိန္နော ဇာတကံ ဝါ ဓမ္မပဒံ ဝါ ကထေတိ၊ အယံ န စီဝရကာရကော. ဧတံ ဌပေတွာ သေသာနံ ဂဏဘောဇနေ အနာပတ္တီတိ.

အဒ္ဓယောဇနန္တိ ဧတ္တကမ္ပိ အဒ္ဓါနံ ဂန္တုကာမေန. ယော ပန ဒူရံ ဂန္တုကာမော၊ တတ္ထ ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထိ. ဂစ္ဆန္တေနာတိ အဒ္ဓါနံ ဂစ္ဆန္တေန၊ အဒ္ဓယောဇနဗ္ဘန္တရေ ဂါဝုတေပိ ဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ. ဂတေန ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗန္တိ ဂတေန ဧကဒိဝသံ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ. နာဝါဘိရုဟနေပိ ဧသေဝ နယော. အယံ ပန ဝိသေသော – အဘိရုဠှေန ဣစ္ဆိတဋ္ဌာနံ ဂန္တွာပိ ယာဝ န ဩရောဟတိ တာဝ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗန္တိ မဟာပစ္စရိယံ ဝုတ္တံ. စတုတ္ထေ အာဂတေတိ အယံ အန္တိမပရိစ္ဆေဒေါ၊ စတုတ္ထေပိ အာဂတေ ယတ္ထ န ယာပေန္တိ၊ သော မဟာသမယော. ယတ္ထ ပန သတံ ဝါ သဟဿံ ဝါ သန္နိပတန္တိ၊ တတ္ထ ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထိ. တသ္မာ တာဒိသေ ကာလေ ‘‘မဟာသမယော’’တိ အဓိဋ္ဌဟိတွာ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ. ယော ကောစိ ပရိဗ္ဗာဇကသမာပန္နောတိ သဟဓမ္မိကေသု ဝါ တိတ္ထိယေသု ဝါ အညတရော၊ ဧတေသဉှိ ယေန ကေနစိ ကတေ ဘတ္တေ ‘‘သမဏဘတ္တသမယော’’တိ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ.

၂၂၀. အနာပတ္တိ သမယေတိ သတ္တသု သမယေသု အညတရသ္မိံ အနာပတ္တိ. ဒွေ တယော ဧကတောတိ ယေပိ အကပ္ပိယနိမန္တနံ သာဒိယိတွာ ဒွေ ဝါ တယော ဝါ ဧကတော ဂဟေတွာ ဘုဉ္ဇန္တိ၊ တေသမ္ပိ အနာပတ္တိ.

တတ္ထ အနိမန္တိတစတုတ္ထံ၊ ပိဏ္ဍပါတိကစတုတ္ထံ၊ အနုပသမ္ပန္နစတုတ္ထံ၊ ပတ္တစတုတ္ထံ၊ ဂိလာနစတုတ္ထန္တိ ပဉ္စန္နံ စတုက္ကာနံ ဝသေန ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗော. ကထံ? ဣဓေကစ္စော စတ္တာရော ဘိက္ခူ ‘‘ဘတ္တံ ဂဏှထာ’’တိ နိမန္တေတိ. တေသု တယော ဂတာ၊ ဧကော န ဂတော. ဥပါသကော ‘‘ဧကော ဘန္တေ ထေရော ကုဟိ’’န္တိ ပုစ္ဆတိ. နာဂတော ဥပါသကာတိ. သော အညံ တင်္ခဏပ္ပတ္တံ ကဉ္စိ ‘‘ဧဟိ ဘန္တေ’’တိ ပဝေသေတွာ စတုန္နမ္ပိ ဘတ္တံ ဒေတိ၊ သဗ္ဗေသံ အနာပတ္တိ. ကသ္မာ? ဂဏပူရကဿ အနိမန္တိတတ္တာ. တယော ဧဝ ဟိ တတ္ထ နိမန္တိတာ ဂဏှိံသု၊ တေဟိ ဂဏော န ပူရတိ၊ ဂဏပူရကော စ အနိမန္တိတော၊ တေန ဂဏော ဘိဇ္ဇတီတိ ဣဒံ အနိမန္တိတစတုတ္ထံ.

ပိဏ္ဍပါတိကစတုတ္ထေ – နိမန္တနကာလေ ဧကော ပိဏ္ဍပါတိကော ဟောတိ၊ သော နာဓိဝါသေတိ. ဂမနဝေလာယ ပန ‘‘ဧဟိ ဘန္တေ’’တိ ဝုတ္တေ အနဓိဝါသိတတ္တာ အနာဂစ္ဆန္တမ္ပိ ‘‘ဧထ ဘိက္ခံ လစ္ဆထာ’’တိ ဂဟေတွာ ဂစ္ဆန္တိ၊ သော တံ ဂဏံ ဘိန္ဒတိ. တသ္မာ သဗ္ဗေသံ အနာပတ္တိ.

အနုပသမ္ပန္နစတုတ္ထေ – သာမဏေရေန သဒ္ဓိံ နိမန္တိတာ ဟောန္တိ၊ သောပိ ဂဏံ ဘိန္ဒတိ.

ပတ္တစတုတ္ထေ – ဧကော သယံ အဂန္တွာ ပတ္တံ ပေသေတိ၊ ဧဝမ္ပိ ဂဏော ဘိဇ္ဇတိ. တသ္မာ သဗ္ဗေသံ အနာပတ္တိ.

ဂိလာနစတုတ္ထေ – ဂိလာနေန သဒ္ဓိံ နိမန္တိတာ ဟောန္တိ၊ တတ္ထ ဂိလာနဿေဝ အနာပတ္တိ၊ ဣတရေသံ ပန ဂဏပူရကော ဟောတိ. န ဟိ ဂိလာနေန ဂဏော ဘိဇ္ဇတိ. တသ္မာ တေသံ အာပတ္တိယေဝ. မဟာပစ္စရိယံ ပန အဝိသေသေန ဝုတ္တံ.

သမယလဒ္ဓကော သယမေဝ မုစ္စတိ၊ သေသာနံ ဂဏပူရကတ္တာ အာပတ္တိကရော ဟောတိ. တသ္မာ စီဝရဒါနသမယလဒ္ဓကာဒီနမ္ပိ ဝသေန စတုက္ကာနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. သစေ ပန အဓိဝါသေတွာ ဂတေသုပိ စတူသု ဇနေသု ဧကော ပဏ္ဍိတော ဘိက္ခု ‘‘အဟံ တုမှာကံ ဂဏံ ဘိန္ဒိဿာမိ၊ နိမန္တနံ သာဒိယထာ’’တိ ဝတွာ ယာဂုခဇ္ဇကာဝသာနေ ဘတ္တတ္ထာယ ပတ္တံ ဂဏှန္တာနံ အဒတွာ ‘‘ဣမေ တာဝ ဘိက္ခူ ဘောဇေတွာ ဝိဿဇ္ဇေထ၊ အဟံ ပစ္ဆာ အနုမောဒနံ ကတွာ ဂမိဿာမီ’’တိ နိသိန္နော. တေသု ဘုတွာ ဂတေသု ‘‘ဒေထ ဘန္တေ ပတ္တ’’န္တိ ဥပါသကေန ပတ္တံ ဂဟေတွာ ဘတ္တေ ဒိန္နေ ဘုဉ္ဇိတွာ အနုမောဒနံ ကတွာ ဂစ္ဆတိ၊ သဗ္ဗေသံ အနာပတ္တိ. ပဉ္စန္နဉှိ ဘောဇနာနံယေဝ ဝသေန ဂဏဘောဇနေ ဝိသင်္ကေတံ နတ္ထိ. ဩဒနေန နိမန္တိတာ ကုမ္မာသံ ဂဏှန္တာပိ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇန္တိ. တာနိ စ တေဟိ ဧကတော န ဂဟိတာနိ. ယာဂုအာဒီသု ပန ဝိသင်္ကေတံ ဟောတိ၊ တာနိ တေဟိ ဧကတော ဂဟိတာနီတိ. ဧဝံ ဧကော ပဏ္ဍိတော အညေသမ္ပိ အနာပတ္တိံ ကရောတိ.

တသ္မာ သစေ ကောစိ သံဃဘတ္တံ ကတ္တုကာမေန နိမန္တနတ္ထာယ ပေသိတော ဝိဟာရံ အာဂမ္မ ‘‘ဘန္တေ၊ သွေ အမှာကံ ဃရေ ဘိက္ခံ ဂဏှထာ’’တိ အဝတွာ ‘‘ဘတ္တံ ဂဏှထာ’’တိ ဝါ ‘‘သံဃဘတ္တံ ဂဏှထာ’’တိ ဝါ ‘‘သံဃော ဘတ္တံ ဂဏှာတူ’’တိ ဝါ ဝဒတိ၊ ဘတ္တုဒ္ဒေသကေန ပဏ္ဍိတေန ဘဝိတဗ္ဗံ၊ နေမန္တနိကာ ဂဏဘောဇနတော ပိဏ္ဍပါတိကာ စ ဓုတင်္ဂဘေဒတော မောစေတဗ္ဗာ. ကထံ? ဧဝံ တာဝ ဝတ္တဗ္ဗံ – ‘‘သွေ န သက္ကာ ဥပါသကာ’’တိ. ‘‘ပုနဒိဝသေ၊ ဘန္တေ’’တိ. ‘‘ပုနဒိဝသေပိ န သက္ကာ’’တိ. ဧဝံ ယာဝ အဒ္ဓမာသမ္ပိ ဟရိတွာ ပုန ဝတ္တဗ္ဗော – ‘‘တွံ ကိံ အဝစာ’’တိ? သစေ ပုနပိ ‘‘သံဃဘတ္တံ ဂဏှထာ’’တိ ဝဒတိ၊ တတော ‘‘ဣမံ တာဝ ဥပါသက ပုပ္ဖံ ကပ္ပိယံ ကရောဟိ၊ ဣမံ တိဏ’’န္တိ ဧဝံ ဝိက္ခေပံ ကတွာ ပုန ‘‘ကိံ ကထယိတ္ထာ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗော. သစေ ပုနပိ တထေဝ ဝဒတိ၊ ‘‘အာဝုသော၊ တွံ ပိဏ္ဍပါတိကေ ဝါ မဟာထေရေ ဝါ န လစ္ဆသိ၊ သာမဏေရေ လစ္ဆသီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗော. ‘‘နနု၊ ဘန္တေ အသုကသ္မိဉ္စ အသုကသ္မိဉ္စ ဂါမေ ဘဒန္တေ ဘောဇေသုံ၊ အဟံ ကသ္မာ န လဘာမီ’’တိ စ ဝုတ္တေ ‘‘တေ နိမန္တေတုံ ဇာနန္တိ၊ တွံ န ဇာနာသီ’’တိ. တေ ကထံ နိမန္တေသုံ ဘန္တေတိ? တေ ဧဝမာဟံသု – ‘‘အမှာကံ၊ ဘန္တေ၊ ဘိက္ခံ ဂဏှထာ’’တိ. သစေ သောပိ တထေဝ ဝဒတိ၊ ဝဋ္ဋတိ. အထ ပုနပိ ‘‘ဘတ္တံ ဂဏှထာ’’တိ ဝဒတိ၊ ‘‘န ဒါနိ တွံ၊ အာဝုသော၊ ဗဟူ ဘိက္ခူ လစ္ဆသိ၊ တယော ဧဝ လစ္ဆသီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗော. ‘‘နနု၊ ဘန္တေ၊ အသုကသ္မိဉ္စ အသုကသ္မိဉ္စ ဂါမေ သကလံ ဘိက္ခုသံဃံ ဘောဇေသုံ၊ အဟံ ကသ္မာ န လဘာမီ’’တိ? ‘‘တွံ နိမန္တေတုံ န ဇာနာသီ’’တိ. ‘‘တေ ကထံ နိမန္တေသု’’န္တိ? တေ ‘‘ဘိက္ခံ ဂဏှထာ’’တိ အာဟံသူတိ. သစေ သောပိ ‘‘ဘိက္ခံ ဂဏှထာ’’တိ ဝဒတိ၊ ဝဋ္ဋတိ. အထ ပုနပိ ‘‘ဘတ္တမေဝါ’’တိ ဝဒတိ၊ တတော ဝတ္တဗ္ဗော – ‘‘ဂစ္ဆ တွံ၊ နတ္ထမှာကံ တဝ ဘတ္တေနတ္ထော၊ နိဗဒ္ဓဂေါစရော ဧသ အမှာကံ၊ မယမေတ္ထ ပိဏ္ဍာယ စရိဿာမာ’’တိ. တံ ‘‘စရထ၊ ဘန္တေ’’တိ ဝတွာ အာဂတံ ပုစ္ဆန္တိ – ‘‘ကိံ ဘော လဒ္ဓါ ဘိက္ခူ’’တိ. ‘‘ကိံ ဧတေန ဗဟု ဧတ္ထ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ ‘ထေရာ သွေ ပိဏ္ဍာယ စရိဿာမာ’တိ အာဟံသု. မာ ဒါနိ တုမှေ ပမဇ္ဇိတ္ထာ’’တိ. ဒုတိယဒိဝသေ စေတိယဝတ္တံ ကတွာ ဌိတာ ဘိက္ခူ သင်္ဃတ္ထေရေန ဝတ္တဗ္ဗာ – ‘‘အာဝုသော၊ ဓုရဂါမေ သံဃဘတ္တံ အပဏ္ဍိတမနုဿော ပန အဂမာသိ၊ ဂစ္ဆာမ ဓုရဂါမေ ပိဏ္ဍာယ စရိဿာမာ’’တိ. ဘိက္ခူဟိ ထေရဿ ဝစနံ ကာတဗ္ဗံ၊ န ဒုဗ္ဗစေဟိ ဘဝိတဗ္ဗံ၊ ဂါမဒွါရေ အဋ္ဌတွာဝ ပိဏ္ဍာယ စရိတဗ္ဗံ. တေသု ပတ္တာနိ ဂဟေတွာ နိသီဒါပေတွာ ဘောဇေန္တေသု ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ. သစေ အာသနသာလာယ ဘတ္တံ ဌပေတွာ ရထိကာသု အာဟိဏ္ဍန္တာ အာရောစေန္တိ – ‘‘အာသနသာလာယ၊ ဘန္တေ၊ ဘတ္တံ ဂဏှထာ’’တိ န ဝဋ္ဋတိ.

အထ ပန ဘတ္တံ အာဒါယ တတ္ထ တတ္ထ ဂန္တွာ ‘‘ဘတ္တံ ဂဏှထာ’’တိ ဝဒန္တိ၊ ပဋိကစ္စေဝ ဝါ ဝိဟာရံ အဘိဟရိတွာ ပတိရူပေ ဌာနေ ဌပေတွာ အာဂတာဂတာနံ ဒေန္တိ၊ အယံ အဘိဟဋဘိက္ခာ နာမ ဝဋ္ဋတိ. သစေ ပန ဘတ္တသာလာယ ဒါနံ သဇ္ဇေတွာ တံ တံ ပရိဝေဏံ ပဟိဏန္တိ ‘‘ဘတ္တသာလာယ ဘတ္တံ ဂဏှထာ’’တိ၊ န ဝဋ္ဋတိ. ယေ ပန မနုဿာ ပိဏ္ဍစာရိကေ ဘိက္ခူ ဒိသွာ အာသနသာလံ သမ္မဇ္ဇိတွာ တတ္ထ နိသီဒါပေတွာ ဘောဇေန္တိ၊ န တေ ပဋိက္ခိပိတဗ္ဗာ. ယေ ပန ဂါမေ ဘိက္ခံ အလဘိတွာ ဂါမတော နိက္ခမန္တေ ဘိက္ခူ ဒိသွာ ‘‘ဘန္တေ ဘတ္တံ ဂဏှထာ’’တိ ဝဒန္တိ၊ တေ ပဋိက္ခိပိတဗ္ဗာ၊ န ဝါ နိဝတ္တိတဗ္ဗံ. သစေ ‘‘နိဝတ္တထ၊ ဘန္တေ၊ ဘတ္တံ ဂဏှထာ’’တိ ဝဒန္တိ၊ ‘‘နိဝတ္တထာ’’တိ ဝုတ္တပဒေ နိဝတ္တိတုံ ဝဋ္ဋတိ. ‘‘နိဝတ္တထ ဘန္တေ၊ ဃရေ ဘတ္တံ ကတံ၊ ဂါမေ ဘတ္တံ ကတ’’န္တိ ဝဒန္တိ၊ ဂေဟေ စ ဂါမေ စ ဘတ္တံ နာမ ယဿ ကဿစိ ဟောတီတိ နိဝတ္တိတုံ ဝဋ္ဋတိ. ‘‘နိဝတ္တထ၊ ဘတ္တံ ဂဏှထာ’’တိ သမ္ဗန္ဓံ ကတွာ ဝဒန္တိ၊ နိဝတ္တိတုံ န ဝဋ္ဋတိ. အာသနသာလတော ပိဏ္ဍာယ စရိတုံ နိက္ခမန္တေ ဒိသွာ ‘‘နိသီဒထ ဘန္တေ ဘတ္တံ ဂဏှထာ’’တိ ဝုတ္တေပိ ဧသေဝ နယော. နိစ္စဘတ္တန္တိ ဓုဝဘတ္တံ ဝုစ္စတိ. ‘‘နိစ္စဘတ္တံ ဂဏှထာ’’တိ ဝဒန္တိ၊ ဗဟူနမ္ပိ ဧကတော ဂဟေတုံ ဝဋ္ဋတိ. သလာကဘတ္တာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ.

ဧဠကလောမသမုဋ္ဌာနံ – ကိရိယံ၊ နောသညာဝိမောက္ခံ၊ အစိတ္တကံ၊ ပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇံ၊ ကာယကမ္မံ၊ တိစိတ္တံ၊ တိဝေဒနန္တိ.

ဂဏဘောဇနသိက္ခာပဒံ ဒုတိယံ.

၃. ပရမ္ပရဘောဇနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၂၂၁. တတိယသိက္ခာပဒေ – န ခေါ ဣဒံ ဩရကံ ဘဝိဿတိ၊ ယထယိမေ မနုဿာ သက္ကစ္စံ ဘတ္တံ ကရောန္တီတိ၊ ယေန နိယာမေန ဣမေ မနုဿာ သက္ကစ္စံ ဘတ္တံ ကရောန္တိ၊ တေန ဉာယတိ – ‘‘ဣဒံ သာသနံ ဣဒံ ဝါ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခေ သံဃေ ဒါနံ န ခေါ ဩရကံ ဘဝိဿတိ၊ ပရိတ္တံ လာမကံ နေဝ ဘဝိဿတီ’’တိ. ကိရပတိကောတိ ဧတ္ထ ‘‘ကိရော’’တိ တဿ ကုလပုတ္တဿ နာမံ၊ အဓိပစ္စဋ္ဌေန ပန ‘‘ကိရပတိကော’’တိ ဝုစ္စတိ. သော ကိရ ဣဿရော အဓိပတိ မာသဥတုသံဝစ္ဆရနိယာမေန ဝေတနံ ဒတွာ ကမ္မကာရကေ ကမ္မံ ကာရေတိ. ဗဒရာ ပဋိယတ္တာတိ ဥပစာရဝသေန ဝဒတိ. ဗဒရမိဿေနာတိ ဗဒရသာဠဝေန.

