၁၀. ပထဝီခဏနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၈၆. ဒသမသိက္ခာပဒေ – ဇာတာ စ ပထဝီ အဇာတာ စ ပထဝီတိ ဣမေဟိ ပဒေဟိ ဇာတပထဝိဉ္စ အဇာတပထဝိဉ္စ ဒဿေတိ. အပ္ပပါသာဏာဒီသု အပ္ပါ ပါသာဏာ ဧတ္ထာတိ အပ္ပပါသာဏာတိ ဧဝမတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တတ္ထ မုဋ္ဌိပ္ပမာဏတော ဥပရိ ပါသာဏာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ မုဋ္ဌိပ္ပမာဏာ သက္ခရာ. ကထလာတိ ကပါလခဏ္ဍာနိ. မရုမ္ဗာတိ ကဋသက္ခရာ. ဝါလိကာတိ ဝါလုကာယေဝ. ယေဘုယျေန ပံသုကာတိ တီသု ကောဋ္ဌာသေသု ဒွေ ကောဋ္ဌာသာ ပံသု၊ ဧကော ပါသာဏာဒီသု အညတရော. အဒဍ္ဎာပီတိ ဥဒ္ဓနပတ္တပစနကုမ္ဘကာရာဝါပါဒိဝသေန တထာ တထာ အဒဍ္ဎာ. သာ ပန ဝိသုံ နတ္ထိ၊ သုဒ္ဓပံသုအာဒီသု အညတရာဝ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ယေဘုယျေနသက္ခရာတိ ဗဟုတရာ သက္ခရာ. ဟတ္ထိကုစ္ဆိယံ ကိရ ဧကပစ္ဆိပူရံ အာဟရာပေတွာ ဒေါဏိယံ ဓောဝိတွာ ပထဝိယာ ယေဘုယျေန သက္ခရဘာဝံ ဉတွာ သယံ ဘိက္ခူ ပေါက္ခရဏိံ ခဏိံသု. ယာနိ ပန မဇ္ဈေ ‘‘အပ္ပပံသု အပ္ပမတ္တိကာ’’တိ ဒွေ ပဒါနိ၊ တာနိ ယေဘုယျေနပါသာဏာဒိပဉ္စကမေဝ ပဝိသန္တိ တေသံယေဝ ဟိ ဒွိန္နံ ပဘေဒဒဿနမေတံ. သယံ ခဏတိ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿာတိ ဧတ္ထ ပဟာရေ ပဟာရေ ပါစိတ္တိယံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. သကိံ အာဏတ္တော ဗဟုကမ္ပိ ခဏတီတိ သစေပိ သကလဒိဝသံ ခဏတိ၊ အာဏာပကဿ ဧကံယေဝ ပါစိတ္တိယံ. သစေ ပန ကုသိတော ဟောတိ၊ ပုနပ္ပုနံ အာဏာပေတဗ္ဗော. တံ အာဏာပေတွာ ခဏာပေန္တဿ ဝါစာယ ဝါစာယ ပါစိတ္တိယံ. အယံ တာဝ ပါဠိဝဏ္ဏနာ.

