နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ

ဝိနယပိဋကေ

စူဠဝဂ္ဂ-အဋ္ဌကထာ

၁. ကမ္မက္ခန္ဓကံ

တဇ္ဇနီယကမ္မကထာ

၁. စူဠဝဂ္ဂဿ ပဌမေ ကမ္မက္ခန္ဓကေ တာဝ ပဏ္ဍုကလောဟိတကာတိ ပဏ္ဍုကော စေဝ လောဟိတကော စာတိ ဆဗ္ဗဂ္ဂိယေသု ဒွေ ဇနာ၊ တေသံ နိဿိတကာပိ ပဏ္ဍုကလောဟိတကာတွေဝ ပညာယန္တိ. ဗလဝါဗလဝံ ပဋိမန္တေထာတိ သုဋ္ဌုဗလဝံ ပဋိဝဒထ. အလမတ္ထတရာတိ သမတ္ထတရာ.

တဇ္ဇနီယကမ္မကထာ နိဋ္ဌိတာ.

အဓမ္မကမ္မဒွါဒသကကထာ

၄. အသမ္မုခါ ကတန္တိအာဒီသု သံဃဓမ္မဝိနယပုဂ္ဂလသမ္မုခါနံ ဝိနာ ကတံ၊ စုဒိတကံ အပ္ပဋိပုစ္ဆိတွာ ကတံ၊ တဿေဝ အပ္ပဋိညာယ ကတံ. အဒေသနာဂါမိနိယာတိ ပါရာဇိကာပတ္တိယာ ဝါ သံဃာဒိသေသာပတ္တိယာ ဝါ. ဧတ္ထ ပုရိမကေသု တီသု တိကေသု နဝ ပဒါ အဓမ္မေနကတံ ဝဂ္ဂေနကတန္တိ ဣမေဟိ သဒ္ဓိံ ဧကေကံ ဂဟေတွာ နဝ တိကာ ဝုတ္တာ. ဧဝံ သဗ္ဗေပိ ဒွါဒသ တိကာ ဟောန္တိ. ပဋိပက္ခဝသေန သုက္ကပက္ခေသုပိ ဧတေယေဝ ဒွါဒသ တိကာ ဝုတ္တာ.

၆. အနနုလောမိကေဟိ ဂိဟိသံသဂ္ဂေဟီတိ ပဗ္ဗဇိတာနံ အနနုစ္ဆဝိကေဟိ သဟသောကိတာဒီဟိ ဂိဟိသံသဂ္ဂေဟိ.

တိဏ္ဏံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခူနန္တိအာဒိ ဧကေကေနာပိ အင်္ဂေန တဇ္ဇနီယကမ္မံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ. တဇ္ဇနီယဿ ဟိ ဝိသေသေန ဘဏ္ဍနကာရကတ္တံ အင်္ဂံ၊ နိယဿဿ အဘိဏှာပတ္တိကတ္တံ၊ ပဗ္ဗာဇနီယဿ ကုလဒူသကတ္တံ ဝုတ္တံ. ဣမေသု ပန တီသု အင်္ဂေသု ယေန ကေနစိ သဗ္ဗာနိပိ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ. ယဒိ ဧဝံ ယံ စမ္ပေယျက္ခန္ဓကေ ဝုတ္တံ – ‘‘တဇ္ဇနီယကမ္မာရဟဿ နိယဿကမ္မံ ကရောတိ။ပေ။ ဥပသမ္ပဒါရဟံ အဗ္ဘေတိ၊ ဧဝံ ခေါ ဥပါလိ အဓမ္မကမ္မံ ဟောတိ အဝိနယကမ္မံ၊ ဧဝဉ္စ ပန သံဃော သာတိသာရော ဟောတီ’’တိ ဣဒံ ဝိရုဇ္ဈတီတိ. ဣဒဉ္စ န ဝိရုဇ္ဈတိ. ကသ္မာ? ဝစနတ္ထနာနတ္တတော၊ ‘‘တဇ္ဇနီယကမ္မာရဟဿာ’’တိ ဣမဿ ဟိ ဝစနဿ ကမ္မသန္နိဋ္ဌာနံ အတ္ထော. ‘‘တိဏ္ဏံ၊ ဘိက္ခဝေ’’တိအာဒိဝစနဿ အင်္ဂသမ္ဘဝေါ၊ တသ္မာ ယဒါ သံဃေန သန္နိပတိတွာ ‘‘ဣဒံ နာမ ဣမဿ ဘိက္ခုနော ကမ္မံ ကရောမာ’’တိ သန္နိဋ္ဌာနံ ကတံ ဟောတိ၊ တဒါ ကမ္မာရဟော နာမ ဟောတိ. တဿ ဣမိနာ လက္ခဏေန တဇ္ဇနီယာဒိကမ္မာရဟဿ နိယဿကမ္မာဒိကရဏံ အဓမ္မကမ္မဉ္စေဝ အဝိနယကမ္မဉ္စာတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ယဿ ပန ဘဏ္ဍနကာရကာဒီသု အင်္ဂေသု အညတရံ အင်္ဂံ အတ္ထိ၊ တဿ အာကင်္ခမာနော သံဃော ယထာနုညာတေသု အင်္ဂေသု စ ကမ္မေသု စ ယေန ကေနစိ အင်္ဂေန ယံကိဉ္စိ ကမ္မံ ဝဝတ္ထပေတွာ တံ ဘိက္ခုံ ကမ္မာရဟံ ကတွာ ကမ္မံ ကရေယျ. အယမေတ္ထ ဝိနိစ္ဆယော. ဧဝံ ပုဗ္ဗေနာပရံ သမေတိ.

တတ္ထ ကိဉ္စာပိ တဇ္ဇနီယကမ္မေ ဘဏ္ဍနကာရကဝသေန ကမ္မဝါစာ ဝုတ္တာ၊ အထ ခေါ ဗာလဿ အဗျတ္တဿ အာပတ္တိဗဟုလဿ တဇ္ဇနီယကမ္မံ ကရောန္တေန ဗာလအဗျတ္တဝသေနေဝ ကမ္မဝါစာ ကာတဗ္ဗာ. ဧဝဉှိ ဘူတေန ဝတ္ထုနာ ကတံ ကမ္မံ ဟောတိ၊ န စ အညဿ ကမ္မဿ ဝတ္ထုနာ. ကသ္မာ? ယသ္မာ ဣဒမ္ပိ အနုညာတန္တိ. ဧသ နယော သဗ္ဗတ္ထ. အဋ္ဌာရသ သမ္မာဝတ္တနဝတ္ထူနိ ပါရိဝါသိကက္ခန္ဓကေ ဝဏ္ဏယိဿာမ.

အဓမ္မကမ္မဒွါဒသကကထာ နိဋ္ဌိတာ.

နပ္ပဋိပ္ပဿမ္ဘေတဗ္ဗအဋ္ဌာရသကာဒိကထာ

၈. လောမံ ပါတေန္တီတိ ပန္နလောမာ ဟောန္တိ၊ ဘိက္ခူ အနုဝတ္တန္တီတိ အတ္ထော. နေတ္ထာရံ ဝတ္တန္တီတိ နိတ္ထရန္တာနံ ဧတန္တိ နေတ္ထာရံ၊ ယေန သက္ကာ နိဿာရဏာ နိတ္ထရိတုံ၊ တံ အဋ္ဌာရသဝိဓံ သမ္မာဝတ္တနံ ဝတ္တန္တီတိ အတ္ထော. ကိတ္တကံ ကာလံ ဝတ္တံ ပူရေတဗ္ဗန္တိ? ဒသ ဝါ ပဉ္စ ဝါ ဒိဝသာနိ. ဣမသ္မိဉှိ ကမ္မက္ခန္ဓကေ ဧတ္တကေန ဝတ္တံ ပူရိတမေဝ ဟောတိ.

နပ္ပဋိပ္ပဿမ္ဘေတဗ္ဗအဋ္ဌာရသကာဒိကထာ နိဋ္ဌိတာ.

နိယဿကမ္မကထာ

၁၁. သေယျသကဝတ္ထုသ္မိံ – အပိဿု ဘိက္ခူ ပကတာတိ အပိဿု ဘိက္ခူ နိစ္စံ ဗျာဝဋာ ဟောန္တိ. သေသံ တဇ္ဇနီယေ ဝုတ္တသဒိသမေဝ.

နိယဿကမ္မကထာ နိဋ္ဌိတာ.

ပဗ္ဗာဇနီယကမ္မကထာ

၂၁. အဿဇိပုနဗ္ဗသုကဝတ္ထု သံဃာဒိသေသဝဏ္ဏနာယံ ဝုတ္တံ.

၂၇. ကာယိကေန ဒဝေနာတိအာဒီသု ပနေတ္ထ ကာယိကော ဒဝေါ နာမ ကာယကီဠာ ဝုစ္စတိ. သေသပဒဒွယေပိ ဧသေဝ နယော. ကာယိကော အနာစာရော နာမ ကာယဒွါရေ ပညတ္တသိက္ခာပဒဝီတိက္ကမော ဝုစ္စတိ. သေသဒွယေပိ ဧသေဝ နယော. ကာယိကံ ဥပဃာတိကံ နာမ ကာယဒွါရေ ပညတ္တသိက္ခာပဒဿ အသိက္ခနဘာဝေန ဥပဟနနံ ဝုစ္စတိ၊ နာသနံ ဝိနာသနန္တိ အတ္ထော. သေသဒွယေပိ ဧသေဝ နယော. ကာယိကော မိစ္ဆာဇီဝေါ နာမ ပဋိက္ခိတ္တဝေဇ္ဇကမ္မာဒိဝသေန တေလပစနအရိဋ္ဌပစနာဒီနိ. ဝါစသိကော မိစ္ဆာဇီဝေါ နာမ ဂိဟီနံ သာသနသမ္ပဋိစ္ဆနာရောစနာဒီနိ. ကာယိကဝါစသိကော နာမ တဒုဘယံ. သေသံ တဇ္ဇနီယေ ဝုတ္တနယမေဝ.

ပဗ္ဗာဇနီယကမ္မကထာ နိဋ္ဌိတာ.

ပဋိသာရဏီယကမ္မကထာ

၃၃. သုဓမ္မဝတ္ထုသ္မိံ ပန – အနပလောကေတွာတိ န အာပုစ္ဆိတွာ. ဧတဒဝေါစာတိ ကိံ တေ ဂဟပတိ ထေရာနံ ပဋိယတ္တန္တိ သဗ္ဗံ ဝိဝရာပေတွာ ဒိသွာ ဧတံ အဝေါစ. ဧကာ စ ခေါ ဣဓ နတ္ထိ ယဒိဒံ တိလသံဂုဠိကာတိ ယာ အယံ တိလသက္ခလိကာ နာမ ဝုစ္စတိ၊ သာ နတ္ထီတိ အတ္ထော. တဿ ကိရ ဂဟပတိနော ဝံသေ အာဒိမှိ ဧကော ပူဝိယော အဟောသိ. တေန နံ ထေရော ဇာတိယာ ခုံသေတုကာမော ဧဝမာဟ. ယဒေဝ ကိဉ္စီတိ ဧဝံ ဗဟုံ ဗုဒ္ဓဝစနံ ရတနံ ပဟာယ ကိဉ္စိဒေဝ တိလသံဂုဠိကာဝစနံ ဘာသိတံ. ကုက္ကုဋပေါတကဥဒါဟရဏေန ဣဒံ ဒဿေတိ ‘‘ယထာ သော နေဝ ကာကဝဿိတံ န ကုက္ကုဋဝဿိတံ အကာသိ၊ ဧဝံ တယာပိ နေဝ ဘိက္ခုဝစနံ န ဂိဟိဝစနံ ဝုတ္တ’’န္တိ.

ပဋိသာရဏီယကမ္မကထာ နိဋ္ဌိတာ.

အဓမ္မကမ္မာဒိဒွါဒသကကထာ

၃၇. အသမ္မုခါ ကတန္တိအာဒယော တိကာ ဝုတ္တပ္ပကာရာ ဧဝ.

၃၉. အင်္ဂသမန္နာဂမော ပုရိမေဟိ အသဒိသော. တတ္ထ ယထာ လာဘံ န လဘန္တိ၊ ဧဝံ ပရိသက္ကန္တော ပရက္ကမန္တော အလာဘာယ ပရိသက္ကတိ နာမ. ဧသ နယော အနတ္ထာဒီသု. တတ္ထ အနတ္ထောတိ အတ္ထဘင်္ဂေါ. အနာဝါသောတိ တသ္မိံ ဌာနေ အဝသနံ. ဂိဟီနံ ဗုဒ္ဓဿ အဝဏ္ဏန္တိ ဂိဟီနံ သန္တိကေ ဗုဒ္ဓဿ အဝဏ္ဏံ ဘာသတိ. ဓမ္မိကံ ပဋိဿဝံ န သစ္စာပေတီတိ ယထာ သစ္စော ဟောတိ၊ ဧဝံ န ကရောတိ၊ ဝဿာဝါသံ ပဋိဿုဏိတွာ န ဂစ္ဆတိ၊ အညံ ဝါ ဧဝရူပံ ကရောတိ. ပဉ္စန္နံ ဘိက္ခဝေတိအာဒိ ဧကင်္ဂေနပိ ကမ္မာရဟဘာဝဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထဉ္စေဝ၊ တဇ္ဇနီယေ စ ဝုတ္တနယမေဝ.

အဓမ္မကမ္မာဒိဒွါဒသကကထာ နိဋ္ဌိတာ.

အာပတ္တိယာ အဒဿနေ ဥက္ခေပနီယကမ္မကထာ

၄၆. ဆန္နဝတ္ထုသ္မိံ – အာဝါသပရမ္ပရဉ္စ ဘိက္ခဝေ သံသထာတိ သဗ္ဗာဝါသေသု အာရောစေထ.

၅၀. ဘဏ္ဍနကာရကောတိအာဒီသု ဘဏ္ဍနာဒိပစ္စယာ အာပန္နံ အာပတ္တိံ ရောပေတွာ တဿာ အဒဿနေယေဝ ကမ္မံ ကာတဗ္ဗံ. တိကာ ဝုတ္တပ္ပကာရာ ဧဝ.

၅၁. သမ္မာဝတ္တနာယံ ပနေတ္ထ တေစတ္တာလီသ ဝတ္တာနိ. တတ္ထ န အနုဒ္ဓံသေတဗ္ဗောတိ န စောဒေတဗ္ဗော. န ဘိက္ခု ဘိက္ခူဟီတိ အညော ဘိက္ခု အညေဟိ ဘိက္ခူဟိ န ဘိန္ဒိတဗ္ဗော. န ဂိဟိဒ္ဓဇောတိ ဩဒါတဝတ္ထာနိ အစ္ဆိန္နဒသပုပ္ဖဒသာနိ စ န ဓာရေတဗ္ဗာနိ. န တိတ္ထိယဒ္ဓဇောတိ ကုသစီရာဒီနိ န ဓာရေတဗ္ဗာနိ. န အာသာဒေတဗ္ဗောတိ န အပသာဒေတဗ္ဗော. အန္တော ဝါ ဗဟိ ဝါတိ ဝိဟာရဿ အန္တော ဝါ ဗဟိ ဝါ. န တိတ္ထိယာဒိပဒတ္တယံ ဥတ္တာနမေဝ. သေသံ သဗ္ဗံ ပါရိဝါသိကက္ခန္ဓကေ ဝဏ္ဏယိဿာမ. သေသံ တဇ္ဇနီယေ ဝုတ္တနယမေဝ. အာပတ္တိယာ အပ္ပဋိကမ္မေ ဥက္ခေပနီယကမ္မံ ဣမိနာ သဒိသမေဝ.

၆၅. အရိဋ္ဌဝတ္ထု ခုဒ္ဒကဝဏ္ဏနာယံ ဝုတ္တံ. ‘‘ဘဏ္ဍနကာရကော’’တိအာဒီသု ယံ ဒိဋ္ဌိံ နိဿာယ ဘဏ္ဍနာဒီနိ ကရောတိ၊ တဿာ အပ္ပဋိနိဿဂ္ဂေယေဝ ကမ္မံ ကာတဗ္ဗံ. သေသံ တဇ္ဇနီယေ ဝုတ္တနယမေဝ. သမ္မာဝတ္တနာယမ္ပိ ဟိ ဣဓ တေစတ္တာလီသံယေဝ ဝတ္တာနီတိ.

အာပတ္တိယာ အဒဿနေ ဥက္ခေပနီယကမ္မကထာ နိဋ္ဌိတာ.

ကမ္မက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၂. ပါရိဝါသိကက္ခန္ဓကံ

ပါရိဝါသိကဝတ္တကထာ

၇၅. ပါရိဝါသိကက္ခန္ဓကေ – ပါရိဝါသိကာတိ ပရိဝါသံ ပရိဝသန္တာ. တတ္ထ စတုဗ္ဗိဓော ပရိဝါသော – အပ္ပဋိစ္ဆန္နပရိဝါသော၊ ပဋိစ္ဆန္နပရိဝါသော၊ သုဒ္ဓန္တပရိဝါသော၊ သမောဓာနပရိဝါသောတိ. တေသု ‘‘ယော၊ ဘိက္ခဝေ၊ အညောပိ အညတိတ္ထိယပုဗ္ဗော ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ အာကင်္ခတိ ပဗ္ဗဇ္ဇံ၊ အာကင်္ခတိ ဥပသမ္ပဒံ၊ တဿ စတ္တာရော မာသေ ပရိဝါသော ဒါတဗ္ဗော’’တိ (မဟာဝ. ၈၆) ဧဝံ မဟာခန္ဓကေ ဝုတ္တော တိတ္ထိယပရိဝါသော အပ္ပဋိစ္ဆန္နပရိဝါသော နာမ. တတ္ထ ယံ ဝတ္တဗ္ဗံ တံ ဝုတ္တမေဝ. အယံ ပန ဣဓ အနဓိပ္ပေတော. သေသာ တယော ယေန သံဃာဒိသေသာပတ္တိ အာပန္နာ စေဝ ဟောတိ ပဋိစ္ဆာဒိတာ စ၊ တဿ ဒါတဗ္ဗာ. တေသု ယံ ဝတ္တဗ္ဗံ တံ သမုစ္စယက္ခန္ဓကေ ဝက္ခာမ. ဧတေ ပန ဣဓ အဓိပ္ပေတာ. တသ္မာ ဧတေသု ယံကိဉ္စိ ပရိဝါသံ ပရိဝသန္တာ ‘‘ပါရိဝါသိကာ’’တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

ပကတတ္တာနံ ဘိက္ခူနန္တိ ဌပေတွာ နဝကတရံ ပါရိဝါသိကံ အဝသေသာနံ အန္တမသော မူလာယပဋိကဿနာရဟာဒီနမ္ပိ. အဘိဝါဒနပစ္စုဋ္ဌာနန္တိ ယံ တေ အဘိဝါဒနာဒိံ ကရောန္တိ၊ တံ သာဒိယန္တိ၊ သမ္ပဋိစ္ဆန္တိ၊ န ပဋိက္ခိပန္တီတိ အတ္ထော. တတ္ထ သာမီစိကမ္မန္တိ ဌပေတွာ အဘိဝါဒနာဒီနိ အညဿ အနုစ္ဆဝိကဿ ဗီဇနဝါတဒါနာဒိနော အာဘိသမာစာရိကဿေတံ အဓိဝစနံ. အာသနာဘိဟာရန္တိ အာသနဿ အဘိဟရဏံ၊ အာသနံ ဂဟေတွာ အဘိဂမနံ ပညာပနမေဝ ဝါ. သေယျာဘိဟာရေပိ ဧသေဝ နယော. ပါဒေါဒကန္တိ ပါဒဓောဝနဥဒကံ. ပါဒပီဌန္တိ ဓောတပါဒဋ္ဌပနကံ. ပါဒကထလိကန္တိ အဓောတပါဒဋ္ဌပနကံ ပါဒဃံသနံ ဝါ. အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာတိ သဒ္ဓိဝိဟာရိကာနမ္ပိ သာဒိယန္တဿ ဒုက္ကဋမေဝ၊ တသ္မာ တေ ဝတ္တဗ္ဗာ – ‘‘အဟံ ဝိနယကမ္မံ ကရောမိ၊ မယှံ ဝတ္တံ မာ ကရောထ၊ မာ မံ ဂါမပ္ပဝေသနံ အာပုစ္ဆထာ’’တိ. သစေ သဒ္ဓါပဗ္ဗဇိတာ ကုလပုတ္တာ ‘‘တုမှေ၊ ဘန္တေ၊ တုမှာကံ ဝိနယကမ္မံ ကရောထာ’’တိ ဝတွာ ဝတ္တံ ကရောန္တိ၊ ဂါမပ္ပဝေသနမ္ပိ အာပုစ္ဆန္တိယေဝ၊ ဝါရိတကာလတော ပဋ္ဌာယ အနာပတ္တိ. မိထု ယထာဝုဍ္ဎန္တိ ပါရိဝါသိကဘိက္ခူနံ အညမညံ ယော ယော ဝုဍ္ဎော တေန တေန နဝကတရဿ သာဒိတုံ.