၂၂၂. ဥဿူရေ အာဟရိယိတ္ထာတိ အတိဒိဝါ အာဟရိယိတ္ထ.

၂၂၆. မယှံ ဘတ္တပစ္စာသံ ဣတ္ထန္နာမဿ ဒမ္မီတိ အယံ ဘတ္တဝိကပ္ပနာ နာမ သမ္မုခါပိ ပရမ္မုခါပိ ဝဋ္ဋတိ. သမ္မုခါ ဒိသွာ ‘‘တုယှံ ဝိကပ္ပေမီ’’တိ ဝတွာ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ၊ အဒိသွာ ပဉ္စသု သဟဓမ္မိကေသု ‘‘ဣတ္ထန္နာမဿ ဝိကပ္ပေမီ’’တိ ဝတွာ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ. မဟာပစ္စရိယာဒီသု ပန ပရမ္မုခါဝိကပ္ပနာဝ ဝုတ္တာ. သာ စာယံ ယသ္မာ ဝိနယကမ္မေန သင်္ဂဟိတာ၊ တသ္မာ ဘဂဝတော ဝိကပ္ပေတုံ န ဝဋ္ဋတိ. ဘဂဝတိ ဟိ ဂန္ဓကုဋိယံ နိသိန္နေပိ သံဃမဇ္ဈေ နိသိန္နေပိ သံဃေန ဂဏပ္ပဟောနကေ ဘိက္ခူ ဂဟေတွာ တံ တံ ကမ္မံ ကတံ သုကတမေဝ ဟောတိ၊ ဘဂဝါ နေဝ ကမ္မံ ကောပေတိ၊ န သမ္ပာဒေတိ. န ကောပေတိ ဓမ္မိဿရတ္တာ၊ န သမ္ပာဒေတိ အဂဏပူရကတ္တာ.

၂၂၉. ဒွေ တယော နိမန္တနေ ဧကတော ဘုဉ္ဇတီတိ ဒွေ တီဏိ နိမန္တနာနိ ဧကပတ္တေ ပက္ခိပိတွာ မိဿေတွာ ဧကံ ကတွာ ဘုဉ္ဇတီတိ အတ္ထော. ဒွေ တီဏိ ကုလာနိ နိမန္တေတွာ ဧကသ္မိံ ဌာနေ နိသီဒါပေတွာ ဣတော စိတော စ အာဟရိတွာ ဘတ္တံ အာကိရန္တိ၊ သူပဗျဉ္ဇနံ အာကိရန္တိ၊ ဧကမိဿကံ ဟောတိ၊ ဧတ္ထ အနာပတ္တီတိ မဟာပစ္စရိယံ ဝုတ္တံ. သစေ ပန မူလနိမန္တနံ ဟေဋ္ဌာ ဟောတိ၊ ပစ္ဆိမံ ပစ္ဆိမံ ဥပရိ၊ တံ ဥပရိတော ပဋ္ဌာယ ဘုဉ္ဇန္တဿ အာပတ္တိ. ဟတ္ထံ ပန အန္တော ပဝေသေတွာ ပဌမနိမန္တနတော ဧကမ္ပိ ကဗဠံ ဥဒ္ဓရိတွာ ဘုတ္တကာလတော ပဋ္ဌာယ ယထာ တထာ ဝါ ဘုဉ္ဇန္တဿ အနာပတ္တိ. သစေပိ တတ္ထ ခီရံ ဝါ ရသံ ဝါ အာကိရန္တိ၊ ယေန အဇ္ဈောတ္ထတံ ဘတ္တံ ဧကရသံ ဟောတိ၊ ကောဋိတော ပဋ္ဌာယ ဘုဉ္ဇန္တဿ အနာပတ္တီတိ မဟာပစ္စရိယံ ဝုတ္တံ. မဟာအဋ္ဌကထာယံ ပန ဝုတ္တံ – ‘‘ခီရဘတ္တံ ဝါ ရသဘတ္တံ ဝါ လဘိတွာ နိသိန္နဿ တတ္ထေဝ အညေပိ ခီရဘတ္တံ ဝါ ရသဘတ္တံ ဝါ အာကိရန္တိ၊ ခီရံ ဝါ ရသံ ဝါ ပိဝတော အနာပတ္တိ. ဘုဉ္ဇန္တေန ပန ပဌမံ လဒ္ဓမံသခဏ္ဍံ ဝါ ဘတ္တပိဏ္ဍံ ဝါ မုခေ ပက္ခိပိတွာ ကောဋိတော ပဋ္ဌာယ ဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ. သပ္ပိပါယာသေပိ ဧသေဝ နယော’’တိ.

မဟာဥပါသကော ဘိက္ခုံ နိမန္တေတိ၊ တဿ ကုလံ ဥပဂတဿ ဥပါသကောပိ တဿ ပုတ္တဒါရဘာတိကဘဂိနိအာဒယောပိ အတ္တနော အတ္တနော ကောဋ္ဌာသံ အာဟရိတွာ ပတ္တေ ပက္ခိပန္တိ၊ ဥပါသကေန ပဌမံ ဒိန္နံ အဘုဉ္ဇိတွာ ပစ္ဆာ လဒ္ဓံ ဘုဉ္ဇန္တဿ ‘‘အနာပတ္တီ’’တိ မဟာအဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တံ. ကုရုန္ဒဋ္ဌကထာယံ ပန ဝဋ္ဋတီတိ ဝုတ္တံ. မဟာပစ္စရိယံ ‘‘သစေ ပါဋေက္ကံ ပစန္တိ၊ အတ္တနော အတ္တနော ပက္ကဘတ္တတော အာဟရိတွာ ဒေန္တိ၊ တတ္ထ ပစ္ဆာ အာဟဋံ ပဌမံ ဘုဉ္ဇန္တဿ ပါစိတ္တိယံ. ယဒိ ပန သဗ္ဗေသံ ဧကောဝ ပါကော ဟောတိ၊ ပရမ္ပရဘောဇနံ န ဟောတီ’’တိ ဝုတ္တံ. မဟာဥပါသကော နိမန္တေတွာ နိသီဒါပေတိ၊ အညော မနုဿော ပတ္တံ ဂဏှာတိ၊ န ဒါတဗ္ဗံ. ကိံ ဘန္တေ န ဒေထာတိ? နနု ဥပါသက တယာ နိမန္တိတမှာတိ! ဟောတု ဘန္တေ၊ လဒ္ဓံ လဒ္ဓံ ဘုဉ္ဇထာတိ ဝဒတိ၊ ဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ. အညေန အာဟရိတွာ ဘတ္တေ ဒိန္နေ အာပုစ္ဆိတွာပိ ဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ကုရုန္ဒိယံ ဝုတ္တံ.

အနုမောဒနံ ကတွာ ဂစ္ဆန္တံ ဓမ္မံ သောတုကာမာ ‘‘သွေပိ ဘန္တေ အာဂစ္ဆေယျာထာ’’တိ သဗ္ဗေ နိမန္တေန္တိ၊ ပုနဒိဝသေ အာဂန္တွာ လဒ္ဓံ လဒ္ဓံ ဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ. ကသ္မာ? သဗ္ဗေဟိ နိမန္တိတတ္တာ. ဧကော ဘိက္ခု ပိဏ္ဍာယ စရန္တော ဘတ္တံ လဘတိ၊ တမညော ဥပါသကော နိမန္တေတွာ ဃရေ နိသီဒါပေတိ၊ န စ တာဝ ဘတ္တံ သမ္ပဇ္ဇတိ. သစေ သော ဘိက္ခု ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ လဒ္ဓဘတ္တံ ဘုဉ္ဇတိ၊ အာပတ္တိ. အဘုတွာ နိသိန္နေ ‘‘ကိံ ဘန္တေ န ဘုဉ္ဇသီ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘တယာ နိမန္တိတတ္တာ’’တိ ဝတွာ လဒ္ဓံ လဒ္ဓံ ဘုဉ္ဇထ ဘန္တေ’’တိ ဝုတ္တော ဘုဉ္ဇတိ၊ ဝဋ္ဋတိ.

သကလေန ဂါမေနာတိ သကလေန ဂါမေန ဧကတော ဟုတွာ နိမန္တိတဿေဝ ယတ္ထ ကတ္ထစိ ဘုဉ္ဇတော အနာပတ္တိ. ပူဂေပိ ဧသေဝ နယော. နိမန္တိယမာနော ဘိက္ခံ ဂဟေဿာမီတိ ဘဏတီတိ ‘‘ဘတ္တံ ဂဏှာ’’တိ နိမန္တိယမာနော ‘‘န မယှံ တဝ ဘတ္တေနတ္ထော၊ ဘိက္ခံ ဂဏှိဿာမီ’’တိ ဝဒတိ. ဧတ္ထ ပန မဟာပဒုမတ္ထေရော အာဟ – ‘‘ဧဝံ ဝဒန္တော ဣမသ္မိံ သိက္ခာပဒေ အနိမန္တနံ ကာတုံ သက္ကောတိ၊ ဘုဉ္ဇနတ္ထာယ ပန ဩကာသော ကတော ဟောတီတိ နေဝ ဂဏဘောဇနတော န စာရိတ္တတော မုစ္စတီ’’တိ. မဟာသုမတ္ထေရော အာဟ – ‘‘ယဒဂ္ဂေန အနိမန္တနံ ကာတုံ သက္ကောတိ၊ တဒဂ္ဂေန နေဝ ဂဏဘောဇနံ န စာရိတ္တံ ဟောတီ’’တိ. သေသံ ဥတ္တာနမေဝ.

ကထိနသမုဋ္ဌာနံ – ကာယဝါစတော ကာယဝါစာစိတ္တတော စ သမုဋ္ဌာတိ၊ ကိရိယာကိရိယံ ဧတ္ထ ဟိ ဘောဇနံ ကိရိယာ၊ အဝိကပ္ပနံ အကိရိယာ၊ နောသညာဝိမောက္ခံ၊ အစိတ္တကံ၊ ပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇံ၊ ကာယကမ္မံ၊ ဝစီကမ္မံ၊ တိစိတ္တံ၊ တိဝေဒနန္တိ.

ပရမ္ပရဘောဇနသိက္ခာပဒံ တတိယံ.

၄. ကာဏမာတာသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၂၃၀. စတုတ္ထသိက္ခာပဒေ – ကာဏမာတာတိ ကာဏာယ မာတာ. သာ ကိရဿာ ဓီတာ အဘိရူပါ အဟောသိ၊ ယေ ယေ တံ ပဿန္တိ၊ တေ တေ ရာဂေန ကာဏာ ဟောန္တိ၊ ရာဂန္ဓာ ဟောန္တီတိ အတ္ထော. တသ္မာ ပရေသံ ကာဏဘာဝကရဏတော ‘‘ကာဏာ’’တိ ဝိဿုတာ အဟောသိ. တဿာ ဝသေန မာတာပိဿာ ‘‘ကာဏမာတာ’’တိ ပါကဋာ ဇာတာ. အာဂတန္တိ အာဂမနံ. ကိသ္မိံ ဝိယာတိ ကီဒိသံ ဝိယ၊ လဇ္ဇနကံ ဝိယ ဟောတီတိ အဓိပ္ပါယော. ရိတ္တဟတ္ထံ ဂန္တုန္တိ ရိတ္တာ ဟတ္ထာ အသ္မိံ ဂမနေ တဒိဒံ ရိတ္တဟတ္ထံ၊ တံ ရိတ္တဟတ္ထံ ဂမနံ ဂန္တုံ လဇ္ဇနကံ ဝိယ ဟောတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ပရိက္ခယံ အဂမာသီတိ ဥပါသိကာ အရိယသာဝိကာ ဘိက္ခူ ဒိသွာ သန္တံ အဒါတုံ န သက္ကောတိ၊ တသ္မာ တာဝ ဒါပေသိ၊ ယာဝ သဗ္ဗံ ပရိက္ခယံ အဂမာသိ. ဓမ္မိယာ ကထာယာတိ ဧတ္ထ ကာဏာပိ မာတု အတ္ထာယ ဒေသိယမာနံ ဓမ္မံ သုဏန္တီ ဒေသနာပရိယောသာနေ သောတာပန္နာ အဟောသိ. ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကာမီတိ အာသနတော ဥဋ္ဌဟိတွာ ဂတော. သောပိ ပုရိသော ‘‘သတ္ထာ ကိရ ကာဏမာတာယ နိဝေသနံ အဂမာသီ’’တိ သုတွာ ကာဏံ အာနေတွာ ပကတိဋ္ဌာနေယေဝ ဌပေသိ.

၂၃၁. ဣမသ္မိံ ပန ဝတ္ထုသ္မိံ ဥပ္ပန္နမတ္တေ အပ္ပညတ္တေယေဝ သိက္ခာပဒေ ပါထေယျဝတ္ထု ဥဒပါဒိ၊ တသ္မာ အနန္တရမေဝ စေတံ ဒဿေတုံ ‘‘တေန ခေါ ပန သမယေနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. သောပိ စ ဥပါသကော အရိယသာဝကတ္တာ သဗ္ဗမေဝ ဒါပေသိ. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘ပရိက္ခယံ အဂမာသီ’’တိ.

၂၃၃. ယံကိဉ္စိ ပဟေဏကတ္ထာယာတိ ပဏ္ဏာကာရတ္ထာယ ပဋိယတ္တံ ယံကိဉ္စိ အတိရသကမောဒကသက္ခလိကာဒိ သဗ္ဗံ ဣဓ ပူဝေါတွေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတိ. ယံကိဉ္စိ ပါထေယျတ္ထာယာတိ မဂ္ဂံ ဂစ္ဆန္တာနံ အန္တရာမဂ္ဂတ္ထာယ ပဋိယတ္တံ ယံကိဉ္စိ ဗဒ္ဓသတ္တုအဗဒ္ဓသတ္တုတိလတဏ္ဍုလာဒိ သဗ္ဗံ ဣဓ မန္ထောတွေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတိ. တတော စေ ဥတ္တရိန္တိ သစေပိ တတိယံ ပတ္တံ ထူပီကတံ ဂဏှာတိ၊ ပူဝဂဏနာယ ပါစိတ္တိယံ.

ဒွတ္တိပတ္တပူရေ ပဋိဂ္ဂဟေတွာတိ မုခဝဋ္ဋိယာ ဟေဋ္ဌိမလေခါယ သမပူရေ ပတ္တေ ဂဟေတွာ. အမုတြ မယာ ဒွတ္တိပတ္တပူရာတိ ဧတ္ထ သစေ ဒွေ ဂဟိတာ၊ ‘‘အတြ မယာ ဒွေ ပတ္တပူရာ ပဋိဂ္ဂဟိတာ၊ တွံ ဧကံ ဂဏှေယျာသီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. တေနာပိ အညံ ပဿိတွာ ‘‘ပဌမံ အာဂတေန ဒွေ ပတ္တပူရာ ဂဟိတာ၊ မယာ ဧကော၊ မာ တွံ ဂဏှီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. ယေန ပဌမံ ဧကော ဂဟိတော၊ တဿာပိ ပရမ္ပရာရောစနေ ဧသေဝ နယော. ယေန ပန သယမေဝ တယော ဂဟိတာ၊ တေန အညံ ဒိသွာ ‘‘မာ ခေါ ဧတ္ထ ပဋိဂ္ဂဏှိ’’ စ္စေဝ ဝတ္တဗ္ဗံ. ပဋိက္ကမနံ နီဟရိတွာတိ အာသနသာလံ ဟရိတွာ၊ အာသနသာလံ ဂစ္ဆန္တေန စ ဆဍ္ဍိတသာလာ န ဂန္တဗ္ဗာ. ယတ္ထ မဟာ ဘိက္ခုသံဃော နိသီဒတိ၊ တတ္ထ ဂန္တဗ္ဗံ. မဟာပစ္စရိယံ ပန ဝုတ္တံ ‘‘ယာ လဒ္ဓဋ္ဌာနတော အာသန္နာ အာသနသာလာ၊ တတ္ထ ဂန္တဗ္ဗံ. အတ္တနော ‘သန္ဒိဋ္ဌာနံ ဝါ သမ္ဘတ္တာနံ ဝါ ဧကနိကာယိကာနံ ဝါ ဒဿာမီ’တိ အညတ္ထ ဂန္တုံ န လဗ္ဘတိ. သစေ ပနဿ နိဗဒ္ဓနိသီဒနဋ္ဌာနံ ဟောတိ၊ ဒူရမ္ပိ ဂန္တုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ.

သံဝိဘဇိတဗ္ဗန္တိ သစေ တယော ပတ္တပူရာ ဂဟိတာ၊ ဧကံ အတ္တနော ဌပေတွာ ဒွေ ဘိက္ခုသံဃဿ ဒါတဗ္ဗာ. သစ္စေ ဒွေ ဂဟိတာ၊ ဧကံ အတ္တနော ဌပေတွာ ဧကော သံဃဿ ဒါတဗ္ဗော၊ ယထာမိတ္တံ ပန ဒါတုံ န လဗ္ဘတိ. ယေန ဧကော ဂဟိတော၊ န တေန ကိဉ္စိ အကာမာ ဒါတဗ္ဗံ၊ ယထာရုစိ ကာတဗ္ဗံ.

၂၃၅. ဂမနေ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေတိ အန္တရာမဂ္ဂေ ဥပဒ္ဒဝံ ဝါ ဒိသွာ အနတ္ထိကတာယ ဝါ ‘‘မယံ ဣဒါနိ န ပေသိဿာမ၊ န ဂမိဿာမာ’’တိ ဧဝံ ဂမနေ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေ ဥပစ္ဆိန္နေ. ဉာတကာနံ ပဝါရိတာနန္တိ ဧတေသံ ဗဟုမ္ပိ ဒေန္တာနံ ပဋိဂ္ဂဏှန္တဿ အနာပတ္တိ. အဋ္ဌကထာသု ပန ‘‘တေသမ္ပိ ပါထေယျပဟေဏကတ္ထာယ ပဋိယတ္တတော ပမာဏမေဝ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝုတ္တံ. သေသံ ဥတ္တာနမေဝ.

ဆသမုဋ္ဌာနံ – ကိရိယံ၊ နောသညာဝိမောက္ခံ၊ အစိတ္တကံ၊ ပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇံ၊ ကာယကမ္မံ၊ ဝစီကမ္မံ၊ တိစိတ္တံ၊ တိဝေဒနန္တိ.

ကာဏမာတာသိက္ခာပဒံ စတုတ္ထံ.

၅. ပဌမပဝါရဏသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၂၃၆. ပဉ္စမသိက္ခာပဒေ – ဘိက္ခူ ဘုတ္တာဝီ ပဝါရိတာတိ ဗြာဟ္မဏေန ‘‘ဂဏှထ၊ ဘန္တေ၊ ယာဝ ဣစ္ဆထာ’’တိ ဧဝံ ယာဝဒတ္ထပဝါရဏာယ၊ သယဉ္စ ‘‘အလံ၊ အာဝုသော၊ ထောကံ ထောကံ ဒေဟီ’’တိ ဧဝံ ပဋိက္ခေပပဝါရဏာယ ပဝါရိတာ. ပဋိဝိဿကေတိ သာမန္တဃရဝါသိကေ.

၂၃၇. ကာကောရဝသဒ္ဒန္တိ ကာကာနံ ဩရဝသဒ္ဒံ၊ သန္နိပတိတွာ ဝိရဝန္တာနံ သဒ္ဒံ. အလမေတံ သဗ္ဗန္တိ ဧတ္ထ တိကာရံ အဝတွာဝ ‘‘အလမေတံ သဗ္ဗံ’’ ဧတ္တကံ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတိ.