အယံ ပန ပါဠိမုတ္တကဝိနိစ္ဆယော – ‘‘ပေါက္ခရဏိံ ခဏာ’’တိ ဝဒတိ၊ ဝဋ္ဋတိ. ခတာယေဝ ဟိ ပေါက္ခရဏီ နာမ ဟောတိ၊ တသ္မာ အယံ ကပ္ပိယဝေါဟာရော. ဧသ နယော ‘‘ဝါပိံ တဠာကံ အာဝါဋံ ခဏာ’’တိအာဒီသုပိ. ‘‘ဣမံ ဩကာသံ ခဏ၊ ဣမသ္မိံ ဩကာသေ ပေါက္ခရဏိံ ခဏာ’’တိ ဝတ္တုံ ပန န ဝဋ္ဋတိ. ‘‘ကန္ဒံ ခဏ၊ မူလံ ခဏာ’’တိ အနိယာမေတွာ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတိ. ‘‘ဣမံ ဝလ္လိံ ခဏ၊ ဣမသ္မိံ ဩကာသေ ကန္ဒံ ဝါ မူလံ ဝါ ခဏာ’’တိ ဝတ္တုံ န ဝဋ္ဋတိ. ပေါက္ခရဏိံ သောဓေန္တေဟိ ယော ကုဋေဟိ ဥဿိဉ္စိတုံ သက္ကာ ဟောတိ တနုကကဒ္ဒမော၊ တံ အပနေတုံ ဝဋ္ဋတိ၊ ဗဟလံ န ဝဋ္ဋတိ. အာတပေန သုက္ခကဒ္ဒမော ဖလတိ၊ တတြ ယော ဟေဋ္ဌာ ပထဝိယာ အသမ္ဗဒ္ဓေါ၊ တမေဝ အပနေတုံ ဝဋ္ဋတိ. ဥဒကေန ဂတဋ္ဌာနေ ဥဒကပပ္ပဋကော နာမ ဟောတိ၊ ဝါတပ္ပဟာရေန စလတိ၊ တံ အပနေတုံ ဝဋ္ဋတိ.

ပေါက္ခရဏီအာဒီနံ တဋံ ဘိဇ္ဇိတွာ ဥဒကသာမန္တာ ပတတိ၊ သစေ ဩမကစာတုမာသံ ဩဝဋ္ဌံ၊ ဆိန္ဒိတုံ ဝါ ဘိန္ဒိတုံ ဝါ ဝဋ္ဋတိ၊ စာတုမာသတော ဥဒ္ဓံ န ဝဋ္ဋတိ. သစေ ပန ဥဒကေယေဝ ပတတိ၊ ဒေဝေ အတိရေကစာတုမာသံ ဩဝဋ္ဌေပိ ဥဒကေယေဝ ဥဒကဿ ပတိတတ္တာ ဝဋ္ဋတိ. ပါသာဏပိဋ္ဌိယံ သောဏ္ဍိံ ခဏန္တိ၊ သစေ တတ္ထ ပဌမမေဝ သုခုမရဇံ ပတတိ၊ တဉ္စေ ဒေဝေန ဩဝဋ္ဌံ ဟောတိ၊ စာတုမာသစ္စယေန အကပ္ပိယပထဝီသင်္ချံ ဂစ္ဆတိ. ဥဒကေ ပရိယာဒိဏ္ဏေ သောဏ္ဍိံ သောဓေန္တေဟိ တံ ဝိကောပေတုံ န ဝဋ္ဋတိ. သစေ ပဌမမေဝ ဥဒကေန ပူရတိ၊ ပစ္ဆာ ရဇံ ပတတိ၊ တံ ဝိကောပေတုံ ဝဋ္ဋတိ. တတ္ထ ဟိ ဒေဝေ ဝဿန္တေပိ ဥဒကေယေဝ ဥဒကံ ပတတီတိ. ပိဋ္ဌိပါသာဏေ သုခုမရဇံ ဟောတိ၊ ဒေဝေ ဖုသာယန္တေ အလ္လီယတိ၊ တမ္ပိ စာတုမာသစ္စယေန ဝိကောပေတုံ န ဝဋ္ဋတိ. သစေ ပန အကတပဗ္ဘာရေ ဝမ္မိကော ဥဋ္ဌိတော ဟောတိ၊ ယထာသုခံ ဝိကောပေတုံ ဝဋ္ဋတိ. သစေ အဗ္ဘောကာသေ ဥဋ္ဌဟတိ၊ ဩမကစာတုမာသံ ဩဝဋ္ဌောယေဝ ဝဋ္ဋတိ. ရုက္ခာဒီသု အာရုဠှဥပစိကာမတ္တိကာယပိ ဧသေဝ နယော. ဂဏ္ဍုပ္ပါဒဂူထမူသိကုက္ကရဂေါကဏ္ဋကာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော.

