၈. ကိံသုကောပမသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၂၄၅. အဋ္ဌမေ ဒဿနန္တိ ပဌမမဂ္ဂဿေတံ အဓိဝစနံ. ပဌမမဂ္ဂေါ ဟိ ကိလေသပဟာနကိစ္စံ သာဓေန္တော ပဌမံ နိဗ္ဗာနံ ပဿတိ၊ တသ္မာ ဒဿနန္တိ ဝုစ္စတိ. ဂေါတြဘုဉာဏံ ပန ကိဉ္စာပိ မဂ္ဂတော ပဌမတရံ ပဿတိ၊ ပဿိတွာ ပန ကတ္တဗ္ဗကိစ္စဿ ကိလေသပဟာနဿ အဘာဝေန န ဒဿနန္တိ ဝုစ္စတိ. အပိစ စတ္တာရောပိ မဂ္ဂါ ဒဿနမေဝ. ကသ္မာ? သောတာပတ္တိမဂ္ဂက္ခဏေ ဒဿနံ ဝိသုဇ္ဈတိ၊ ဖလက္ခဏေ ဝိသုဒ္ဓံ. သကဒါဂါမိအနာဂါမိအရဟတ္တမဂ္ဂက္ခဏေ ဝိသုဇ္ဈတိ၊ ဖလက္ခဏေ ဝိသုဒ္ဓန္တိ ဧဝံ ကထေန္တာနံ ဘိက္ခူနံ သုတွာ သော ဘိက္ခု ‘‘အဟမ္ပိ ဒဿနံ ဝိသောဓေတွာ အရဟတ္တဖလေ ပတိဋ္ဌိတော ဒဿနဝိသုဒ္ဓိကံ နိဗ္ဗာနံ သစ္ဆိကတွာ ဝိဟရိဿာမီ’’တိ တံ ဘိက္ခုံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝံ ပုစ္ဆိ. သော ဖဿာယတနကမ္မဋ္ဌာနိကော ဆန္နံ ဖဿာယတနာနံ ဝသေန ရူပါရူပဓမ္မေ ပရိဂ္ဂဟေတွာ အရဟတ္တံ ပတ္တော. ဧတ္ထ ဟိ ပုရိမာနိ ပဉ္စ အာယတနာနိ ရူပံ၊ မနာယတနံ အရူပံ. ဣတိ သော အတ္တနာ အဓိဂတမဂ္ဂမေဝ ကထေသိ.

အသန္တုဋ္ဌောတိ ပဒေသသင်္ခါရေသု ဌတွာ ကထိတတ္တာ အသန္တုဋ္ဌော. ဧဝံ ကိရဿ အဟောသိ – ‘‘အယံ ပဒေသသင်္ခါရေသု ဌတွာ ကထေသိ. သက္ကာ နု ခေါ ပဒေသသင်္ခါရေသု ဌတွာ ဒဿနဝိသုဒ္ဓိကံ နိဗ္ဗာနံ ပါပုဏိတု’’န္တိ? တတော နံ ပုစ္ဆိ – ‘‘အာဝုသော၊ တွံယေဝ နု ခေါ ဣဒံ ဒဿနဝိသုဒ္ဓိကံ နိဗ္ဗာနံ ဇာနာသိ၊ ဥဒါဟု အညေပိ ဇာနန္တာ အတ္ထီ’’တိ. အတ္ထာဝုသော၊ အသုကဝိဟာရေ အသုကတ္ထေရော နာမာတိ. သော တမ္ပိ ဥပသင်္ကမိတွာ ပုစ္ဆိ. ဧတေနုပါယေန အညမ္ပိ အညမ္ပီတိ.

ဧတ္ထ စ ဒုတိယော ပဉ္စက္ခန္ဓကမ္မဋ္ဌာနိကော ရူပက္ခန္ဓဝသေန ရူပံ၊ သေသက္ခန္ဓဝသေန နာမန္တိ နာမရူပံ ဝဝတ္ထပေတွာ အနုက္ကမေန အရဟတ္တံ ပတ္တော. တသ္မာ သောပိ အတ္တနာ အဓိဂတမဂ္ဂမေဝ ကထေသိ. အယံ ပန ‘‘ဣမေသံ အညမညံ န သမေတိ၊ ပဌမေန သပ္ပဒေသသင်္ခါရေသု ဌတွာဝ ကထိတံ၊ ဣမိနာ နိပ္ပဒေသေသူ’’တိ အသန္တုဋ္ဌော ဟုတွာ တထေဝ တံ ပုစ္ဆိတွာ ပက္ကာမိ.