၂၃၈-၉. ဘုတ္တာဝီတိ ဘုတ္တဝါ. တတ္ထ စ ယသ္မာ ယေန ဧကမ္ပိ သိတ္ထံ သင်္ခါဒိတွာ ဝါ အသင်္ခါဒိတွာ ဝါ အဇ္ဈောဟရိတံ ဟောတိ၊ သော ‘‘ဘုတ္တာဝီ’’တိ သင်္ချံ ဂစ္ဆတိ၊ တေနဿ ပဒဘာဇနေ ‘‘ဘုတ္တာဝီ နာမ ပဉ္စန္နံ ဘောဇနာန’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ပဝါရိတောတိ ကတပဝါရဏော၊ ကတပဋိက္ခေပေါ. သောပိ စ ယသ္မာ န ပဋိက္ခေပမတ္တေန၊ အထ ခေါ ပဉ္စင်္ဂဝသေန၊ တေနဿ ပဒဘာဇနေ ‘‘ပဝါရိတော နာမ အသနံ ပညာယတီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ယသ္မာ ‘‘အသနံ ပညာယတီ’’တိ ဣမိနာ ဝိပ္ပကတဘောဇနော၊ ‘‘ပဝါရိတော’’တိ ဝုတ္တော. ယော စ ဝိပ္ပကတဘောဇနော၊ တေန ကိဉ္စိ ဘုတ္တံ၊ ကိဉ္စိ အဘုတ္တံ၊ ယဉ္စ ဘုတ္တံ၊ တံ သန္ဓာယ ‘‘ဘုတ္တာဝီ’’တိပိ သင်္ချံ ဂစ္ဆတိ၊ တသ္မာ ဘုတ္တာဝီဝစနေန ဝိသုံ ကဉ္စိ အတ္ထသိဒ္ဓိံ န ပဿာမ. ‘‘ဒိရတ္တတိရတ္တံ၊ ဆပ္ပဉ္စဝါစာဟီ’’တိအာဒီသု (ပါစိ. ၆၁-၆၂) ပန ဒိရတ္တာဒိဝစနံ ဝိယ ပဝါရိတပဒဿ ပရိဝါရကဘာဝေန ဗျဉ္ဇနသိလိဋ္ဌတာယ စေတံ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

အသနံ ပညာယတီတိအာဒီသု ဝိပ္ပကတဘောဇနံ ဒိဿတိ၊ ဘုဉ္ဇမာနော စေသော ပုဂ္ဂလော ဟောတီတိ အတ္ထော. ဘောဇနံ ပညာယတီတိ ပဝါရဏပ္ပဟောနကဘောဇနံ ဒိဿတိ. ဩဒနာဒီနံ စေ အညတရံ ပဋိက္ခိပိတဗ္ဗံ ဘောဇနံ ဟောတီတိ အတ္ထော. ဟတ္ထပါသေ ဌိတောတိ ပဝါရဏပ္ပဟောနကံ ဘောဇနံ ဂဏှိတွာ ဒါယကော အဍ္ဎတေယျဟတ္ထပ္ပမာဏေ ဩကာသေ ဟောတီတိ အတ္ထော. အဘိဟရတီတိ သော စေ ဒါယကော တဿ တံ ဘတ္တံ ကာယေန အဘိဟရတီတိ အတ္ထော. ပဋိက္ခေပေါ ပညာယတီတိ ပဋိက္ခေပေါ ဒိဿတိ၊ တဉ္စေ အဘိဟဋံ သော ဘိက္ခု ကာယေန ဝါ ဝါစာယ ဝါ ပဋိက္ခိပတီတိ အတ္ထော. ဧဝံ ပဉ္စန္နံ အင်္ဂါနံ ဝသေန ပဝါရိတော နာမ ဟောတီတိ. ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ –

‘‘ပဉ္စဟိ ဥပါလိ အာကာရေဟိ ပဝါရဏာ ပညာယတိ – အသနံ ပညာယတိ၊ ဘောဇနံ ပညာယတိ၊ ဟတ္ထပါသေ ဌိတော၊ အဘိဟရတိ၊ ပဋိက္ခေပေါ ပညာယတီ’’တိ (ပရိ. ၄၂၈).

တတြာယံ ဝိနိစ္ဆယော – ‘‘အသန’’န္တိအာဒီသု တာဝ ယဉ္စ အသ္နာတိ ယဉ္စ ဘောဇနံ ဟတ္ထပါသေ ဌိတေန အဘိဟဋံ ပဋိက္ခိပတိ၊ တံ ‘‘ဩဒနော၊ ကုမ္မာသော၊ သတ္တု၊ မစ္ဆော၊ မံသ’’န္တိ ဣမေသံ အညတရမေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တတ္ထ ဩဒနော နာမ – သာလိ၊ ဝီဟိ၊ ယဝေါ၊ ဂေါဓုမော၊ ကင်္ဂု၊ ဝရကော၊ ကုဒြူသကောတိ သတ္တန္နံ ဓညာနံ တဏ္ဍုလေဟိ နိဗ္ဗတ္တော. တတ္ထ ‘‘သာလီ’’တိ အန္တမသော နီဝါရံ ဥပါဒါယ သဗ္ဗာပိ သာလိဇာတိ. ‘‘ဝီဟီ’’တိ သဗ္ဗာပိ ဝီဟိဇာတိ. ‘‘ယဝဂေါဓုမေသု’’ ဘေဒေါ နတ္ထိ. ‘‘ကင်္ဂူ’’တိ သေတရတ္တကာဠဘေဒါ သဗ္ဗာပိ ကင်္ဂုဇာတိ. ‘‘ဝရကော’’တိ အန္တမသော ဝရကစောရကံ ဥပါဒါယ သဗ္ဗာ သေတဝဏ္ဏာ ဝရကဇာတိ. ‘‘ကုဒြူသကော’’တိ ကာဠကော ဒြဝေါ စေဝ သာမာကာဒိဘေဒါ စ သဗ္ဗာပိ တိဏဓညဇာတိ.

နီဝါရဝရကစောရကာ စေတ္ထ ‘‘ဓညာနုလောမာ’’တိ ဝဒန္တိ. ဓညာနိ ဝါ ဟောန္တု ဓညာနုလောမာနိ ဝါ၊ ဧတေသံ ဝုတ္တပ္ပဘေဒါနံ သတ္တန္နံ ဓညာနံ တဏ္ဍုလေ ဂဟေတွာ ‘‘ဘတ္တံ ပစိဿာမာ’’တိ ဝါ ‘‘ယာဂုံ ပစိဿာမာ’’တိ ဝါ ‘‘အမ္ဗိလပါယာသာဒီသု အညတရံ ပစိဿာမာ’’တိ ဝါ ယံကိဉ္စိ သန္ဓာယ ပစန္တု၊ သစေ ဥဏှံ သီတလံ ဝါ ဘုဉ္ဇန္တာနံ ဘောဇနကာလေ ဂဟိတဂဟိတဋ္ဌာနေ ဩဓိ ပညာယတိ၊ ဩဒနသင်္ဂဟမေဝ ဂစ္ဆတိ၊ ပဝါရဏံ ဇနေတိ. သစေ ဩဓိ န ပညာယတိ၊ ယာဂုသင်္ဂဟံ ဂစ္ဆတိ၊ ပဝါရဏံ န ဇနေတိ.

ယောပိ ပါယာသော ဝါ ပဏ္ဏဖလကဠီရမိဿကာ အမ္ဗိလယာဂု ဝါ ဥဒ္ဓနတော ဩတာရိတမတ္တာ အဗ္ဘုဏှာ ဟောတိ၊ အာဝဇ္ဇိတွာ ပိဝိတုံ သက္ကာ၊ ဟတ္ထေန ဂဟိတောကာသေပိ ဩဓိံ န ဒဿေတိ၊ ပဝါရဏံ န ဇနေတိ. သစေ ပန ဥသုမာယ ဝိဂတာယ သီတလီဘူတာ ဃနဘာဝံ ဂစ္ဆတိ၊ ဩဓိံ ဒဿေတိ၊ ပုန ပဝါရဏံ ဇနေတိ. ပုဗ္ဗေ တနုဘာဝေါ န ရက္ခတိ. သစေပိ ဒဓိတက္ကာဒီနိ အာရောပေတွာ ဗဟုပဏ္ဏဖလကဠီရေ ပက္ခိပိတွာ မုဋ္ဌိမတ္တာပိ တဏ္ဍုလာ ပက္ခိတ္တာ ဟောန္တိ၊ ဘောဇနကာလေ စေ ဩဓိ ပညာယတိ၊ ပဝါရဏံ ဇနေတိ. အယာဂုကေ နိမန္တနေ ‘‘ယာဂုံ ဒဿာမာ’’တိ ဘတ္တေ ဥဒကကဉ္ဇိကခီရာဒီနိ အာကိရိတွာ ‘‘ယာဂုံ ဂဏှထာ’’တိ ဒေန္တိ. ကိဉ္စာပိ တနုကာ ဟောန္တိ၊ ပဝါရဏံ ဇနေတိယေဝ. သစေ ပန ပက္ကုထိတေသု ဥဒကာဒီသု ပက္ခိပိတွာ ပစိတွာ ဒေန္တိ၊ ယာဂုသင်္ဂဟမေဝ ဂစ္ဆတိ. ယာဂုသင်္ဂဟံ ဂတေပိ တသ္မိံ ဝါ အညသ္မိံ ဝါ ယတ္ထ မစ္ဆမံသံ ပက္ခိပန္တိ၊ သစေ သာသပမတ္တမ္ပိ မစ္ဆမံသခဏ္ဍံ ဝါ နှာရု ဝါ ပညာယတိ၊ ပဝါရဏံ ဇနေတိ.

သုဒ္ဓရသကော ပန ရသကယာဂု ဝါ န ဇနေတိ. ဌပေတွာ ဝုတ္တဓညာနံ တဏ္ဍုလေ အညေဟိ ဝေဏုတဏ္ဍုလာဒီဟိ ဝါ ကန္ဒမူလဖလေဟိ ဝါ ယေဟိ ကေဟိစိ ကတံ ဘတ္တမ္ပိ ပဝါရဏံ န ဇနေတိ၊ ပဂေဝ ဃနယာဂု. သစေ ပနေတ္ထ မစ္ဆမံသံ ပက္ခိပန္တိ၊ ဇနေတိ. မဟာပစ္စရိယံ ‘‘ပုပ္ဖအတ္ထာယ ဘတ္တမ္ပိ ပဝါရဏံ ဇနေတီ’’တိ ဝုတ္တံ. ပုပ္ဖိအတ္ထာယ ဘတ္တံ နာမ ပုပ္ဖိခဇ္ဇကတ္ထာယ ကုထိတတူဒကေ ပက္ခိပိတွာ သေဒိတတဏ္ဍုလာ ဝုစ္စန္တိ. သစေ ပန တေ တဏ္ဍုလေ သုက္ခာပေတွာ ခါဒန္တိ၊ ဝဋ္ဋတိ၊ နေဝ သတ္တုသင်္ချံ န ဘတ္တသင်္ချံ ဂစ္ဆန္တိ. ပုန တေဟိ ကတဘတ္တံ ပဝါရေတိယေဝ. တေ တဏ္ဍုလေ သပ္ပိတေလာဒီသု ဝါ ပစန္တိ၊ ပူဝံ ဝါ ကရောန္တိ၊ န ပဝါရေန္တိ. ပုထုကာ ဝါ တာဟိ ကတသတ္တုဘတ္တာဒီနိ ဝါ န ပဝါရေန္တိ.

ကုမ္မာသော နာမ ယဝေဟိ ကတကုမ္မာသော. အညေဟိ ပန မုဂ္ဂါဒီဟိ ကတကုမ္မာသော ပဝါရဏံ န ဇနေတိ. သတ္တု နာမ သာလိဝီဟိယဝေဟိ ကတသတ္တု. ကင်္ဂုဝရကကုဒြူသကသီသာနိပိ ဘဇ္ဇိတွာ ဤသကံ ကောဋ္ဋေတွာ ထုသေ ပလာပေတွာ ပုန ဒဠှံ ကောဋ္ဋေတွာ စုဏ္ဏံ ကရောန္တိ. သစေပိ တံ အလ္လတ္တာ ဧကာဗဒ္ဓံ ဟောတိ၊ သတ္တုသင်္ဂဟမေဝ ဂစ္ဆတိ. ခရပါကဘဇ္ဇိတာနံ ဝီဟီနံ တဏ္ဍုလေ ကောဋ္ဋေတွာ ဒေန္တိ၊ တမ္ပိ စုဏ္ဏံ သတ္တုသင်္ဂဟမေဝ ဂစ္ဆတိ. သမပါကဘဇ္ဇိတာနံ ပန ဝီဟီနံ ဝါ ဝီဟိပလာပါနံ ဝါ တဏ္ဍုလာ ဘဇ္ဇိတတဏ္ဍုလာ ဧဝ ဝါ န ပဝါရေန္တိ. တေသံ ပန တဏ္ဍုလာဒီနံ စုဏ္ဏံ ပဝါရေတိ. ခရပါကဘဇ္ဇိတာနံ ဝီဟီနံ ကုဏ္ဍကမ္ပိ ပဝါရေတိ. သမပါကဘဇ္ဇိတာနံ ပန အာတပသုက္ခာနံ ဝါ ကုဏ္ဍကံ န ပဝါရေတိ. လာဇာ ဝါ တေဟိ ကတဘတ္တသတ္တုအာဒီနိ ဝါ န ပဝါရေန္တိ. ဘဇ္ဇိတပိဋ္ဌံ ဝါ ယံကိဉ္စိ သုဒ္ဓခဇ္ဇကံ ဝါ န ပဝါရေတိ. မစ္ဆမံသပူရိတခဇ္ဇကံ ပန သတ္တုမောဒကော ဝါ ပဝါရေတိ. မစ္ဆော မံသဉ္စ ပါကဋမေဝ. အယံ ပန ဝိသေသော – သစေပိ ယာဂုံ ပိဝန္တဿ ယာဂုသိတ္ထမတ္တာနေဝ ဒွေ မစ္ဆခဏ္ဍာနိ ဝါ မံသခဏ္ဍာနိ ဝါ ဧကဘာဇနေ ဝါ နာနာဘာဇနေ ဝါ ဒေန္တိ၊ တာနိ စေ အခါဒန္တော အညံ ယံကိဉ္စိ ပဝါရဏပ္ပဟောနကံ ပဋိက္ခိပတိ၊ န ပဝါရေတိ. တတော ဧကံ ခါဒိတံ၊ ဧကံ ဟတ္ထေ ဝါ ပတ္တေ ဝါ ဟောတိ၊ သော စေ အညံ ပဋိက္ခိပတိ၊ ပဝါရေတိ. ဒွေပိ ခါဒိတာနိ ဟောန္တိ၊ မုခေ သာသပမတ္တမ္ပိ အဝသိဋ္ဌံ နတ္ထိ၊ သစေပိ အညံ ပဋိက္ခိပတိ၊ န ပဝါရေတိ.

ကပ္ပိယမံသံ ခါဒန္တော ကပ္ပိယမံသံ ပဋိက္ခိပတိ၊ ပဝါရေတိ. ကပ္ပိယမံသံ ခါဒန္တော အကပ္ပိယမံသံ ပဋိက္ခိပတိ၊ န ပဝါရေတိ. ကသ္မာ? အဝတ္ထုတာယ. ယဉှိ ဘိက္ခုနော ခါဒိတုံ ဝဋ္ဋတိ၊ တံယေဝ ပဋိက္ခိပတော ပဝါရဏာ ဟောတိ. ဣဒံ ပန ဇာနန္တော အကပ္ပိယတ္တာ ပဋိက္ခိပတိ၊ အဇာနန္တောပိ ပဋိက္ခိပိတဗ္ဗဋ္ဌာနေ ဌိတမေဝ ပဋိက္ခိပတိ နာမ၊ တသ္မာ န ပဝါရေတိ. သစေ ပန အကပ္ပိယမံသံ ခါဒန္တော ကပ္ပိယမံသံ ပဋိက္ခိပတိ၊ ပဝါရေတိ. ကသ္မာ? ဝတ္ထုတာယ. ယဉှိ တေန ပဋိက္ခိတ္တံ၊ တံ ပဝါရဏာယ ဝတ္ထု. ယံ ပန ခါဒတိ၊ တံ ကိဉ္စာပိ ပဋိက္ခိပိတဗ္ဗဋ္ဌာနေ ဌိတံ၊ ခါဒိယမာနံ ပန မံသဘာဝံ န ဇဟတိ၊ တသ္မာ ပဝါရေတိ. အကပ္ပိယမံသံ ခါဒန္တော အကပ္ပိယမံသံ ပဋိက္ခိပတိ၊ ပုရိမနယေနေဝ န ပဝါရေတိ. ကပ္ပိယမံသံ ဝါ အကပ္ပိယမံသံ ဝါ ခါဒန္တော ပဉ္စန္နံ ဘောဇနာနံ ယံကိဉ္စိ ကပ္ပိယဘောဇနံ ပဋိက္ခိပတိ၊ ပဝါရေတိ. ကုလဒူသကဝေဇ္ဇကမ္မဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာရောစနသာဒိတရူပိယာဒီဟိ နိဗ္ဗတ္တံ ဗုဒ္ဓပဋိကုဋ္ဌံ အနေသနာယ ဥပ္ပန္နံ အကပ္ပိယဘောဇနံ ပဋိက္ခိပတိ၊ န ပဝါရေတိ. ကပ္ပိယဘောဇနံ ဝါ အကပ္ပိယဘောဇနံ ဝါ ဘုဉ္ဇန္တောပိ ကပ္ပိယဘောဇနံ ပဋိက္ခိပတိ၊ ပဝါရေတိ. အကပ္ပိယဘောဇနံ ပဋိက္ခိပတိ၊ န ပဝါရေတီတိ သဗ္ဗတ္ထ ဝုတ္တနယေနေဝ ကာရဏံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