ဂေါကဏ္ဋကော နာမ ဂါဝီနံ ခုရစ္ဆိန္နကဒ္ဒမော ဝုစ္စတိ. သစေ ပန ဟေဋ္ဌိမတလေန ဘူမိသမ္ဗန္ဓော ဟောတိ၊ ဧကဒိဝသမ္ပိ န ဝဋ္ဋတိ. ကသိတဋ္ဌာနေပိ နင်္ဂလစ္ဆိန္နမတ္တိကာပိဏ္ဍံ ဂဏှန္တဿ ဧသေဝ နယော. ပုရာဏသေနာသနံ ဟောတိ အစ္ဆဒနံ ဝါ ဝိနဋ္ဌစ္ဆဒနံ ဝါ၊ အတိရေကစာတုမာသံ ဩဝဋ္ဌံ ဇာတပထဝီသင်္ချမေဝ ဂစ္ဆတိ. တတော အဝသေသံ ဆဒနိဋ္ဌကံ ဝါ ဂေါပါနသီအာဒိကံ ဥပကရဏံ ဝါ ‘‘ဣဋ္ဌကံ ဂဏှာမိ ဂေါပနသိံ ဘိတ္တိပါဒံ ပဒရတ္ထရဏံ ပါသာဏတ္ထမ္ဘံ ဂဏှာမီ’’တိ သညာယ ဂဏှိတုံ ဝဋ္ဋတိ. တေန သဒ္ဓိံ မတ္တိကာ ပတတိ၊ အနာပတ္တိ. ဘိတ္တိမတ္တိကံ ဂဏှန္တဿ ပန အာပတ္တိ. သစေ ယာ ယာ အတိန္တာ တံ တံ ဂဏှာတိ၊ အနာပတ္တိ.

အန္တောဂေဟေ မတ္တိကာပုဉ္ဇော ဟောတိ၊ တသ္မိံ ဧကဒိဝသံ ဩဝဋ္ဌေ ဂေဟံ ဆာဒေန္တိ၊ သစေ သဗ္ဗော တိန္တော စာတုမာသစ္စယေန ဇာတပထဝီယေဝ. အထဿ ဥပရိဘာဂေါယေဝ တိန္တော၊ အန္တော အတိန္တော၊ ယတ္တကံ တိန္တံ တံ ကပ္ပိယကာရကေဟိ ကပ္ပိယဝေါဟာရေန အပနာမေတွာ သေသံ ယထာသုခံ ဝဠဉ္ဇေတုံ ဝဋ္ဋတိ. ဥဒကေန တေမေတွာ ဧကာဗဒ္ဓါယေဝ ဟိ ဇာတပထဝီ ဟောတိ၊ န ဣတရာတိ.