တတိယော မဟာဘူတကမ္မဋ္ဌာနိကော စတ္တာရိ မဟာဘူတာနိ သင်္ခေပတော စ ဝိတ္ထာရတော စ ပရိဂ္ဂဟေတွာ အရဟတ္တံ ပတ္တော၊ တသ္မာ အယမ္ပိ အတ္တနာ အဓိဂတမဂ္ဂမေဝ ကထေသိ. အယံ ပန ‘‘ဣမေသံ အညမညံ န သမေတိ၊ ပဌမေန သပ္ပဒေသသင်္ခါရေသု ဌတွာ ကထိတံ၊ ဒုတိယေန နိပ္ပဒေသေသု၊ တတိယေန အတိသပ္ပဒေသေသူ’’တိ အသန္တုဋ္ဌော ဟုတွာ တထေဝ တံ ပုစ္ဆိတွာ ပက္ကာမိ.

စတုတ္ထော တေဘူမကကမ္မဋ္ဌာနိကော. တဿ ကိရ သမပ္ပဝတ္တာ ဓာတုယော အဟေသုံ၊ ကလ္လသရီရံ ဗလပတ္တံ၊ ကမ္မဋ္ဌာနာနိပိဿ သဗ္ဗာနေဝ သပ္ပါယာနိ၊ အတီတာ ဝါ သင်္ခါရာ ဟောန္တု အနာဂတာ ဝါ ပစ္စုပ္ပန္နာ ဝါ ကာမာဝစရာ ဝါ ရူပါဝစရာ ဝါ အရူပါဝစရာ ဝါ၊ သဗ္ဗေပိ သပ္ပါယာဝ. အသပ္ပါယကမ္မဋ္ဌာနံ နာမ နတ္ထိ. ကာလေသုပိ ပုရေဘတ္တံ ဝါ ဟောတု ပစ္ဆာဘတ္တံ ဝါ ပဌမယာမာဒယော ဝါ၊ အသပ္ပါယော ကာလော နာမ နတ္ထိ. ယထာ နာမ စာရိဘူမိံ ဩတိဏ္ဏော မဟာဟတ္ထီ ဟတ္ထေန ဂဟေတဗ္ဗံ ဟတ္ထေနေဝ လုဉ္စိတွာ ဂဏှာတိ၊ ပါဒေဟိ ပဟရိတွာ ဂဟေတဗ္ဗံ ပါဒေဟိ ပဟရိတွာ ဂဏှာတိ၊ ဧဝမေဝ သကလေ တေဘူမကဓမ္မေ ကလာပဂ္ဂါဟေန ဂဟေတွာ သမ္မသန္တော အရဟတ္တံ ပတ္တော၊ တသ္မာ ဧသောပိ အတ္တနာ အဓိဂတမဂ္ဂမေဝ ကထေသိ. အယံ ပန ‘‘ဣမေသံ အညမညံ န သမေတိ. ပဌမေန သပ္ပဒေသသင်္ခါရေသု ဌတွာ ကထိတံ၊ ဒုတိယေန နိပ္ပဒေသေသု၊ ပုန တတိယေန သပ္ပဒေသေသု၊ စတုတ္ထေန နိပ္ပဒေသေသုယေဝါ’’တိ အသန္တုဋ္ဌော ဟုတွာ တံ ပုစ္ဆိ – ‘‘ကိံ နု ခေါ၊ အာဝုသော၊ ဣဒံ ဒဿနဝိသုဒ္ဓိကံ နိဗ္ဗာနံ တုမှေဟိ အတ္တနောဝ ဓမ္မတာယ ဉာတံ၊ ဥဒါဟု ကေနစိ ဝေါ အက္ခာတ’’န္တိ? အာဝုသော၊ မယံ ကိံ ဇာနာမ? အတ္ထိ ပန သဒေဝကေ လောကေ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ၊ တံ နိဿာယေတံ အမှေဟိ ဉာတန္တိ. သော စိန္တေသိ – ‘‘ဣမေ ဘိက္ခူ မယှံ အဇ္ဈာသယံ ဂဟေတွာ ကထေတုံ န သက္ကောန္တိ၊ အဟံ သဗ္ဗညုဗုဒ္ဓမေဝ ပုစ္ဆိတွာ နိက္ကင်္ခေါ ဘဝိဿာမီ’’တိ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ.