ဧဝံ ‘‘အသန’’န္တိအာဒီသု ယဉ္စ အသ္နာတိ၊ ယဉ္စ ဘောဇနံ ဟတ္ထပါသေ ဌိတေန အဘိဟဋံ ပဋိက္ခိပန္တော ပဝါရဏံ အာပဇ္ဇတိ၊ တံ ဉတွာ ဣဒါနိ ယထာ အာပဇ္ဇတိ၊ တဿ ဇာနနတ္ထံ အယံ ဝိနိစ္ဆယော – ‘‘‘အသနံ ဘောဇန’န္တိ ဧတ္ထ တာဝ ယေန ဧကသိတ္ထမ္ပိ အဇ္ဈောဟဋံ ဟောတိ၊ သော သစေ ပတ္တမုခဟတ္ထာနံ ယတ္ထ ကတ္ထစိ ပဉ္စသု ဘောဇနေသု ဧကသ္မိမ္ပိ သတိ အညံ ပဉ္စသု ဘောဇနေသု ဧကမ္ပိ ပဋိက္ခိပတိ၊ ပဝါရေတိ. ကတ္ထစိ ဘောဇနံ နတ္ထိ၊ အာမိသဂန္ဓမတ္တံ ပညာယတိ၊ န ပဝါရေတိ. မုခေ စ ဟတ္ထေ စ ဘောဇနံ နတ္ထိ၊ ပတ္တေ အတ္ထိ၊ တသ္မိံ ပန အာသနေ န ဘုဉ္ဇိတုကာမော၊ ဝိဟာရံ ပဝိသိတွာ ဘုဉ္ဇိတုကာမော၊ အညဿ ဝါ ဒါတုကာမော၊ တသ္မိံ စေ အန္တရေ ဘောဇနံ ပဋိက္ခိပတိ၊ န ပဝါရေတိ. ကသ္မာ? ဝိပ္ပကတဘောဇနဘာဝဿ ဥပစ္ဆိန္နတ္တာ. ယောပိ အညတြ ဂန္တွာ ဘုဉ္ဇိတုကာမော မုခေ ဘတ္တံ ဂိလိတွာ သေသံ အာဒါယ ဂစ္ဆန္တော အန္တရာမဂ္ဂေ အညံ ဘောဇနံ ပဋိက္ခိပတိ၊ တဿာပိ ပဝါရဏာ န ဟောတီ’’တိ မဟာပစ္စရိယံ ဝုတ္တံ. ယထာ စ ပတ္တေ၊ ဧဝံ ဟတ္ထေပိ. မုခေပိ ဝါ ဝိဇ္ဇမာနဘောဇနံ သစေ အနဇ္ဈောဟရိတုကာမော ဟောတိ၊ တသ္မိဉ္စ ခဏေ အညံ ပဋိက္ခိပတိ၊ န ပဝါရေတိ. ဧကသ္မိဉှိ ပဒေ ဝုတ္တလက္ခဏံ သဗ္ဗတ္ထ ဝေဒိတဗ္ဗံ ဟောတိ. အပိစ ကုရုန္ဒိယံ ဧသ နယော ဒဿိတောယေဝ. ဝုတ္တဉှိ တတ္ထ ‘‘မုခေ ဘတ္တံ ဂိလိတံ၊ ဟတ္ထေ ဘတ္တံ ဝိဃာသာဒဿ ဒါတုကာမော၊ ပတ္တေ ဘတ္တံ ဘိက္ခုဿ ဒါတုကာမော၊ သစေ တသ္မိံ ခဏေ ပဋိက္ခိပတိ၊ န ပဝါရေတီ’’တိ. ဟတ္ထပါသေ ဌိတောတိ ဧတ္ထ ပန သစေ ဘိက္ခု နိသိန္နော ဟောတိ၊ အာသနဿ ပစ္ဆိမန္တတော ပဋ္ဌာယ၊ သစေ ဌိတော၊ ပဏှိအန္တတော ပဋ္ဌာယ၊ သစေ နိပန္နော၊ ယေန ပဿေန နိပန္နော၊ တဿ ပါရိမန္တတော ပဋ္ဌာယ၊ ဒါယကဿ နိသိန္နဿ ဝါ ဌိတဿ ဝါ နိပန္နဿ ဝါ ဌပေတွာ ပသာရိတဟတ္ထံ ယံ အာသန္နတရံ အင်္ဂံ၊ တဿ ဩရိမန္တေန ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ အဍ္ဎတေယျဟတ္ထော ‘‘ဟတ္ထပါသော’’တိ ဝေဒိတဗ္ဗော. တသ္မိံ ဌတွာ အဘိဟဋံ ပဋိက္ခိပန္တဿေဝ ပဝါရဏာ ဟောတိ၊ န တတော ပရံ.

အဘိဟရတီတိ ဟတ္ထပါသဗ္ဘန္တရေ ဌိတော ဂဟဏတ္ထံ ဥပနာမေတိ. သစေ ပန အနန္တရနိသိန္နောပိ ဘိက္ခု ဟတ္ထေ ဝါ ဦရူသု ဝါ အာဓာရကေ ဝါ ဌိတပတ္တံ အနဘိဟရိတွာဝ ‘‘ဘတ္တံ ဂဏှာ’’တိ ဝဒတိ၊ တံ ပဋိက္ခိပတော ပဝါရဏာ နတ္ထိ. ဘတ္တပစ္ဆိံ အာနေတွာ ပုရတော ဘူမိယံ ဌပေတွာ ‘‘ဂဏှာဟီ’’တိ ဝုတ္တေပိ ဧသေဝ နယော. ဤသကံ ပန ဥဒ္ဓရိတွာ ဝါ အပနာမေတွာ ဝါ ‘‘ဂဏှထာ’’တိ ဝုတ္တေ ပဋိက္ခိပတော ပဝါရဏာ ဟောတိ. ထေရာသနေ နိသိန္နော ထေရော ဒူရေ နိသိန္နဿ ဒဟရဘိက္ခုဿ ပတ္တံ ပေသေတွာ ‘‘ဣတော ဩဒနံ ဂဏှာဟီ’’တိ ဝဒတိ၊ ဂဏှိတွာ ပန ဂတော တုဏှီ တိဋ္ဌတိ၊ ဒဟရော ‘‘အလံ မယှ’’န္တိ ပဋိက္ခိပတိ၊ န ပဝါရေတိ. ကသ္မာ? ထေရဿ ဒူရဘာဝတော ဒူတဿ စ အနဘိဟရဏတောတိ. သစေ ပန ဂဟေတွာ အာဂတော ဘိက္ခု ‘‘ဣဒံ ဘတ္တံ ဂဏှာ’’တိ ဝဒတိ၊ တံ ပဋိက္ခိပတော ပဝါရဏာ ဟောတိ.

ပရိဝေသနာယ ဧကော ဧကေန ဟတ္ထေန ဩဒနပစ္ဆိံ ဧကေန ကဋစ္ဆုံ ဂဟေတွာ ဘိက္ခူ ပရိဝိသတိ၊ တတြ စေ အညော အာဂန္တွာ ‘‘အဟံ ပစ္ဆိံ ဓာရေဿာမိ၊ တွံ ဩဒနံ ဒေဟီ’’တိ ဝတွာ ဂဟိတမတ္တကမေဝ ကရောတိ၊ ပရိဝေသကော ဧဝ ပန တံ ဓာရေတိ၊ တသ္မာ သာ အဘိဟဋာဝ ဟောတိ. တတော ဒါတုကာမတာယ ဂဏှန္တံ ပဋိက္ခိပန္တဿ ပဝါရဏာ ဟောတိ. သစေ ပန ပရိဝိသကေန ဖုဋ္ဌမတ္တာဝ ဟောတိ၊ ဣတရောဝ နံ ဓာရေတိ၊ တတော ဒါတုကာမတာယ ဂဏှန္တံ ပဋိက္ခိပန္တဿ ပဝါရဏာ န ဟောတိ. ကဋစ္ဆုနာ ဥဒ္ဓဋဘတ္တေ ပန ဟောတိ. ကဋစ္ဆုအဘိဟာရောယေဝ ဟိ တဿ အဘိဟာရော. ဒွိန္နံ သမဘာရေပိ ပဋိက္ခိပန္တော ပဝါရေတိယေဝါတိ မဟာပစ္စရိယံ ဝုတ္တံ. အနန္တရဿ ဘိက္ခုနော ဘတ္တေ ဒိယျမာနေ ဣတရော ပတ္တံ ဟတ္ထေဟိ ပိဒဟတိ၊ ပဝါရဏာ နတ္ထိ. ကသ္မာ? အညဿ အဘိဟဋေ ပဋိက္ခိတ္တတ္တာ.

ပဋိက္ခေပေါ ပညာယတီတိ ဧတ္ထ ဝါစာယ အဘိဟဋံ ပဋိက္ခိပတော ပဝါရဏာ နတ္ထိ. ကာယေန အဘိဟဋံ ပန ကာယေန ဝါ ဝါစာယ ဝါ ပဋိက္ခိပန္တဿ ပဝါရဏာ ဟောတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗော.

တတ္ထ ကာယေန ပဋိက္ခေပေါ နာမ အင်္ဂုလိံ ဝါ ဟတ္ထံ ဝါ မစ္ဆိကဗီဇနိံ ဝါ စီဝရကဏ္ဏံ ဝါ စာလေတိ၊ ဘမုကာယ ဝါ အာကာရံ ကရောတိ၊ ကုဒ္ဓေါ ဝါ ဩလောကေတိ၊ ဝါစာယ ပဋိက္ခေပေါ နာမ ‘‘အလ’’န္တိ ဝါ၊ ‘‘န ဂဏှာမီ’’တိ ဝါ၊ ‘‘မာ အာကိရာ’’တိ ဝါ၊ ‘‘အပဂစ္ဆာ’’တိ ဝါ ဝဒတိ၊ ဧဝံ ယေန ကေနစိ အာကာရေန ကာယေန ဝါ ဝါစာယ ဝါ ပဋိက္ခိတ္တေ ပဝါရဏာ ဟောတိ.

ဧကော အဘိဟဋေ ဘတ္တေ ပဝါရဏာယ ဘီတော ဟတ္ထ အပနေတွာ ပုနပ္ပုနံ ပတ္တေ ဩဒနံ အာကိရန္တံ ‘‘အာကိရ အာကိရ ကောဋ္ဋေတွာ ပူရေဟီ’’တိ ဝဒတိ၊ ဧတ္ထ ကထန္တိ? မဟာသုမတ္ထေရော တာဝ ‘‘အနာကိရဏတ္ထာယ ဝုတ္တတ္တာ ပဝါရဏာ ဟောတီ’’တိ အာဟ. မဟာပဒုမတ္ထေရော ပန ‘‘‘အာကိရ ပူရေဟီ’တိ ဝဒန္တဿ နာမ ‘ကဿစိ ပဝါရဏာ အတ္ထီ’တိ ဝတွာ ‘န ပဝါရေတီ’’’တိ အာဟ. အပရော ဘတ္တံ အဘိဟရန္တံ ဘိက္ခုံ သလ္လက္ခေတွာ ‘‘ကိံ အာဝုသော ဣတောပိ ကိဉ္စိ ဂဏှိဿသိ၊ ဒမ္မိ တေ ကိဉ္စီ’’တိ အာဟ. တတြာပိ ‘‘‘ဧဝံ နာဂမိဿတီ’တိ ဝုတ္တတ္တာ ‘ပဝါရဏာ ဟောတီ’’’တိ မဟာသုမတ္ထေရော အာဟ. မဟာပဒုမတ္ထေရော ပန ‘‘‘ဂဏှိဿသီ’တိ ဝဒန္တဿ နာမ ‘ကဿစိ ပဝါရဏာ အတ္ထီ’တိ ဝတွာ ‘န ပဝါရေတီ’’’တိ အာဟ.

ဧကော သမံသကံ ရသံ အဘိဟရိတွာ ‘‘ရသံ ဂဏှထာ’’တိ ဝဒတိ၊ တံ သုတွာ ပဋိက္ခိပတော ပဝါရဏာ နတ္ထိ. ‘‘မစ္ဆရသံ မံသရသ’’န္တိ ဝုတ္တေ ပဋိက္ခိပတော ဟောတိ၊ ‘‘ဣဒံ ဂဏှထာ’’တိ ဝုတ္တေပိ ဟောတိယေဝ. မံသံ ဝိသုံ ကတွာ ‘‘မံသရသံ ဂဏှထာ’’တိ ဝဒတိ၊ တတ္ထ စေ သာသပမတ္တမ္ပိ မံသခဏ္ဍံ အတ္ထိ၊ တံ ပဋိက္ခိပတော ပဝါရဏာ ဟောတိ. သစေ ပန ပရိဿာဝိတော ဟောတိ၊ ‘‘ဝဋ္ဋတီ’’တိ အဘယတ္ထေရော အာဟ.

မံသရသေန အာပုစ္ဆန္တံ မဟာထေရော ‘‘မုဟုတ္တံ အာဂမေဟီ’’တိ ဝတွာ ‘‘ထာလကံ အာဝုသော အာဟရာ’’တိ အာဟ. ဧတ္ထ ကထန္တိ? မဟာသုမတ္ထေရော တာဝ ‘‘အဘိဟာရကဿ ဂမနံ ပဌမံ ဥပစ္ဆိန္နံ၊ တသ္မာ ပဝါရေတီ’’တိ အာဟ. မဟာပဒုမတ္ထေရော ပန ‘‘အယံ ကုဟိံ ဂစ္ဆတိ၊ ကီဒိသံ ဧတဿ ဂမနံ၊ ဂဏှန္တဿာပိ နာမ ပဝါရဏာ အတ္ထီ’’တိ ဝတွာ ‘‘န ပဝါရေတီ’’တိ အာဟ. ကဠီရပနသာဒီဟိ မိဿေတွာ မံသံ ပစန္တိ၊ တံ ဂဟေတွာ ‘‘ကဠီရသူပံ ဂဏှထ၊ ပနသဗျဉ္ဇနံ ဂဏှထာ’’တိ ဝဒန္တိ၊ ဧဝမ္ပိ န ပဝါရေတိ. ကသ္မာ? အပဝါရဏာရဟဿ နာမေန ဝုတ္တတ္တာ. သစေ ပန ‘‘မစ္ဆသူပံ မံသသူပ’’န္တိ ဝါ ‘‘ဣမံ ဂဏှထာ’’တိ ဝါ ဝဒန္တိ၊ ပဝါရေတိ. မံသကရမ္ဗကော နာမ ဟောတိ၊ တံ ဒါတုကာမောပိ ‘‘ကရမ္ဗကံ ဂဏှထာ’’တိ ဝဒတိ၊ ဝဋ္ဋတိ၊ န ပဝါရေတိ. ‘‘မံသကရမ္ဗက’’န္တိ ဝါ ‘‘ဣဒ’’န္တိ ဝါ ဝုတ္တေ ပန ပဝါရေတိ. ဧသေဝ နယော သဗ္ဗေသု မစ္ဆမံသမိဿကေသု.

ယော ပန နိမန္တနေ ဘုဉ္ဇမာနော မံသံ အဘိဟဋံ ‘‘ဥဒ္ဒိဿ ကတ’’န္တိ မညမာနော ပဋိက္ခိပတိ၊ ပဝါရိတောဝ ဟောတီတိ မဟာပစ္စရိယံ ဝုတ္တံ. မိဿကကထာ ပန ကုရုန္ဒိယံ သုဋ္ဌု ဝုတ္တာ. ဧဝဉှိ တတ္ထ ဝုတ္တံ – ပိဏ္ဍပါတစာရိကော ဘိက္ခု ဘတ္တမိဿကံ ယာဂုံ အာဟရိတွာ ‘‘ယာဂုံ ဂဏှထာ’’တိ ဝဒတိ၊ န ပဝါရေတိ. ‘‘ဘတ္တံ ဂဏှထာ’’တိ ဝုတ္တေ ပဝါရေတိ. ကသ္မာ? ယေနာပုစ္ဆိတော၊ တဿ အတ္ထိတာယ. အယမေတ္ထ အဓိပ္ပါယော – ‘‘ယာဂုမိဿကံ ဂဏှထာ’’တိ ဝဒတိ၊ တတြ စေ ယာဂု ဗဟုတရာ ဝါ ဟောတိ သမသမာ ဝါ၊ န ပဝါရေတိ. ယာဂု မန္ဒာ၊ ဘတ္တံ ဗဟုတရံ၊ ပဝါရေတိ. ဣဒဉ္စ သဗ္ဗအဋ္ဌကထာသု ဝုတ္တတ္တာ န သက္ကာ ပဋိက္ခိပိတုံ၊ ကာရဏံ ပနေတ္ထ ဒုဒ္ဒသံ. ‘‘ဘတ္တမိဿကံ ဂဏှထာ’’တိ ဝဒတိ၊ ဘတ္တံ ဗဟုကံ ဝါ သမံ ဝါ အပ္ပတရံ ဝါ ဟောတိ၊ ပဝါရေတိယေဝ. ဘတ္တံ ဝါ ယာဂုံ ဝါ အနာမသိတွာ ‘‘မိဿကံ ဂဏှထာ’’တိ ဝဒတိ၊ တတြ စေ ဘတ္တံ ဗဟုတရံ ဝါ သမကံ ဝါ ဟောတိ၊ ပဝါရေတိ. အပ္ပတရံ န ပဝါရေတိ. ဣဒဉ္စ ကရမ္ဗကေန န သမာနေတဗ္ဗံ. ကရမ္ဗကော ဟိ မံသမိဿကောပိ ဟောတိ အမံသမိဿကောပိ၊ တသ္မာ ‘‘ကရမ္ဗက’’န္တိ ဝုတ္တေ ပဝါရဏာ နတ္ထိ. ဣဒံ ပန ဘတ္တမိဿကမေဝ. ဧတ္ထ ဝုတ္တနယေနေဝ ပဝါရဏာ ဟောတိ. ဗဟုရသေ ဘတ္တေ ရသံ၊ ဗဟုခီရေ ခီရံ ဗဟုသပ္ပိမှိ စ ပါယာသေ သပ္ပိံ ဂဏှထာတိ ဝိသုံ ကတွာ ဒေတိ၊ တံ ပဋိက္ခိပတော ပဝါရဏာ နတ္ထိ.

ယော ပန ဂစ္ဆန္တော ပဝါရေတိ၊ သော ဂစ္ဆန္တောဝ ဘုဉ္ဇိတုံ လဘတိ. ကဒ္ဒမံ ဝါ ဥဒကံ ဝါ ပတွာ ဌိတေန အတိရိတ္တံ ကာရေတဗ္ဗံ. သစေ အန္တရာ နဒီ ပူရာ ဟောတိ၊ နဒီတီရေ ဂုမ္ဗံ အနုပရိယာယန္တေန ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ. အထ နာဝါ ဝါ သေတု ဝါ အတ္ထိ၊ တံ အဘိရုဟိတွာပိ စင်္ကမန္တေနဝ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ၊ ဂမနံ န ဥပစ္ဆိန္ဒိတဗ္ဗံ. ယာနေ ဝါ ဟတ္ထိအဿပိဋ္ဌေ ဝါ စန္ဒမဏ္ဍလေ ဝါ သူရိယမဏ္ဍလေ ဝါ နိသီဒိတွာ ပဝါရိတေန ယာဝ မဇ္ဈနှိကံ၊ တာဝ တေသု ဂစ္ဆန္တေသုပိ နိသိန္နေနေဝ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ. ယော ဌိတော ပဝါရေတိ၊ ဌိတေနေဝ၊ ယော နိသိန္နော ပဝါရေတိ၊ နိသိန္နေနေဝ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ. တံ တံ ဣရိယာပထံ ကောပေန္တေန အတိရိတ္တံ ကာရေတဗ္ဗံ. ယော ဥက္ကုဋိကော နိသီဒိတွာ ပဝါရေတိ၊ တေန ဥက္ကုဋိကေနေဝ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ. တဿ ပန ဟေဋ္ဌာ ပလာလပီဌံ ဝါ ကိဉ္စိ ဝါ နိသီဒနကံ ဒါတဗ္ဗံ. ပီဌကေ နိသီဒိတွာ ပဝါရိတေန အာသနံ အစာလေတွာဝ စတဿော ဒိသာ ပရိဝတ္တန္တေန ဘုဉ္ဇိတုံ လဗ္ဘတိ. မဉ္စေ နိသီဒိတွာ ပဝါရိတေန ဣတော ဝါ ဧတ္တော ဝါ သံသရိတုံ န လဗ္ဘတိ. သစေ ပန နံ သဟ မဉ္စေန ဥက္ခိပိတွာ အညတြ နေန္တိ၊ ဝဋ္ဋတိ. နိပဇ္ဇိတွာ ပဝါရိတေန နိပန္နေနေဝ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ. ပရိဝတ္တန္တေန ယေန ပဿေန နိပန္နော၊ တဿ ဌာနံ နာတိက္ကမေတဗ္ဗံ.

