၂. အတ္ထင်္ဂတသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၁၅၃. ဒုတိယသိက္ခာပဒေ – ပရိယာယေနာတိ ဝါရေန၊ ပဋိပါဋိယာတိ အတ္ထော. အဓိစေတသောတိ အဓိစိတ္တဝတော၊ သဗ္ဗစိတ္တာနံ အဓိကေန အရဟတ္တဖလစိတ္တေန သမန္နာဂတဿာတိ အတ္ထော. အပ္ပမဇ္ဇတောတိ နပ္ပမဇ္ဇတော၊ အပ္ပမာဒေန ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ သာတစ္စကိရိယာယ သမန္နာဂတဿာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. မုနိနောတိ ‘‘ယော မုနာတိ ဥဘော လောကေ၊ မုနိ တေန ပဝုစ္စတီ’’တိ (ဓ. ပ. ၂၆၉) ဧဝံ ဥဘယလောကမုနနေန ဝါ၊ မောနံ ဝုစ္စတိ ဉာဏံ၊ တေန ဉာဏေန သမန္နာဂတတ္တာ ဝါ ခီဏာသဝေါ မုနိ နာမ ဝုစ္စတိ၊ တဿ မုနိနော. မောနပထေသု သိက္ခတောတိ အရဟတ္တဉာဏသင်္ခါတဿ မောနဿ ပထေသု သတ္တတိံသဗောဓိပက္ခိယဓမ္မေသု တီသု ဝါ သိက္ခာသု သိက္ခတော. ဣဒဉ္စ ပုဗ္ဗဘာဂပဋိပဒံ ဂဟေတွာ ဝုတ္တံ၊ တသ္မာ ဧဝံ ပုဗ္ဗဘာဂေ သိက္ခတော ဣမာယ သိက္ခာယ မုနိဘာဝံ ပတ္တဿ မုနိနောတိ ဧဝမေတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. သောကာ န ဘဝန္တိ တာဒိနောတိ တာဒိသဿ ခီဏာသဝမုနိနော အဗ္ဘန္တရေ ဣဋ္ဌဝိယောဂါဒိဝတ္ထုကာ သောကာ န သန္တိ. အထ ဝါ တာဒိနောတိ တာဒိလက္ခဏသမန္နာဂတဿ ဧဝရူပဿ မုနိနော သောကာ န ဘဝန္တီတိ အယမေတ္ထ အတ္ထော. ဥပသန္တဿာတိ ရာဂါဒီနံ ဥပသမေန ဥပသန္တဿ. သဒါ သတီမတောတိ သတိဝေပုလ္လပ္ပတ္တတ္တာ နိစ္စကာလံ သတိယာ အဝိရဟိတဿ. အာကာသေ အန္တလိက္ခေတိ အန္တလိက္ခသင်္ခါတေ အာကာသေ၊ န ကသိဏုဂ္ဃါဋိမေ၊ န ပန ရူပပရိစ္ဆေဒေ. စင်္ကမတိပိ တိဋ္ဌတိပီတိ တာသံ ဘိက္ခုနီနံ ကထံ သုတွာ ‘‘ဣမာ ဘိက္ခုနိယော မံ ‘ဧတ္တကမေဝ အယံ ဇာနာတီ’တိ အဝမညန္တိ၊ ဟန္ဒ ဒါနိ ဧတာသံ အတ္တနော အာနုဘာဝံ ဒဿေမီ’’တိ ဓမ္မဗဟုမာနံ ဥပ္ပါဒေတွာ အဘိညာပါဒကံ စတုတ္ထဇ္ဈာနံ သမာပဇ္ဇိတွာ ဝုဋ္ဌာယ ဧဝရူပံ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယံ ဒဿေသိ – ‘‘အာကာသေ အန္တလိက္ခေ စင်္ကမတိပိ။ပေ။ အန္တရဓာယတိပီ’’တိ. တတ္ထ အန္တရဓာယတိပီတိ အန္တရဓာယတိပိ အဒဿနမ္ပိ ဂစ္ဆတီတိ အတ္ထော. တဉ္စေဝ ဥဒါနံ ဘဏတိ အညဉ္စ ဗဟုံ ဗုဒ္ဓဝစနန္တိ ထေရော ကိရ အတ္တနော ဘာတုထေရဿ သန္တိကေ –