ပဉ္စ ယထာဝုဍ္ဎန္တိ ပကတတ္တေဟိပိ သဒ္ဓိံ ဝုဍ္ဎပဋိပါဋိယာ ဧဝ. တသ္မာ ပါတိမောက္ခေ ဥဒ္ဒိဿမာနေ ဟတ္ထပါသေ နိသီဒိတုံ ဝဋ္ဋတိ. မဟာပစ္စရိယံ ပန ‘‘ပါဠိယာ အနိသီဒိတွာ ပါဠိံ ဝိဟာယ ဟတ္ထပါသံ အမုဉ္စန္တေန နိသီဒိတဗ္ဗ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ပါရိသုဒ္ဓိဥပေါသထေ ကရီယမာနေ သံဃနဝကဋ္ဌာနေ နိသီဒိတွာ တတ္ထေဝ နိသိန္နေန အတ္တနော ပါဠိယာ ပါရိသုဒ္ဓိဥပေါသထော ကာတဗ္ဗော. ပဝါရဏာယပိ သံဃနဝကဋ္ဌာနေ နိသီဒိတွာ တတ္ထေဝ နိသိန္နေန အတ္တနော ပါဠိယာ ပဝါရေတဗ္ဗံ. သံဃေန ဃဏ္ဋိံ ပဟရိတွာ ဘာဇီယမာနံ ဝဿိကသာဋိကမ္ပိ အတ္တနော ပတ္တဋ္ဌာနေ ဂဟေတုံ ဝဋ္ဋတိ.

ဩဏောဇနန္တိ ဝိဿဇ္ဇနံ ဝုစ္စတိ. သစေ ဟိ ပါရိဝါသိကဿ ဒွေ တီဏိ ဥဒ္ဒေသဘတ္တာဒီနိ ပါပုဏန္တိ၊ အညာ စဿ ပုဂ္ဂလိကဘတ္တပစ္စာသာ ဟောတိ၊ တာနိ ပဋိပါဋိယာ ဂဟေတွာ ‘‘ဘန္တေ၊ ဟေဋ္ဌာ ဂါဟေထ၊ အဇ္ဇ မယှံ ဘတ္တပစ္စာသာ အတ္ထိ၊ သွေ ဂဏှိဿာမီ’’တိ ဝတွာ ဝိဿဇ္ဇေတဗ္ဗာနိ. ဧဝံ တာနိ ပုနဒိဝသေသု ဂဏှိတုံ လဘတိ. ပုနဒိဝသေ သဗ္ဗပဌမံ ဧတဿ ဒါတဗ္ဗန္တိ ကုရုန္ဒိယံ ဝုတ္တံ. ယဒိ ပန န ဂဏှာတိ န ဝိဿဇ္ဇေတိ၊ ပုနဒိဝသေ န လဘတိ၊ ဣဒံ ဩဏောဇနံ နာမ ပါရိဝါသိကဿေဝ ဩဒိဿ အနုညာတံ. ကသ္မာ? တဿ ဟိ သံဃနဝကဋ္ဌာနေ နိသိန္နဿ ဘတ္တဂ္ဂေ ယာဂုခဇ္ဇကာဒီနိ ပါပုဏန္တိ ဝါ န ဝါ၊ တသ္မာ သော ‘‘ဘိက္ခာဟာရေန မာ ကိလမိတ္ထာ’’တိ ဣဒမဿ သင်္ဂဟကရဏတ္ထာယ ဩဒိဿ အနုညာတံ.

ဘတ္တန္တိ အာဂတာဂတေဟိ ဝုဍ္ဎပဋိပါဋိယာ ဂဟေတွာ ဂန္တဗ္ဗံ ဝိဟာရေ သံဃဿ စတုဿာလဘတ္တံ၊ ဧတံ ယထာဝုဍ္ဎံ လဘတိ. ပါဠိယာ ပန ဂန္တုံ ဝါ ဌာတုံ ဝါ န လဘတိ၊ တသ္မာ ပါဠိတော ဩသက္ကိတွာ ဟတ္ထပါသေ ဌိတေန ဟတ္ထံ ပသာရေတွာ ယထာ သေနော နိပတိတွာ ဂဏှာတိ၊ ဧဝံ ဂဏှိတဗ္ဗံ. အာရာမိကသမဏုဒ္ဒေသေဟိ အာဟရာပေတုံ န လဘတိ. သစေ သယမေဝ အာဟရန္တိ၊ ဝဋ္ဋတိ. ရညော မဟာပေဠဘတ္တေပိ ဧသေဝ နယော. စတုဿာလဘတ္တေ ပန သစေ ဩဏောဇနံ ကတ္တုကာမော ဟောတိ၊ အတ္တနော အတ္ထာယ ဥက္ခိတ္တေ ပိဏ္ဍေ ‘‘အဇ္ဇ မေ ဘတ္တံ အတ္ထိ၊ သွေ ဂဏှိဿာမီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. ပုနဒိဝသေ ဒွေ ပိဏ္ဍေ လဘတီတိ မဟာပစ္စရိယံ ဝုတ္တံ. ဥဒ္ဒေသဘတ္တာဒီနိပိ ပါဠိတော ဩသက္ကိတွာဝ ဂဟေတဗ္ဗာနိ. ယတ္ထ ပန နိသီဒါပေတွာ ပရိဝိသန္တိ၊ တတ္ထ သာမဏေရာနံ ဇေဋ္ဌကေန ဘိက္ခူနံ သံဃနဝကေန ဟုတွာ နိသီဒိတဗ္ဗံ.

၇၆. ဣဒါနိ ယာ အယံ သမ္မာဝတ္တနာ ဝုတ္တာ၊ တတ္ထ န ဥပသမ္ပာဒေတဗ္ဗန္တိ ဥပဇ္ဈာယေန ဟုတွာ န ဥပသမ္ပာဒေတဗ္ဗံ၊ ဝတ္တံ နိက္ခိပိတွာ ပန ဥပသမ္ပာဒေတုံ ဝဋ္ဋတိ. အာစရိယေန ဟုတွာပိ ကမ္မဝါစာ န သာဝေတဗ္ဗာ၊ အညသ္မိံ အသတိ ဝတ္တံ နိက္ခိပိတွာ သာဝေတုံ ဝဋ္ဋတိ. န နိဿယောတိ အာဂန္တုကာနံ နိဿယော န ဒါတဗ္ဗော. ယေဟိပိ ပကတိယာဝ နိဿယော ဂဟိတော၊ တေ ဝတ္တဗ္ဗာ – ‘‘အဟံ ဝိနယကမ္မံ ကရောမိ၊ အသုကတ္ထေရဿ နာမ သန္တိကေ နိဿယံ ဂဏှထ၊ မယှံ ဝတ္တံ မာ ကရောထ၊ မာ မံ ဂါမပ္ပဝေသနံ အာပုစ္ဆထာ’’တိ. သစေ ဧဝံ ဝုတ္တေပိ ကရောန္တိယေဝ၊ ဝါရိတကာလတော ပဋ္ဌာယ ကရောန္တေသုပိ အနာပတ္တိ.

န သာမဏေရောတိ အညော သာမဏေရော န ဂဟေတဗ္ဗော. ဥပဇ္ဈံ ဒတွာ ဂဟိတသာမဏေရာပိ ဝတ္တဗ္ဗာ – ‘‘အဟံ ဝိနယကမ္မံ ကရောမိ၊ မယှံ ဝတ္တံ မာ ကရောထ၊ မာ မံ ဂါမပ္ပဝေသနံ အာပုစ္ဆထာ’’တိ. သစေ ဧဝံ ဝုတ္တေပိ ကရောန္တိယေဝ၊ ဝါရိတကာလတော ပဋ္ဌာယ ကရောန္တေသုပိ အနာပတ္တိ. ဘိက္ခုနောဝါဒကသမ္မုတိ နာမ အာဓိပစ္စဋ္ဌာနဘူတာတိ ပဋိက္ခိတ္တာ၊ တသ္မာ ဘိက္ခုသံဃဿ ဝတ္တဗ္ဗံ – ‘‘ဘန္တေ၊ အဟံ ဝိနယကမ္မံ ကရောမိ၊ ဘိက္ခုနောဝါဒကံ ဇာနာထာ’’တိ၊ ပဋိဗလဿ ဝါ ဘိက္ခုဿ ဘာရော ကာတဗ္ဗော. အာဂတာ ဘိက္ခုနိယော ‘‘သံဃသန္တိကံ ဂစ္ဆထ၊ သံဃော ဝေါ ဩဝါဒဒါယကံ ဇာနိဿတီ’’တိ ဝါ ‘‘အဟံ ဝိနယကမ္မံ ကရောမိ၊ အသုကဘိက္ခုဿ နာမ သန္တိကံ ဂစ္ဆထ၊ သော ဝေါ ဩဝါဒံ ဒဿတီ’’တိ ဝါ ဝတ္တဗ္ဗာ.

သာ အာပတ္တီတိ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိယာ ပရိဝါသေ ဒိန္နေ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိ နာပဇ္ဇိတဗ္ဗာ. အညာ ဝါ တာဒိသိကာတိ ကာယသံသဂ္ဂါဒိဂရုကာပတ္တိ. တတော ဝါ ပါပိဋ္ဌတရာတိ ပါရာဇိကာပတ္တိ၊ သတ္တသု ဟိ အာပတ္တီသု ဒုဗ္ဘာသိတာပတ္တိ ပါပိဋ္ဌာ၊ ဒုက္ကဋာပတ္တိ ပါပိဋ္ဌတရာ၊ ဒုက္ကဋာပတ္တိ ပါပိဋ္ဌာ၊ ပါဋိဒေသနီယာပတ္တိ ပါပိဋ္ဌတရာတိ ဧဝံ ပါစိတ္တိယထုလ္လစ္စယသံဃာဒိသေသပါရာဇိကာပတ္တီသု နယော နေတဗ္ဗော. တာသံ ဝတ္ထူသုပိ ဒုဗ္ဘာသိတဝတ္ထု ပါပိဋ္ဌံ၊ ဒုက္ကဋဝတ္ထု ပါပိဋ္ဌတရန္တိ ပုရိမနယေနေဝ ဘေဒေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. ပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇသိက္ခာပဒေ ပန ဝတ္ထုပိ အာပတ္တိပိ ပါပိဋ္ဌာ. လောကဝဇ္ဇေ ဥဘယမ္ပိ ပါပိဋ္ဌတရံ.

ကမ္မန္တိ ပရိဝါသကမ္မဝါစာ ဝုစ္စတိ. တံ ကမ္မံ ‘‘အကတံ ဒုက္ကဋ’’န္တိအာဒီဟိ ဝါ ‘‘ကိံ ဣဒံ ကမ္မံ နာမ ကသိကမ္မံ ဂေါရက္ခကမ္မ’’န္တိအာဒီဟိ ဝါ ဝစနေဟိ န ဂရဟိတဗ္ဗံ. ကမ္မိကာတိ ယေဟိ ဘိက္ခူဟိ ကမ္မံ ကတံ၊ တေ ဝုစ္စန္တိ၊ တေ ‘‘ဗာလာ အဗျတ္တာ’’တိအာဒီဟိ ဝစနေဟိ န ဂရဟိတဗ္ဗာ. န သဝစနီယံ ကာတဗ္ဗန္တိ ပလိဗောဓတ္ထာယ ဝါ ပက္ကောသနတ္ထာယ ဝါ သဝစနီယံ န ကာတဗ္ဗံ၊ ပလိဗောဓတ္ထာယ ဟိ ကရောန္တော ‘‘အဟံ အာယသ္မန္တံ ဣမသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ သဝစနီယံ ကရောမိ၊ ဣမမှာ အာဝါသာ ဧကပဒမ္ပိ မာ ပက္ကာမိ၊ ယာဝ န တံ အဓိကရဏံ ဝူပသန္တံ ဟောတီ’’တိ ဧဝံ ကရောတိ. ပက္ကောသနတ္ထာယ ကရောန္တော ‘‘အဟံ တေ သဝစနီယံ ကရောမိ၊ ဧဟိ မယာ သဒ္ဓိံ ဝိနယဓရာနံ သမ္မုခီဘာဝံ ဂစ္ဆာမာ’’တိ ဧဝံ ကရောတိ၊ တဒုဘယမ္ပိ န ကာတဗ္ဗံ.

န အနုဝါဒေါတိ ဝိဟာရေ ဇေဋ္ဌကဋ္ဌာနံ န ကာတဗ္ဗံ. ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသကေန ဝါ ဓမ္မဇ္ဈေသကေန ဝါ န ဘဝိတဗ္ဗံ. နာပိ တေရသသု သမ္မုတီသု ဧကသမ္မုတိဝသေနာပိ ဣဿရိယကမ္မံ ကာတဗ္ဗံ. န ဩကာသောတိ ‘‘ကရောတု မေ အာယသ္မာ ဩကာသံ၊ အဟံ တံ ဝတ္တုကာမော’’တိ ဧဝံ ပကတတ္တဿ ဩကာသော န ကာရေတဗ္ဗော၊ ဝတ္ထုနာ ဝါ အာပတ္တိယာ ဝါ န စောဒေတဗ္ဗော၊ ‘‘အယံ ပုဗ္ဗေ တေ ဒေါသော’’တိ န သာရေတဗ္ဗော. န ဘိက္ခူဟိ သမ္ပယောဇေတဗ္ဗန္တိ အညမညံ ယောဇေတွာ ကလဟော န ကာရေတဗ္ဗော.

ပုရတောတိ သင်္ဃတ္ထေရေန ဟုတွာ ပုရတော န ဂန္တဗ္ဗံ၊ ဒွါဒသဟတ္ထံ ဥပစာရံ မုဉ္စိတွာ ဧကကေန ဂန္တဗ္ဗံ. နိသီဒနေပိ ဧသေဝ နယော. အာသနပရိယန္တောတိ ဘတ္တဂ္ဂါဒီသု သံဃနဝကာသနံ ဝုစ္စတိ၊ သွာဿ ဒါတဗ္ဗော၊ တတ္ထ နိသီဒိတဗ္ဗံ. သေယျာပရိယန္တောတိ သေယျာနံ ပရိယန္တော၊ သဗ္ဗလာမကံ မဉ္စပီဌံ. အယဉှိ ဝဿဂ္ဂေန အတ္တနော ပတ္တဋ္ဌာနေ သေယျံ ဂဟေတုံ န လဘတိ. သဗ္ဗဘိက္ခူဟိ ဝိစိနိတွာ ဂဟိတာဝသေသာ မင်္ကုလဂူထဘရိတာ ဝေတ္တလတာဒိဝိနဒ္ဓါ လာမကသေယျာ အဿ ဒါတဗ္ဗာ. ဝိဟာရပရိယန္တောတိ ယထာ စ သေယျာ၊ ဧဝံ ဝသနအာဝါသောပိ ဝဿဂ္ဂေန အတ္တနော ပတ္တဋ္ဌာနေ တဿ န ဝဋ္ဋတိ. သဗ္ဗဘိက္ခူဟိ ဝိစိနိတွာ ဂဟိတာဝသေသာ ပန ရဇောဟတဘူမိ ဇတုကမူသိကဘရိတာ ပဏ္ဏသာလာ အဿ ဒါတဗ္ဗာ. သစေ ပကတတ္တာ သဗ္ဗေ ရုက္ခမူလိကာ အဗ္ဘောကာသိကာ စ ဟောန္တိ၊ ဆန္နံ န ဥပေန္တိ၊ သဗ္ဗေပိ ဧတေဟိ ဝိဿဋ္ဌာဝါသာ နာမ ဟောန္တိ. တေသု ယံ ဣစ္ဆတိ၊ တံ လဘတိ. ဝဿူပနာယိကဒိဝသေ ပစ္စယံ ဧကပဿေ ဌတွာ ဝဿဂ္ဂေန ဂဏှိတုံ လဘတိ. သေနာသနံ န လဘတိ၊ နိဗဒ္ဓဝဿာဝါသိကံ သေနာသနံ ဂဏှိတုကာမေန ဝတ္တံ နိက္ခိပိတွာ ဂဟေတဗ္ဗံ.