ဘဂဝါ တဿ ဝစနံ သုတွာ ‘‘ယေဟိ တေ ပဉှော ကထိတော၊ တေ စတ္တာရောပိ ခီဏာသဝါ၊ သုကထိတံ တေဟိ၊ တွံ ပန အတ္တနော အန္ဓဗာလတာယ တံ န သလ္လက္ခေသီ’’တိ န ဧဝံ ဝိဟေသေသိ. ကာရကဘာဝံ ပနဿ ဉတွာ ‘‘အတ္ထဂဝေသကော ဧသ၊ ဓမ္မဒေသနာယ ဧဝ နံ ဗုဇ္ဈာပေဿာမီ’’တိ ကိံသုကောပမံ အာဟရိ. တတ္ထ ဘူတံ ဝတ္ထုံ ကတွာ ဧဝမတ္ထော ဝိဘာဝေတဗ္ဗော – ဧကသ္မိံ ကိရ မဟာနဂရေ ဧကော သဗ္ဗဂန္ထဓရော ဗြာဟ္မဏဝေဇ္ဇော ပဏ္ဍိတော ပဋိဝသတိ. အထေကော နဂရဿ ပါစီနဒွါရဂါမဝါသီ ပဏ္ဍုရောဂပုရိသော တဿ သန္တိကံ အာဂန္တွာ တံ ဝန္ဒိတွာ အဋ္ဌာသိ. ဝေဇ္ဇပဏ္ဍိတော တေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိတွာ ‘‘ကေနတ္ထေန အာဂတောသိ ဘဒြမုခါ’’တိ၊ ပုစ္ဆိ. ရောဂေနမှိ၊ အယျ၊ ဥပဒ္ဒုတော၊ ဘေသဇ္ဇံ မေ ကထေဟီတိ. တေန ဟိ၊ ဘော၊ ဂစ္ဆ၊ ကိံသုကရုက္ခံ ဆိန္ဒိတွာ၊ သောသေတွာ ဈာပေတွာ၊ တဿ ခါရောဒကံ ဂဟေတွာ ဣမိနာ စိမိနာ စ ဘေသဇ္ဇေန ယောဇေတွာ၊ အရိဋ္ဌံ ကတွာ ပိဝ၊ တေန တေ ဖာသုကံ ဘဝိဿတီတိ. သော တထာ ကတွာ နိရောဂေါ ဗလဝါ ပါသာဒိကော ဇာတော.

အထညော ဒက္ခိဏဒွါရဂါမဝါသီ ပုရိသော တေနေဝ ရောဂေန အာတုရော ‘‘အသုကော ကိရ ဘေသဇ္ဇံ ကတွာ အရောဂေါ ဇာတော’’တိ သုတွာ တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပုစ္ဆိ – ‘‘ကေန တေ၊ သမ္မ၊ ဖာသုကံ ဇာတ’’န္တိ. ကိံသုကာရိဋ္ဌေန နာမ၊ ဂစ္ဆ တွမ္ပိ ကရောဟီတိ. သောပိ တထာ ကတွာ တာဒိသောဝ ဇာတော.

အထညော ပစ္ဆိမဒွါရဂါမဝါသီ။ပေ။ ဥတ္တရဒွါရဂါမဝါသီ ပုရိသော တေနေဝ ရောဂေန အာတုရော ‘‘အသုကော ကိရ ဘေသဇ္ဇံ ကတွာ အရောဂေါ ဇာတော’’တိ တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပုစ္ဆိ ‘‘ကေန တေ၊ သမ္မ၊ ဖာသုကံ ဇာတ’’န္တိ? ကိံသုကာရိဋ္ဌေန နာမ၊ ဂစ္ဆ တွမ္ပိ ကရောဟီတိ. သောပိ တထာ ကတွာ တာဒိသောဝ ဇာတော.