‘‘ပဒုမံ ယထာ ကောကနုဒံ သုဂန္ဓံ၊

ပါတော သိယာ ဖုလ္လမဝီတဂန္ဓံ၊

အင်္ဂီရသံ ပဿ ဝိရောစမာနံ၊

တပန္တမာဒိစ္စမိဝန္တလိက္ခေ’’တိ. (သံ. နိ. ၁.၁၂၃)၊

ဣမံ ဂါထံ ဥဒ္ဒိသာပေတွာ စတ္တာရော မာသေ သဇ္ဈာယိ. န စ ပဂုဏံ ကတ္တုမသက္ခိ. တတော နံ ထေရော ‘‘အဘဗ္ဗော တွံ ဣမသ္မိံ သာသနေ’’တိ ဝိဟာရာ နိက္ကဍ္ဎာပေသိ၊ သော ရောဒမာနော ဒွါရကောဋ္ဌကေ အဋ္ဌာသိ. အထ ဘဂဝါ ဗုဒ္ဓစက္ခုနာ ဝေနေယျသတ္တေ ဩလောကေန္တော တံ ဒိသွာ ဝိဟာရစာရိကံ စရမာနော ဝိယ တဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ ‘‘စူဠပန္ထက၊ ကသ္မာ ရောဒသီ’’တိ အာဟ. သော တမတ္ထံ အာရောစေသိ. အထဿ ဘဂဝါ သုဒ္ဓံ ပိလောတိကခဏ္ဍံ ဒတွာ ‘‘ဣဒံ ‘ရဇောဟရဏံ ရဇောဟရဏ’န္တိ ပရိမဇ္ဇာဟီ’’တိ အာဟ. သော ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ အတ္တနော နိဝါသဋ္ဌာနေ နိသီဒိတွာ တဿ ဧကမန္တံ ပရိမဇ္ဇိ၊ ပရိမဇ္ဇိတဋ္ဌာနံ ကာဠကမဟောသိ. သော ‘‘ဧဝံ ပရိသုဒ္ဓမ္ပိ နာမ ဝတ္ထံ ဣမံ အတ္တဘာဝံ နိဿာယ ကာဠကံ ဇာတ’’န္တိ သံဝေဂံ ပဋိလဘိတွာ ဝိပဿနံ အာရဘိ. အထဿ ဘဂဝါ အာရဒ္ဓဝီရိယဘာဝံ ဉတွာ ‘‘အဓိစေတသော’’တိ ဣမံ ဩဘာသဂါထံ အဘာသိ. ထေရော ဂါထာပရိယောသာနေ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တသ္မာ ထေရော ပကတိယာဝ ဣမံ ဂါထံ မမာယတိ၊ သော တံ ဣမိဿာ ဂါထာယ မမာယနဘာဝံ ဇာနာပေတုံ တံယေဝ ဘဏတိ. အညဉ္စ အန္တရန္တရာ အာဟရိတွာ ဗဟုံ ဗုဒ္ဓဝစနံ. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘တဉ္စေဝ ဥဒါနံ ဘဏတိ၊ အညဉ္စ ဗဟုံ ဗုဒ္ဓဝစန’’န္တိ.

၁၅၆. ဧကတော ဥပသမ္ပန္နာယာတိ ဘိက္ခုနိသံဃေ ဥပသမ္ပန္နာယ၊ ဘိက္ခုသံဃေ ပန ဥပသမ္ပန္နံ ဩဝဒန္တဿ ပါစိတ္တိယံ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ. ဣဒမ္ပိ စ ပဒသောဓမ္မသမုဋ္ဌာနမေဝ.

အတ္ထင်္ဂတသိက္ခာပဒံ ဒုတိယံ.