တေန စ သော သာဒိတဗ္ဗောတိ ယံ အဿ အာသနာဒိပရိယန္တံ ဘိက္ခူ ဒေန္တိ၊ သော ဧဝ သာဒိတဗ္ဗော. ပုရေသမဏေန ဝါ ပစ္ဆာသမဏေန ဝါတိ ဉာတိပဝါရိတဋ္ဌာနေ ‘‘ဧတ္တကေ ဘိက္ခူ ဂဟေတွာ အာဂစ္ဆထာ’’တိ နိမန္တိတေန ‘‘ဘန္တေ၊ အသုကံ နာမ ကုလံ ဘိက္ခူ နိမန္တေသိ၊ ဧထ တတ္ထ ဂစ္ဆာမာ’’တိ ဧဝံ သံဝိဓာယ ဘိက္ခူ ပုရေသမဏေ ဝါ ပစ္ဆာသမဏေ ဝါ ကတွာ န ဂန္တဗ္ဗံ. ‘‘ဘန္တေ၊ အသုကသ္မိံ နာမ ဂါမေ မနုဿာ ဘိက္ခူနံ အာဂမနံ ဣစ္ဆန္တိ၊ သာဓု ဝတဿ သစေ တေသံ သင်္ဂဟံ ကရေယျာထာ’’တိ ဧဝံ ပန ပရိယာယေန ကထေတုံ ဝဋ္ဋတိ.

န အာရညိကင်္ဂန္တိ အာဂတာဂတာနံ အာရောစေတုံ ဟရာယမာနေန အာရညိကဓုတင်္ဂံ န သမာဒါတဗ္ဗံ. ယေနာပိ ပကတိယာ သမာဒိန္နံ၊ တေန ဒုတိယံ ဘိက္ခုံ ဂဟေတွာ အရညေ အရုဏံ ဥဋ္ဌာပေတဗ္ဗံ၊ န စ ဧကကေန ဝတ္ထဗ္ဗံ. တထာ ဘတ္တဂ္ဂါဒီသု အာသနပရိယန္တေ နိသဇ္ဇာယ ဟရာယမာနေန ပိဏ္ဍပါတိကဓုတင်္ဂမ္ပိ န သမာဒါတဗ္ဗံ. ယော ပန ပကတိယာဝ ပိဏ္ဍပါတိကော တဿ ပဋိသေဓော နတ္ထိ.

န စ တပ္ပစ္စယာတိ ‘‘နီဟဋဘတ္တော ဟုတွာ ဝိဟာရေယေဝ နိသီဒိတွာ ဘုဉ္ဇန္တော ရတ္တိယော ဂဏယိဿာမိ၊ ဂစ္ဆတော မေ ဘိက္ခုံ ဒိသွာ အနာရောစေန္တဿ ရတ္တိစ္ဆေဒေါ သိယာ’’တိ ဣမိနာ ကာရဏေန ပိဏ္ဍပါတော န နီဟရာပေတဗ္ဗော. မာ မံ ဇာနိံသူတိ ‘‘မာ မံ ဧကဘိက္ခုပိ ဇာနာတူ’’တိ စ ဣမိနာ အဇ္ဈာသယေန ဝိဟာရေ သာမဏေရေဟိ ပစာပေတွာ ဘုဉ္ဇိတုမ္ပိ န လဘတိ. ဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသိတဗ္ဗမေဝ. ဂိလာနဿ ပန နဝကမ္မအာစရိယုပဇ္ဈာယကိစ္စာဒိပသုတဿ ဝါ ဝိဟာရေယေဝ အစ္ဆိတုံ ဝဋ္ဋတိ. သစေပိ ဂါမေ အနေကသတာ ဘိက္ခူ ဝိစရန္တိ၊ န သက္ကာ ဟောတိ အာရောစေတုံ၊ ဂါမကာဝါသံ ဂန္တွာ သဘာဂဋ္ဌာနေ ဝသိတုံ ဝဋ္ဋတိ.

အာဂန္တုကေနာတိ ကဉ္စိ ဝိဟာရံ ဂတေန တတ္ထ ဘိက္ခူနံ အာရောစေတဗ္ဗံ. သစေ သဗ္ဗေ ဧကဋ္ဌာနေ ဌိတေ ပဿတိ၊ ဧကဋ္ဌာနေ ဌိတေနေဝ အာရောစေတဗ္ဗံ. အထ ရုက္ခမူလာဒီသု ဝိသုံ ဝိသုံ ဌိတာ ဟောန္တိ၊ တတ္ထ တတ္ထ ဂန္တွာ အာရောစေတဗ္ဗံ. သဉ္စိစ္စ အနာရောစေန္တဿ ရတ္တိစ္ဆေဒေါ စ ဟောတိ၊ ဝတ္တဘေဒေ စ ဒုက္ကဋံ. အထ ဝိစိနန္တော ဧကစ္စေ န ပဿတိ၊ ရတ္တိစ္ဆေဒေါဝ ဟောတိ၊ န ဝတ္တဘေဒဒုက္ကဋံ.

အာဂန္တုကဿာတိ အတ္တနော ဝသနဝိဟာရံ အာဂတဿာပိ ဧကဿ ဝါ ဗဟူနံ ဝါ ဝုတ္တနယေနေဝ အာရောစေတဗ္ဗံ. ရတ္တိစ္ဆေဒဝတ္တဘေဒါပိ စေတ္ထ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗာ. သစေ အာဂန္တုကာ မုဟုတ္တံ ဝိဿမိတွာ ဝါ အဝိဿမိတွာ ဧဝ ဝါ ဝိဟာရမဇ္ဈေန ဂစ္ဆန္တိ၊ တေသမ္ပိ အာရောစေတဗ္ဗံ. သစေ တဿ အဇာနန္တဿေဝ ဂစ္ဆန္တိ၊ အယဉ္စ ပန ဂတကာလေ ဇာနာတိ၊ ဂန္တွာ အာရောစေတဗ္ဗံ. သမ္ပာပုဏိတုံ အသက္ကောန္တဿ ရတ္တိစ္ဆေဒေါဝ ဟောတိ၊ န ဝတ္တဘေဒဒုက္ကဋံ. ယေပိ အန္တောဝိဟာရံ အပ္ပဝိသိတွာ ဥပစာရသီမံ ဩက္ကမိတွာ ဂစ္ဆန္တိ၊ အယဉ္စ နေသံ ဆတ္တသဒ္ဒံ ဝါ ဥက္ကာသိတသဒ္ဒံ ဝါ ခိပိတသဒ္ဒံ ဝါ သုတွာဝ အာဂန္တုကဘာဝံ ဇာနာတိ၊ ဂန္တွာ အာရောစေတဗ္ဗံ. ဂတကာလေ ဇာနန္တေနပိ အနုဗန္ဓိတွာ အာရောစေတဗ္ဗမေဝ. သမ္ပာပုဏိတုံ အသက္ကောန္တဿ ရတ္တိစ္ဆေဒေါဝ ဟောတိ၊ န ဝတ္တဘေဒဒုက္ကဋံ. ယောပိ ရတ္တိံယေဝ အာဂန္တွာ ရတ္တိံယေဝ ဂစ္ဆတိ၊ သောပိဿ ရတ္တိစ္ဆေဒံ ကရောတိ၊ အညာတတ္တာ ပန ဝတ္တဘေဒဒုက္ကဋံ နတ္ထိ. သစေ အဇာနိတွာဝ အဗ္ဘာနံ ကရောတိ၊ အကတမေဝ ဟောတီတိ ကုရုန္ဒိယံ ဝုတ္တံ. တသ္မာ အဓိကာ ရတ္တိယော ဂဟေတွာ ကာတဗ္ဗံ၊ အယံ အပဏ္ဏကပဋိပဒါ.

နဒီအာဒီသု နာဝါယ ဂစ္ဆန္တမ္ပိ ပရတီရေ ဌိတမ္ပိ အာကာသေန ဂစ္ဆန္တမ္ပိ ပဗ္ဗတတလအရညာဒီသု ဒူရေ ဌိတမ္ပိ ဘိက္ခုံ ဒိသွာ သစေ ‘‘ဘိက္ခူ’’တိ ဝဝတ္ထာနံ အတ္ထိ၊ နာဝါဒီဟိ ဝါ ဂန္တွာ မဟာသဒ္ဒံ ကတွာ ဝါ ဝေဂေန အနုဗန္ဓိတွာ ဝါ အာရောစေတဗ္ဗံ၊ အနာရောစေန္တဿ ရတ္တိစ္ဆေဒေါ စေဝ ဝတ္တဘေဒဒုက္ကဋဉ္စ. သစေ ဝါယမန္တောပိ သမ္ပာပုဏိတုံ ဝါ သာဝေတုံ ဝါ န သက္ကောတိ၊ ရတ္တိစ္ဆေဒေါဝ ဟောတိ၊ န ဝတ္တဘေဒဒုက္ကဋံ. သံဃသေနာဘယတ္ထေရော ပန ဝိသယာဝိသယေန ကထေတိ – ‘‘ဝိသယေ ကိရ အနာရောစေန္တဿ ရတ္တိစ္ဆေဒေါ စေဝ ဝတ္တဘေဒဒုက္ကဋဉ္စ ဟောတိ၊ အဝိသယေ ပန ဥဘယမ္ပိ နတ္ထီ’’တိ. ကရဝီကတိဿတ္ထေရော ‘‘သမဏော အယန္တိ ဝဝတ္ထာနမေဝ ပမာဏံ၊ သစေပိ အဝိသယော ဟောတိ၊ ဝတ္တဘေဒဒုက္ကဋမေဝ နတ္ထိ၊ ရတ္တိစ္ဆေဒေါ ပန ဟောတိယေဝါ’’တိ အာဟ.

ဥပေါသထေတိ ‘‘ဥပေါသထံ သမ္ပာပုဏိဿာမာ’’တိ အာဂန္တုကာ ဘိက္ခူ အာဂစ္ဆန္တိ၊ ဣဒ္ဓိယာ ဂစ္ဆန္တာပိ ဥပေါသထဘာဝံ ဉတွာ ဩတရိတွာ ဥပေါသထံ ကရောန္တိ၊ တသ္မာ အာဂန္တုကသောဓနတ္ထံ ဥပေါသထဒိဝသေ အာရောစေတဗ္ဗံ. ပဝါရဏာယပိ ဧသေဝ နယော. ဂိလာနောတိ ဂန္တုံ အသမတ္ထော. ဒူတေနာတိ ဧတ္ထ အနုပသမ္ပန္နံ ပေသေတုံ န ဝဋ္ဋတိ၊ ဘိက္ခုံ ပေသေတွာ အာရောစာပေတဗ္ဗံ.

အဘိက္ခုကော အာဝါသောတိ သုညဝိဟာရော၊ ယတ္ထ ဧကောပိ ဘိက္ခု နတ္ထိ၊ တတ္ထ ဝါသတ္ထာယ န ဂန္တဗ္ဗံ. န ဟိ တတ္ထ ဝုတ္ထရတ္တိယော ဂဏနူပိကာ ဟောန္တိ၊ ပကတတ္တေန ပန သဒ္ဓိံ ဝဋ္ဋတိ. ဒသဝိဓန္တရာယေ ပန သစေပိ ရတ္တိယော ဂဏနူပိကာ န ဟောန္တိ၊ အန္တရာယတော ပရိမုစ္စနတ္ထာယ ဂန္တဗ္ဗမေဝ. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘အညတြ အန္တရာယာ’’တိ. နာနာသံဝါသကေဟိ သဒ္ဓိံ ဝိနယကမ္မံ ကာတုံ န ဝဋ္ဋတိ. တေသံ အနာရောစနေပိ ရတ္တိစ္ဆေဒေါ နတ္ထိ၊ အဘိက္ခုကာဝါသသဒိသမေဝ ဟောတိ. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘ယတ္ထဿု ဘိက္ခူ နာနာသံဝါသကာ’’တိ. သေသံ ဥပေါသထက္ခန္ဓကေ ဝုတ္တနယမေဝ.

၈၁. ဧကစ္ဆန္နေ အာဝါသေတိအာဒီသု အာဝါသော နာမ ဝသနတ္ထာယ ကတသေနာသနံ. အနာဝါသော နာမ စေတိယဃရံ ဗောဓိဃရံ သမ္မုဉ္ဇနိအဋ္ဋကော ဒါရုအဋ္ဋကော ပါနီယမာဠော ဝစ္စကုဋိ ဒွါရကောဋ္ဌကောတိ ဧဝမာဒိ. တတိယပဒေန တဒုဘယမ္ပိ ဂဟိတံ. ဧတေသု ယတ္ထ ကတ္ထစိ ဧကစ္ဆန္နေ ဆဒနတော ဥဒကပတနဋ္ဌာနပရိစ္ဆိန္နေ ဩကာသေ ဥက္ခိတ္တကော ဝသိတုံ န လဘတိ. ‘‘ပါရိဝါသိကော ပန အန္တောအာဝါသေယေဝ န လဘတီ’’တိ မဟာပစ္စရိယံ ဝုတ္တံ. မဟာအဋ္ဌကထာယံ ပန ‘‘အဝိသေသေန ဥဒကပါတေန ဝါရိတ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ကုရုန္ဒိယံ ‘‘ဧတေသု ဧတ္တကေသု ပဉ္စဝဏ္ဏစ္ဆဒနဗဒ္ဓဋ္ဌာနေသု ပါရိဝါသိကဿ စ ဥက္ခိတ္တကဿ စ ပကတတ္တေန သဒ္ဓိံ ဥဒကပါတေန ဝါရိတ’’န္တိ ဝုတ္တံ. တသ္မာ နာနူပစာရေပိ ဧကစ္ဆန္နေ န ဝဋ္ဋတိ. သစေ ပနေတ္ထ တဒဟုပသမ္ပန္နေပိ ပကတတ္တေ ပဌမံ ပဝိသိတွာ နိပန္နေ သဋ္ဌိဝဿောပိ ပါရိဝါသိကော ပစ္ဆာ ပဝိသိတွာ ဇာနန္တော နိပဇ္ဇတိ၊ ရတ္တိစ္ဆေဒေါ စေဝ ဝတ္တဘေဒဒုက္ကဋဉ္စ. အဇာနန္တဿ ရတ္တိစ္ဆေဒေါဝ န ဝတ္တဘေဒဒုက္ကဋံ. သစေ ပန တသ္မိံ ပဌမံ နိပန္နေ ပစ္ဆာ ပကတတ္တော ပဝိသိတွာ နိပဇ္ဇတိ၊ ပါရိဝါသိကော စ ဇာနာတိ၊ ရတ္တိစ္ဆေဒေါ စေဝ ဝတ္တဘေဒဒုက္ကဋဉ္စ. နော စေ ဇာနာတိ၊ ရတ္တိစ္ဆေဒေါဝ န ဝတ္တဘေဒဒုက္ကဋံ.

ဝုဋ္ဌာတဗ္ဗံ နိမန္တေတဗ္ဗောတိ တဒဟုပသမ္ပန္နမ္ပိ ဒိသွာ ဝုဋ္ဌာတဗ္ဗမေဝ၊ ဝုဋ္ဌာယ စ ‘‘အဟံ ဣမိနာ သုခနိသိန္နော ဝုဋ္ဌာပိတော’’တိ ပရမ္မုခေန န ဂန္တဗ္ဗံ၊ ‘‘ဣဒံ အာစရိယ-အာသနံ၊ ဧတ္ထ နိသီဒထာ’’တိ ဧဝံ နိမန္တေတဗ္ဗောယေဝ. နဝကေန ပန ‘‘မဟာထေရံ ဩဗဒ္ဓံ ကရောမီ’’တိ ပါရိဝါသိကတ္ထေရဿ သန္တိကံ န ဂန္တဗ္ဗံ. ဧကာသနေတိ သမာနဝဿိကာသနေ မဉ္စေ ဝါ ပီဌေ ဝါ. န ဆမာယံ နိသိန္နေတိ ပကတတ္တေ ဘူမိယံ နိသိန္နေ ဣတရေန အန္တမသော တိဏသန္ထာရေပိ ဥစ္စတရေ ဝါလိကာတလေပိ ဝါ န နိသီဒိတဗ္ဗံ၊ ဒွါဒသဟတ္ထံ ပန ဥပစာရံ မုဉ္စိတွာ နိသီဒိတုံ ဝဋ္ဋတိ. ဧကစင်္ကမေတိ သဟာယေန ဝိယ သဒ္ဓိံ စင်္ကမန္တော ဧကသ္မိံ စင်္ကမေ.

ဆမာယံ စင်္ကမန္တန္တိ ဆမာယံ စင်္ကမန္တေ၊ အယမေဝ ဝါ ပါဌော. အယံ ပနေတ္ထ အတ္ထော – အကတပရိစ္ဆေဒါယ ဘူမိယာ စင်္ကမန္တေ ပရိစ္ဆေဒံ ကတွာ ဝါလိကံ အာကိရိတွာ အာလမ္ဗနံ ယောဇေတွာ ကတစင်္ကမေ နီစေပိ န စင်္ကမိတဗ္ဗံ၊ ကော ပန ဝါဒေါ ဣဋ္ဌကာစယသမ္ပန္နေ ဝေဒိကာပရိက္ခိတ္တေတိ! သစေ ပန ပါကာရပရိက္ခိတ္တော ဟောတိ ဒွါရကောဋ္ဌကယုတ္တော ပဗ္ဗတန္တရဝနန္တရဂုမ္ဗန္တရေသု ဝါ သုပ္ပဋိစ္ဆန္နော၊ တာဒိသေ စင်္ကမေ စင်္ကမိတုံ ဝဋ္ဋတိ. အပ္ပဋိစ္ဆန္နေပိ ဥပစာရံ မုဉ္စိတွာ ဝဋ္ဋတိ.