အထညော ပစ္စန္တဝါသီ အဒိဋ္ဌပုဗ္ဗကိံသုကော ဧကော ပုရိသော တေနေဝ ရောဂေန အာတုရော စိရံ တာနိ တာနိ ဘေသဇ္ဇာနိ ကတွာ ရောဂေ အဝူပသမမာနေ ‘‘အသုကော ကိရ နဂရဿ ပါစီနဒွါရဂါမဝါသီ ပုရိသော ဘေသဇ္ဇံ ကတွာ အရောဂေါ ဇာတော’’တိ သုတွာ ‘‘ဂစ္ဆာမဟမ္ပိ၊ တေန ကတဘေသဇ္ဇံ ကရိဿာမီ’’တိ ဒဏ္ဍမောလုဗ္ဘ အနုပုဗ္ဗေန တဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ၊ ‘‘ကေန တေ၊ သမ္မ၊ ဖာသုကံ ဇာတ’’န္တိ ပုစ္ဆိ. ကိံသုကာရိဋ္ဌေန သမ္မာတိ. ကီဒိသော ပန သော ကိံသုကောတိ. ဈာပိတဂါမေ ဌိတဈာမထူဏော ဝိယာတိ. ဣတိ သော ပုရိသော အတ္တနာ ဒိဋ္ဌာကာရေနဝ ကိံသုကံ အာစိက္ခိ. တေန ဟိ ဒိဋ္ဌကာလေ ကိံသုကော ပတိတပတ္တော ခါဏုကကာလေ ဒိဋ္ဌတ္တာ တာဒိသောဝ ဟောတိ.

သော ပန ပုရိသော သုတမင်္ဂလိကတ္တာ ‘‘အယံ ‘ဈာပိတဂါမေ ဈာမထူဏော ဝိယာ’တိ အာဟ၊ အမင်္ဂလမေတံ. ဧတသ္မိဉှိ မေ ဘေသဇ္ဇေ ကတေပိ ရောဂေါ န ဝူပသမိဿတီ’’တိ တဿ ဝေယျာကရဏေန အသန္တုဋ္ဌော တံ ပုစ္ဆိ – ‘‘ကိံ နု ခေါ၊ ဘော၊ တွညေဝ ကိံသုကံ ဇာနာသိ၊ ဥဒါဟု အညောပိ အတ္ထီ’’တိ. အတ္ထိ၊ ဘော၊ ဒက္ခိဏဒွါရဂါမေ အသုကော နာမာတိ. သော တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပုစ္ဆိ၊ သွာဿ ပုပ္ဖိတကာလေ ဒိဋ္ဌတ္တာ အတ္တနော ဒဿနာနုရူပေန ‘‘လောဟိတကော ကိံသုကော’’တိ အာဟ. သော ‘‘အယံ ပုရိမေန ဝိရုဒ္ဓံ အာဟ၊ ကာဠကော လောဟိတကတော သုဝိဒူရဒူရေ’’တိ တဿပိ ဝေယျာကရဏေန အသန္တုဋ္ဌော ‘‘အတ္ထိ ပန၊ ဘော၊ အညောပိ ကောစိ ကိံသုကဒဿာဝီ၊ ယေန ကိံသုကော ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗော’’တိ? ပုစ္ဆိတွာ၊ ‘‘အတ္ထိ ပစ္ဆိမဒွါရဂါမေ အသုကော နာမာ’’တိ ဝုတ္တေ တမ္ပိ ဥပသင်္ကမိတွာ ပုစ္ဆိ. သွာဿ ဖလိတကာလေ ဒိဋ္ဌတ္တာ အတ္တနော ဒဿနာနုရူပေန ‘‘ဩစိရကဇာတော အာဒိန္နသိပါဋိကော’’တိ အာဟ. ဖလိတကာလသ္မိဉှိ ကိံသုကော ဩလမ္ဗမာနစီရကော ဝိယ အဓောမုခံ ကတွာ ဂဟိတအသိကောသော ဝိယ စ သိရီသရုက္ခော ဝိယ စ လမ္ဗမာနဖလော ဟောတိ. သော ‘‘အယံ ပုရိမေဟိ ဝိရုဒ္ဓံ အာဟ၊ န သက္ကာ ဣမဿ ဝစနံ ဂဟေတု’’န္တိ တဿပိ ဝေယျာကရဏေန အသန္တုဋ္ဌော ‘‘အတ္ထိ ပန၊ ဘော၊ အညောပိ ကောစိ ကိံသုကဒဿာဝီ၊ ယေန ကိံသုကော ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗော’’တိ? ပုစ္ဆိတွာ၊ ‘‘အတ္ထိ ဥတ္တရဒွါရဂါမေ အသုကော နာမာ’’တိ ဝုတ္တေ တမ္ပိ ဥပသင်္ကမိတွာ ပုစ္ဆိ. သော အဿ သဉ္ဆန္နပတ္တကာလေ ဒိဋ္ဌတ္တာ အတ္တနော ဒဿနာနုရူပေန ‘‘ဗဟလပတ္တပလာသော သန္ဒစ္ဆာယော’’တိ အာဟ. သန္ဒစ္ဆာယော နာမ သံသန္ဒိတွာ ဌိတစ္ဆာယော.