အဗ္ဘောကာသေ မတ္တိကာပါကာရော ဟောတိ၊ အတိရေကစာတုမာသံ စေ ဩဝဋ္ဌော ဇာတပထဝီသင်္ချံ ဂစ္ဆတိ. တတ္ထ လဂ္ဂပံသုံ ပန အလ္လဟတ္ထေန ဆုပိတွာ ဂဟေတုံ ဝဋ္ဋတိ. သစေ ဣဋ္ဌကပါကာရော ဟောတိ၊ ယေဘုယျေနကထလဋ္ဌာနေ တိဋ္ဌတိ၊ ယထာသုခံ ဝိကောပေတုံ ဝဋ္ဋတိ. အဗ္ဘောကာသေ ဌိတမဏ္ဍပတ္ထမ္ဘံ ဣတော စိတော စ သဉ္စာလေတွာ ပထဝိံ ဝိကောပေန္တေန ဂဟေတုံ န ဝဋ္ဋတိ၊ ဥဇုကမေဝ ဥဒ္ဓရိတုံ ဝဋ္ဋတိ. အညမ္ပိ သုက္ခရုက္ခံ ဝါ သုက္ခခါဏုကံ ဝါ ဂဏှန္တဿ ဧသေဝ နယော. နဝကမ္မတ္ထံ ပါသာဏံ ဝါ ရုက္ခံ ဝါ ဒဏ္ဍကေဟိ ဥစ္စာလေတွာ ပဝဋ္ဋေန္တာ ဂစ္ဆန္တိ၊ တတ္ထ ပထဝီ ဘိဇ္ဇတိ၊ သစေ သုဒ္ဓစိတ္တာ ပဝဋ္ဋေန္တိ၊ အနာပတ္တိ. အထ ပန တေန အပဒေသေန ပထဝိံ ဘိန္ဒိတုကာမာယေဝ ဟောန္တိ၊ အာပတ္တိ. သာခါဒီနိ ကဍ္ဎန္တာနမ္ပိ ပထဝိယံ ဒါရူနိ ဖာလေန္တာနမ္ပိ ဧသေဝ နယော.

ပထဝိယံ အဋ္ဌိသူစိကဏ္ဋကာဒီသုပိ ယံကိဉ္စိ အာကောဋေတုံ ဝါ ပဝေသေတုံ ဝါ န ဝဋ္ဋတိ. ပဿာဝဓာရာယ ဝေဂေန ပထဝိံ ဘိန္ဒိဿာမီတိ ဧဝံ ပဿာဝမ္ပိ ကာတုံ န ဝဋ္ဋတိ၊ ကရောန္တဿ ဘိဇ္ဇတိ၊ အာပတ္တိ. ဝိသမဘူမိံ သမံ ကရိဿာမီတိ သမ္မုဉ္ဇနိယာ ဃံသိတုမ္ပိ န ဝဋ္ဋတိ၊ ဝတ္တသီသေနေဝ ဟိ သမ္မဇ္ဇိတဗ္ဗံ. ကေစိ ကတ္တရယဋ္ဌိယာ ဘူမိံ ကောဋ္ဋေန္တိ၊ ပါဒင်္ဂုဋ္ဌကေန ဝိလိခန္တိ၊ ‘‘စင်္ကမိတဋ္ဌာနံ ဒဿေဿာမာ’’တိ ပုနပ္ပုနံ ဘူမိံ ဘိန္ဒန္တာ စင်္ကမန္တိ၊ သဗ္ဗံ န ဝဋ္ဋတိ. ဝီရိယသမ္ပဂ္ဂဟတ္ထံ ပန သမဏဓမ္မံ ကရောန္တေန သုဒ္ဓစိတ္တေန စင်္ကမိတုံ ဝဋ္ဋတိ၊ ‘‘ဟတ္ထံ ဓောဝိဿာမာ’’တိ ပထဝိယံ ဃံသန္တိ၊ န ဝဋ္ဋတိ. အဃံသန္တေန ပန အလ္လဟတ္ထံ ပထဝိယံ ဌပေတွာ ရဇံ ဂဟေတုံ ဝဋ္ဋတိ. ကေစိ ကဏ္ဍုကစ္ဆုအာဒီဟိ အာဗာဓိကာ ဆိန္နတဋာဒီသု အင်္ဂပစ္စင်္ဂါနိ ဃံသန္တိ န ဝဋ္ဋတိ.