ဝုဍ္ဎတရေနာတိ ဧတ္ထ သစေ ဝုဍ္ဎတရေ ပါရိဝါသိကေ ပဌမံ နိပန္နေ ဣတရော ဇာနန္တော ပစ္ဆာ နိပဇ္ဇတိ၊ ရတ္တိစ္ဆေဒေါ စဿ ဟောတိ ဝတ္တဘေဒေ စ ဒုက္ကဋံ. ဝုဍ္ဎတရဿ ပန ရတ္တိစ္ဆေဒေါဝ န ဝတ္တဘေဒဒုက္ကဋံ. အဇာနိတွာ နိပဇ္ဇတိ၊ ဒွိန္နမ္ပိ ဝတ္တဘေဒေါ နတ္ထိ၊ ရတ္တိစ္ဆေဒေါ ပန ဟောတိ. အထ နဝကပါရိဝါသိကေ ပဌမံ နိပန္နေ ဝုဍ္ဎတရော ပစ္ဆာ နိပဇ္ဇတိ၊ နဝကော စ ဇာနာတိ၊ ရတ္တိ စဿ ဆိဇ္ဇတိ၊ ဝတ္တဘေဒေ စ ဒုက္ကဋံ ဟောတိ. ဝုဍ္ဎတရဿ ရတ္တိစ္ဆေဒေါဝ န ဝတ္တဘေဒေါ. နော စေ ဇာနာတိ၊ ဒွိန္နမ္ပိ ဝတ္တဘေဒေါ နတ္ထိ၊ ရတ္တိစ္ဆေဒေါ ပန ဟောတိ. သစေ ဒွေပိ အပစ္ဆာပုရိမံ နိပဇ္ဇန္တိ၊ ဝုဍ္ဎတရဿ ရတ္တိစ္ဆေဒေါဝ ဣတရဿ ဝတ္တဘေဒေါပီတိ ကုရုန္ဒိယံ ဝုတ္တံ. ဒွေ ပါရိဝါသိကာ သမဝဿာ၊ ဧကော ပဌမံ နိပန္နော၊ ဧကော ဇာနန္တောဝ ပစ္ဆာ နိပဇ္ဇတိ၊ ရတ္တိ စ ဆိဇ္ဇတိ၊ ဝတ္တဘေဒေ စ ဒုက္ကဋံ. ပဌမံ နိပန္နဿ ရတ္တိစ္ဆေဒေါဝ န ဝတ္တဘေဒေါ. သစေ ပစ္ဆာ နိပဇ္ဇန္တောပိ န ဇာနာတိ၊ ဒွိန္နမ္ပိ ဝတ္တဘေဒေါ နတ္ထိ၊ ရတ္တိစ္ဆေဒေါ ပန ဟောတိ. သစေ ဒွေပိ အပစ္ဆာပုရိမံ နိပဇ္ဇန္တိ၊ ဒွိန္နမ္ပိ ရတ္တိစ္ဆေဒေါယေဝ၊ န ဝတ္တဘေဒေါ. သစေ ဟိ ဒွေ ပါရိဝါသိကာ ဧကတော ဝသေယျုံ၊ တေ အညမညဿ အဇ္ဈာစာရံ ဉတွာ အဂါရဝါ ဝါ ဝိပ္ပဋိသာရိနော ဝါ ဟုတွာ ပါပိဋ္ဌတရံ ဝါ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇေယျုံ ဝိဗ္ဘမေယျုံ ဝါ၊ တသ္မာ နေသံ သဟသေယျာ သဗ္ဗပ္ပကာရေန ပဋိက္ခိတ္တာ. သေသံ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ. မူလာယပဋိကဿနာရဟာဒယော စေတ္ထ ပါရိဝါသိကာနံ ပကတတ္တဋ္ဌာနေ ဌိတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

ပါရိဝါသိကစတုတ္ထော စေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပရိဝါသန္တိ ဧတ္ထ ပါရိဝါသိကံ စတုတ္ထံ ကတွာ အညဿ ပရိဝါသဒါနာဒီနိ ကာတုံ န ဝဋ္ဋတိ. ဧတေသွေဝါယံ ဂဏပူရကော န ဟောတိ၊ သေသသံဃကမ္မေသု ဟောတိ. ဂဏေ ပန အပ္ပဟောန္တေ ဝတ္တံ နိက္ခိပါပေတွာ ဂဏပူရကော ကာတဗ္ဗောတိ.

၈၃. ဣမံ ပန ဝတ္တကထံ သုတွာ ဝိနယဓရဥပါလိတ္ထေရဿ ရဟောဂတဿ ဧဝံ ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ – ‘‘ဘဂဝတာ ဗဟု ပါရိဝါသိကဝတ္တံ ပညတ္တံ၊ ကတိဟိ နု ခေါ ဧတ္ထ ကာရဏေဟိ ရတ္တိစ္ဆေဒေါ ဟောတီ’’တိ! သော ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ တမတ္ထံ ပုစ္ဆိ. ဘဂဝါ စဿ ဗျာကာသိ. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘အထ ခေါ အာယသ္မာ ဥပါလိ။ပေ။ ရတ္တိစ္ဆေဒါ’’တိ. တတ္ထ သဟဝါသောတိ ယွာယံ ပကတတ္တေန ဘိက္ခုနာ သဒ္ဓိံ ဧကစ္ဆန္နေတိအာဒိနာ နယေန ဝုတ္တော ဧကတော ဝါသော. ဝိပ္ပဝါသောတိ ဧကကဿေဝ ဝါသော. အနာရောစနာတိ အာဂန္တုကာဒီနံ အနာရောစနာ. ဧတေသု တီသု ဧကေကေန ကာရဏေန ရတ္တိစ္ဆေဒေါ ဟောတိ.

၈၄. န သက္ကောန္တီတိ သံဃဿ မဟန္တတာယ တတ္ထ တတ္ထ ဂန္တွာ သဗ္ဗေသံ အာရောစေတုံ အသက္ကောန္တာ သောဓေတုံ န သက္ကောန္တိ. ပရိဝါသံ နိက္ခိပါမိ၊ ဝတ္တံ နိက္ခိပါမီတိ ဣမေသု ဒွီသု ပဒေသု ဧကေနာပိ နိက္ခိတ္တောဝ ဟောတိ ပရိဝါသော၊ ဒွီဟိ သုနိက္ခိတ္တောယေဝ. သမာဒါနေပိ ဧသေဝ နယော. ဧဝံ ဝတ္တံ သမာဒိယိတွာ ပရိဝုတ္ထပရိဝါသဿ မာနတ္တံ ဂဏှတော ပုန ဝတ္တသမာဒါနကိစ္စံ နတ္ထိ၊ သမာဒိန္နဝတ္တောယေဝ ဟေသ တသ္မာဿ ဆာရတ္တံ မာနတ္တံ ဒါတဗ္ဗံ၊ စိဏ္ဏမာနတ္တော အဗ္ဘေတဗ္ဗော. ဧဝံ အနာပတ္တိကော ဟုတွာ သုဒ္ဓန္တေ ပတိဋ္ဌိတော တိဿော သိက္ခာ ပူရေတွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရိဿတီတိ.

ပါရိဝါသိကဝတ္တကထာ နိဋ္ဌိတာ.

မူလာယပဋိကဿနာရဟဝတ္တကထာ

၈၆. မူလာယပဋိကဿနာရဟာ ဘိက္ခူ သာဒိယန္တိ ပကတတ္တာနန္တိ ဌပေတွာ နဝကတရံ မူလာယပဋိကဿနာရဟံ အဝသေသာနံ အန္တမသော ပါရိဝါသိကာဒီနမ္ပိ. ဣမေသဉှိ ပါရိဝါသိကမူလာယပဋိကဿနာရဟမာနတ္တာရဟမာနတ္တာစာရိကဗ္ဘာနာရဟာနံ ပဉ္စန္နံ ဌပေတွာ အတ္တနော အတ္တနော နဝကတရံ၊ သေသာ သဗ္ဗေ ပကတတ္တာ ဧဝ. ကသ္မာ? မိထု ယထာဝုဍ္ဎံ အဘိဝါဒနာဒီနံ အနုညာတတ္တာ. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘အဝသေသာနံ အန္တမသော ပါရိဝါသိကာဒီနမ္ပီ’’တိ. မူလာယပဋိကဿနာရဟာဒိလက္ခဏံ ပန နေသံ ပရတော အာဝိဘဝိဿတိ. သေသမေတ္ထ ဣတော ပရေသု စ မာနတ္တာရဟာဒိဝတ္တေသု ပါရိဝါသိကဝတ္တေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

၈၇. မူလာယပဋိကဿနာရဟစတုတ္ထော စေတိအာဒီသုပိ ယထေဝ ပါရိဝါသိကော၊ ဧဝံ ဧတေပိ ဧတေသု ဝိနယကမ္မေသု ဂဏပူရကာ န ဟောန္တိ၊ သေသသံဃကမ္မေသု ဟောန္တိ.

မူလာယပဋိကဿနာရဟဝတ္တကထာ နိဋ္ဌိတာ.

မာနတ္တစာရိကဝတ္တကထာ

၉၀. မာနတ္တစာရိကဿ ဝတ္တေသု ‘‘ဒေဝသိကံ အာရောစေတဗ္ဗ’’န္တိ ဝိသေသော.

၉၂. ရတ္တိစ္ဆေဒေသု ဦနေ ဂဏေတိ ဧတ္ထ ဂဏောတိ စတ္တာရော ဝါ အတိရေကာ ဝါ၊ တသ္မာ သစေပိ တီဟိ ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ ဝသတိ၊ ရတ္တိစ္ဆေဒေါ ဟောတိယေဝ. မာနတ္တနိက္ခေပသမာဒါနေသု ဝုတ္တသဒိသောဝ ဝိနိစ္ဆယော. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

မာနတ္တစာရိကဝတ္တကထာ နိဋ္ဌိတာ.

ပါရိဝါသိကက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၃. သမုစ္စယက္ခန္ဓကံ

သုက္ကဝိဿဋ္ဌိကထာ

၉၇. သမုစ္စယက္ခန္ဓကေ – ဆာရတ္တံ မာနတ္တန္တိ ဧတ္ထ စတုဗ္ဗိဓံ မာနတ္တံ – အပ္ပဋိစ္ဆန္နမာနတ္တံ၊ ပဋိစ္ဆန္နမာနတ္တံ၊ ပက္ခမာနတ္တံ၊ သမောဓာနမာနတ္တန္တိ. တတ္ထ အပ္ပဋိစ္ဆန္နမာနတ္တံ နာမ – ယံ အပ္ပဋိစ္ဆန္နာယ အာပတ္တိယာ ပရိဝါသံ အဒတွာ ကေဝလံ အာပတ္တိံ အာပန္နဘာဝေနေဝ မာနတ္တာရဟဿ မာနတ္တံ ဒိယျတိ. ပဋိစ္ဆန္နမာနတ္တံ နာမ – ယံ ပဋိစ္ဆန္နာယ အာပတ္တိယာ ပရိဝုတ္ထပရိဝါသဿ ဒိယျတိ. ပက္ခမာနတ္တံ နာမ – ယံ ပဋိစ္ဆန္နာယ ဝါ အပ္ပဋိစ္ဆန္နာယ ဝါ အာပတ္တိယာ အဒ္ဓမာသံ ဘိက္ခုနီနံ ဒိယျတိ. သမောဓာနမာနတ္တံ နာမ – ယံ ဩဓာယ ဧကတော ကတွာ ဒိယျတိ. တေသု ဣဒံ ‘‘အပ္ပဋိစ္ဆန္နာယ ဆာရတ္တံ မာနတ္တ’’န္တိ ဝစနတော ‘‘အပ္ပဋိစ္ဆန္နမာနတ္တ’’န္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တံ ဒေန္တေန သစေ ဧကံ အာပတ္တိံ အာပန္နော ဟောတိ၊ ဣဓ ဝုတ္တနယေန ဒါတဗ္ဗံ. သစေ ဒွေ ဝါ တိဿော ဝါ တတုတ္တရိံ ဝါ အာပန္နော၊ ယထေဝ ‘‘ဧကံ အာပတ္တိ’’န္တိ ဝုတ္တံ၊ ဧဝံ ‘‘ဒွေ အာပတ္တိယော၊ တိဿော အာပတ္တိယော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. တတုတ္တရိ ပန သစေပိ သတံ ဝါ သဟဿံ ဝါ ဟောတိ၊ ‘‘သမ္ဗဟုလာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. နာနာဝတ္ထုကာယောပိ ဧကတော ကတွာ ဒါတဗ္ဗာ၊ တာသံ ဒါနဝိဓိံ ပရိဝါသဒါနေ ကထယိဿာမ.

ဧဝံ အာပတ္တိဝသေန ကမ္မဝါစံ ကတွာ ဒိန္နေ မာနတ္တေ ‘‘ဧဝမေတံ ဓာရယာမီ’’တိ ကမ္မဝါစာပရိယောသာနေ မာဠကသီမာယမေဝ ‘‘မာနတ္တံ သမာဒိယာမိ၊ ဝတ္တံ သမာဒိယာမီ’’တိ ဝုတ္တနယေန ဝတ္တံ သမာဒါတဗ္ဗံ. ဝတ္တံ သမာဒိယိတွာ တတ္ထေဝ သံဃဿ အာရောစေတဗ္ဗံ၊ အာရောစေန္တေန စ ဧဝံ အာရောစေတဗ္ဗံ –

‘‘အဟံ၊ ဘန္တေ၊ ဧကံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိံ သဉ္စေတနိကံ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိံ အပ္ပဋိစ္ဆန္နံ၊ သောဟံ သံဃံ ဧကိဿာ အာပတ္တိယာ သဉ္စေတနိကာယ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိယာ အပ္ပဋိစ္ဆန္နာယ ဆာရတ္တံ မာနတ္တံ ယာစိံ၊ တဿ မေ သံဃော ဧကိဿာ အာပတ္တိယာ သဉ္စေတနိကာယ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိယာ အပ္ပဋိစ္ဆန္နာယ ဆာရတ္တံ မာနတ္တံ အဒါသိ. သောဟံ မာနတ္တံ စရာမိ၊ ဝေဒယာမဟံ၊ ဘန္တေ ‘ဝေဒယတီ’တိ မံ သံဃော ဓာရေတူ’’တိ.

ဣမဉ္စ ပန အတ္ထံ ဂဟေတွာ ယာယ ကာယစိ ဘာသာယ အာရောစေတုံ ဝဋ္ဋတိယေဝ. အာရောစေတွာ သစေ နိက္ခိပိတုကာမော၊ ဝုတ္တနယေနေဝ သံဃမဇ္ဈေ နိက္ခိပိတဗ္ဗံ. မာဠကတော ဘိက္ခူသု နိက္ခန္တေသု ဧကဿပိ သန္တိကေ နိက္ခိပိတုံ ဝဋ္ဋတိ. မာဠကတော နိက္ခမိတွာ သတိံ ပဋိလဘန္တေန သဟဂစ္ဆန္တဿ သန္တိကေ နိက္ခိပိတဗ္ဗံ. သစေ သောပိ ပက္ကန္တော၊ အညဿ ယဿ မာဠကေ နာရောစိတံ၊ တဿ အာရောစေတွာ နိက္ခိပိတဗ္ဗံ. အာရောစေန္တေန ပန အဝသာနေ ‘‘ဝေဒယတီတိ မံ အာယသ္မာ ဓာရေတူ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. ဒွိန္နံ အာရောစေန္တေန ‘‘အာယသ္မန္တာ ဓာရေန္တူ’’တိ၊ တိဏ္ဏံ အာရောစေန္တေန ‘‘အာယသ္မန္တော ဓာရေန္တူ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. နိက္ခိတ္တကာလတော ပဋ္ဌာယ ပကတတ္တဋ္ဌာနေ တိဋ္ဌတိ.

သစေ အပ္ပဘိက္ခုကော ဝိဟာရော ဟောတိ၊ သဘာဂါ ဘိက္ခူ ဝသန္တိ၊ ဝတ္တံ အနိက္ခိပိတွာ အန္တောဝိဟာရေယေဝ ရတ္တိယော ဂဏေတဗ္ဗာ. အထ န သက္ကာ သောဓေတုံ၊ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝတ္တံ နိက္ခိပိတွာ ပစ္စူသသမယေ စတူဟိ ပဉ္စဟိ ဝါ ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ ပရိက္ခိတ္တဿ ဝိဟာရဿ ပရိက္ခေပတော၊ အပရိက္ခိတ္တဿ ပရိက္ခေပါရဟဋ္ဌာနတော ဒွေ လေဍ္ဍုပါတေ အတိက္ကမိတွာ မဟာမဂ္ဂတော ဩက္ကမ္မ ဂုမ္ဗေန ဝါ ဝတိယာ ဝါ ပဋိစ္ဆန္နဋ္ဌာနေ နိသီဒိတဗ္ဗံ. အန္တောအရုဏေယေဝ ဝုတ္တနယေန ဝတ္တံ သမာဒိယိတွာ အာရောစေတဗ္ဗံ. သစေ အညော ကောစိ ဘိက္ခု ကေနစိဒေဝ ကရဏီယေန တံ ဌာနံ အာဂစ္ဆတိ၊ သစေ ဧသ တံ ပဿတိ၊ သဒ္ဒံ ဝါဿ သုဏာတိ၊ အာရောစေတဗ္ဗံ. အနာရောစေန္တဿ ရတ္တိစ္ဆေဒေါ စေဝ ဝတ္တဘေဒေါ စ.

အထ ဒွါဒသဟတ္ထံ ဥပစာရံ ဩက္ကမိတွာ အဇာနန္တဿေဝ ဂစ္ဆတိ၊ ရတ္တိစ္ဆေဒေါ ဟောတိ ဧဝ၊ ဝတ္တဘေဒေါ ပန နတ္ထိ. အာရောစိတကာလတော ပဋ္ဌာယ စ ဧကံ ဘိက္ခုံ ဌပေတွာ သေသေဟိ သတိ ကရဏီယေ ဂန္တုမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ. အရုဏေ ဥဋ္ဌိတေ တဿ ဘိက္ခုဿ သန္တိကေ ဝတ္တံ နိက္ခိပိတဗ္ဗံ. သစေ သောပိ ကေနစိ ကမ္မေန ပုရေအရုဏေယေဝ ဂစ္ဆတိ၊ အညံ ဝိဟာရတော နိက္ခန္တံ ဝါ အာဂန္တုကံ ဝါ ယံ ပဌမံ ပဿတိ၊ တဿ သန္တိကေ အာရောစေတွာ ဝတ္တံ နိက္ခိပိတဗ္ဗံ. အယဉ္စ ယသ္မာ ဂဏဿ အာရောစေတွာ ဘိက္ခူနဉ္စ အတ္ထိဘာဝံ သလ္လက္ခေတွာဝ ဝသိ၊ တေနဿ ဦနေ ဂဏေ စရဏဒေါသော ဝါ ဝိပ္ပဝါသော ဝါ န ဟောတိ. သစေ န ကဉ္စိ ပဿတိ၊ ဝိဟာရံ ဂန္တွာ အတ္တနာ သဒ္ဓိံ ဂတဘိက္ခူသု ဧကဿ သန္တိကေ နိက္ခိပိတဗ္ဗန္တိ မဟာသုမတ္ထေရော အာဟ. မဟာပဒုမတ္ထေရော ပန ‘‘ယံ ပဌမံ ပဿတိ၊ တဿ အာရောစေတွာ နိက္ခိပိတဗ္ဗံ၊ အယံ နိက္ခိတ္တဝတ္တဿ ပရိဟာရော’’တိ အာဟ.