သော ‘‘အယမ္ပိ ပုရိမေဟိ ဝိရုဒ္ဓံ အာဟ၊ န သက္ကာ ဣမဿ ဝစနံ ဂဟေတု’’န္တိ တဿပိ ဝေယျာကရဏေန အသန္တုဋ္ဌော တံ အာဟ၊ ‘‘ကိံ နု ခေါ၊ ဘော၊ တုမှေ အတ္တနောဝ ဓမ္မတာယ ကိံသုကံ ဇာနာထ၊ ဥဒါဟု ကေနစိ ဝေါ အက္ခာတော’’တိ? ကိံ၊ ဘော၊ မယံ ဇာနာမ? အတ္ထိ ပန မဟာနဂရဿ မဇ္ဈေ အမှာကံ အာစရိယော ဝေဇ္ဇပဏ္ဍိတော၊ တံ နိဿာယ အမှေဟိ ဉာတန္တိ. ‘‘တေန ဟိ အဟမ္ပိ အာစရိယမေဝ ဥပသင်္ကမိတွာ နိက္ကင်္ခေါ ဘဝိဿာမီ’’တိ တဿ သန္တိကံ ဥပသင်္ကမိတွာ တံ ဝန္ဒိတွာ အဋ္ဌာသိ. ဝေဇ္ဇပဏ္ဍိတော တေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိတွာ၊ ‘‘ကေနတ္ထေန အာဂတောသိ ဘဒြမုခါ’’တိ ပုစ္ဆိ. ရောဂေနမှိ၊ အယျ၊ ဥပဒ္ဒုတော၊ ဘေသဇ္ဇံ မေ ကထေထာတိ. တေန ဟိ၊ ဘော၊ ဂစ္ဆ၊ ကိံသုကရုက္ခံ ဆိန္ဒိတွာ သောသေတွာ ဈာပေတွာ တဿ ခါရောဒကံ ဂဟေတွာ ဣမိနာ စိမိနာ စ ဘေသဇ္ဇေန ယောဇေတွာ အရိဋ္ဌံ ကတွာ ပိဝ၊ ဧတေန တေ ဖာသုကံ ဘဝိဿတီတိ. သော တထာ ကတွာ နိရောဂေါ ဗလဝါ ပါသာဒိကော ဇာတော.

တတ္ထ မဟာနဂရံ ဝိယ နိဗ္ဗာနနဂရံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဝေဇ္ဇပဏ္ဍိတော ဝိယ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ. ဝုတ္တမ္ပိ စေ တံ ‘‘ဘိသက္ကော သလ္လကတ္တောတိ ခေါ၊ သုနက္ခတ္တ၊ တထာဂတဿေတံ အဓိဝစနံ အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿာ’’တိ (မ. နိ. ၃.၆၅) စတူသု ဒွါရဂါမေသု စတ္တာရော ဝေဇ္ဇန္တေဝါသိကာ ဝိယ စတ္တာရော ဒဿနဝိသုဒ္ဓိပတ္တာ ခီဏာသဝါ. ပစ္စန္တဝါသီ ပဌမပုရိသော ဝိယ ပဉှပုစ္ဆကော ဘိက္ခု. ပစ္စန္တဝါသိနော စတုန္နံ ဝေဇ္ဇန္တေဝါသိကာနံ ကထာယ အသန္တုဋ္ဌဿ အာစရိယမေဝ ဥပသင်္ကမိတွာ ပုစ္ဆနကာလော ဝိယ ဣမဿ ဘိက္ခုနော စတုန္နံ ဒဿနဝိသုဒ္ဓိပတ္တာနံ ခီဏာသဝါနံ ကထာယ အသန္တုဋ္ဌဿ သတ္ထာရံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပုစ္ဆနကာလော.