အနတိရိတ္တန္တိ န အတိရိတ္တံ၊ န အဓိကန္တိ အတ္ထော. တံ ပန ယသ္မာ ကပ္ပိယကတာဒီဟိ သတ္တဟိ ဝိနယကမ္မာကာရေဟိ အကတံ ဝါ ဂိလာနဿ အနဓိကံ ဝါ ဟောတိ၊ တသ္မာ ပဒဘာဇနေ ‘‘အကပ္ပိယကတ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ အကပ္ပိယကတန္တိ ယံ တတ္ထ ဖလံ ဝါ ကန္ဒမူလာဒိ ဝါ ပဉ္စဟိ သမဏကပ္ပေဟိ ကပ္ပိယံ အကတံ၊ ယဉ္စ အကပ္ပိယမံသံ ဝါ အကပ္ပိယဘောဇနံ ဝါ၊ ဧတံ အကပ္ပိယံ နာမ. တံ အကပ္ပိယံ ‘‘အလမေတံ သဗ္ဗ’’န္တိ ဧဝံ အတိရိတ္တံ ကတမ္ပိ အကပ္ပိယကတန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အပ္ပဋိဂ္ဂဟိတကတန္တိ ဘိက္ခုနာ အပ္ပဋိဂ္ဂဟိတံယေဝ ပုရိမနယေနေဝ အတိရိတ္တံ ကတံ. အနုစ္စာရိတကတန္တိ ကပ္ပိယံ ကာရာပေတုံ အာဂတေန ဘိက္ခုနာ ဤသကမ္ပိ အနုက္ခိတ္တံ ဝါ အနပနာမိတံ ဝါ ကတံ. အဟတ္ထပါသေ ကတန္တိ ကပ္ပိယံ ကာရာပေတုံ အာဂတဿ ဟတ္ထပါသတော ဗဟိ ဌိတေန ကတံ. အဘုတ္တာဝိနာ ကတန္တိ ယော ‘‘အလမေတံ သဗ္ဗ’’န္တိ အတိရိတ္တံ ကရောတိ၊ တေန ပဝါရဏပ္ပဟောနကံ ဘောဇနံ အဘုတ္တေန ကတံ. ဘုတ္တာဝိနာ ပဝါရိတေန အာသနာ ဝုဋ္ဌိတေန ကတန္တိ ဣဒံ ဥတ္တာနမေဝ. အလမေတံ သဗ္ဗန္တိ အဝုတ္တန္တိ ဝစီဘေဒံ ကတွာ ဧဝံ အဝုတ္တံ ဟောတိ. ဣတိ ဣမေဟိ သတ္တဟိ ဝိနယကမ္မာကာရေဟိ ယံ အတိရိတ္တံ ကပ္ပိယံ အကတံ၊ ယဉ္စ န ဂိလာနာတိရိတ္တံ၊ တဒုဘယမ္ပိ အနတိရိတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

အတိရိတ္တံ ပန တဿေဝ ပဋိပက္ခနယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ. အပိစေတ္ထ ဘုတ္တာဝိနာ ကတံ ဟောတီတိ အနန္တရေ နိသိန္နဿ သဘာဂဿ ဘိက္ခုနော ပတ္တတော ဧကမ္ပိ သိတ္ထံ ဝါ မံသဟီရံ ဝါ ခါဒိတွာ ကတမ္ပိ ဘုတ္တာဝိနာဝ ကတံ ဟောတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အာသနာ အဝုဋ္ဌိတေနာတိ ဧတ္ထ ပန အသမ္မောဟတ္ထံ အယံ ဝိနိစ္ဆယော – ဒွေ ဘိက္ခူ ပါတောဝ ဘုဉ္ဇမာနာ ပဝါရိတာ ဟောန္တိ – ဧကေန တတ္ထေဝ နိသီဒိတဗ္ဗံ၊ ဣတရေန နိစ္စဘတ္တံ ဝါ သလာကဘတ္တံ ဝါ အာနေတွာ ဥပဍ္ဎံ တဿ ဘိက္ခုနော ပတ္တေ အာကိရိတွာ ဟတ္ထံ ဓောဝိတွာ သေသံ တေန ဘိက္ခုနာ ကပ္ပိယံ ကာရာပေတွာ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ. ကသ္မာ? ယဉှိ တဿ ဟတ္ထေ လဂ္ဂံ၊ တံ အကပ္ပိယံ ဟောတိ. သစေ ပန ပဌမံ နိသိန္နော ဘိက္ခု သယမေဝ တဿ ပတ္တတော ဟတ္ထေန ဂဏှာတိ၊ ဟတ္ထဓောဝနကိစ္စံ နတ္ထိ. သစေ ပန ဧဝံ ကပ္ပိယံ ကာရာပေတွာ ဘုဉ္ဇန္တဿ ပုန ကိဉ္စိ ဗျဉ္ဇနံ ဝါ ခါဒနီယံ ဝါ ပတ္တေ အာကိရန္တိ၊ ယေန ပဌမံ ကပ္ပိယံ ကတံ၊ သော ပုန ကာတုံ န လဘတိ. ယေန အကတံ၊ တေန ကာတဗ္ဗံ. ယဉ္စ အကတံ၊ တံ ကာတဗ္ဗံ. ‘‘ယေန အကတ’’န္တိ အညေန ဘိက္ခုနာ ယေန ပဌမံ န ကတံ၊ တေန ကာတဗ္ဗံ. ‘‘ယဉ္စ အကတ’’န္တိ ယေန ပဌမံ ကပ္ပိယံ ကတံ၊ တေနာပိ ယံ အကတံ တံ ကာတဗ္ဗံ. ပဌမဘာဇနေ ပန ကာတုံ န လဗ္ဘတိ. တတ္ထ ဟိ ကရိယမာနံ ပဌမံ ကတေန သဒ္ဓိံ ကတံ ဟောတိ၊ တသ္မာ အညသ္မိံ ဘာဇနေ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီတိ အဓိပ္ပါယော. ဧဝံ ကတံ ပန တေန ဘိက္ခုနာ ပဌမံ ကတေန သဒ္ဓိံ ဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ.

ကပ္ပိယံ ကရောန္တေန စ န ကေဝလံ ပတ္တေယေဝ၊ ကုဏ္ဍေပိ ပစ္ဆိယမ္ပိ ယတ္ထ ကတ္ထစိ ပုရတော ဌပေတွာ ဩနာမိတဘာဇနေ ကာတဗ္ဗံ. တံ သစေပိ ဘိက္ခုသတံ ပဝါရိတံ ဟောတိ၊ သဗ္ဗေသံ ဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ၊ အပ္ပဝါရိတာနမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ. ယေန ပန ကပ္ပိယံ ကတံ၊ တဿ န ဝဋ္ဋတိ. သစေပိ ပဝါရေတွာ ပိဏ္ဍာယ ပဝိဋ္ဌံ ဘိက္ခုံ ပတ္တံ ဂဟေတွာ အဝဿံ ဘုဉ္ဇနကေ မင်္ဂလနိမန္တနေ နိသီဒါပေန္တိ၊ အတိရိတ္တံ ကာရေတွာဝ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ. သစေ တတ္ထ အညော ဘိက္ခု နတ္ထိ၊ အာသနသာလံ ဝါ ဝိဟာရံ ဝါ ပတ္တံ ပေသေတွာ ကာရေတဗ္ဗံ. ကပ္ပိယံ ကရောန္တေန ပန အနုပသမ္ပန္နဿ ဟတ္ထေ ဌိတံ န ကာတဗ္ဗံ. သစေ အာသနသာလာယံ အဗျတ္တော ဘိက္ခု ဟောတိ၊ သယံ ဂန္တွာ ကပ္ပိယံ ကာရာပေတွာ အာနေတွာ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ.

ဂိလာနာတိရိတ္တန္တိ ဧတ္ထ န ကေဝလံ ယံ ဂိလာနဿ ဘုတ္တာဝသေသံ ဟောတိ၊ တံ ဂိလာနာတိရိတ္တံ၊ အထ ခေါ ယံကိဉ္စိ ဂိလာနံ ဥဒ္ဒိဿ အဇ္ဇ ဝါ သွေ ဝါ ယဒါ ဝါ ဣစ္ဆတိ၊ တဒါ ခါဒိဿတီတိ အာဟဋံ၊ တံ သဗ္ဗံ ‘‘ဂိလာနာတိရိတ္တ’’န္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ယံ ယာမကာလိကာဒီသု အဇ္ဈောဟာရေ အဇ္ဈောဟာရေ ဒုက္ကဋံ၊ တံ အသံသဋ္ဌဝသေန ဝုတ္တံ. သစေ ပန အာမိသသံသဋ္ဌာနိ ဟောန္တိ၊ အာဟာရတ္ထာယပိ အနာဟာရတ္ထာယပိ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ အဇ္ဈောဟရန္တဿ ပါစိတ္တိယမေဝ.

၂၄၁. သတိ ပစ္စယေတိ ယာမကာလိကံ ပိပါသာယ သတိ ပိပါသစ္ဆေဒနတ္ထံ၊ သတ္တာဟကာလိကံ ယာဝဇီဝိကဉ္စ တေန တေန ဥပသမေတဗ္ဗကေ အာဗာဓေ သတိ တဿ ဥပသမနတ္ထံ ပရိဘုဉ္ဇတော အနာပတ္တိ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ.

ကထိနသမုဋ္ဌာနံ – ကာယဝါစတော ကာယဝါစာစိတ္တတော စ သမုဋ္ဌာတိ၊ ကိရိယာကိရိယံ၊ နောသညာဝိမောက္ခံ၊ အစိတ္တကံ၊ ပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇံ၊ ကာယကမ္မံ၊ ဝစီကမ္မံ၊ တိစိတ္တံ၊ တိဝေဒနန္တိ.

ပဌမပဝါရဏသိက္ခာပဒံ ပဉ္စမံ.

၆. ဒုတိယပဝါရဏသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၂၄၂. ဆဋ္ဌသိက္ခာပဒေ – အနာစာရံ အာစရတီတိ ပဏ္ဏတ္တိဝီတိက္ကမံ ကရောတိ. ဥပနန္ဓီတိ ဥပနာဟံ ဇနေန္တော တသ္မိံ ပုဂ္ဂလေ အတ္တနော ကောဓံ ဗန္ဓိ၊ ပုနပ္ပုနံ အာဃာတံ ဇနေသီတိ အတ္ထော. ဥပနဒ္ဓေါ ဘိက္ခူတိ သော ဇနိတဥပနာဟော ဘိက္ခု.

၂၄၃. အဘိဟဋ္ဌုံ ပဝါရေယျာတိ အဘိဟရိတွာ ‘‘ဟန္ဒ ဘိက္ခု ခါဒ ဝါ ဘုဉ္ဇ ဝါ’’တိ ဧဝံ ပဝါရေယျ. ပဒဘာဇနေ ပန ‘‘ဟန္ဒ ဘိက္ခူ’’တိအာဒိံ အနုဒ္ဓရိတွာ သာဓာရဏမေဝ အဘိဟဋ္ဌုံ ပဝါရဏာယ အတ္ထံ ဒဿေတုံ ‘‘ယာဝတကံ ဣစ္ဆသိ တာဝတကံ ဂဏှာဟီ’’တိ ဝုတ္တံ. ဇာနန္တိ ပဝါရိတဘာဝံ ဇာနန္တော. တံ ပနဿ ဇာနနံ ယသ္မာ တီဟာကာရေဟိ ဟောတိ၊ တသ္မာ ‘‘ဇာနာတိ နာမ သာမံ ဝါ ဇာနာတီ’’တိအာဒိနာ နယေန ပဒဘာဇနံ ဝုတ္တံ. အာသာဒနာပေက္ခောတိ အာသာဒနံ စောဒနံ မင်္ကုကရဏဘာဝံ အပေက္ခမာနော.

ပဋိဂ္ဂဏှာတိ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာတိ ယဿ အဘိဟဋံ တသ္မိံ ပဋိဂ္ဂဏှန္တေ အဘိဟာရကဿ ဘိက္ခုနော ဒုက္ကဋံ. ဣတရဿ ပန သဗ္ဗော အာပတ္တိဘေဒေါ ပဌမသိက္ခာပဒေ ဝုတ္တော၊ ဣမသ္မိံ ပန သိက္ခာပဒေ သဗ္ဗာ အာပတ္တိယော အဘိဟာရကဿေဝ ဝေဒိတဗ္ဗာ. သေသံ ပဌမသိက္ခာပဒေ ဝုတ္တနယတ္တာ ပါကဋမေဝ.

တိသမုဋ္ဌာနံ – ကာယစိတ္တတော ဝါစာစိတ္တတော ကာယဝါစာစိတ္တတော စ သမုဋ္ဌာတိ၊ ကိရိယံ၊ သညာဝိမောက္ခံ၊ သစိတ္တကံ၊ လောကဝဇ္ဇံ၊ ကာယကမ္မံ၊ ဝစီကမ္မံ၊ အကုသလစိတ္တံ၊ ဒုက္ခဝေဒနန္တိ.

ဒုတိယပဝါရဏသိက္ခာပဒံ ဆဋ္ဌံ.

၇. ဝိကာလဘောဇနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၂၄၇. သတ္တမသိက္ခာပဒေ – ဂိရဂ္ဂသမဇ္ဇောတိ ဂိရိမှိ အဂ္ဂသမဇ္ဇော၊ ဂိရိဿ ဝါ အဂ္ဂဒေသေ သမဇ္ဇော. သော ကိရ သတ္တမေ ဒိဝသေ ဘဝိဿတီတိ နဂရေ ဃောသနာ ကရိယတိ၊ နဂရဿ ဗဟိဒ္ဓါ သမေ ဘူမိဘာဂေ ပဗ္ဗတစ္ဆာယာယ မဟာဇနကာယော သန္နိပတတိ၊ အနေကပ္ပကာရာနိ နဋနာဋကာနိ ပဝတ္တန္တိ၊ တေသံ ဒဿနတ္ထံ မဉ္စာတိမဉ္စေ ဗန္ဓန္တိ. သတ္တရသဝဂ္ဂိယာ အပညတ္တေ သိက္ခာပဒေ ဒဟရာဝ ဥပသမ္ပန္နာ၊ တေ ‘‘နာဋကာနိ အာဝုသော ပဿိဿာမာ’’တိ တတ္ထ အဂမံသု. အထ နေသံ ဉာတကာ ‘‘အမှာကံ အယျာ အာဂတာ’’တိ တုဋ္ဌစိတ္တာ နှာပေတွာ ဝိလိမ္ပေတွာ ဘောဇေတွာ အညမ္ပိ ပူဝခါဒနီယာဒိံ ဟတ္ထေ အဒံသု. တေ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ – ‘‘မနုဿာ သတ္တရသဝဂ္ဂိယေ ဘိက္ခူ ပဿိတွာ’’တိအာဒိ.

၂၄၈-၉. ဝိကာလေတိ ဝိဂတေ ကာလေ. ကာလောတိ ဘိက္ခူနံ ဘောဇနကာလော အဓိပ္ပေတော၊ သော စ သဗ္ဗန္တိမေန ပရိစ္ဆေဒေန မဇ္ဈနှိကော၊ တသ္မိံ ဝီတိဝတ္တေတိ အဓိပ္ပါယော. တေနေဝဿ ပဒဘာဇနေ ‘‘ဝိကာလော နာမ မဇ္ဈနှိကေ ဝီတိဝတ္တေ ယာဝ အရုဏုဂ္ဂမနာ’’တိ ဝုတ္တံ၊ ဌိတမဇ္ဈနှိကောပိ ကာလသင်္ဂဟံ ဂစ္ဆတိ. တတော ပဋ္ဌာယ ပန ခါဒိတုံ ဝါ ဘုဉ္ဇိတုံ ဝါ န သက္ကာ၊ သဟသာ ပိဝိတုံ သက္ကာ ဘဝေယျ၊ ကုက္ကုစ္စကေန ပန န ကတ္တဗ္ဗံ. ကာလပရိစ္ဆေဒဇာနနတ္ထဉ္စ ကာလတ္ထမ္ဘော ယောဇေတဗ္ဗော၊ ကာလန္တရေဝ ဘတ္တကိစ္စံ ကာတဗ္ဗံ.

အဝသေသံ ခါဒနီယံ နာမာတိ ဧတ္ထ ယံ တာဝ သက္ခလိမောဒကာဒိပုဗ္ဗဏ္ဏာပရဏ္ဏမယံ၊ တတ္ထ ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထိ. ယမ္ပိ ဝနမူလာဒိပ္ပဘေဒံ အာမိသဂတိကံ ဟောတိ၊ သေယျထိဒံ – မူလခါဒနီယံ ကန္ဒခါဒနီယံ မူဠာလခါဒနီယံ မတ္ထကခါဒနီယံ ခန္ဓခါဒနီယံ တစခါဒနီယံ ပတ္တခါဒနီယံ ပုပ္ဖခါဒနီယံ ဖလခါဒနီယံ အဋ္ဌိခါဒနီယံ ပိဋ္ဌခါဒနီယံ နိယျာသခါဒနီယန္တိ၊ ဣဒမ္ပိ ခါဒနီယသင်္ချမေဝ ဂစ္ဆတိ.

တတ္ထ ပန အာမိသဂတိကသလ္လက္ခဏတ္ထံ ဣဒံ မုခမတ္တနိဒဿနံ – မူလခါဒနီယေ တာဝ မူလကမူလံ ခါရကမူလံ စစ္စုမူလံ တမ္ဗကမူလံ တဏ္ဍုလေယျကမူလံ ဝတ္ထုလေယျကမူလံ ဝဇကလိမူလံ ဇဇ္ဈရီမူလန္တိ ဧဝမာဒီနိ သူပေယျပဏ္ဏမူလာနိ အာမိသဂတိကာနိ. ဧတ္ထ စ ဝဇကလိမူလေ ဇရဋ္ဌံ ဆိန္ဒိတွာ ဆဍ္ဍေန္တိ၊ တံ ယာဝဇီဝိကံ ဟောတိ. အညမ္ပိ ဧဝရူပံ ဧတေနေဝ နယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ. မူလကခါရကဇဇ္ဈရီမူလာနံ ပန ဇရဋ္ဌာနိပိ အာမိသဂတိကာနေဝါတိ ဝုတ္တံ. ယာနိ ပန ပါဠိယံ –

‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မူလာနိ ဘေသဇ္ဇာနိ ဟလိဒ္ဒိံ သိင်္ဂိဝေရံ ဝစံ ဝစတ္တံ အတိဝိသံ ကဋုကရောဟိဏိံ ဥသီရံ ဘဒ္ဒမုတ္တကံ၊ ယာနိ ဝါ ပနညာနိပိ အတ္ထိ မူလာနိ ဘေသဇ္ဇာနိ နေဝ ခါဒနီယေ ခါဒနီယတ္ထံ ဖရန္တိ၊ န ဘောဇနီယေ ဘောဇနီယတ္ထံ ဖရန္တီ’’တိ (မဟာဝ. ၂၆၃) –

ဝုတ္တာနိ၊ တာနိ ယာဝဇီဝိကာနိ. တေသံ စူဠပဉ္စမူလံ မဟာပဉ္စမူလန္တိအာဒိနာ နယေန ဂဏိယမာနာနံ ဂဏနာယ အန္တော နတ္ထိ. ခါဒနီယတ္ထံ ဘောဇနီယတ္ထဉ္စ ဖရဏာဘာဝေါယေဝ ပန တေသံ လက္ခဏံ. တသ္မာ ယံကိဉ္စိ မူလံ တေသု တေသု ဇနပဒေသု ပကတိအာဟာရဝသေန မနုဿာနံ ခါဒနီယတ္ထံ ဘောဇနီယတ္ထဉ္စ ဖရတိ၊ တံ ယာဝကာလိကံ၊ ဣတရံ ယာဝဇီဝိကန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တေသု ဗဟုံ ဝတွာပိ ဟိ ဣမသ္မိံယေဝ လက္ခဏေ ဌာတဗ္ဗံ. နာမသညာသု ပန ဝုစ္စမာနာသု တံ တံ နာမံ အဇာနန္တာနံ သမ္မောဟောယေဝ ဟောတိ၊ တသ္မာ နာမသညာယ အာဒရံ အကတွာ လက္ခဏမေဝ ဒဿိတံ.