ဧဝံ ဆာရတ္တံ မာနတ္တံ အခဏ္ဍံ စရိတွာ ယတ္ထ သိယာ ဝီသတိဂဏော ဘိက္ခုသံဃော၊ တတ္ထ သော ဘိက္ခု အဗ္ဘေတဗ္ဗော. အဗ္ဘေန္တေဟိ စ ပဌမံ အဗ္ဘာနာရဟော ကာတဗ္ဗော. အယဉှိ နိက္ခိတ္တဝတ္တတ္တာ ပကတတ္တဋ္ဌာနေ ဌိတော၊ ပကတတ္တဿ စ အဗ္ဘာနံ ကာတုံ န ဝဋ္ဋတိ၊ တသ္မာ ဝတ္တံ သမာဒါပေတဗ္ဗော. ဝတ္တေ သမာဒိန္နေ အဗ္ဘာနာရဟော ဟောတိ. တေနာပိ ဝတ္တံ သမာဒိယိတွာ အာရောစေတွာ အဗ္ဘာနံ ယာစိတဗ္ဗံ. အနိက္ခိတ္တဝတ္တဿ ပုန ဝတ္တသမာဒါနကိစ္စံ နတ္ထိ. သော ဟိ ဆာရတ္တာတိက္ကမေနေဝ အဗ္ဘာနာရဟော ဟောတိ၊ တသ္မာ သော အဗ္ဘေတဗ္ဗော. တတြ ယွာယံ ‘‘ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဗ္ဘေတဗ္ဗော’’တိ ပါဠိယံယေဝ အဗ္ဘာနဝိဓိ ဝုတ္တော၊ အယဉ္စ ဧကာပတ္တိဝသေန ဝုတ္တော. သစေ ပန ဒွေ တိဿော သမ္ဗဟုလာ ဝါ ဧကဝတ္ထုကာ ဝါ နာနာဝတ္ထုကာ ဝါ အာပတ္တိယော ဟောန္တိ၊ တာသံ ဝသေန ကမ္မဝါစာ ကာတဗ္ဗာ. ဧဝံ အပ္ပဋိစ္ဆန္နမာနတ္တံ ဒါတဗ္ဗံ. ပဋိစ္ဆန္နမာနတ္တံ ပန ယသ္မာ ပဋိစ္ဆန္နာယ အာပတ္တိယာ ပရိဝုတ္ထပရိဝါသဿ ဒါတဗ္ဗံ ဟောတိ၊ တသ္မာ နံ ပရိဝါသကထာယံယေဝ ကထယိဿာမ.

ပရိဝါသကထာ

၁၀၂. ‘‘တေန ဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သံဃော ဥဒါယိဿ ဘိက္ခုနော ဧကိဿာ အာပတ္တိယာ သဉ္စေတနိကာယ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိယာ ဧကာဟပဋိစ္ဆန္နာယ ဧကာဟပရိဝါသံ ဒေတူ’’တိအာဒိနာ နယေန ပါဠိယံ အနေကေဟိ အာကာရေဟိ ပရိဝါသော စ မာနတ္တဉ္စ ဝုတ္တံ. တဿ ယသ္မာ အာဂတာဂတဋ္ဌာနေ ဝိနိစ္ဆယော ဝုစ္စမာနော ပါဠိ ဝိယ အတိဝိတ္ထာရံ အာပဇ္ဇတိ၊ န စ သက္ကာ ဟောတိ သုခေန ပရိဂ္ဂဟေတုံ၊ တသ္မာ နံ သမောဓာနေတွာ ဣဓေဝ ဒဿယိဿာမ.

အယဉှိ ဣဓ အဓိပ္ပေတော ပရိဝါသော နာမ – ပဋိစ္ဆန္နပရိဝါသော၊ သုဒ္ဓန္တပရိဝါသော၊ သမောဓာနပရိဝါသောတိ တိဝိဓော ဟောတိ. တတ္ထ ပဋိစ္ဆန္နပရိဝါသော တာဝ ယထာပဋိစ္ဆန္နာယ အာပတ္တိယာ ဒါတဗ္ဗော. ကဿစိ ဟိ ဧကာဟပဋိစ္ဆန္နာ အာပတ္တိ ဟောတိ ယထာ အယံ ဥဒါယိတ္ထေရဿ၊ ကဿစိ ဒွီဟာဒိပဋိစ္ဆန္နာ ယထာ ပရတော အာဂတာ ဥဒါယိတ္ထေရဿေဝ၊ ကဿစိ ဧကာ အာပတ္တိ ဟောတိ ယထာ အယံ၊ ကဿစိ ဒွေ တိဿော တတုတ္တရိ ဝါ ယထာ ပရတော အာဂတာ၊ တသ္မာ ပဋိစ္ဆန္နပရိဝါသံ ဒေန္တေန ပဌမံ တာဝ ပဋိစ္ဆန္နဘာဝေါ ဇာနိတဗ္ဗော.

အယဉှိ အာပတ္တိ နာမ ဒသဟာကာရေဟိ ပဋိစ္ဆန္နာ ဟောတိ. တတ္ထာယံ မာတိကာ – အာပတ္တိ စ ဟောတိ အာပတ္တိသညီ စ၊ ပကတတ္တော စ ဟောတိ ပကတတ္တသညီ စ၊ အနန္တရာယိကော စ ဟောတိ အနန္တရာယိကသညီ စ၊ ပဟု စ ဟောတိ ပဟုသညီ စ၊ ဆာဒေတုကာမော စ ဟောတိ ဆာဒေတိ စာတိ.

တတ္ထ အာပတ္တိ စ ဟောတိ အာပတ္တိသညီ စာတိ ယံ အာပန္နော၊ သာ အာပတ္တိယေဝ ဟောတိ. သောပိ စ တတ္ထ အာပတ္တိသညီယေဝ. ဣတိ ဇာနန္တော ဆာဒေတိ၊ ဆန္နာဝ ဟောတိ. အထ ပနာယံ တတ္ထ အနာပတ္တိသညီ၊ အစ္ဆန္နာ ဟောတိ၊ အနာပတ္တိ ပန အာပတ္တိသညာယပိ အနာပတ္တိသညာယပိ ဆာဒေန္တေနာပိ အစ္ဆာဒိတာဝ ဟောတိ. လဟုကံ ဝါ ဂရုကာတိ ဂရုကံ ဝါ လဟုကာတိ ဆာဒေတိ၊ အလဇ္ဇိပက္ခေ တိဋ္ဌတိ၊ အာပတ္တိ ပန အစ္ဆန္နာ ဟောတိ. ဂရုကံ လဟုကာတိ မညမာနော ဒေသေတိ၊ နေဝ ဒေသိတာ ဟောတိ၊ န ဆန္နာ. ဂရုကံ ဂရုကာတိ ဉတွာ ဆာဒေတိ၊ ဆန္နာ ဟောတိ. ဂရုကလဟုကဘာဝံ န ဇာနာတိ၊ အာပတ္တိံ ဆာဒေမီတိ ဆာဒေတိ၊ ဆန္နာဝ ဟောတိ.

ပကတတ္တောတိ တိဝိဓံ ဥက္ခေပနီယကမ္မံ အကတော – သော စေ ပကတတ္တသညီ ဟုတွာ ဆာဒေတိ၊ ဆန္နာ ဟောတိ. အထ ‘‘မယှံ သံဃေန ကမ္မံ ကတ’’န္တိ အပကတတ္တသညီ ဟုတွာ ဆာဒေတိ၊ အစ္ဆန္နာ ဟောတိ. အပကတတ္တေန ပကတတ္တသညိနာ ဝါ အပကတတ္တသညိနာ ဝါ ဆာဒိတာပိ အစ္ဆန္နာဝ ဟောတိ. ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ –

‘‘အာပဇ္ဇတိ ဂရုကံ သာဝသေသံ၊

ဆာဒေတိ အနာဒရိယံ ပဋိစ္စ၊

န ဘိက္ခုနီ နော စ ဖုသေယျ ဝဇ္ဇံ၊

ပဉှာ မေသာ ကုသလေဟိ စိန္တိတာ’’တိ. (ပရိ. ၄၈၁)၊

အယဉှိ ပဉှော ဥက္ခိတ္တကေန ကထိတော.

အနန္တရာယိကောတိ ယဿ ဒသသု အန္တရာယေသု ဧကောပိ နတ္ထိ၊ သော စေ အနန္တရာယိကသညီ ဟုတွာ ဆာဒေတိ၊ ဆန္နာ ဟောတိ. သစေပိ သော ဘီရုကဇာတိကတာယ အန္ဓကာရေ အမနုဿစဏ္ဍမိဂဘယေန အန္တရာယိကသညီ ဟုတွာ ဆာဒေတိ၊ အစ္ဆန္နာဝ ဟောတိ. ယဿ ဟိ ပဗ္ဗတဝိဟာရေ ဝသန္တဿ ကန္ဒရံ ဝါ နဒိံ ဝါ အတိက္ကမိတွာ အာရောစေတဗ္ဗံ ဟောတိ၊ အန္တရာမဂ္ဂေ စ စဏ္ဍဝါဠအမနုဿာဒိဘယံ အတ္ထိ၊ မဂ္ဂေ အဇဂရာ နိပဇ္ဇန္တိ၊ နဒီ ပူရာ ဟောတိ၊ ဧကသ္မိံ ပန သတိယေဝ အန္တရာယေ အန္တရာယိကသညီ ဟုတွာ ဆာဒေတိ၊ အစ္ဆန္နာဝ ဟောတိ. အန္တရာယိကဿ ပန အန္တရာယိကသညာယ ဝါ အနန္တရာယိကသညာယ ဝါ ဆာဒယတော အစ္ဆန္နာဝ ဟောတိ.

ပဟူတိ ယော သက္ကောတိ ဘိက္ခုနော သန္တိကံ ဂန္တုဉ္စေဝ အာရောစေတုဉ္စ၊ သော စေ ပဟုသညီ ဟုတွာ ဆာဒေတိ၊ ဆန္နာ ဟောတိ. သစဿ မုခေ အပ္ပမတ္တကော ဂဏ္ဍော ဝါ ဟောတိ၊ ဟနုကဝါတော ဝါ ဝိဇ္ဈတိ၊ ဒန္တော ဝါ ရုဇ္ဇတိ၊ ဘိက္ခာ ဝါ မန္ဒာ လဒ္ဓါ ဟောတိ၊ တာဝတကေန ပန နေဝ ဝတ္တုံ န သက္ကောတိ န ဂန္တုံ၊ အပိစ ခေါ န သက္ကောမီတိ သညီ ဟောတိ၊ အယံ ပဟု ဟုတွာ အပ္ပဟုသညီ နာမ. ဣမိနာ ဆာဒိတာပိ အစ္ဆာဒိတာ. အပ္ပဟုနာ ပန ဝတ္တုံ ဝါ ဂန္တုံ ဝါ အသမတ္ထေန ပဟုသညိနာ ဝါ အပ္ပဟုသညိနာ ဝါ ဆာဒိတာ ဟောတု၊ အစ္ဆာဒိတာဝ.

ဆာဒေတုကာမော စ ဟောတိ ဆာဒေတိ စာတိ ဣဒံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ. သစေ ပန ဆာဒေဿာမီတိ ဓုရနိက္ခေပံ ကတွာ ပုရေဘတ္တေ ဝါ ပစ္ဆာဘတ္တေ ဝါ ပဌမယာမာဒီသု ဝါ လဇ္ဇိဓမ္မံ ဩက္ကမိတွာ အန္တောအရုဏေယေဝ အာရောစေတိ၊ အယံ ဆာဒေတုကာမော န ဆာဒေတိ နာမ.

ယဿ ပန အဘိက္ခုကေ ဌာနေ ဝသန္တဿ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတွာ သဘာဂဿ ဘိက္ခုနော အာဂမနံ အာဂမေန္တဿ သဘာဂသန္တိကံ ဝါ ဂစ္ဆန္တဿ အဒ္ဓမာသောပိ မာသောပိ အတိက္ကမတိ၊ အယံ န ဆာဒေတုကာမော ဆာဒေတိ နာမ၊ အယမ္ပိ အစ္ဆန္နာဝ ဟောတိ.

ယော ပန အာပန္နမတ္တောဝ အဂ္ဂိံ အက္ကန္တပုရိသော ဝိယ သဟသာ အပက္ကမိတွာ သဘာဂဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ အာဝိ ကရောတိ၊ အယံ န ဆာဒေတုကာမောဝ န ဆာဒေတိ နာမ. သစေ ပန သဘာဂံ ဒိသွာပိ ‘‘အယံ မေ ဥပဇ္ဈာယော ဝါ အာစရိယော ဝါ’’တိ လဇ္ဇာယ နာရောစေတိ၊ ဆန္နာဝ ဟောတိ အာပတ္တိ. ဥပဇ္ဈာယာဒိဘာဝေါ ဟိ ဣဓ အပ္ပမာဏံ အဝေရိသဘာဂမတ္တမေဝ ပမာဏံ၊ တသ္မာ အဝေရိသဘာဂဿ သန္တိကေ အာရောစေတဗ္ဗာ.

ယော ပန ဝိသဘာဂေါ ဟောတိ သုတွာ ပကာသေတုကာမော၊ ဧဝရူပဿ ဥပဇ္ဈာယဿာပိ သန္တိကေ န အာရောစေတဗ္ဗာ. တတ္ထ ပုရေဘတ္တံ ဝါ အာပတ္တိံ အာပန္နော ဟောတု ပစ္ဆာဘတ္တံ ဝါ၊ ဒိဝါ ဝါ ရတ္တိံ ဝါ ယာဝ အရုဏံ န ဥဂ္ဂစ္ဆတိ တာဝ အာရောစေတဗ္ဗံ. ဥဒ္ဓသ္တေ အရုဏေ ပဋိစ္ဆန္နာ ဟောတိ၊ ပဋိစ္ဆာဒနပစ္စယာ စ ဒုက္ကဋံ အာပဇ္ဇတိ. သဘာဂသံဃာဒိသေသံ အာပန္နဿ ပန သန္တိကေ အာဝိ ကာတုံ န ဝဋ္ဋတိ. သစေ အာဝိ ကရောတိ၊ အာပတ္တိ အာဝိကတာ ဟောတိ၊ ဒုက္ကဋာ ပန န မုစ္စတိ၊ တသ္မာ သုဒ္ဓဿ သန္တိကေ အာဝိကာတဗ္ဗာ. အာဝိကရောန္တော စ ‘‘တုယှံ သန္တိကေ ဧကံ အာပတ္တိံ အာဝိကရောမီ’’တိ ဝါ ‘‘အာစိက္ခာမီ’’တိ ဝါ ‘‘အာရောစေမီ’’တိ ဝါ ‘‘မမ ဧကံ အာပတ္တိံ အာပန္နဘာဝံ ဇာနာဟီ’’တိ ဝါ ဝဒတု၊ ‘‘ဧကံ ဂရုကာပတ္တိံ အာဝိကရောမီ’’တိအာဒိနာ ဝါ နယေန ဝဒတု၊ သဗ္ဗေဟိပိ အာကာရေဟိ အပ္ပဋိစ္ဆန္နာဝ ဟောတီတိ ကုရုန္ဒိယံ ဝုတ္တံ. သစေ ပန လဟုကာပတ္တိံ အာဝိကရောမီတိအာဒိနာ နယေန ဝဒတိ၊ ပဋိစ္ဆန္နာ ဟောတိ၊ ဝတ္ထုံ အာရောစေတိ၊ အာပတ္တိံ အာရောစေတိ၊ ဥဘယံ အာရောစေတိ၊ တိဝိဓေနာပိ အာရောစိတာဝ ဟောတိ. ဣတိ ဣမာနိ ဒသ ကာရဏာနိ ဥပလက္ခေတွာ ပဋိစ္ဆန္နပရိဝါသံ ဒေန္တေန ပဌမမေဝ ပဋိစ္ဆန္နဘာဝေါ ဇာနိတဗ္ဗော.

တတော ပဋိစ္ဆန္နဒိဝသေ စ အာပတ္တိယော စ သလ္လက္ခေတွာ သစေ ဧကာဟပဋိစ္ဆန္နာ ဟောတိ – ‘‘အဟံ၊ ဘန္တေ၊ ဧကံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိံ သဉ္စေတနိကံ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိံ ဧကာဟပဋိစ္ဆန္န’’န္တိ ဧဝံ ယာစာပေတွာ ဣဓ ဝုတ္တနယေနေဝ ကမ္မဝါစံ ဝတွာ ပရိဝါသော ဒါတဗ္ဗော. အထ ဒွီဟတီဟာဒိပဋိစ္ဆန္နာ ဟောတိ၊ ဒွီဟပဋိစ္ဆန္နံ တီဟပဋိစ္ဆန္နံ စတူဟပဋိစ္ဆန္နံ ပဉ္စာဟပဋိစ္ဆန္နံ ဆာဟပဋိစ္ဆန္နံ သတ္တာဟပဋိစ္ဆန္နံ အဋ္ဌာဟပဋိစ္ဆန္နံ နဝါဟပဋိစ္ဆန္နံ ဒသာဟပဋိစ္ဆန္နံ ဧကာဒသာဟပဋိစ္ဆန္နံ ဒွါဒသာဟပအစ္ဆန္နံ တေရသာဟပဋိစ္ဆန္နံ စုဒ္ဒသာဟပဋိစ္ဆန္နန္တိ ဧဝံ ယာဝ စုဒ္ဒသ ဒိဝသာနိ ဒိဝသဝသေန ယောဇနာ ကာတဗ္ဗာ. ပဉ္စဒသ ဒိဝသာနိ ပဋိစ္ဆန္နာယ ပက္ခပဋိစ္ဆန္နန္တိ ဝတွာ ယောဇနာ ကာတဗ္ဗာ. တတော ယာဝ ဧကူနတိံသတိမော ဒိဝသော၊ တာဝ အတိရေကပက္ခပဋိစ္ဆန္နန္တိ.

တတော မာသပဋိစ္ဆန္နံ အတိရေကမာသပဋိစ္ဆန္နံ ဒွေမာသပဋိစ္ဆန္နံ အတိရေကဒွေမာသပဋိစ္ဆန္နံ တေမာသပဋိစ္ဆန္နံ အတိရေကတေမာသပဋိစ္ဆန္နံ စတုမာသပဋိစ္ဆန္နံ အတိရေကစတုမာသပဋိစ္ဆန္နံ ပဉ္စမာသပဋိစ္ဆန္နံ အတိရေကပဉ္စမာသပဋိစ္ဆန္နံ ဆမာသပဋိစ္ဆန္နံ အတိရေကဆမာသပဋိစ္ဆန္နံ သတ္တမာသပဋိစ္ဆန္နံ အတိရေကသတ္တမာသပဋိစ္ဆန္နံ အဋ္ဌမာသပဋိစ္ဆန္နံ အတိရေကအဋ္ဌမာသပဋိစ္ဆန္နံ နဝမာသပဋိစ္ဆန္နံ အတိရေကနဝမာသပဋိစ္ဆန္နံ ဒသမာသပဋိစ္ဆန္နံ အတိရေကဒသမာသပဋိစ္ဆန္နံ ဧကာဒသမာသပဋိစ္ဆန္နံ အတိရေကဧကာဒသမာသပဋိစ္ဆန္နန္တိ ဧဝံ ယောဇနာ ကာတဗ္ဗာ. သံဝစ္ဆရေ ပရိပုဏ္ဏေ ဧကသံဝစ္ဆရပဋိစ္ဆန္နန္တိ. တတော ပရံ အတိရေကဧကသံဝစ္ဆရ။ ဒွေသံဝစ္ဆရ။ အတိရေကဒွေသံဝစ္ဆရ။ တိသံဝစ္ဆရ။ အတိရကေတိသံဝစ္ဆရ။ စတုသံဝစ္ဆရ။ အတိရေကစတုသံဝစ္ဆရ။ ပဉ္စသံဝစ္ဆရ။ အတိရေကပဉ္စသံဝစ္ဆရပဋိစ္ဆန္နန္တိ ဧဝံ ယာဝ သဋ္ဌိသံဝစ္ဆရ။ အတိရေကသဋ္ဌိသံဝစ္ဆရပဋိစ္ဆန္နန္တိ ဝါ တတော ဝါ ဘိယျောပိ ဝတွာ ယောဇနာ ကာတဗ္ဗာ.