ယထာ ယထာ အဓိမုတ္တာနန္တိ ယေန ယေနာကာရေန အဓိမုတ္တာနံ. ဒဿနံ သုဝိသုဒ္ဓန္တိ နိဗ္ဗာနဒဿနံ သုဋ္ဌု ဝိသုဒ္ဓံ. တထာ တထာ ခေါ တေဟိ သပ္ပုရိသေဟိ ဗျာကတန္တိ တေန တေနေဝါကာရေန တုယှံ တေဟိ သပ္ပုရိသေဟိ ကထိတံ. ယထာ ဟိ ‘‘ကာဠကော ကိံသုကော’’တိ ကထေန္တော န အညံ ကထေသိ၊ အတ္တနာ ဒိဋ္ဌနယေန ကိံသုကမေဝ ကထေသိ၊ ဧဝမေဝ ဆဖဿာယတနာနံ ဝသေန ဒဿနဝိသုဒ္ဓိပတ္တခီဏာသဝေါပိ ဣမံ ပဉှံ ကထေန္တော န အညံ ကထေသိ၊ အတ္တနာ အဓိဂတမဂ္ဂေန ဒဿနဝိသုဒ္ဓိကံ နိဗ္ဗာနမေဝ ကထေသိ.

ယထာ စ ‘‘လောဟိတကော ဩစိရကဇာတော ဗဟလပတ္တပလာသော ကိံသုကော’’တိ ကထေန္တောပိ န အညံ ကထေသိ၊ အတ္တနာ ဒိဋ္ဌနယေန ကိံသုကမေဝ ကထေသိ၊ ဧဝမေဝ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓဝသေန စတုမဟာဘူတဝသေန တေဘူမကဓမ္မဝသေန ဒဿနဝိသုဒ္ဓိပတ္တခီဏာသဝေါပိ ဣမံ ပဉှံ ကထေန္တော န အညံ ကထေသိ၊ အတ္တနာ အဓိဂတမဂ္ဂေန ဒဿနဝိသုဒ္ဓိကံ နိဗ္ဗာနမေဝ ကထေသိ.

တတ္ထ ယထာ ကာဠကကာလေ ကိံသုကဒဿာဝိနောပိ တံ ဒဿနံ ဘူတံ တစ္ဆံ န တေန အညံ ဒိဋ္ဌံ၊ ကိံသုကောဝ ဒိဋ္ဌော၊ ဧဝမေဝ ဆဖဿာယတနဝသေန ဒဿနဝိသုဒ္ဓိပတ္တဿာပိ ခီဏာသဝဿ ဒဿနံ ဘူတံ တစ္ဆံ၊ န တေန အညံ ကထိတံ၊ အတ္တနာ အဓိဂတမဂ္ဂေန ဒဿနဝိသုဒ္ဓိကံ နိဗ္ဗာနမေဝ ကထိတံ. ယထာ စ လောဟိတကာလေ ဩစိရကဇာတကာလေ ဗဟလပတ္တပလာသကာလေ ကိံသုကဒဿာဝိနောပိ တံ ဒဿနံ ဘူတံ တစ္ဆံ၊ န တေန အညံ ဒိဋ္ဌံ၊ ကိံသုကောဝ ဒိဋ္ဌော၊ ဧဝမေဝ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓဝသေန စတုမဟာဘူတဝသေန တေဘူမကဓမ္မဝသေန ဒဿနဝိသုဒ္ဓိပတ္တဿာပိ ခီဏာသဝဿ ဒဿနံ ဘူတံ တစ္ဆံ၊ န တေန အညံ ကထိတံ၊ အတ္တနာ အဓိဂတမဂ္ဂေန ဒဿနဝိသုဒ္ဓိကံ နိဗ္ဗာနမေဝ ကထိတံ.