ယထာ စ မူလေ၊ ဧဝံ ကန္ဒာဒီသုပိ ယံ လက္ခဏံ ဒဿိတံ၊ တဿေဝ ဝသေန ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗော. ယဉ္စ တံ ပါဠိယံ ဟလိဒ္ဒါဒိ အဋ္ဌဝိဓံ ဝုတ္တံ၊ တဿ ခန္ဓတစပုပ္ဖဖလမ္ပိ သဗ္ဗံ ယာဝဇီဝိကန္တိ ဝုတ္တံ.

ကန္ဒခါဒနီယေ ဒုဝိဓော ကန္ဒော – ဒီဃော စ ရဿော စ ဘိသကိံသုကကန္ဒာဒိ ဝဋ္ဋော ဥပ္ပလကသေရုကကန္ဒာဒိ၊ ယံ ‘‘ဂဏ္ဌီ’’တိပိ ဝဒန္တိ. တတ္ထ သဗ္ဗေသံ ကန္ဒာနံ ဇိဏ္ဏဇရဋ္ဌာနဉ္စ ဆလ္လိ စ သုခုမမူလာနိ စ ယာဝဇီဝိကာနိ. တရုဏော ပန သုခခါဒနီယော၊ သာလကလျာဏီပေါတကကန္ဒော ကိံသုကပေါတကကန္ဒော အမ္ဗာဋကကန္ဒော ကေတကကန္ဒော မာလုဝကန္ဒော ဘိသသင်္ခါတော ပဒုမပုဏ္ဍရီကကန္ဒော ပိဏ္ဍာလုမသာလုအာဒယော စ ခီရဝလ္လိကန္ဒော အာလုဝကန္ဒော သိဂ္ဂုကန္ဒော တာလကန္ဒော နီလုပ္ပလရတ္တုပ္ပလကုမုဒသောဂန္ဓိကာနံ ကန္ဒာ ကဒလိကန္ဒော ဝေဠုကန္ဒော ကသေရုကကန္ဒောတိ ဧဝမာဒယော တေသု တေသု ဇနပဒေသု ပကတိအာဟာရဝသေန မနုဿာနံ ခါဒနီယတ္ထဉ္စ ဘောဇနီယတ္ထဉ္စ ဖရဏကကန္ဒာ ယာဝကာလိကာ.

ခီရဝလ္လိကန္ဒော အဓောတော ယာဝဇီဝိကော၊ ဓောတော ယာဝကာလိကော. ခီရကာကောလီဇီဝိကဥသဘကလသုဏာဒိကန္ဒာ ပန ယာဝဇီဝိကာ. တေ ပါဠိယံ – ‘‘ယာနိ ဝါ ပနညာနိပိ အတ္ထိ မူလာနိ ဘေသဇ္ဇာနီ’’တိ ဧဝံ မူလဘေသဇ္ဇသင်္ဂဟေနေဝ သင်္ဂဟိတာ.

မူဠာလခါဒနီယေ ပန ပဒုမမူဠာလံ ပုဏ္ဍရီကမုဠာလသဒိသမေဝ. ဧရကမူလံ ကန္ဒုလမူလန္တိ ဧဝမာဒိ တေသု တေသု ဇနပဒေသု ပကတိအာဟာရဝသေန မနုဿာနံ ခါဒနီယတ္ထဉ္စ ဘောဇနီယတ္ထဉ္စ ဖရဏကမုဠာလံ ယာဝကာလိကံ. ဟလိဒ္ဒိသိင်္ဂိဝေရမကစိစတုရဿဝလ္လိကေတကတာလဟိန္တာလကုန္တာလနာဠိကေရပူဂရုက္ခာဒိမုဠာလံ ပန ယာဝဇီဝိကံ၊ တံ သဗ္ဗမ္ပိ ပါဠိယံ – ‘‘ယာနိ ဝါ ပနညာနိပိ အတ္ထိ မူလာနိ ဘေသဇ္ဇာနီ’’တိ (မဟာဝ. ၂၆၃) ဧဝံ မူလဘေသဇ္ဇသင်္ဂဟေနေဝ သင်္ဂဟိတံ.

မတ္ထကခါဒနီယေ တာလဟိန္တာလကုန္တာလကေတကနာဠိကေရပူဂရုက္ခခဇ္ဇူရီဝေတ္တဧရကကဒလီနံ ကဠီရသင်္ခါတာ မတ္ထကာ ဝေဏုကဠီရော နဠကဠီရော ဥစ္ဆုကဠီရော မူလကကဠီရော သာသပကဠီရော သတာဝရိကဠီရော သတ္တန္နံ ဓညာနံ ကဠီရာတိ ဧဝမာဒိ တေသု တေသု ဇနပဒေသု ပကတိအာဟာရဝသေန မနုဿာနံ ခါဒနီယတ္ထံ ဘောဇနီယတ္ထဉ္စ ဖရဏကော ရုက္ခဝလ္လိအာဒီနံ မတ္ထကော ယာဝကာလိကော. ဟလိဒ္ဒိသိင်္ဂိဝေရဝစမကစိလသုဏာနံကဠီရာ တာလဟိန္တာလကုန္တာလနာဠိကေရကဠီရာနဉ္စ ဆိန္ဒိတွာ ပါတိတော ဇရဋ္ဌဗုန္ဒော ယာဝဇီဝိကော.

ခန္ဓခါဒနီယေ အန္တောပထဝီဂတော သာလကလျာဏီခန္ဓော ဥစ္ဆုခန္ဓော နီလုပ္ပလရတ္တုပ္ပလကုမုဒသောဂန္ဓိကာနံ ခန္ဓကာတိ ဧဝမာဒိ တေသု တေသု ဇနပဒေသု ပကတိအာဟာရဝသေန မနုဿာနံ ခါဒနီယတ္ထံ ဘောဇနီယတ္ထဉ္စ ဖရဏကော ခန္ဓော ယာဝကာလိကော. ဥပ္ပလဇာတီနံ ပဏ္ဏဒဏ္ဍကော ပဒုမဇာတီနံ သဗ္ဗောပိ ဒဏ္ဍကော ကာရဝိန္ဒကဒဏ္ဍာဒယော စ အဝသေသသဗ္ဗခန္ဓာ ယာဝဇီဝိကာ.

တစခါဒနီယေ ဥစ္ဆုတစောဝ ဧကော ယာဝကာလိကော၊ သောပိ သရသော. သေသော သဗ္ဗော ယာဝဇီဝိကော. တေသံ ပန မတ္ထကခန္ဓတစာနံ တိဏ္ဏံ ပါဠိယံ ကသာဝဘေသဇ္ဇေန သင်္ဂဟော ဝေဒိတဗ္ဗော. ဝုတ္တဉှေတံ –

‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကသာဝါနိ ဘေသဇ္ဇာနိ နိမ္ဗကသာဝံ၊ ကုဋဇကသာဝံ၊ ပဋောလကသာဝံ၊ ဖဂ္ဂဝကသာဝံ နတ္တမာလကသာဝံ၊ ယာနိ ဝါ ပနညာနိပိ အတ္ထိ ကသာဝါနိ ဘေသဇ္ဇာနိ နေဝ ခါဒနီယေ ခါဒနီယတ္ထံ ဖရန္တိ၊ န ဘောဇနီယေ ဘောဇနီယတ္ထံ ဖရန္တီ’’တိ (မဟာဝ. ၂၆၃).

ဧတ္ထ ဟိ ဧတေသမ္ပိ သင်္ဂဟော သိဇ္ဈတိ. ဝုတ္တကသာဝါနိ စ သဗ္ဗာနိ ကပ္ပိယာနီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ.

ပတ္တခါဒနီယေ မူလကံ ခါရကော စစ္စု တမ္ဗကော တဏ္ဍုလေယျကော ပပုန္နာဂေါ ဝတ္ထုလေယျကော ဝဇကလိ ဇဇ္ဈရီ သေလ္လု သိဂ္ဂု ကာသမဒ္ဒကော ဥမ္မာ စီနမုဂ္ဂေါ မာသော ရာဇမာသော ဌပေတွာ မဟာနိပ္ဖါဝံ အဝသေသနိပ္ဖါဝေါ အဂ္ဂိမန္ထော သုနိသန္နကော သေတဝရဏော နာဠိကာ ဘူမိယံ ဇာတလောဏီတိ ဧတေသံ ပတ္တာနိ အညာနိ စ ဧဝရူပါနိ တေသု တေသု ဇနပဒေသု ပကတိအာဟာရဝသေန မနုဿာနံ ခါဒနီယတ္ထံ ဘောဇနီယတ္ထဉ္စ ဖရဏကာနိ ပတ္တာနိ ဧကံသေန ယာဝကာလိကာနိ. ယာ ပနညာ မဟာနခပိဋ္ဌိမတ္တာ ပဏ္ဏလောဏိ ရုက္ခေ စ ဂစ္ဆေ စ အာရောဟတိ၊ တဿာ ပတ္တံ ယာဝဇီဝိကံ. ဗြဟ္မီပတ္တဉ္စ ယာဝကာလိကန္တိ ဒီပဝါသိနော ဝဒန္တိ. အမ္ဗပလ္လဝံ ယာဝကာလိကံ၊ အသောကပလ္လဝံ ပန ယာဝဇီဝိကံ.

ယာနိ ဝါ ပနညာနိ ပါဠိယံ –

‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဏ္ဏာနိ ဘေသဇ္ဇာနိ နိမ္ဗပဏ္ဏံ ကုဋဇပဏ္ဏံ ပဋောလပဏ္ဏံ သုလသိပဏ္ဏံ ကပ္ပါသကပဏ္ဏံ ယာနိ ဝါ ပနညာနိပိ အတ္ထိ ပဏ္ဏာနိ ဘေသဇ္ဇာနိ နေဝ ခါဒနီယေ ခါဒနီယတ္ထံ ဖရန္တိ န ဘောဇနီယေ ဘောဇနီယတ္ထံ ဖရန္တီ’’တိ (မဟာဝ. ၂၆၃) –

ဝုတ္တာနိ၊ တာနိ ယာဝဇီဝိကာနိ. န ကေဝလဉ္စ ပဏ္ဏာနိယေဝ တေသံ ပုပ္ဖဖလာဒီနိပိ ယာဝဇီဝိကာနိ. ပဏ္ဏာနံ ဖဂ္ဂဝပဏ္ဏံ အဇ္ဇုကပဏ္ဏံ ဖဏိဇ္ဇကပဏ္ဏံ ပဋောလပဏ္ဏံ တမ္ဗူလပဏ္ဏံ ပဒုမိနိပဏ္ဏန္တိ ဧဝံ ဂဏနဝသေန အန္တော နတ္ထိ.

ပုပ္ဖခါဒနီယေ မူလကပုပ္ဖံ ခါရကပုပ္ဖံ စစ္စုပုပ္ဖံ တမ္ဗကပုပ္ဖံ ဝဇကလိပုပ္ဖံ ဇဇ္ဈရီပုပ္ဖံ စူဠနိပ္ဖါဝပုပ္ဖံ မဟာနိပ္ဖါဝပုပ္ဖံ ကသေရုကပုပ္ဖံ နာဠိကေရတာလကေတကာနံ တရုဏပုပ္ဖါနိ သေတဝရဏပုပ္ဖံ သိဂ္ဂုပုပ္ဖံ ဥပ္ပလပဒုမဇာတိကာနံ ပုပ္ဖါနိ ကဏ္ဏိကမတ္တံ အဂန္ဓိကပုပ္ဖံ ကဠီရပုပ္ဖံ ဇီဝန္တီပုပ္ဖန္တိ ဧဝမာဒိ တေသု တေသု ဇနပဒေသု ပကတိအာဟာရဝသေန မနုဿာနံ ခါဒနီယတ္ထံ ဘောဇနီယတ္ထဉ္စ ဖရဏကပုပ္ဖံ ယာဝကာလိကံ. အသောကဗကုလကုယျကပုန္နာဂစမ္ပကဇာတိကဏဝီရကဏိကာရကုန္ဒနဝမာလိကမလ္လိကာဒီနံ ပန ပုပ္ဖံ ယာဝဇီဝိကံ တဿ ဂဏနာယ အန္တော နတ္ထိ. ပါဠိယံ ပနဿ ကသာဝဘေသဇ္ဇေနေဝ သင်္ဂဟော ဝေဒိတဗ္ဗော.

ဖလခါဒနီယေ ပနသလဗုဇတာလနာဠိကေရအမ္ဗဇမ္ဗူအမ္ဗာဋကတိန္တိဏိကမာတုလုင်္ဂကပိတ္ထလာဗုကုမ္ဘဏ္ဍပုဿဖလတိမ္ဗရူသကတိပုသဝါတိင်္ဂဏစောစမောစမဓုကာဒီနံ ဖလာနိ ယာနိ လောကေ တေသု တေသု ဇနပဒေသု ပကတိအာဟာရဝသေန မနုဿာနံ ခါဒနီယတ္ထံ ဘောဇနီယတ္ထဉ္စ ဖရန္တိ၊ သဗ္ဗာနိ တာနိ ယာဝကာလိကာနိ. နာမဂဏနဝသေန နေသံ န သက္ကာ ပရိယန္တံ ဒဿေတုံ. ယာနိ ပန ပါဠိယံ –

‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဖလာနိ ဘေသဇ္ဇာနိ – ဗိလင်္ဂံ၊ ပိပ္ဖလိံ၊ မရိစံ၊ ဟရီတကံ၊ ဝိဘီတကံ၊ အာမလကံ၊ ဂေါဋ္ဌဖလံ၊ ယာနိ ဝါ ပနညာနိပိ အတ္ထိ ဖလာနိ ဘေသဇ္ဇာနိ နေဝ ခါဒနီယေ ခါဒနီယတ္ထံ ဖရန္တိ န ဘောဇနီယေ ဘောဇနီယတ္ထံ ဖရန္တီ’’တိ (မဟာဝ. ၂၆၃) –

ဝုတ္တာနိ၊ တာနိ ယာဝဇီဝိကာနိ. တေသမ္ပိ အပရိပက္ကာနိ အစ္ဆိဝ ဗိမ္ဗဝရဏကေတကကာသ္မရီအာဒီနံ ဖလာနိ ဇာတိဖလံ ကဋုကဖလံ ဧဠာ တက္ကောလန္တိ ဧဝံ နာမဝသေန န သက္ကာ ပရိယန္တံ ဒဿေတုံ.

အဋ္ဌိခါဒနီယေ လဗုဇဋ္ဌိ ပနသဋ္ဌိ အမ္ဗာဋကဋ္ဌိ သာလဋ္ဌိ ခဇ္ဇူရီကေတကတိမ္ဗရူသကာနံ တရုဏဖလဋ္ဌိ တိန္တိဏိကဋ္ဌိ ဗိမ္ဗဖလဋ္ဌိ ဥပ္ပလ ပဒုမဇာတီနံ ပေါက္ခရဋ္ဌီတိ ဧဝမာဒီနိ တေသု တေသု ဇနပဒေသု မနုဿာနံ ပကတိအာဟာရဝသေန ခါဒနီယတ္ထံ ဘောဇနီယတ္ထဉ္စ ဖရဏကာနိ အဋ္ဌီနိ ယာဝကာလိကာနိ. မဓုကဋ္ဌိ ပုန္နာဂဋ္ဌိ ဟရီတကာဒီနံ အဋ္ဌီနိ သိဒ္ဓတ္ထကဋ္ဌိ ရာဇိကဋ္ဌီတိ ဧဝမာဒီနိ အဋ္ဌီနိ ယာဝဇီဝိကာနိ. တေသံ ပါဠိယံ ဖလဘေသဇ္ဇေနေဝ သင်္ဂဟော ဝေဒိတဗ္ဗော.

ပိဋ္ဌခါဒနီယေ သတ္တန္နံ တာဝ ဓညာနံ ဓညာနုလောမာနံ အပရဏ္ဏာနဉ္စ ပိဋ္ဌံ ပနသပိဋ္ဌံ လဗုဇပိဋ္ဌံ အမ္ဗာဋကပိဋ္ဌံ သာလပိဋ္ဌံ ဓောတကတာလပိဋ္ဌဉ္စ ခီရဝလ္လိပိဋ္ဌဉ္စာတိ ဧဝမာဒီနိ တေသု တေသု ဇနပဒေသု ပကတိအာဟာရဝသေန မနုဿာနံ ခါဒနီယတ္ထံ ဘောဇနီယတ္ထဉ္စ ဖရဏကာနိ ပိဋ္ဌာနိ ယာဝကာလိကာနိ. အဓောတကံ တာလပိဋ္ဌံ ခီရဝလ္လိပိဋ္ဌံ အဿဂန္ဓာဒိပိဋ္ဌာနိ စ ယာဝဇီဝိကာနိ. တေသံ ပါဠိယံ ကသာဝေဟိ စ မူလဖလေဟိ စ သံဃဟော ဝေဒိတဗ္ဗော.

နိယျာသခါဒနီယေ ဧကော ဥစ္ဆုနိယျာသောဝ သတ္တာဟကာလိကော. သေသာ ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဇတူနိ ဘေသဇ္ဇာနိ – ဟိင်္ဂုံ ဟိင်္ဂုဇတုံ ဟိင်္ဂုသိပါဋိကံ တကံ တကပတ္တိံ တကပဏ္ဏိံ သဇ္ဇုလသံ ယာနိ ဝါ ပနညာနိပိ အတ္ထိ ဇတူနိ ဘေသဇ္ဇာနီ’’တိ (မဟာဝ. ၂၆၃) ဧဝံ ပါဠိယံ ဝုတ္တနိယျာသာ ယာဝဇီဝိကာ. တတ္ထ ယေဝါပနကဝသေန သင်္ဂဟိတာနံ အမ္ဗနိယျာသော ကဏိကာရနိယျာသောတိ ဧဝံ နာမဝသေန န သက္ကာ ပရိယန္တံ ဒဿေတုံ. ဧဝံ ဣမေသု မူလခါဒနီယာဒီသု ယံကိဉ္စိ ယာဝကာလိကံ၊ သဗ္ဗမ္ပိ ဣမသ္မိံ အတ္ထေ ‘‘အဝသေသံ ခါဒနီယံ နာမာ’’တိ သင်္ဂဟိတံ.