သစေ ပန ဒွေ တိဿော တတုတ္တရိ ဝါ အာပတ္တိယော ဟောန္တိ၊ ယထာ ဣဓ ဧကံ အာပတ္တိန္တိ ဝုတ္တံ၊ ဧဝံ ဒွေ အာပတ္တိယော တိဿော အာပတ္တိယောတိ ဝတ္တဗ္ဗံ. တတော ပရံ ပန သတံ ဝါ ဟောတု သဟဿံ ဝါ၊ သမ္ဗဟုလာတိ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတိ. နာနာဝတ္ထုကာသုပိ ‘‘အဟံ၊ ဘန္တေ၊ သမ္ဗဟုလာ သံဃာဒိသေသာ အာပတ္တိယော အာပဇ္ဇိံ – ဧကံ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိံ၊ ဧကံ ကာယသံသဂ္ဂံ၊ ဧကံ ဒုဋ္ဌုလ္လဝါစံ၊ ဧကံ အတ္တကာမံ၊ ဧကံ သဉ္စရိတ္တံ၊ ဧကာဟပဋိစ္ဆန္နာယော’’တိ ဧဝံ ဂဏနဝသေန ဝါ ‘‘အဟံ၊ ဘန္တေ၊ သမ္ဗဟုလာ သံဃာဒိသေသာ အာပတ္တိယော အာပဇ္ဇိံ နာနာဝတ္ထုကာယော ဧကာဟပဋိစ္ဆန္နာယော’’တိ ဧဝံ ဝတ္ထုကိတ္တနဝသေန ဝါ၊ ‘‘အဟံ၊ ဘန္တေ၊ သမ္ဗဟုလာ သံဃာဒိသေသာ အာပတ္တိယော အာပဇ္ဇိံ ဧကာဟပဋိစ္ဆန္နာယော’’တိ ဧဝံ နာမမတ္တဝသေန ဝါ ယောဇနာ ကာတဗ္ဗာ.

တတ္ထ နာမံ ဒုဝိဓံ – သဇာတိသာဓာရဏဉ္စ သဗ္ဗသာဓာရဏဉ္စ. တတ္ထ သံဃာဒိသေသောတိ သဇာတိသာဓာရဏံ၊ အာပတ္တီတိ သဗ္ဗသာဓာရဏံ၊ တသ္မာ ‘‘သမ္ဗဟုလာ အာပတ္တိယော အာပဇ္ဇိံ ဧကာဟပဋိစ္ဆန္နာယော’’တိ ဧဝံ သဗ္ဗသာဓာရဏနာမဝသေနပိ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတိ. ဣဒဉှိ သဗ္ဗမ္ပိ ပရိဝါသာဒိကံ ဝိနယကမ္မံ ဝတ္ထုဝသေန ဂေါတ္တဝသေန နာမဝသေန အာပတ္တိဝသေန စ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိယေဝ.

တတ္ထ ‘‘သုက္ကဝိဿဋ္ဌီ’’တိ ဝတ္ထု စေဝ ဂေါတ္တဉ္စ. ‘‘သံဃာဒိသေသော’’တိ နာမဉ္စေဝ အာပတ္တိ စ. ‘‘ကာယသံသဂ္ဂေါ’’တိ ဝတ္ထု စေဝ ဂေါတ္တဉ္စ. ‘‘သံဃာဒိသေသော’’တိ နာမဉ္စေဝ အာပတ္တိ စ၊ တတ္ထ ‘‘သုက္ကဝိဿဋ္ဌိံ ကာယသံသဂ္ဂ’’န္တိအာဒိနာ ဝစနေနာပိ ‘‘နာနာဝတ္ထုကာယော’’တိ ဝစနေနာပိ ဝတ္ထု စေဝ ဂေါတ္တဉ္စ ဂဟိတံ ဟောတိ. ‘‘သံဃာဒိသေသော’’တိ ဝစနေနာပိ ‘‘အာပတ္တိယော’’တိ ဝစနေနာပိ နာမဉ္စေဝ အာပတ္တိ စ ဂဟိတာ ဟောတိ. ဣဓ ပန ဧကံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိံ သဉ္စေတနိကံ ‘‘သုက္ကဝိဿဋ္ဌိ’’န္တိ နာမမ္ပိ ဝတ္ထုဂေါတ္တာနိပိ ဂဟိတာနေဝ. ယထာ စ ဣဓ ‘‘အယံ ဥဒါယိ ဘိက္ခူ’’တိ ဝုတ္တံ၊ ဧဝံ ယော ယော အာပန္နော ဟောတိ၊ တဿ တဿ နာမံ ဂဟေတွာ ‘‘အယံ ဣတ္ထန္နာမော ဘိက္ခူ’’တိ ကမ္မဝါစာ ကာတဗ္ဗာ.

ကမ္မဝါစာပရိယောသာနေ စ တေန ဘိက္ခုနာ မာဠကသီမာယမေဝ ‘‘ပရိဝါသံ သမာဒိယာမိ၊ ဝတ္တံ သမာဒိယာမီ’’တိ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝတ္တံ သမာဒါတဗ္ဗံ. သမာဒိယိတွာ တတ္ထေဝ သံဃဿ အာရောစေတဗ္ဗံ၊ အာရောစေန္တေန စ ဧဝံ အာရောစေတဗ္ဗံ –

‘‘အဟံ၊ ဘန္တေ၊ ဧကံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိံ သဉ္စေတနိကံ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိံ ဧကာဟပဋိစ္ဆန္နံ၊ သောဟံ သံဃံ ဧကိဿာ အာပတ္တိယာ သဉ္စေတနိကာယ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိယာ ဧကာဟပဋိစ္ဆန္နာယ ဧကာဟပရိဝါသံ ယာစိံ၊ တဿ မေ သံဃော ဧကိဿာ အာပတ္တိယာ သဉ္စေတနိကာယ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိယာ ဧကာဟပဋိစ္ဆန္နာယ ဧကာဟပရိဝါသံ အဒါသိ၊ သောဟံ ပရိဝသာမိ – ‘ဝေဒယာမဟံ၊ ဘန္တေ၊ ဝေဒယတီ’တိ မံ သံဃော ဓာရေတူ’’တိ.

ဣမဉ္စ ပနတ္ထံ ဂဟေတွာ ယာယ ကာယစိ ဘာသာယ အာရောစေတုံ ဝဋ္ဋတိယေဝ. အာရောစေတွာ သစေ နိက္ခိပိတုကာမော၊ ဝုတ္တနယေနေဝ သံဃမဇ္ဈေ နိက္ခိပိတဗ္ဗံ. မာဠကတော ဘိက္ခူသု နိက္ခန္တေသု ဧကဿာပိ သန္တိကေ နိက္ခိပိတုံ ဝဋ္ဋတိ. မာဠကတော နိက္ခမိတွာ သတိံ ပဋိလဘန္တေန သဟဂစ္ဆန္တဿ သန္တိကေ နိက္ခိပိတဗ္ဗံ. သစေ သောပိ ပက္ကန္တော၊ အညဿ ယဿ မာဠကေ နာရောစိတံ၊ တဿ အာရောစေတွာ နိက္ခိပိတဗ္ဗံ. အာရောစေန္တေန စ အဝသာနေ ‘‘ဝေဒယတီတိ မံ အာယသ္မာ ဓာရေတူ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. ဒွိန္နံ အာရောစေန္တေန ‘‘အာယသ္မန္တာ ဓာရေန္တူ’’တိ၊ တိဏ္ဏံ အာရောစေန္တေန ‘‘အာယသ္မန္တော ဓာရေန္တူ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. နိက္ခိတ္တကာလတော ပဋ္ဌာယ ပကတတ္တဋ္ဌာနေ တိဋ္ဌတိ.

သစေ အပ္ပဘိက္ခုကော ဝိဟာရော ဟောတိ၊ သဘာဂါ ဘိက္ခူ ဝသန္တိ၊ ဝတ္တံ အနိက္ခိပိတွာ ဝိဟာရေယေဝ ရတ္တိပရိဂ္ဂဟော ကာတဗ္ဗော. အထ န သက္ကာ သောဓေတုံ၊ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝတ္တံ နိက္ခိပိတွာ ပစ္စူသသမယေ ဧကေန ဘိက္ခုနာ သဒ္ဓိံ မာနတ္တဝဏ္ဏနာယံ ဝုတ္တနယေနေဝ ဥပစာရသီမံ အတိက္ကမိတွာ မဟာမဂ္ဂါ ဩက္ကမ္မ ပဋိစ္ဆန္နေ ဌာနေ နိသီဒိတွာ အန္တောအရုဏေယေဝ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝတ္တံ သမာဒိယိတွာ တဿ ဘိက္ခုနော ပရိဝါသော အာရောစေတဗ္ဗော. အာရောစေန္တေန သစေ နဝကတရော ဟောတိ၊ ‘‘အာဝုသော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. သစေ ဝုဍ္ဎတရော၊ ‘‘ဘန္တေ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. သစေ အညော ကောစိ ဘိက္ခု ကေနစိဒေဝ ကရဏီယေန တံ ဌာနံ အာဂစ္ဆတိ၊ သစေ ဧသ တံ ပဿတိ၊ သဒ္ဒံ ဝါဿ သုဏာတိ၊ အာရောစေတဗ္ဗံ၊ အနာရောစေန္တဿ ရတ္တိစ္ဆေဒေါ စေဝ ဝတ္တဘေဒေါ စ. အထ ဒွါဒသဟတ္ထံ ဥပစာရံ ဩက္ကမိတွာ အဇာနန္တဿေဝ ဂစ္ဆတိ၊ ရတ္တိစ္ဆေဒေါယေဝ ဟောတိ၊ ဝတ္တဘေဒေါ ပန နတ္ထိ.

ဥဂ္ဂတေ အရုဏေ ဝတ္တံ နိက္ခိပိတဗ္ဗံ. သစေ သော ဘိက္ခု ကေနစိဒေဝ ကရဏီယေန ပက္ကန္တော ဟောတိ၊ ယံ အညံ သဗ္ဗပဌမံ ပဿတိ၊ တဿ အာရောစေတွာ နိက္ခိပိတဗ္ဗံ. သစေ ပန ကဉ္စိ န ပဿတိ၊ ဝိဟာရံ ဂန္တွာ အတ္တနာ သဒ္ဓိံ ဂတဘိက္ခုဿ သန္တိကေ နိက္ခိပိတဗ္ဗန္တိ မဟာသုမတ္ထေရော အာဟ. မဟာပဒုမတ္ထေရော ပန ‘‘ယံ ပဌမံ ပဿတိ၊ တဿ အာရောစေတွာ နိက္ခိပိတဗ္ဗံ၊ အယံ နိက္ခိတ္တဝတ္တဿ ပရိဟာရော’’တိ အာဟ.

ဧဝံ ယတ္တကာနိ ဒိဝသာနိ အာပတ္တိ ပဋိစ္ဆန္နာ ဟောတိ၊ တတ္တကာနိ တတော အဓိကတရာနိ ဝါ ကုက္ကုစ္စဝိနောဒနတ္ထာယ ပရိဝသိတွာ သံဃံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဝတ္တံ သမာဒိယိတွာ မာနတ္တံ ယာစိတဗ္ဗံ. အယဉှိ ဝတ္တေ သမာဒိန္နေ ဧဝ မာနတ္တာရဟော ဟောတိ နိက္ခိတ္တဝတ္တေန ပရိဝုတ္ထတ္တာ. အနိက္ခိတ္တဝတ္တဿ ပန ပုန သမာဒါနကိစ္စံ နတ္ထိ၊ သော ဟိ ပဋိစ္ဆန္နဒိဝသာတိက္ကမေနေဝ မာနတ္တာရဟော ဟောတိ၊ တသ္မာ တဿ မာနတ္တံ ဒါတဗ္ဗမေဝ. ဣဒံ ပဋိစ္ဆန္နမာနတ္တံ နာမ. တံ ဒေန္တေန သစေ ဧကာပတ္တိ ဟောတိ၊ ပါဠိယံ ဝုတ္တနယေနေဝ ဒါတဗ္ဗံ. အထ ဒွေ ဝါ တိဿော ဝါ ‘‘သောဟံ ပရိဝုတ္ထပရိဝါသော သံဃံ ဒွိန္နံ အာပတ္တီနံ တိဿန္နံ အာပတ္တီနံ ဧကာဟပဋိစ္ဆန္နာနံ ဆာရတ္တံ မာနတ္တံ ယာစာမီ’’တိ ပရိဝါသေ ဝုတ္တနယေနေဝ အာပတ္တိယော စ ဒိဝသေ စ သလ္လက္ခေတွာ ယောဇနာ ကာတဗ္ဗာ.

အပ္ပဋိစ္ဆန္နာပတ္တိံ ပဋိစ္ဆန္နာပတ္တိယာ သမောဓာနေတွာပိ ဒါတုံ ဝဋ္ဋတိ. ကထံ? ပဋိစ္ဆန္နာယ ဧကာဟပရိဝါသံ ဝသိတွာ –

‘‘အဟံ၊ ဘန္တေ၊ ဧကံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိံ သဉ္စေတနိကံ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိံ ဧကာဟပဋိစ္ဆန္နံ၊ သောဟံ သံဃံ ဧကိဿာ အာပတ္တိယာ သဉ္စေတနိကာယ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိယာ ဧကာဟပဋိစ္ဆန္နာယ ဧကာဟပရိဝါသံ ယာစိံ၊ တဿ မေ သံဃော ဧကိဿာ အာပတ္တိယာ သဉ္စေတနိကာယ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိယာ ဧကာဟပဋိစ္ဆန္နာယ ဧကာဟပရိဝါသံ အဒါသိ၊ သောဟံ ပရိဝုတ္ထပရိဝါသော. အဟံ၊ ဘန္တေ၊ ဧကံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိံ သဉ္စေတနိကံ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိံ အပ္ပဋိစ္ဆန္နံ. သောဟံ၊ ဘန္တေ၊ သံဃံ တာသံ အာပတ္တီနံ သဉ္စေတနိကာနံ သုက္ကဝိဿဋ္ဌီနံ ပဋိစ္ဆန္နာယ စ အပ္ပဋိစ္ဆန္နာယ စ ဆာရတ္တံ မာနတ္တံ ယာစာမီ’’တိ.

အထဿ တဒနုရူပံ ကမ္မဝါစံ ကတွာ မာနတ္တံ ဒါတဗ္ဗံ. သစေ ပဋိစ္ဆန္နာ ဒွေ၊ အပ္ပဋိစ္ဆန္နာ ဧကာ ‘‘ပဋိစ္ဆန္နာနဉ္စ အပ္ပဋိစ္ဆန္နာယ စာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. အထ ပဋိစ္ဆန္နာ ဧကာ၊ အပ္ပဋိစ္ဆန္နာ ဒွေ၊ ‘‘ပဋိစ္ဆန္နာယ စ အပ္ပဋိစ္ဆန္နာနဉ္စာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. သစေ ပဋိစ္ဆန္နာပိ ဒွေ၊ အပ္ပဋိစ္ဆန္နာပိ ဒွေ၊ ‘‘ပဋိစ္ဆန္နာနဉ္စ အပ္ပဋိစ္ဆန္နာနဉ္စာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. သဗ္ဗတ္ထ အနုရူပံ ကမ္မဝါစံ ကတွာ မာနတ္တံ ဒါတဗ္ဗံ. စိဏ္ဏမာနတ္တဿ စ တဒနုရူပမေဝ ကမ္မဝါစံ ကတွာ အဗ္ဘာနံ ကာတဗ္ဗံ. ဣဓ ပန ဧကာပတ္တိဝသေန ဝုတ္တံ. ဣတိ ယံ ပဋိစ္ဆန္နာယ အာပတ္တိယာ ပရိဝါသာဝသာနေ မာနတ္တံ ဒိယျတိ၊ ဣဒံ ပဋိစ္ဆန္နမာနတ္တံ နာမ. ဧဝမေတ္ထ ဧကေနေဝ ယောဇနာမုခေန ပဋိစ္ဆန္နပရိဝါသော စ ပဋိစ္ဆန္နမာနတ္တဉ္စ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ပက္ခမာနတ္တံ သမောဓာနမာနတ္တဉ္စ အဝသေသပရိဝါသကထာဝသာနေ ကထယိဿာမ.

သုဒ္ဓန္တပရိဝါသော သမောဓာနပရိဝါသောတိ ဟိ ဒွေ ပရိဝါသာ အဝသေသာ. တတ္ထ ‘‘သုဒ္ဓန္တပရိဝါသော’’ နာမ ပရတော အဓမ္မိကမာနတ္တစာရာဝသာနေ ‘‘တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရော ဘိက္ခု သမ္ဗဟုလာ သံဃာဒိသေသာ အာပတ္တိယော အာပန္နော ဟောတိ၊ အာပတ္တိပရိယန္တံ န ဇာနာတိ၊ ရတ္တိပရိယန္တံ န ဇာနာတီ’’တိ ဣမသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ အနုညာတပရိဝါသော. သော ဒုဝိဓော – စူဠသုဒ္ဓန္တော၊ မဟာသုဒ္ဓန္တောတိ. ဒုဝိဓောပိ စေသ ရတ္တိပရိစ္ဆေဒံ သကလံ ဝါ ဧကစ္စံ ဝါ အဇာနန္တဿ စ အဿရန္တဿ စ တတ္ထ ဝေမတိကဿ စ ဒါတဗ္ဗော. အာပတ္တိပရိယန္တံ ပန ဧတ္တကာ အဟံ အာပတ္တိယော အာပန္နောတိ ဇာနာတု ဝါ မာ ဝါ၊ အကာရဏမေတံ.

တတ္ထ ယော ဥပသမ္ပဒတော ပဋ္ဌာယ အနုလောမက္ကမေန ဝါ အာရောစိတဒိဝသတော ပဋ္ဌာယ ပဋိလောမက္ကမေန ဝါ ‘‘အသုကဉ္စ အသုကဉ္စ ဒိဝသံ ဝါ ပက္ခံ ဝါ မာသံ ဝါ သံဝစ္ဆရံ ဝါ တဝ သုဒ္ဓဘာဝံ ဇာနာသီ’’တိ ပုစ္ဆိယမာနော ‘‘အာမ၊ ဘန္တေ၊ ဇာနာမိ၊ ဧတ္တကံ နာမ ကာလံ အဟံ သုဒ္ဓေါ’’တိ ဝဒတိ၊ တဿ ဒိန္နော သုဒ္ဓန္တပရိဝါသော ‘‘စူဠသုဒ္ဓန္တော’’တိ ဝုစ္စတိ.