၈၇. ခဏတိ ဝါ ခဏာပေတိ ဝါတိ အန္တမသော ပါဒင်္ဂုဋ္ဌကေနပိ သမ္မဇ္ဇနီသလာကာယပိ သယံ ဝါ ခဏတိ၊ အညေန ဝါ ခဏာပေတိ. ဘိန္ဒတိ ဝါ ဘေဒါပေတိ ဝါတိ အန္တမသော ဥဒကမ္ပိ ဆဍ္ဍေန္တော သယံ ဝါ ဘိန္ဒတိ၊ အညေန ဝါ ဘိန္ဒာပေတိ. ဒဟတိ ဝါ ဒဟာပေတိ ဝါတိ အန္တမသော ပတ္တမ္ပိ ပစန္တော သယံ ဝါ ဒဟတိ၊ အညေန ဝါ ဒဟာပေတိ. ယတ္တကေသု ဌာနေသု အဂ္ဂိံ ဒေတိ ဝါ ဒါပေတိ ဝါ တတ္တကာနိ ပါစိတ္တိယာနိ. ပတ္တံ ပစန္တေနပိ ဟိ ပုဗ္ဗေ ပက္ကဋ္ဌာနေယေဝ ဟိ ပစိတဗ္ဗော. အဒဍ္ဎာယ ပထဝိယာ အဂ္ဂိံ ဌပေတုံ န ဝဋ္ဋတိ. ပတ္တပစနကပါလဿ ပန ဥပရိ အဂ္ဂိံ ဌပေတုံ ဝဋ္ဋတိ. ဒါရူနံ ဥပရိ ဌပေတိ၊ သော အဂ္ဂိ တာနိ ဒဟန္တော ဂန္တွာ ပထဝိံ ဒဟတိ၊ န ဝဋ္ဋတိ. ဣဋ္ဌကကပါလာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော.

တတြာပိ ဟိ ဣဋ္ဌကာဒီနံယေဝ ဥပရိ ဌပေတုံ ဝဋ္ဋတိ. ကသ္မာ? တေသံ အနုပါဒါနတ္တာ. န ဟိ တာနိ အဂ္ဂိဿ ဥပါဒါနသင်္ချံ ဂစ္ဆန္တိ. သုက္ခခါဏုသုက္ခရုက္ခာဒီသုပိ အဂ္ဂိံ ဒါတုံ န ဝဋ္ဋတိ. သစေ ပန ပထဝိံ အပ္ပတ္တမေဝ နိဗ္ဗာပေတွာ ဂမိဿာမီတိ ဒေတိ၊ ဝဋ္ဋတိ. ပစ္ဆာ နိဗ္ဗာပေတုံ န သက္ကောတိ၊ အဝိသယတ္တာ အနာပတ္တိ. တိဏုက္ကံ ဂဟေတွာ ဂစ္ဆန္တော ဟတ္ထေ ဍယှမာနေ ဘူမိယံ ပါတေတိ၊ အနာပတ္တိ. ပတိတဋ္ဌာနေယေဝ ဥပါဒါနံ ဒတွာ အဂ္ဂိံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီတိ မဟာပစ္စရိယံ ဝုတ္တံ. ဒဍ္ဎပထဝိယာ စ ယတ္တကံ ဌာနံ ဥသုမာယ အနုဂတံ၊ သဗ္ဗံ ဝိကောပေတုံ ဝဋ္ဋတီတိ တတ္ထေဝ ဝုတ္တံ. ယော ပန အဇာနနကော ဘိက္ခု အရဏီသဟိတေန အဂ္ဂိံ နိဗ္ဗတ္တေတွာ ဟတ္ထေန ဥက္ခိပိတွာ ‘‘ကိံ ကရောမီ’’တိ ဝဒတိ၊ ‘‘ဇာလေဟီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗော၊ ‘‘ဟတ္ထော ဍယှတီ’’တိ ဝဒတိ၊ ‘‘ယထာ န ဍယှတိ တထာ ကရောဟီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗော. ‘‘ဘူမိယံ ပါတေဟီ’’တိ ပန န ဝတ္တဗ္ဗော. သစေ ဟတ္ထေ ဍယှမာနေ ပါတေတိ ‘‘ပထဝိံ ဒဟိဿာမီ’’တိ အပါတိတတ္တာ အနာပတ္တိ. ပတိတဋ္ဌာနေ ပန အဂ္ဂိံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ကုရုန္ဒိယံ ဝုတ္တံ.