ဘောဇနီယံ နာမ ပဉ္စ ဘောဇနာနီတိအာဒိမှိ ယံ ဝတ္တဗ္ဗံ တံ ဝုတ္တမေဝ. ခါဒိဿာမိ ဘုဉ္ဇိဿာမီတိ၊ ပဋိဂ္ဂဏှာတီတိ ယော ဘိက္ခု ဝိကာလေ ဧတံ ခါဒနီယံ ဘောဇနီယဉ္စ ပဋိဂ္ဂဏှာတိ၊ တဿ ပဋိဂ္ဂဟဏေ တာဝ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ.

ဧဠကလောမသမုဋ္ဌာနံ – ကာယတော စ ကာယစိတ္တတော စ သမုဋ္ဌာတိ၊ ကိရိယံ၊ နောသညာဝိမောက္ခံ၊ အစိတ္တကံ၊ ပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇံ၊ ကာယကမ္မံ၊ တိစိတ္တံ၊ တိဝေဒနန္တိ.

ဝိကာလဘောဇနသိက္ခာပဒံ သတ္တမံ.

၈. သန္နိဓိကာရကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၂၅၂. အဋ္ဌမသိက္ခာပဒေ – ဗေလဋ္ဌသီသော နာမ ဇဋိလသဟဿဗ္ဘန္တရော မဟာထေရော. အရညေ ဝိဟရတီတိ ဇေတဝနဿ အဝိဒူရေ ပဓာနဃရေ ဧကသ္မိံ အာဝါသေ ဝသတိ. သုက္ခကုရန္တိ အသူပဗျဉ္ဇနံ ဩဒနံ. သော ကိရ အန္တောဂါမေ ဘုဉ္ဇိတွာ ပစ္ဆာ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ တာဒိသံ ဩဒနံ အာဟရတိ၊ တဉ္စ ခေါ အပ္ပိစ္ဆတာယ၊ န ပစ္စယဂိဒ္ဓတာယ. ထေရော ကိရ သတ္တာဟံ နိရောဓသမာပတ္တိယာ ဝီတိနာမေတွာ သမာပတ္တိတော ဝုဋ္ဌာယ တံ ပိဏ္ဍပါတံ ဥဒကေန တေမေတွာ ဘုဉ္ဇတိ၊ တတော ပုန သတ္တာဟံ သမာပတ္တိယာ နိသီဒတိ. ဧဝံ ဒွေပိ တီဏိပိ စတ္တာရိပိ သတ္တာဟာနိ ဝီတိနာမေတွာ ဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသတိ. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘စိရေန ဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသတီ’’တိ.

၂၅၃. ကာရော ကရဏံ ကိရိယာတိ အတ္ထတော ဧကံ၊ သန္နိဓိကာရော အဿာတိ သန္နိဓိကာရံ၊ သန္နိဓိကာရမေဝ သန္နိဓိကာရကံ. ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ဧကရတ္တံ ဝီတိနာမိတဿေတံ အဓိဝစနံ. တေနေဝဿ ပဒဘာဇနေ ဝုတ္တံ – ‘‘သန္နိဓိကာရကံ နာမ အဇ္ဇ ပဋိဂ္ဂဟိတံ အပရဇ္ဇူ’’တိ.

ပဋိဂ္ဂဏှာတိ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာတိ ဧဝံ သန္နိဓိကတံ ယံကိဉ္စိ ယာဝကာလိကံ ဝါ ယာမကာလိကံ ဝါ အဇ္ဈောဟရိတုကာမတာယ ဂဏှန္တဿ ပဋိဂ္ဂဟဏေ တာဝ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. အဇ္ဈောဟရတော ပန ဧကမေကသ္မိံ အဇ္ဈောဟာရေ ပါစိတ္တိယံ. သစေပိ ပတ္တော ဒုဒ္ဓေါတော ဟောတိ၊ ယံ အင်္ဂုလိယာ ဃံသန္တဿ လေခါ ပညာယတိ၊ ဂဏ္ဌိကပတ္တဿ ဝါ ဂဏ္ဌိကန္တရေ သ္နေဟော ပဝိဋ္ဌော ဟောတိ၊ သော ဥဏှေ ဩတာပေန္တဿ ပဂ္ဃရတိ၊ ဥဏှယာဂုယာ ဝါ ဂဟိတာယ သန္ဒိဿတိ၊ တာဒိသေ ပတ္တေပိ ပုနဒိဝသေ ဘုဉ္ဇန္တဿ ပါစိတ္တိယံ. တသ္မာ ပတ္တံ ဓောဝိတွာ ပုန တတ္ထ အစ္ဆောဒကံ ဝါ အာသိဉ္စိတွာ အင်္ဂုလိယာ ဝါ ဃံသိတွာ နိသ္နေဟဘာဝေါ ဇာနိတဗ္ဗော. သစေ ဟိ ဥဒကေ ဝါ သ္နေဟဘာဝေါ ပတ္တေ ဝါ အင်္ဂုလိလေခါ ပညာယတိ၊ ဒုဒ္ဓေါတော ဟောတိ. တေလဝဏ္ဏပတ္တေ ပန အင်္ဂုလိလေခါ ပညာယတိ၊ သာ အဗ္ဗောဟာရိကာ. ယံ ဘိက္ခူ နိရပေက္ခာ သာမဏေရာနံ ပရိစ္စဇန္တိ၊ တဉ္စေ သာမဏေရာ နိဒဟိတွာ ဒေန္တိ၊ သဗ္ဗံ ဝဋ္ဋတိ. သယံ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ အပရိစ္စတ္တမေဝ ဟိ ဒုတိယဒိဝသေ န ဝဋ္ဋတိ. တတော ဟိ ဧကသိတ္ထမ္ပိ အဇ္ဈောဟရတော ပါစိတ္တိယမေဝ.

အကပ္ပိယမံသေသု မနုဿမံသေ ထုလ္လစ္စယေန သဒွိံ ပါစိတ္တိယံ၊ အဝသေသေသု ဒုက္ကဋေန သဒ္ဓိံ. ယာမကာလိကံ သတိ ပစ္စယေ အဇ္ဈောဟရတော ပါစိတ္တိယံ. အာဟာရတ္ထာယ အဇ္ဈောဟရတော ဒုက္ကဋေန သဒ္ဓိံ ပါစိတ္တိယံ. သစေ ပဝါရိတော ဟုတွာ အနတိရိတ္တကတံ အဇ္ဈောဟရတိ၊ ပကတိအာမိသေ ဒွေ ပါစိတ္တိယာနိ၊ မနုဿမံသေ ထုလ္လစ္စယေန သဒ္ဓိံ ဒွေ၊ သေသအကပ္ပိယမံသေ ဒုက္ကဋေန သဒ္ဓိံ၊ ယာမကာလိကံ သတိ ပစ္စယေ သာမိသေန မုခေန အဇ္ဈောဟရတော ဒွေ၊ နိရာမိသေန ဧကမေဝ. အာဟာရတ္ထာယ အဇ္ဈောဟရတော ဝိကပ္ပဒွယေပိ ဒုက္ကဋံ ဝဍ္ဎတိ. သစေ ဝိကာလေ အဇ္ဈောဟရတိ၊ ပကတိဘောဇနေ သန္နိဓိပစ္စယာ စ ဝိကာလဘောဇနပစ္စယာ စ ဒွေ ပါစိတ္တိယာနိ၊ အကပ္ပိယမံသေသု ထုလ္လစ္စယဉ္စ ဒုက္ကဋဉ္စ ဝဍ္ဎတိ. ယာမကာလိကေသု ဝိကာလပစ္စယာ အနာပတ္တိ၊ အနတိရိတ္တပစ္စယာ ပန ဝိကာလေ သဗ္ဗဝိကပ္ပေသု အနာပတ္တိ.

၂၅၅. သတ္တာဟကာလိကံ ယာဝဇီဝိကံ အာဟာရတ္ထာယာတိ အာဟာရတ္ထာယ ပဋိဂ္ဂဏှတော ပဋိဂ္ဂဟဏပစ္စယာ တာဝ ဒုက္ကဋံ၊ အဇ္ဈောဟရတော ပန သစေ နိရာမိသံ ဟောတိ၊ အဇ္ဈောဟာရေ အဇ္ဈောဟာရေ ဒုက္ကဋံ. အထ အာမိသသံသဋ္ဌံ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ဌပိတံ ဟောတိ၊ ယထာဝတ္ထုကံ ပါစိတ္တိယမေဝ.

၂၅၆. အနာပတ္တိ ယာဝကာလိကန္တိအာဒိမှိ ဝိကာလဘောဇနသိက္ခာပဒေ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ ခါဒနီယဘောဇနီယံ ယာဝ မဇ္ဈန္တိကသင်္ခါတော ကာလော၊ တာဝ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗတော ယာဝကာလိကံ. သဒ္ဓိံ အနုလောမပါနေဟိ အဋ္ဌဝိဓံ ပါနံ ယာဝ ရတ္တိယာ ပစ္ဆိမယာမသင်္ခါတော ယာမော၊ တာဝ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗတော ယာမော ကာလော အဿာတိ ယာမကာလိကံ. သပ္ပိအာဒိ ပဉ္စဝိဓံ ဘေသဇ္ဇံ သတ္တာဟံ နိဓေတဗ္ဗတော သတ္တာဟော ကာလော အဿာတိ သတ္တာဟကာလိကံ. ဌပေတွာ ဥဒကံ အဝသေသံ သဗ္ဗမ္ပိ ယာဝဇီဝံ ပရိဟရိတွာ သတိ ပစ္စယေ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗတော ယာဝဇီဝကန္တိ ဝုစ္စတိ.

တတ္ထ အရုဏောဒယေဝ ပဋိဂ္ဂဟိတံ ယာဝကာလိကံ သတက္ခတ္တုမ္ပိ နိဒဟိတွာ ယာဝကာလော နာတိက္ကမတိ တာဝ၊ ယာမကာလိကံ ဧကံ အဟောရတ္တံ၊ သတ္တာဟကာလိကံ သတ္တရတ္တံ၊ ဣတရံ သတိ ပစ္စယေ၊ ယာဝဇီဝမ္ပိ ပရိဘုဉ္ဇန္တဿ အနာပတ္တိ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ. အဋ္ဌကထာသု ပန ဣမသ္မိံ ဌာနေ ပါနကထာ ကပ္ပိယာနုလောမကထာ ‘‘ကပ္ပတိ နု ခေါ ယာဝကာလိကေန ယာမကာလိက’’န္တိအာဒိကထာ စ ကပ္ပိယဘူမိကထာ စ ဝိတ္ထာရိတာ၊ တံ မယံ အာဂတဋ္ဌာနေယေဝ ကထယိဿာမ.

ဧဠကလောမသမုဋ္ဌာနံ – ကာယတော စ ကာယစိတ္တတော စ သမုဋ္ဌာတိ၊ ကိရိယံ၊ နောသညာဝိမောက္ခံ၊ အစိတ္တကံ၊ ပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇံ၊ ကာယကမ္မံ၊ တိစိတ္တံ၊ တိဝေဒနန္တိ.

သန္နိဓိကာရကသိက္ခာပဒံ အဋ္ဌမံ.

၉. ပဏီတဘောဇနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၂၅၇. နဝမသိက္ခာပဒေ – ပဏီတဘောဇနာနီတိ ဥတ္တမဘောဇနာနိ. ကဿ သမ္ပန္နံ န မနာပန္တိ သမ္ပတ္တိယုတ္တံ ကဿ န ပိယံ. သာဒုန္တိ သုရသံ.

၂၅၉. ယော ပန ဘိက္ခု ဧဝရူပါနိ ပဏီတဘောဇနာနိ အဂိလာနော အတ္တနော အတ္ထာယ ဝိညာပေတွာ ဘုဉ္ဇေယျာတိ ဧတ္ထ သုဒ္ဓါနိ သပ္ပိအာဒီနိ ဝိညာပေတွာ ဘုဉ္ဇန္တော ပါစိတ္တိယံ နာပဇ္ဇတိ၊ သေခိယေသု သူပေါဒနဝိညတ္တိဒုက္ကဋံ အာပဇ္ဇတိ၊ ဩဒနသံသဋ္ဌာနိ ပန ဝိညာပေတွာ ဘုဉ္ဇန္တော ပါစိတ္တိယံ အာပဇ္ဇတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗော၊ အယံ ကိရေတ္ထ အဓိပ္ပါယော. တေနေဝ စ ‘‘ပဏီတာနီ’’တိ အဝတွာ ‘‘ပဏီတဘောဇနာနီ’’တိ သုတ္တေ ဝုတ္တံ. ‘‘ပဏီတာနီ’’တိ ဟိ ဝုတ္တေ သပ္ပိအာဒီနံယေဝ ဂဟဏံ ဟောတိ၊ ‘‘ပဏီတဘောဇနာနီ’’တိ ဝုတ္တေ ပန ပဏီတသံသဋ္ဌာနိ သတ္တဓညနိဗ္ဗတ္တာနိ ဘောဇနာနိ ပဏီတဘောဇနာနီတိ အယမတ္ထော ပညာယတိ.

ဣဒါနိ ဝိညာပေတိ ပယောဂေ ဒုက္ကဋန္တိအာဒီသု အယံ ဝိနိစ္ဆယော – ‘‘သပ္ပိနာ ဘတ္တံ ဒေဟိ၊ သပ္ပိံ အာကိရိတွာ ဒေဟိ၊ သပ္ပိမိဿကံ ကတွာ ဒေဟိ၊ သဟသပ္ပိနာ ဒေဟိ၊ သပ္ပိဉ္စ ဘတ္တဉ္စ ဒေဟီ’’တိ ဝိညာပေန္တဿ ဝိညတ္တိယာ ဒုက္ကဋံ၊ ပဋိဂ္ဂဟဏေ ဒုက္ကဋံ၊ အဇ္ဈောဟာရေ ပါစိတ္တိယံ. ‘‘သပ္ပိဘတ္တံ ဒေဟီ’’တိ ဝုတ္တေ ပန ယသ္မာ သာလိဘတ္တံ ဝိယ သပ္ပိဘတ္တံ နာမ နတ္ထိ၊ တသ္မာ သူပေါဒနဝိညတ္တိဒုက္ကဋမေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

သစေ ပန ‘‘သပ္ပိနာ ဘတ္တံ ဒေဟီ’’တိ ဝုတ္တေ ဘတ္တံ ဒတွာ ‘‘သပ္ပိံ ကတွာ ဘုဉ္ဇာ’’တိ နဝနီတံ ဝါ ခီရံ ဝါ ဒဓိံ ဝါ ဒေတိ၊ မူလံ ဝါ ပန ဒေတိ၊ ‘‘ဣမိနာ သပ္ပိံ ဂဟေတွာ ဘုဉ္ဇာ’’တိ ယထာဝတ္ထုကမေဝ. ‘‘ဂေါသပ္ပိနာ ဘတ္တံ ဒေဟီ’’တိ ဝုတ္တေ ပန ဂေါသပ္ပိနာ ဝါ ဒေတု၊ ဂေါသပ္ပိမှိ အသတိ၊ ပုရိမနယေနေဝ ဂေါနဝနီတာဒီနိ ဝါ ဂါဝိံယေဝ ဝါ ဒေတု ‘‘ဣတော သပ္ပိနာ ဘုဉ္ဇာ’’တိ ယထာဝတ္ထုကမေဝ. သစေ ပန ဂေါသပ္ပိနာ ယာစိတော အဇိယာ သပ္ပိအာဒီဟိ ဒေတိ၊ ဝိသင်္ကေတံ. ဧဝဉှိ သတိ အညံ ယာစိတေန အညံ ဒိန္နံ နာမ ဟောတိ၊ တသ္မာ အနာပတ္တိ. ဧသ နယော အဇိယာ သပ္ပိနာ ဒေဟီတိ အာဒီသုပိ.

‘‘ကပ္ပိယသပ္ပိနာ ဒေဟီ’’တိ ဝုတ္တေ အကပ္ပိယသပ္ပိနာ ဒေတိ၊ ဝိသင်္ကေတမေဝ. ‘‘အကပ္ပိယသပ္ပိနာတိ ဝုတ္တေ အကပ္ပိယသပ္ပိနာ ဒေတိ၊ ပဋိဂ္ဂဟဏေပိ ပရိဘောဂေပိ ဒုက္ကဋမေဝ. အကပ္ပိယသပ္ပိမှိ အသတိ ပုရိမနယေနေဝ အကပ္ပိယနဝနီတာဒီနိ ဒေတိ ‘‘သပ္ပိံ ကတွာ ဘုဉ္ဇာ’’တိ အကပ္ပိယသပ္ပိနာဝ ဒိန္နံ ဟောတိ. ‘‘အကပ္ပိယသပ္ပိနာ’’တိ ဝုတ္တေ ကပ္ပိယေန ဒေတိ၊ ဝိသင်္ကေတံ. ‘‘သပ္ပိနာ’’တိ ဝုတ္တေ သေသေသု နဝနီတာဒီသု အညတရေန ဒေတိ၊ ဝိသင်္ကေတမေဝ. ဧသ နယော နဝနီတေန ဒေဟီတိအာဒီသုပိ. ယေန ယေန ဟိ ဝိညတ္တိ ဟောတိ၊ တသ္မိံ ဝါ တဿ မူလေ ဝါ လဒ္ဓေ၊ တံ တံ လဒ္ဓမေဝ ဟောတိ.

သစေ ပန အညံ ပါဠိယာ အာဂတံ ဝါ အနာဂတံ ဝါ ဒေန္တိ၊ ဝိသင်္ကေတံ. ပါဠိယံ အာဂတနဝနီတာဒီနိ ဌပေတွာ အညေဟိ နဝနီတာဒီဟိ ဝိညာပေန္တဿ ဒုက္ကဋံ. ယထာ စ ‘‘သပ္ပိဘတ္တံ ဒေဟီ’’တိ ဝုတ္တေ သာလိဘတ္တဿ ဝိယ သပ္ပိဘတ္တဿ အဘာဝါ သူပေါဒနဝိညတ္တိဒုက္ကဋမေဝ ဟောတီတိ ဝုတ္တံ. ဧဝံ နဝနီတဘတ္တံ ဒေဟီတိအာဒီသုပိ. ပဋိပါဋိယာ ဧကမေကံ ဝိတ္ထာရေတွာ ဝုစ္စမာနေပိ ဟိ အယမေဝတ္ထော ဝတ္တဗ္ဗော သိယာ၊ သော စ သင်္ခေပေနပိ သက္ကာ ဉာတုံ၊ ကိံ တတ္ထ ဝိတ္ထာရေန? တေန ဝုတ္တံ – ‘‘ဧသ နယော နဝနီတေန ဒေဟီတိအာဒီသုပီ’’တိ.