တံ ဂဟေတွာ ပရိဝသန္တေန ယတ္တကံ ကာလံ အတ္တနော သုဒ္ဓိံ ဇာနာတိ၊ တတ္တကံ အပနေတွာ အဝသေသံ မာသံ ဝါ ဒွေမာသံ ဝါ ပရိဝသိတဗ္ဗံ. သစေ မာသမတ္တံ အသုဒ္ဓေါမှီတိ သလ္လက္ခေတွာ အဂ္ဂဟေသိ ပရိဝသန္တော စ ပုန အညံ မာသံ သရတိ၊ တမ္ပိ မာသံ ပရိဝသိတဗ္ဗမေဝ. ပုန ပရိဝါသဒါနကိစ္စံ နတ္ထိ. အထ ဒွေမာသံ အသုဒ္ဓေါမှီတိ သလ္လက္ခေတွာ အဂ္ဂဟေသိ၊ ပရိဝသန္တော စ မာသမတ္တမေဝါဟံ အသုဒ္ဓေါမှီတိ သန္နိဋ္ဌာနံ ကရောတိ၊ မာသမေဝ ပရိဝသိတဗ္ဗံ. ပုန ပရိဝါသဒါနကိစ္စံ နတ္ထိ. အယဉှိ သုဒ္ဓန္တပရိဝါသော နာမ ဥဒ္ဓမ္ပိ အာရောဟတိ၊ ဟေဋ္ဌာပိ ဩရောဟတိ၊ ဣဒမဿ လက္ခဏံ. အညသ္မိံ ပန အာပတ္တိဝုဋ္ဌာနေ ဣဒံ လက္ခဏံ – ယော အပ္ပဋိစ္ဆန္နံ အာပတ္တိံ ပဋိစ္ဆန္နာတိ ဝိနယကမ္မံ ကရောတိ၊ တဿ အာပတ္တိ ဝုဋ္ဌာတိ. ယော ပဋိစ္ဆန္နံ အပ္ပဋိစ္ဆန္နာတိ ဝိနယကမ္မံ ကရောတိ၊ တဿ န ဝုဋ္ဌာတိ. အစိရပဋိစ္ဆန္နံ စိရပဋိစ္ဆန္နာတိ ကရောန္တဿာပိ ဝုဋ္ဌာတိ. စိရပဋိစ္ဆန္နံ အစိရပဋိစ္ဆန္နာတိ ကရောန္တဿ န ဝုဋ္ဌာတိ. ဧကံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတွာ သမ္ဗဟုလာတိ ကရောန္တဿာပိ ဝုဋ္ဌာတိ၊ ဧကံ ဝိနာ သမ္ဗဟုလာနံ အဘာဝတော. သမ္ဗဟုလာ ပန အာပဇ္ဇိတွာ ဧကံ အာပဇ္ဇိန္တိ ကရောန္တဿ န ဝုဋ္ဌာတိ.

ယော ပန ယထာဝုတ္တေန အနုလောမပဋိလောမနယေန ပုစ္ဆိယမာနောပိ ရတ္တိပရိယန္တံ န ဇာနာတိ နေဝ သရတိ ဝေမတိကော ဝါ ဟောတိ၊ တဿ ဒိန္နော သုဒ္ဓန္တပရိဝါသော ‘‘မဟာသုဒ္ဓန္တော’’တိ ဝုစ္စတိ. တံ ဂဟေတွာ ဂဟိတဒိဝသတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ ဥပသမ္ပဒဒိဝသော၊ တာဝ ရတ္တိယော ဂဏေတွာ ပရိဝသိတဗ္ဗံ. အယံ ဥဒ္ဓံ နာရောဟတိ၊ ဟေဋ္ဌာ ပန ဩရောဟတိ. တသ္မာ သစေ ပရိဝသန္တော ရတ္တိပရိစ္ဆေဒေ သန္နိဋ္ဌာနံ ကရောတိ၊ မာသော ဝါ သံဝစ္ဆရော ဝါ မယှံ အာပန္နဿာတိ မာသံ ဝါ သံဝစ္ဆရံ ဝါ ပရိဝသိတဗ္ဗံ. ပရိဝါသယာစနဒါနလက္ခဏံ ပနေတ္ထ ပရတော ပါဠိယံ အာဂတနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ကမ္မဝါစာပရိယောသာနေ ဝတ္တသမာဒါနမာနတ္တအဗ္ဘာနာနိ ဝုတ္တနယာနေဝ. အယံ သုဒ္ဓန္တပရိဝါသော နာမ.

‘‘သမောဓာနပရိဝါသော’’ နာမ တိဝိဓော ဟောတိ – ဩဓာနသမောဓာနော၊ အဂ္ဃသမောဓာနော၊ မိဿကသမောဓာနောတိ. တတ္ထ ‘‘ဩဓာနသမောဓာနော’’ နာမ – အန္တရာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတွာ ပဋိစ္ဆာဒေန္တဿ ပရိဝုတ္ထဒိဝသေ ဩဓုနိတွာ မက္ခေတွာ ပုရိမာယ အာပတ္တိယာ မူလဒိဝသပရိစ္ဆေဒေ ပစ္ဆာ အာပန္နံ အာပတ္တိံ သမောဒဟိတွာ ဒါတဗ္ဗပရိဝါသော ဝုစ္စတိ. သော ပရတော ‘‘တေန ဟိ ဘိက္ခဝေ သံဃော ဥဒါယိံ ဘိက္ခုံ အန္တရာ ဧကိဿာ အာပတ္တိယာ သဉ္စေတနိကာယ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိယာ ပဉ္စာဟပဋိစ္ဆန္နာယ မူလာယ ပဋိကဿိတွာ ပုရိမာယ အာပတ္တိယာ သမောဓာနပရိဝါသံ ဒေတူ’’တိ ဣတော ပဋ္ဌာယ ဝိတ္ထာရတော ပါဠိယံယေဝ အာဂတော.

အယံ ပနေတ္ထ ဝိနိစ္ဆယော – ယော ပဋိစ္ဆန္နာယ အာပတ္တိယာ ပရိဝါသံ ဂဟေတွာ ပရိဝသန္တော ဝါ မာနတ္တာရဟော ဝါ မာနတ္တံ စရန္တော ဝါ အဗ္ဘာနာရဟော ဝါ အညံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတွာ ပုရိမာယ အာပတ္တိယာ သမာ ဝါ ဦနတရာ ဝါ ရတ္တိယော ပဋိစ္ဆာဒေတိ၊ တဿ မူလာယပဋိကဿနေန တေ ပရိဝုတ္ထဒိဝသေ စ မာနတ္တစိဏ္ဏဒိဝသေ စ သဗ္ဗေ ဩဓုနိတွာ အဒိဝသေ ကတွာ ပစ္ဆာ အာပန္နာပတ္တိံ မူလာပတ္တိယံ သမောဓာယ ပရိဝါသော ဒါတဗ္ဗော. တေန သစေ မူလာပတ္တိ ပက္ခပဋိစ္ဆန္နာ၊ အန္တရာပတ္တိ ဦနကပက္ခပဋိစ္ဆန္နာ၊ ပုန ပက္ခမေဝ ပရိဝါသော ပရိဝသိတဗ္ဗော. အထာပိ အန္တရာပတ္တိ ပက္ခပဋိစ္ဆန္နာဝ ပက္ခမေဝ ပရိဝသိတဗ္ဗံ. ဧတေနုပါယေန ယာဝ သဋ္ဌိဝဿပဋိစ္ဆန္နာ မူလာပတ္တိ၊ တာဝ ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗော. သဋ္ဌိဝဿာနိ ပရိဝသိတွာ မာနတ္တာရဟော ဟုတွာပိ ဟိ ဧကဒိဝသံ အန္တရာပတ္တိံ ပဋိစ္ဆာဒေတွာ ပုနပိ သဋ္ဌိဝဿာနိ ပရိဝါသာရဟော ဟောတိ.

သစေ ပန အန္တရာပတ္တိ မူလာပတ္တိတော အတိရေကပဋိစ္ဆန္နာ ဟောတိ၊ တတ္ထ ‘‘ကိံ ကာတဗ္ဗ’’န္တိ ဝုတ္တေ မဟာသုမတ္ထေရော အာဟ – ‘‘အတေကိစ္ဆော အယံ ပုဂ္ဂလော၊ အတေကိစ္ဆော နာမ အာဝိကာရာပေတွာ ဝိဿဇ္ဇေတဗ္ဗော’’တိ. မဟာပဒုမတ္ထေရော ပနာဟ – ‘‘ကသ္မာ အတေကိစ္ဆော နာမ၊ နနု အယံ သမုစ္စယက္ခန္ဓကော နာမ ဗုဒ္ဓါနံ ဌိတကာလသဒိသော၊ အာပတ္တိ နာမ ပဋိစ္ဆန္နာ ဝါ ဟောတု အပ္ပဋိစ္ဆန္နာ ဝါ သမကဦနတရအတိရေကပဋိစ္ဆန္နာ ဝါ ဝိနယဓရဿ ကမ္မဝါစံ ယောဇေတုံ သမတ္ထဘာဝေါယေဝေတ္ထ ပမာဏံ၊ တသ္မာ ယာ အတိရေကပဋိစ္ဆန္နာ ဟောတိ၊ တံ မူလာပတ္တိံ ကတွာ တတ္ထ ဣတရံ သမောဓာယ ပရိဝါသော ဒါတဗ္ဗော’’တိ. အယံ ‘‘ဩဓာနသမောဓာနော’’ နာမ.

‘‘အဂ္ဃသမောဓာနော’’ နာမ သမ္ဗဟုလာသု အာပတ္တီသု ယာ ဧကာ ဝါ ဒွေ ဝါ တိဿော ဝါ သမ္ဗဟုလာ ဝါ အာပတ္တိယော သဗ္ဗစိရပဋိစ္ဆန္နာယော၊ တာသံ အဂ္ဃေန သမောဓာယ တာသံ ရတ္တိပရိစ္ဆေဒဝသေန အဝသေသာနံ ဦနတရပဋိစ္ဆန္နာနံ အာပတ္တီနံ ပရိဝါသော ဒိယျတိ. အယံ ဝုစ္စတိ အဂ္ဃသမောဓာနော. သောပိ ပရတော ‘‘တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရော ဘိက္ခု သမ္ဗဟုလာ သံဃာဒိသေသာ အာပတ္တိယော အာပန္နော ဟောတိ၊ ဧကာ အာပတ္တိ ဧကာဟပဋိစ္ဆန္နာ ဧကာ အာပတ္တိ ဒွီဟပဋိစ္ဆန္နာ’’တိအာဒိနာ နယေန ပါဠိယံ အာဂတောယေဝ.

ယဿ ပန သတံ အာပတ္တိယော ဒသာဟပဋိစ္ဆန္နာ၊ အပရမ္ပိ သတံ အာပတ္တိယော ဒသာဟပဋိစ္ဆန္နာတိ ဧဝံ ဒသက္ခတ္တုံ ကတွာ အာပတ္တိသဟဿံ ဒိဝသသတပဋိစ္ဆန္နံ ဟောတိ၊ တေန ကိံ ကာတဗ္ဗန္တိ? သဗ္ဗံ သမောဒဟိတွာ ဒသ ဒိဝသေ ပရိဝသိတဗ္ဗံ. ဧဝံ ဧကေနေဝ ဒသာဟေန ဒိဝသသတမ္ပိ ပရိဝသိတမေဝ ဟောတိ. ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ –

‘‘ဒသသတံ ရတ္တိသတံ၊ အာပတ္တိယော ဆာဒယိတွာန၊

ဒသ ရတ္တိယော ဝသိတွာန၊ မုစ္စေယျ ပါရိဝါသိကော’’တိ. (ပရိ. ၄၇၇)၊

အယံ အဂ္ဃသမောဓာနော နာမ.

‘‘မိဿကသမောဓာနော’’ နာမ – ယော နာနာဝတ္ထုကာ အာပတ္တိယော ဧကတော ကတွာ ဒိယျတိ. တတြာယံ နယော –

‘‘အဟံ၊ ဘန္တေ၊ သမ္ဗဟုလာ သံဃာဒိသေသာ အာပတ္တိယော အာပဇ္ဇိံ ဧကံ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိံ၊ ဧကံ ကာယသံသဂ္ဂံ၊ ဧကံ ဒုဋ္ဌုလ္လဝါစံ၊ ဧကံ အတ္တကာမံ၊ ဧကံ သဉ္စရိတ္တံ၊ ဧကံ ကုဋိကာရံ၊ ဧကံ ဝိဟာရကာရံ၊ ဧကံ ဒုဋ္ဌဒေါသံ၊ ဧကံ အညဘာဂိယံ၊ ဧကံ သံဃဘေဒံ၊ ဧကံ ဘေဒါနုဝတ္တကံ၊ ဧကံ ဒုဗ္ဗစံ၊ ဧကံ ကုလဒူသကံ၊ သောဟံ၊ ဘန္တေ၊ သံဃံ တာသံ အာပတ္တီနံ သမောဓာနပရိဝါသံ ယာစာမီ’’တိ –

တိက္ခတ္တုံ ယာစာပေတွာ တဒနုရူပါယ ကမ္မဝါစာယ ပရိဝါသော ဒါတဗ္ဗော.

ဧတ္ထ စ သံဃာဒိသေသာ အာပတ္တိယော အာပဇ္ဇိံ နာနာဝတ္ထုကာယောတိပိ သံဃာဒိသေသာ အာပတ္တိယော အာပဇ္ဇိန္တိပိ ဧဝံ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေန ဝတ္ထုဝသေနပိ ဂေါတ္တဝသေနပိ နာမဝသေနပိ အာပတ္တိဝသေနပိ ယောဇေတွာ ကမ္မဝါစံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိယေဝါတိ အယံ မိဿကသမောဓာနော. သဗ္ဗပရိဝါသကမ္မဝါစာဝသာနေ ပန နိက္ခိတ္တာနိက္ခိတ္တဝတ္တာဒိကထာ ပုရိမနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗာတိ.

ပရိဝါသကထာ နိဋ္ဌိတာ.

ဣဒါနိ ယံ ဝုတ္တံ ‘‘ပက္ခမာနတ္တဉ္စ သမောဓာနမာနတ္တဉ္စ အဝသေသပရိဝါသကထာဝသာနေ ကထယိဿာမာ’’တိ၊ တဿောကာသော သမ္ပတ္တော၊ တသ္မာ ဝုစ္စတိ – ‘‘ပက္ခမာနတ္တ’’န္တိ ဘိက္ခုနိယာ ဒါတဗ္ဗမာနတ္တံ. တံ ပန ပဋိစ္ဆန္နာယပိ အပ္ပဋိစ္ဆန္နာယပိ အာပတ္တိယာ အဍ္ဎမာသမေဝ ဒါတဗ္ဗံ. ဝုတ္တဉှေတံ – ‘‘ဂရုဓမ္မံ အဇ္ဈာပန္နာယ ဘိက္ခုနိယာ ဥဘတောသံဃေ ပက္ခမာနတ္တံ စရိတဗ္ဗ’’န္တိ (စူဠဝ. ၄၀၃). တံ ပန ဘိက္ခုနီဟိ အတ္တနော သီမံ သောဓေတွာ ဝိဟာရသီမာယ ဝါ ဝိဟာရသီမံ သောဓေတုံ အသက္ကောန္တီဟိ ခဏ္ဍသီမာယ ဝါ သဗ္ဗန္တိမေန ပရိစ္ဆေဒေန စတုဝဂ္ဂဂဏံ သန္နိပါတာပေတွာ ဒါတဗ္ဗံ. သစေ ဧကာ အာပတ္တိ ဟောတိ ဧကိဿာ ဝသေန၊ သစေ ဒွေ ဝါ တိဿော ဝါ သမ္ဗဟုလာ ဝါ ဧကဝတ္ထုကာ ဝါ နာနာဝတ္ထုကာ ဝါ တာသံ တာသံ ဝသေန ဝတ္ထုဂေါတ္တနာမအာပတ္တီသု ယံ ယံ ဣစ္ဆတိ တံ တံ အာဒါယ ယောဇနာ ကာတဗ္ဗာ.

တတြိဒံ ဧကာပတ္တိဝသေန မုခမတ္တဒဿနံ၊ တာယ အာပန္နာယ ဘိက္ခုနိယာ ဘိက္ခုနိသံဃံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧကံသံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ကရိတွာ ဝုဍ္ဎာနံ ဘိက္ခုနီနံ ပါဒေ ဝန္ဒိတွာ ဥက္ကုဋိကံ နိသီဒိတွာ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂဟေတွာ ဧဝမဿ ဝစနီယော – ‘‘အဟံ၊ အယျေ၊ ဧကံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိံ ဂါမန္တရံ၊ သာဟံ၊ အယျေ၊ ဧကိဿာ အာပတ္တိယာ ဂါမန္တရာယ ပက္ခမာနတ္တံ ယာစာမီ’’တိ.

ဧဝံ တိက္ခတ္တုံ ယာစာပေတွာ ဗျတ္တာယ ဘိက္ခုနိယာ ပဋိဗလာယ သံဃော ဉာပေတဗ္ဗော –

‘‘သုဏာတု မေ အယျေ သံဃော၊ အယံ ဣတ္ထန္နာမာ ဘိက္ခုနီ ဧကံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိ ဂါမန္တရံ၊ သာ သံဃံ ဧကိဿာ အာပတ္တိယာ ဂါမန္တရာယ ပက္ခမာနတ္တံ ယာစတိ၊ ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ၊ သံဃော ဣတ္ထန္နာမာယ ဘိက္ခုနိယာ ဧကိဿာ အာပတ္တိယာ ဂါမန္တရာယ ပက္ခမာနတ္တံ ဒဒေယျ၊ ဧသာ ဉတ္တိ.

‘‘သုဏာတု မေ အယျေ သံဃော၊ အယံ။ပေ။ ဒုတိယမ္ပိ။ တတိယမ္ပိ ဧတမတ္ထံ ဝဒါမိ. သုဏာတု မေ အယျေ သံဃော။ပေ။ ဒေတိ။ ဒိန္နံ သံဃေန ဣတ္ထန္နာမာယ ဘိက္ခုနိယာ ဧကိဿာ အာပတ္တိယာ ဂါမန္တရာယ ပက္ခမာနတ္တံ၊ ခမတိ သံဃဿ၊ တသ္မာ တုဏှီ၊ ဧဝမေတံ ဓာရယာမီ’’တိ.