၈၈. အနာပတ္တိ ဣမံ ဇာနာတိအာဒီသု ‘‘ဣမဿ ထမ္ဘဿ အာဝါဋံ ဇာန၊ မဟာမတ္တိကံ ဇာန၊ ထုသမတ္တိကံ ဇာန၊ မဟာမတ္တိကံ ဒေဟိ၊ ထုသမတ္တိကံ ဒေဟိ၊ မတ္တိကံ အာဟရ၊ ပံသုံ အာဟရ၊ မတ္တိကာယ အတ္ထော၊ ပံသုနာ အတ္ထော၊ ဣမဿ ထမ္ဘဿ အာဝါဋံ ကပ္ပိယံ ကရောဟိ၊ ဣမံ မတ္တိကံ ကပ္ပိယံ ကရောဟိ၊ ဣမံ ပံသုံ ကပ္ပိယံ ကရောဟီ’’တိ ဧဝမတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော.

အသဉ္စိစ္စာတိ ပါသာဏရုက္ခာဒီနိ ဝါ ပဝဋ္ဋေန္တဿ ကတ္တရဒဏ္ဍေန ဝါ အာဟစ္စ အာဟစ္စ ဂစ္ဆန္တဿ ပထဝီ ဘိဇ္ဇတိ၊ သာ ‘‘တေန ဘိန္ဒိဿာမီ’’တိ ဧဝံ သဉ္စိစ္စ အဘိန္နတ္တာ အသဉ္စိစ္စ ဘိန္နာ နာမ ဟောတိ. ဣတိ အသဉ္စိစ္စ ဘိန္ဒန္တဿ အနာပတ္တိ. အသတိယာတိ အညဝိဟိတော ကေနစိ သဒ္ဓိံ ကိဉ္စိ ကထေန္တော ပါဒင်္ဂုဋ္ဌကေန ဝါ ကတ္တရယဋ္ဌိယာ ဝါ ပထဝိံ ဝိလိခန္တော တိဋ္ဌတိ၊ ဧဝံ အသတိယာ ဝိလိခန္တဿ ဝါ ဘိန္ဒန္တဿ ဝါ အနာပတ္တိ. အဇာနန္တဿာတိ အန္တောဂေဟေ ဩဝဋ္ဌံ ဆန္နံ ပထဝိံ ‘‘အကပ္ပိယပထဝီ’’တိ န ဇာနာတိ၊ ‘‘ကပ္ပိယပထဝီ’’တိ သညာယ ဝိကောပေတိ၊ ‘‘ခဏာမိ ဘိန္ဒာမိ ဒဟာမီ’’တိ ဝါ န ဇာနာတိ၊ ကေဝလံ သင်္ဂေါပနတ္ထာယ ခဏိတ္တာဒီနိ ဝါ ဌပေတိ၊ ဍယှမာနဟတ္ထော ဝါ အဂ္ဂိံ ပါတေတိ၊ ဧဝံ အဇာနန္တဿ အနာပတ္တိ. သေသံ ဥတ္တာနမေဝ.

တိသမုဋ္ဌာနံ – ကာယစိတ္တတော ဝါစာစိတ္တတော ကာယဝါစာစိတ္တတော စ သမုဋ္ဌာတိ. ကိရိယံ၊ သညာဝိမောက္ခံ၊ သစိတ္တကံ၊ ပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇံ၊ ကာယကမ္မံ၊ ဝစီကမ္မံ၊ တိစိတ္တံ၊ တိဝေဒနန္တိ.

ပထဝီခဏနသိက္ခာပဒံ ဒသမံ.

သမတ္တော ဝဏ္ဏနာက္ကမေန မုသာဝါဒဝဂ္ဂေါ ပဌမော.