သစေ ပန သဗ္ဗေဟိပိ သပ္ပိအာဒီဟိ ဧကဋ္ဌာနေ ဝါ နာနာဋ္ဌာနေ ဝါ ဝိညာပေတွာ ပဋိလဒ္ဓံ ဧကဘာဇနေ အာကိရိတွာ ဧကရသံ ကတွာ တတော ကုသဂ္ဂေနာပိ ဇိဝှဂ္ဂေ ဗိန္ဒုံ ဌပေတွာ အဇ္ဈောဟရတိ၊ နဝ ပါစိတ္တိယာနိ အာပဇ္ဇတိ. ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ ပရိဝါရေ –

‘‘ကာယိကာနိ န ဝါစသိကာနိ၊

သဗ္ဗာနိ နာနာဝတ္ထုကာနိ၊

အပုဗ္ဗံ အစရိမံ အာပဇ္ဇေယျ ဧကတော၊

ပဉှာမေသာ ကုသလေဟိ စိန္တိတာ’’တိ. (ပရိ. ၄၈၁)၊

၂၆၁. အဂိလာနော ဂိလာနသညီတိ ဧတ္ထ သစေ ဂိလာနသညီပိ ဟုတွာ ဘေသဇ္ဇတ္ထာယ ပဉ္စ ဘေသဇ္ဇာနိ ဝိညာပေတိ၊ မဟာနာမသိက္ခာပဒေန ကာရေတဗ္ဗော. နဝ ပဏီတဘောဇနာနိ ဝိညာပေန္တော ပန ဣမိနာ သိက္ခာပဒေန ကာရေတဗ္ဗော. ဘိက္ခုနီနံ ပန ဧတာနိ ပါဋိဒေသနီယဝတ္ထူနိ ဟောန္တိ၊ သူပေါဒနဝိညတ္တိယံ ဥဘယေသမ္ပိ သေခပဏ္ဏတ္တိဒုက္ကဋမေဝ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ.

စတုသမုဋ္ဌာနံ – ကာယတော ကာယဝါစတော ကာယစိတ္တတော ကာယဝါစာစိတ္တတော စ သမုဋ္ဌာတိ၊

ကိရိယံ၊ နောသညာဝိမောက္ခံ၊ အစိတ္တကံ၊ ပဏ္ဏတိဝဇ္ဇံ၊ ကာယကမ္မံ၊ ဝစီကမ္မံ၊ တိစိတ္တံ၊ တိဝေဒနန္တိ.

ပဏီတဘောဇနသိက္ခာပဒံ နဝမံ.

၁၀. ဒန္တပေါနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၂၆၃. ဒသမသိက္ခာပဒေ – စတူသု ပစ္စယေသု အန္တမသော ဒန္တကဋ္ဌမ္ပိ သဗ္ဗံ ပံသုကူလမေဝ အဿာတိ သဗ္ဗပံသုကူလိကော. သော ကိရ သုသာနေ ဆဍ္ဍိတဘာဇနမေဝ ပတ္တံ ကတွာ တတ္ထ ဆဍ္ဍိတစောဠကေဟေဝ စီဝရံ ကတွာ တတ္ထ ဆဍ္ဍိတမဉ္စပီဌကာနိယေဝ ဂဟေတွာ ပရိဘုဉ္ဇတိ. အယျဝေါသာဋိတကာနီတိ ဧတ္ထ အယျာ ဝုစ္စန္တိ ကာလင်္ကတာ ပိတိပိတာမဟာ. ဝေါသာဋိတကာနိ ဝုစ္စန္တိ တေသံ အတ္ထာယ သုသာနာဒီသု ဆဍ္ဍိတကာနိ ခါဒနီယဘောဇနီယာနိ၊ မနုဿာ ကိရ ကာလင်္ကတေ ဉာတကေ ဥဒ္ဒိဿ ယံ တေသံ သဇီဝကာလေ ပိယံ ဟောတိ၊ တံ ဧတေသု သုသာနာဒီသု ပိဏ္ဍံ ပိဏ္ဍံ ကတွာ ‘‘ဉာတကာ နော ပရိဘုဉ္ဇန္တူတိ ဌပေန္တိ. သော ဘိက္ခု တံ ဂဟေတွာ ဘုဉ္ဇတိ၊ အညံ ပဏီတမ္ပိ ဒိယျမာနံ န ဣစ္ဆတိ. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘သုသာနေပိ ရုက္ခမူလေပိ ဥမ္မာရေပိ အယျဝေါသာဋိတကာနိ သာမံ ဂဟေတွာ ပရိဘုဉ္ဇတီ’’တိ. ထေရောတိ ထိရော ဃနဗဒ္ဓေါ. ဝဌရောတိ ထူလော၊ ထူလော စ ဃနသရီရော စာယံ ဘိက္ခူတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. မနုဿမံသံ မညေ ခါဒတီတိ မနုဿမံသံ ခါဒတီတိ နံ သလ္လက္ခေမ၊ မနုဿမံသံ ခါဒန္တာ ဟိ ဤဒိသာ ဘဝန္တီတိ အယံ တေသံ အဓိပ္ပါယော.

၂၆၄. ဥဒကဒန္တပေါနေ ကုက္ကုစ္စာယန္တီတိ ဧတ္ထ တေ ဘိက္ခူ ‘‘အဒိန္နံ မုခဒွါရံ အာဟာရံ အာဟရေယျာ’’တိ ပဒဿ သမ္မာ အတ္ထံ အသလ္လက္ခေတွာ ကုက္ကုစ္စာယိသုံ၊ ဘဂဝါ ပန ယထာဥပ္ပန္နဿ ဝတ္ထုဿ ဝသေန ပိတာ ဝိယ ဒါရကေ တေ ဘိက္ခူ သညာပေန္တော အနုပညတ္တိံ ဌပေသိ.

၂၆၅. အဒိန္နန္တိ ကာယေန ဝါ ကာယပဋိဗဒ္ဓေန ဝါ ဂဏှန္တဿ ကာယကာယပဋိဗဒ္ဓနိဿဂ္ဂိယာနံ အညတရဝသေန န ဒိန္နံ. ဧတဒေဝ ဟိ သန္ဓာယ ပဒဘာဇနေ ‘‘အဒိန္နံ နာမ အပ္ပဋိဂ္ဂဟိတကံ ဝုစ္စတီ’’တိ ဝုတ္တံ. ဒုတိယပါရာဇိကေ ပန ‘‘အဒိန္နံ နာမ ပရပရိဂ္ဂဟိတကံ ဝုစ္စတီ’’တိ ဝုတ္တံ. ဒိန္နန္တိ ဣဒံ ပန တဿေဝ အဒိန္နဿ ပဋိပက္ခဝသေန လက္ခဏဒဿနတ္ထံ ဥဒ္ဓဋံ. နိဒ္ဒေသေ စဿ ‘‘ကာယေန ဝါ ကာယပဋိဗဒ္ဓေန ဝါ နိဿဂ္ဂိယေန ဝါ ဒေန္တေ’’တိ ဧဝံ အညသ္မိံ ဒဒမာနေ ‘‘ဟတ္ထပါသေ ဌိတော ကာယေန ဝါ ကာယပဋိဗဒ္ဓေန ဝါ ပဋိဂ္ဂဏှာတီတိ တံ ဧဝံ ဒိယျမာနံ အန္တမသော ရထရေဏုမ္ပိ သစေ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တလက္ခဏေ ဟတ္ထပါသေ ဌိတော ကာယေန ဝါ ကာယပဋိဗဒ္ဓေန ဝါ ပဋိဂ္ဂဏှာတိ၊ ဧတံ ဧဝံ ပဋိဂ္ဂဟိတံ ဒိန္နံ နာမ ဝုစ္စတိ. န ‘‘ဣဒံ ဂဏှ၊ ဣဒံ တဝ ဟောတူ’’တိအာဒိဝစနေန နိဿဋ္ဌံ.

တတ္ထ ကာယေနာတိ ဟတ္ထာဒီသု ယေန ကေနစိ သရီရာဝယဝေန၊ အန္တမသော ပါဒင်္ဂုလိယာပိ ဒိယျမာနံ ကာယေန ဒိန္နံ နာမ ဟောတိ၊ ပဋိဂ္ဂဟဏေပိ ဧသေဝ နယော. ယေန ကေနစိ ဟိ သရီရာဝယဝေန ဂဟိတံ ကာယေန ဂဟိတမေဝ ဟောတိ. သစေပိ နတ္ထုကရဏိယာ ဒိယျမာနံ နာသာပုဋေန အကလ္လကော ဝါ မုခေန ပဋိဂ္ဂဏှာတိ. အာဘောဂမတ္တမေဝ ဟိ ဧတ္ထ ပမာဏန္တိ အယံ နယော မဟာပစ္စရိယံ ဝုတ္တော. ကာယပဋိဗဒ္ဓေနာတိ ကဋစ္ဆုအာဒီသု ယေန ကေနစိ ဥပကရဏေန ဒိန္နံ ကာယပဋိဗဒ္ဓေန ဒိန္နံ နာမ ဟောတိ. ပဋိဂ္ဂဟဏေပိ ဧသေဝ နယော. ယေန ကေနစိ သရီရပဋိဗဒ္ဓေန ပတ္တထာလကာဒိနာ ဂဟိတံ ကာယပဋိဗဒ္ဓေန ဂဟိတမေဝ ဟောတိ. နိဿဂ္ဂိယေနာတိ ကာယတော စ ကာယပဋိဗဒ္ဓတော စ မောစေတွာ ဟတ္ထပါသေ ဌိတဿ ကာယေန ဝါ ကာယပဋိဗဒ္ဓေန ဝါ ပါတိယမာနမ္ပိ နိဿဂ္ဂိယေန ပယောဂေန ဒိန္နံ နာမ ဟောတိ. အယံ တာဝ ပါဠိဝဏ္ဏနာ.

အယံ ပနေတ္ထ ပါဠိမုတ္တကဝိနိစ္ဆယော – ပဉ္စင်္ဂေဟိ ပဋိဂ္ဂဟဏံ ရုဟတိ – ထာမမဇ္ဈိမဿ ပုရိသဿ ဥစ္စာရဏမတ္တံ ဟောတိ၊ ဟတ္ထပါသော ပညာယတိ၊ အဘိဟာရော ပညာယတိ၊ ဒေဝေါ ဝါ မနုဿော ဝါ တိရစ္ဆာနဂတော ဝါ ကာယေန ဝါ ကာယပဋိဗဒ္ဓေန ဝါ နိဿဂ္ဂိယေန ဝါ ဒေတိ၊ တံ စေ ဘိက္ခု ကာယေန ဝါ ကာယပဋိဗဒ္ဓေန ဝါ ပဋိဂ္ဂဏှာတိ. ဧဝံ ပဉ္စဟင်္ဂေဟိ ပဋိဂ္ဂဟဏံ ရုဟတိ.

တတ္ထ ဌိတနိသိန္နနိပန္နာနံ ပဝါရဏသိက္ခာပဒေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဟတ္ထပါသော ဝေဒိတဗ္ဗော. သစေ ပန ဒါယကပဋိဂ္ဂါဟကေသု ဧကော အာကာသေ ဟောတိ၊ ဧကော ဘူမိယံ၊ ဘူမဋ္ဌဿ စ သီသေန အာကာသဋ္ဌဿ စ ဌပေတွာ ဒါတုံ ဝါ ဂဟေတုံ ဝါ ပသာရိတဟတ္ထံ၊ ယံ အာသန္နတရံ အင်္ဂံ၊ တဿ ဩရိမန္တေန ဟတ္ထပါသပ္ပမာဏံ ပရိစ္ဆိန္ဒိတဗ္ဗံ. သစေပိ ဧကော ကူပေ ဟောတိ၊ ဧကော ကူပတဋေ၊ ဧကော ဝါ ပန ရုက္ခေ၊ ဧကော ပထဝိယံ၊ ဝုတ္တနယေနေဝ ဟတ္ထပါသပ္ပမာဏံ ပရိစ္ဆိန္ဒိတဗ္ဗံ. ဧဝရူပေ ဟတ္ထပါသေ ဌတွာ သစေပိ ပက္ခီ မုခတုဏ္ဍကေန ဝါ ဟတ္ထီ ဝါ သောဏ္ဍာယ ဂဟေတွာ ပုပ္ဖံ ဝါ ဖလံ ဝါ ဒေတိ၊ ပဋိဂ္ဂဟဏံ ရုဟတိ. သစေ ပန အဒ္ဓဋ္ဌမရတနဿာပိ ဟတ္ထိနော ခန္ဓေ နိသိန္နော၊ တေန သောဏ္ဍာယ ဒိယျမာနံ ဂဏှာတိ၊ ဝဋ္ဋတိယေဝ.

ဧကော ဗဟူနိ ဘတ္တဗျဉ္ဇနဘာဇနာနိ သီသေ ကတွာ ဘိက္ခုဿ သန္တိကံ အာဂန္တွာ ဌိတကောဝ ဂဏှထာတိ ဝဒတိ၊ န တာဝ အဘိဟာရော ပညာယတိ၊ တသ္မာ န ဂဟေတဗ္ဗံ. သစေ ပန ဤသကမ္ပိ ဩနမတိ၊ ဘိက္ခုနာ ဟတ္ထံ ပသာရေတွာ ဟေဋ္ဌိမဘာဇနံ ဧကဒေသေနာပိ သမ္ပဋိစ္ဆိတဗ္ဗံ. ဧတ္တာဝတာ သဗ္ဗဘာဇနာနိ ပဋိဂ္ဂဟိတာနိ ဟောန္တိ၊ တတော ပဋ္ဌာယ ဩရောပေတွာ ဝါ ဥဂ္ဃါဋေတွာ ဝါ ယံ ဣစ္ဆတိ၊ တံ ဂဟေတွာ ဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ. သဘတ္တပစ္ဆိအာဒိမှိ ပန ဧကဘာဇနေ ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထိ၊ ကာဇေန ဘတ္တံ ဟရန္တောပိ သစေ ကာဇံ ဩနာမေတွာ ဒေတိ၊ ဝဋ္ဋတိ. တိံသဟတ္ထော ဝေဏု ဟောတိ၊ ဧကသ္မိံ အန္တေ ဂုဠကုမ္ဘော ဗဒ္ဓေါ၊ ဧကသ္မိံ သပ္ပိကုမ္ဘော၊ တဉ္စေ ပဋိဂ္ဂဏှာတိ၊ သဗ္ဗံ ပဋိဂ္ဂဟိတမေဝ. ဥစ္ဆုယန္တဒေါဏိတော ပဂ္ဃရန္တမေဝ ရသံ ဂဏှထာတိ ဝဒတိ၊ အဘိဟာရော န ပညာယတီတိ န ဂဟေတဗ္ဗော. သစေ ပန ကသဋံ ဆဍ္ဍေတွာ ဟတ္ထေန ဥဿိဉ္စိတွာ ဥဿိဉ္စိတွာ ဒေတိ၊ ဝဋ္ဋတိ.

ဗဟူ ပတ္တာ မဉ္စေ ဝါ ပီဌေ ဝါ ကဋသာရကေ ဝါ ဒေါဏိယံ ဝါ ဖလကေ ဝါ ဌပိတာ ဟောန္တိ၊ ယတ္ထ ဌိတဿ ဒါယကော ဟတ္ထပါသေ ဟောတိ၊ တတ္ထ ဌတွာ ပဋိဂ္ဂဟဏသညာယ မဉ္စာဒီနိ အင်္ဂုလိယာပိ ဖုသိတွာ ဌိတေန ဝါ နိသိန္နေန ဝါ နိပန္နေန ဝါ ယံ တေသု ပတ္တေသု ဒိယျတိ၊ တံ သဗ္ဗံ ပဋိဂ္ဂဟိတံ ဟောတိ. သစေပိ ပဋိဂ္ဂဟေဿာမီတိ မဉ္စာဒီနိ အာရုဟိတွာ နိသီဒတိ၊ ဝဋ္ဋတိယေဝ. သစေ ပန မဉ္စာဒီနိ ဟတ္ထေန ဂဟေတွာ မဉ္စေ နိသီဒတိ၊ ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထိ.

ပထဝိယံ ပန သစေပိ ကုစ္ဆိယာ ကုစ္ဆိံ အာဟစ္စ ဌိတာ ဟောန္တိ၊ ယံ ယံ အင်္ဂုလိယာ ဝါ သူစိယာ ဝါ ဖုသိတွာ နိသိန္နော ဟောတိ၊ တတ္ထ တတ္ထ ဒိယျမာနမေဝ ပဋိဂ္ဂဟိတံ ဟောတိ. ‘‘ယတ္ထ ကတ္ထစိ မဟာကဋသာရဟတ္ထတ္ထရဏာဒီသု ဌပိတပတ္တေ ပဋိဂ္ဂဟဏံ န ရုဟတီ’’တိ ဝုတ္တံ၊ တံ ဟတ္ထပါသာတိက္ကမံ သန္ဓာယ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဟတ္ထပါသေ ပန သတိ ယတ္ထ ကတ္ထစိ ဝဋ္ဋတိ အညတြ တတ္ထဇာတကာ.

တတ္ထဇာတကေ ပန ပဒုမိနိပဏ္ဏေ ဝါ ကိံသုကပဏ္ဏာဒိမှိ ဝါ န ဝဋ္ဋတိ. န ဟိ တံ ကာယပဋိဗဒ္ဓသင်္ချံ ဂစ္ဆတိ. ယထာ စ တတ္ထဇာတကေ၊ ဧဝံ ခါဏုကေ ဗန္ဓိတွာ ဌပိတမဉ္စာဒိမှိ အသံဟာရိမေ ဖလကေ ဝါ ပါသာဏေ ဝါ န ရုဟတိယေဝ၊ တေပိ ဟိ တတ္ထဇာတကသင်္ခေပုပဂါ ဟောန္တိ. ဘူမိယံ အတ္ထတေသု သုခုမေသု တိန္တိဏိကာဒိပဏ္ဏေသုပိ ပဋိဂ္ဂဟဏံ န ရုဟတိ၊ န ဟိ တာနိ သန္ဓာရေတုံ သမတ္ထာနီတိ. မဟန္တေသု ပန ပဒုမိနိပဏ္ဏာဒီသု ရုဟတိ. သစေ ဟတ္ထပါသံ အတိက္ကမ္မ ဌိတော ဒီဃဒဏ္ဍကေန ဥဠုင်္ကေန ဒေတိ၊ အာဂန္တွာ ဒေဟီတိ ဝတ္တဗ္ဗော. ဝစနံ အသုတွာ ဝါ အနာဒိယိတွာ ဝါ ပတ္တေ အာကိရတိယေဝ၊ ပုန ပဋိဂ္ဂဟေတဗ္ဗံ. ဒူရေ ဌတွာ ဘတ္တပိဏ္ဍံ ခိပန္တေပိ ဧသေဝ နယော.

သစေ ပတ္တတ္ထဝိကတော နီဟရိယမာနေ ပတ္တေ ရဇနစုဏ္ဏာနိ ဟောန္တိ၊ သတိ ဥဒကေ ဓောဝိတဗ္ဗော၊ အသတိ ရဇနစုဏ္ဏံ ပုစ္ဆိတွာ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ဝါ ပိဏ္ဍာယ စရိတဗ္ဗံ. သစေ ပိဏ္ဍာယ စရန္တဿ ရဇံ ပတတိ၊ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ဘိက္ခာ ဂဏှိတဗ္ဗာ. အပ္ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ဂဏှတော ဝိနယဒုက္ကဋံ. တံ ပန ပုန ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ဘုဉ္ဇတော အနာပတ္တိ. သစေ ပန ‘‘ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ဒေထာ’’တိ ဝုတ္တေ ဝစနံ အသုတွာ ဝါ အနာဒိယိတွာ ဝါ ဘိက္ခံ ဒေန္တိယေဝ၊ ဝိနယဒုက္ကဋံ နတ္ထိ၊ ပုန ပဋိဂ္ဂဟေတွာ အညာ ဘိက္ခာ ဂဟေတဗ္ဗာ.