ကမ္မဝါစာပရိယောသာနေ ဝတ္တံ သမာဒိယိတွာ ဘိက္ခုမာနတ္တကထာယ ဝုတ္တနယေနေဝ သံဃဿ အာရောစေတွာ နိက္ခိတ္တဝတ္တံ ဝသိတုကာမာယ တတ္ထေဝ သံဃမဇ္ဈေ ဝါ ပက္ကန္တာသု ဘိက္ခုနီသု ဧကဘိက္ခုနိယာ ဝါ ဒုတိယိကာယ ဝါ သန္တိကေ ဝုတ္တနယေနေဝ နိက္ခိပိတဗ္ဗံ. အညိဿာ ပန အာဂန္တုကာယ သန္တိကေ အာရောစေတွာ နိက္ခိပိတဗ္ဗံ. နိက္ခိတ္တကာလတော ပဋ္ဌာယ ပကတတ္တဋ္ဌာနေ တိဋ္ဌတိ. ပုန သမာဒိယိတွာ အရုဏံ ဥဋ္ဌာပေန္တိယာ ပန ဘိက္ခုနီနံယေဝ သန္တိကေ ဝသိတုံ န လဘတိ. ‘‘ဥဘတောသံဃေ ပက္ခမာနတ္တံ စရိတဗ္ဗ’’န္တိ ဟိ ဝုတ္တံ. တသ္မာ အဿာ အာစရိယုပဇ္ဈာယာဟိ ဝိဟာရံ ဂန္တွာ သင်္ဂါဟကပက္ခေ ဌိတော ဧကော မဟာထေရော ဝါ ဓမ္မကထိကော ဝါ ဘိက္ခု ဝတ္တဗ္ဗော – ‘‘ဧကိဿာ ဘိက္ခုနိယာ ဝိနယကမ္မံ ကတ္တဗ္ဗမတ္ထိ၊ တတြ နော အယျာ၊ စတ္တာရော ဘိက္ခူ ပေသေထာ’’တိ. သင်္ဂဟံ အကာတုံ န လဗ္ဘတိ၊ ပေသေဿာမီတိ ဝတ္တဗ္ဗံ. စတူဟိ ပကတတ္တဘိက္ခုနီဟိ မာနတ္တစာရိနိံ ဘိက္ခုနိံ ဂဟေတွာ အန္တောအရုဏေယေဝ နိက္ခမိတွာ ဂါမူပစာရတော ဒွေ လေဍ္ဍုပါတေ အတိက္ကမိတွာ မဂ္ဂါ ဩက္ကမ္မ ဂုမ္ဗဝတိအာဒီဟိ ပဋိစ္ဆန္နဋ္ဌာနေ နိသီဒိတဗ္ဗံ. ဝိဟာရူပစာရတောပိ ဒွေ လေဍ္ဍုပါတာ အတိက္ကမိတဗ္ဗာ စတူဟိ ပကတတ္တဘိက္ခူဟိပိ တတ္ထ ဂန္တဗ္ဗံ. ဂန္တွာ ပန ဘိက္ခုနီဟိ သဒ္ဓိံ န ဧကဋ္ဌာနေ နိသီဒိတဗ္ဗံ၊ ပဋိက္ကမိတွာ အဝိဒူရဋ္ဌာနေ နိသီဒိတဗ္ဗံ. ကုရုန္ဒိမဟာပစ္စရီသု ပန ‘‘ဘိက္ခုနီဟိပိ ဗျတ္တံ ဧကံ ဝါ ဒွေ ဝါ ဥပါသိကာယော ဘိက္ခူဟိပိ ဧကံ ဝါ ဒွေ ဝါ ဥပါသကေ အတ္တရက္ခဏတ္ထာယ ဂဟေတွာ ဂန္တဗ္ဗ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ကုရုန္ဒိယံယေဝ စ ဘိက္ခုနုပဿယဿ စ ဝိဟာရဿ စ ဥပစာရံ မုဉ္စိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝုတ္တံ၊ ဂါမဿာတိ န ဝုတ္တံ.

ဧဝံ နိသိန္နေသု ပန ဘိက္ခူသု စ ဘိက္ခုနီသု စ တာယ ဘိက္ခုနိယာ ‘‘မာနတ္တံ သမာဒိယာမိ၊ ဝတ္တံ သမာဒိယာမီ’’တိ ဝတ္တံ သမာဒိယိတွာ ဘိက္ခုနီသံဃဿ တာဝ ဧဝံ အာရောစေတဗ္ဗံ –

‘‘အဟံ၊ အယျေ၊ ဧကံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိံ ဂါမန္တရံ၊ သာဟံ သံဃံ ဧကိဿာ အာပတ္တိယာ ဂါမန္တရာယ ပက္ခမာနတ္တံ ယာစိံ၊ တဿ မေ သံဃော ဧကိဿာ အာပတ္တိယာ ဂါမန္တရာယ ပက္ခမာနတ္တံ အဒါသိ၊ သာဟံ ပက္ခမာနတ္တံ စရာမိ၊ ‘ဝေဒယာမဟံ၊ အယျေ၊ ဝေဒယတီ’တိ မံ သံဃော ဓာရေတူ’’တိ.

တတော ဘိက္ခုသံဃဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ ဧဝံ အာရောစေတဗ္ဗံ – ‘‘အဟံ၊ အယျာ၊ ဧကံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိံ ။ပေ။ ဝေဒယာမဟံ၊ အယျာ၊ ဝေဒယတီတိ မံ သံဃော ဓာရေတူ’’တိ. ဣဓာပိ ယာယ ကာယစိ ဘာသာယ အာရောစေတုံ ဝဋ္ဋတိ.

အာရောစေတွာ စ ဘိက္ခုနိသံဃဿေဝ သန္တိကေ နိသီဒိတဗ္ဗံ၊ အာရောစိတကာလတော ပဋ္ဌာယ ဘိက္ခူနံ ဂန္တုံ ဝဋ္ဋတိ. သစေ သာသင်္ကံ ဟောတိ၊ ဘိက္ခုနိယော တတ္ထေဝ ဌာနံ ပစ္စာသီသန္တိ၊ ဌာတဗ္ဗံ. သစေ အညော ဘိက္ခု ဝါ ဘိက္ခုနီ ဝါ တံ ဌာနံ ဧတိ၊ ပဿန္တိယာ အာရောစေတဗ္ဗံ. နော စေ အာရောစေတိ၊ ရတ္တိစ္ဆေဒေါ စေဝ ဝတ္တဘေဒဒုက္ကဋဉ္စ. သစေ အဇာနန္တိယာ ဧဝ ဥပစာရံ ဩက္ကမိတွာ ဂစ္ဆတိ၊ ရတ္တိစ္ဆေဒေါဝ ဟောတိ၊ န ဝတ္တဘေဒဒုက္ကဋံ. သစေ ဘိက္ခုနိယော ဥပဇ္ဈာယာဒီနံ ဝတ္တကရဏတ္ထံ ပဂေဝ ဂန္တုကာမာ ဟောန္တိ၊ ရတ္တိဝိပ္ပဝါသဂဏဩဟီယနဂါမန္တရာပတ္တိရက္ခဏတ္ထံ ဧကံ ဘိက္ခုနိံ ဌပေတွာ ဂန္တဗ္ဗံ. တာယ အရုဏေ ဥဋ္ဌိတေ တဿာ သန္တိကေ ဝတ္တံ နိက္ခိပိတဗ္ဗံ. ဧတေနုပါယေန အခဏ္ဍာ ပဉ္စဒသ ရတ္တိယော မာနတ္တံ စရိတဗ္ဗံ.

အနိက္ခိတ္တဝတ္တာယ ပန ပါရိဝါသိကက္ခန္ဓကေ ဝုတ္တနယေနေဝ သမ္မာ ဝတ္တိတဗ္ဗံ. အယံ ပန ဝိသေသော – ‘‘အာဂန္တုကဿ အာရောစေတဗ္ဗ’’န္တိ ဧတ္ထ ယတ္တကာ ပုရေဘတ္တံ ဝါ ပစ္ဆာဘတ္တံ ဝါ တံ ဂါမံ ဘိက္ခူ ဝါ ဘိက္ခုနိယော ဝါ အာဂစ္ဆန္တိ၊ သဗ္ဗေသံ အာရောစေတဗ္ဗံ. အနာရောစေန္တိယာ ရတ္တိစ္ဆေဒေါ စ ဝတ္တဘေဒဒုက္ကဋဉ္စ. သစေပိ ရတ္တိံ ကောစိ ဘိက္ခု တံ ဂါမူပစာရံ ဩက္ကမိတွာ ဂစ္ဆတိ၊ ရတ္တိစ္ဆေဒေါ ဟောတိယေဝ၊ အဇာနနပစ္စယာ ပန ဝတ္တဘေဒတော မုစ္စတိ. ကုရုန္ဒိအာဒီသု ပန အနိက္ခိတ္တဝတ္တဘိက္ခူနံ ဝုတ္တနယေနေဝ ကထေတဗ္ဗန္တိ ဝုတ္တံ. တံ ပါရိဝါသိကဝတ္တာဒီနံ ဥပစာရသီမာယ ပရိစ္ဆိန္နတ္တာ ယုတ္တတရံ ဒိဿတိ. ဥပေါသထေ အာရောစေတဗ္ဗံ၊ ပဝါရဏာယ အာရောစေတဗ္ဗံ၊ စတုန္နံ ဘိက္ခူနဉ္စ ဘိက္ခုနီနဉ္စ ဒေဝသိကံ အာရောစေတဗ္ဗံ. သစေ ဘိက္ခူနံ တသ္မိံ ဂါမေ ဘိက္ခာစာရော သမ္ပဇ္ဇတိ၊ တတ္ထေဝ ဂန္တဗ္ဗံ. နော စေ သမ္ပဇ္ဇတိ၊ အညတြ စရိတွာပိ တတြ အာဂန္တွာ အတ္တာနံ ဒဿေတွာ ဂန္တဗ္ဗံ. ဗဟိဂါမေ ဝါ သင်္ကေတဋ္ဌာနံ ကာတဗ္ဗံ – ‘‘အသုကသ္မိံ နာမ ဌာနေ အမှေ ပဿိဿသီ’’တိ. တာယ သင်္ကေတဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ အာရောစေတဗ္ဗံ. သင်္ကေတဋ္ဌာနေ အဒိသွာ ဝိဟာရံ ဂန္တွာ အာရောစေတဗ္ဗံ. ဝိဟာရေ သဗ္ဗဘိက္ခူနံ အာရောစေတဗ္ဗံ. သစေ သဗ္ဗေသံ သက္ကာ န ဟောတိ အာရောစေတုံ၊ ဗဟိဥပစာရသီမာယ ဌတွာ ဘိက္ခုနိယော ပေသေတဗ္ဗာ. တာဟိ အာနီတာနံ စတုန္နံ ဘိက္ခူနံ အာရောစေတဗ္ဗံ. သစေ ဝိဟာရော ဒူရော ဟောတိ သာသင်္ကော၊ ဥပါသကေ စ ဥပါသိကာယော စ ဂဟေတွာ ဂန္တဗ္ဗံ. သစေ ပန အယံ ဧကာ ဝသတိ၊ ရတ္တိဝိပ္ပဝါသံ အာပဇ္ဇတိ၊ တသ္မာဿာ ဧကာ ပကတတ္တာ ဘိက္ခုနီ သမ္မန္နိတွာ ဒါတဗ္ဗာ ဧကစ္ဆန္နေ ဝသနတ္ထာယ.

ဧဝံ အခဏ္ဍံ မာနတ္တံ စရိတွာ ဝီသတိဂဏေ ဘိက္ခုနိသံဃေ ဝုတ္တနယေနေဝ အဗ္ဘာနံ ကာတဗ္ဗံ. သစေ မာနတ္တံ စရမာနာ အန္တရာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ၊ မူလာယ ပဋိကဿိတွာ တဿာ အာပတ္တိယာ မာနတ္တံ ဒါတဗ္ဗန္တိ ကုရုန္ဒိယံ ဝုတ္တံ. ဣဒံ ‘‘ပက္ခမာနတ္တံ’’ နာမ.

‘‘သမောဓာနမာနတ္တံ’’ ပန တိဝိဓံ ဟောတိ – ဩဓာနသမောဓာနံ၊ အဂ္ဃသမောဓာနံ၊ မိဿကသမောဓာနန္တိ. တတ္ထ ယဒေတံ ပရတော ဥဒါယိတ္ထေရဿ ပဉ္စာဟပဋိစ္ဆန္နာယ အာပတ္တိယာ ပရိဝါသံ ပရိဝသန္တဿ ပရိဝါသေ စ မာနတ္တာရဟဋ္ဌာနေ စ အန္တရာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတွာ မူလာယပဋိကဿိတဿ ‘‘တေန ဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သံဃော ဥဒါယိဿ ဘိက္ခုနော တိဿန္နံ အာပတ္တီနံ ဆာရတ္တံ မာနတ္တံ ဒေတူ’’တိ မာနတ္တံ အနုညာတံ၊ ဣဒံ ‘‘ဩဓာနသမောဓာနံ’’ နာမ. ဣဒဉှိ ပုနပ္ပုနံ မူလာယပဋိကဿနေန ပရိဝုတ္ထဒိဝသေ ဩဓုနိတွာ ပုရိမာပတ္တီဟိ သဒ္ဓိံ သမောဓာယ ဒိန္နံ၊ တသ္မာ ဩဓာနသမောဓာနန္တိ ဝုစ္စတိ. ကုရုန္ဒိယံ ပန ‘‘သမောဓာနပရိဝါသံ ဝုတ္ထဿ ဒါတဗ္ဗံ မာနတ္တံ သမောဓာနမာနတ္တ’’န္တိ ဝုတ္တံ. တမ္ပိ တေန ပရိယာယေန ယုဇ္ဇတိ.

အဂ္ဃသမောဓာနံ ပန မိဿကသမောဓာနဉ္စ အဂ္ဃသမောဓာနမိဿကသမောဓာနပရိဝါသာဝသာနေ ဒါတဗ္ဗမာနတ္တမေဝ ဝုစ္စတိ၊ တံ ပရိဝါသကမ္မဝါစာနုသာရေန ယောဇေတွာ ဒါတဗ္ဗံ. ဧတ္တာဝတာ ယံ ဝုတ္တံ ‘‘တေန ဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သံဃော ဥဒါယိဿ ဘိက္ခုနော ဧကိဿာ အာပတ္တိယာ သဉ္စေတနိကာယ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိယာ ဧကာဟပဋိစ္ဆန္နာယ ဧကာဟပရိဝါသံ ဒေတူတိအာဒိနာ နယေန ပါဠိယံ အနေကေဟိ အာကာရေဟိ ပရိဝါသော စ မာနတ္တဉ္စ ဝုတ္တံ၊ တဿ ယသ္မာ အာဂတာဂတဌာနေ ဝိနိစ္ဆယော ဝုစ္စမာနော ပါဠိ ဝိယ အတိဝိတ္ထာရံ အာပဇ္ဇတိ၊ န စ သက္ကာ ဟောတိ သုခေန ပရိဂ္ဂဟေတုံ၊ တသ္မာ နံ သမောဓာနေတွာ ဣဓေဝ ဒဿေဿာမာ’’တိ၊ တဒိဒံ အတ္ထတော သမ္ပာဒိတံ ဟောတိ.

ပဋိစ္ဆန္နပရိဝါသကထာ

၁၀၂. ဣဒါနိ ယာ တာဝ အယံ ပဋိစ္ဆန္နာယ ဧကိဿာ အာပတ္တိယာ ဝသေန ပါဠိ ဝုတ္တာ၊ သာ ဥတ္တာနတ္ထာဝ.

၁၀၈. တတော ပရံ ဒွီဟတီဟစတူဟပဉ္စာဟပဋိစ္ဆန္နာနံ ဝသေန ပါဠိံ ဝတွာ ပဉ္စာဟပဋိစ္ဆန္နာယ ပရိဝါသတော ပဋ္ဌာယ အန္တရာပတ္တိ ဒဿိတာ. ယသ္မာ ပန တံ အာပတ္တိံ အာပန္နော မူလာယပဋိကဿနာရဟော နာမ ဟောတိ၊ တသ္မာဿ တတ္ထ မူလာယပဋိကဿနံ အနုညာတံ. သစေ ပန နိက္ခိတ္တဝတ္တော အာပဇ္ဇတိ၊ မူလာယပဋိကဿနာရဟော န ဟောတိ. ကသ္မာ? ယသ္မာ န သော ပရိဝသန္တော အာပန္နော၊ ပကတတ္တဋ္ဌာနေ ဌိတော အာပန္နော၊ တသ္မာ တဿာ အာပတ္တိယာ ဝိသုံ မာနတ္တံ စရိတဗ္ဗံ. သစေ ပဋိစ္ဆန္နာ ဟောတိ ပရိဝါသောပိ ဝသိတဗ္ဗော. ယဉ္စေတံ မူလာယပဋိကဿနံ ဝုတ္တံ၊ တသ္မိမ္ပိ ကတေ ပရိဝုတ္ထဒိဝသာ မက္ခိတာ ဟောန္တိ. ဣတိ ပရိဝါသေ အန္တရာပတ္တိံ ဒဿေတွာ ပုန မာနတ္တာရဟဿ အန္တရာပတ္တိံ ဒဿေတွာ မူလာယပဋိကဿနံ ဝုတ္တံ၊ တသ္မိမ္ပိ ကတေ ပရိဝုတ္ထဒိဝသာ မက္ခိတာဝ ဟောန္တိ. တတော ပရိဝုတ္ထပရိဝါသဿ တာသံ တိဿန္နမ္ပိ အာပတ္တီနံ သမောဓာနမာနတ္တံ ဒဿိတံ. တတော မာနတ္တစာရိကဿ အန္တရာပတ္တိံ ဒဿေတွာ မူလာယပဋိကဿနံ ဝုတ္တံ. တသ္မိံ ပန ပဋိကဿနေ ကတေ မာနတ္တစိဏ္ဏဒိဝသာပိ ပရိဝုတ္ထဒိဝသာပိ မက္ခိတာဝ ဟောန္တိ. တတော အဗ္ဘာနာရဟဿ အန္တရာပတ္တိံ ဒဿေတွာ မူလာယပဋိကဿနံ ဝုတ္တံ. တသ္မိမ္ပိ ကတေ သဗ္ဗေ တေ မက္ခိတာဝ ဟောန္တိ. တတော ပရံ သဗ္ဗာ အန္တရာပတ္တိယော ယောဇေတွာ အဗ္ဘာနကမ္မံ ဒဿိတံ. ဧဝံ ပဋိစ္ဆန္နဝါရေ ဧကာဟပဋိစ္ဆန္နာဒိဝသေန ပဉ္စ၊ အန္တရာပတ္တိဝသေန စတဿောတိ နဝ ကမ္မဝါစာ ဒဿိတာ ဟောန္တိ.

ပဋိစ္ဆန္နပရိဝါသကထာ နိဋ္ဌိတာ.