သေယျထာပိ၊ ဘိက္ခု ရညော ပစ္စန္တိမံ နဂရန္တိ ဣဒံ ကသ္မာ အာရဒ္ဓံ? သစေ တေန ဘိက္ခုနာ တံ သလ္လက္ခိတံ၊ အထဿ ဓမ္မဒေသနတ္ထံ အာရဒ္ဓံ. သစေ န သလ္လက္ခိတံ၊ အထဿ ဣမိနာ နဂရောပမေန တဿေဝတ္ထဿ ဒီပနတ္ထာယ အာဝိဘာဝနတ္ထာယ အာရဒ္ဓံ. တတ္ထ ယသ္မာ မဇ္ဈိမပဒေသေ နဂရဿ ပါကာရာဒီနိ ထိရာနိ ဝါ ဟောန္တု ဒုဗ္ဗလာနိ ဝါ၊ သဗ္ဗသော ဝါ မာ ဟောန္တု၊ စောရာသင်္ကာ န ဟောန္တိ၊ တသ္မာ တံ အဂ္ဂဟေတွာ ‘‘ပစ္စန္တိမံ နဂရ’’န္တိ အာဟ. ဒဠှုဒ္ဓါပန္တိ ထိရပါကာရံ. ဒဠှပါကာရတောရဏန္တိ ထိရပါကာရဉ္စေဝ ထိရတောရဏဉ္စ. တောရဏာနိ နာမ ဟိ ပုရိသုဗ္ဗေဓာနိ နဂရဿ အလင်္ကာရတ္ထံ ကရီယန္တိ၊ စောရနိဝါရဏတ္ထာနိပိ ဟောန္တိယေဝ. အထ ဝါ တောရဏန္တိ ပိဋ္ဌသင်္ဃာဋဿေတံ နာမံ၊ ထိရပိဋ္ဌသင်္ဃာဋန္တိပိ အတ္ထော. ဆဒွါရန္တိ နဂရဒွါရံ နာမ ဧကမ္ပိ ဟောတိ ဒွေပိ သတမ္ပိ သဟဿမ္ပိ၊ ဣဓ ပန သတ္ထာ ဆဒွါရိကနဂရံ ဒဿေန္တော ဧဝမာဟ. ပဏ္ဍိတောတိ ပဏ္ဍိစ္စေန သမန္နာဂတော. ဗျတ္တောတိ ဝေယျတ္တိယေန သမန္နာဂတော ဝိသဒဉာဏော. မေဓာဝီတိ ဌာနုပ္ပတ္တိကပညာသင်္ခါတာယ မေဓာယ သမန္နာဂတော.

ပုရတ္ထိမာယ ဒိသာယာတိအာဒိမှိ ဘူတမတ္ထံ ကတွာ ဧဝမတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော – သမိဒ္ဓေ ကိရ မဟာနဂရေ သတ္တရတနသမ္ပန္နော ရာဇာ စက္ကဝတ္တိ ရဇ္ဇံ အနုသာသတိ၊ တဿေတံ ပစ္စန္တနဂရံ ရာဇာယုတ္တဝိရဟိတံ၊ အထ ပုရိသာ အာဂန္တွာ ‘‘အမှာကံ၊ ဒေဝ၊ နဂရေ အာယုတ္တကော နတ္ထိ၊ ဒေဟိ နော ကိဉ္စိ အာယုတ္တက’’န္တိ အာဟံသု. ရာဇာ ဧကံ ပုတ္တံ ဒတွာ ‘‘ဂစ္ဆထ၊ ဧတံ အာဒါယ တတ္ထ အဘိသိဉ္စိတွာ ဝိနိစ္ဆယဋ္ဌာနာဒီနိ ကတွာ ဝသထာ’’တိ. တေ တထာ အကံသု. ရာဇပုတ္တော ပါပမိတ္တသံသဂ္ဂေန ကတိပါဟေယေဝ သုရာသောဏ္ဍော ဟုတွာ၊ သဗ္ဗာနိ ဝိနိစ္ဆယဋ္ဌာနာဒီနိ ဟာရေတွာ၊ နဂရမဇ္ဈေ ဓုတ္တေဟိ ပရိဝါရိတော သုရံ ပိဝန္တော နစ္စဂီတာဒိရတိယာ ဝီတိနာမေတိ. အထ ရညော အာဂန္တွာ အာရောစယိံသု.

ရာဇာ ဧကံ ပဏ္ဍိတံ အမစ္စံ အာဏာပေသိ – ‘‘ဂစ္ဆ ကုမာရံ ဩဝဒိတွာ၊ ဝိနိစ္ဆယဋ္ဌာနာဒီနိ ကာရေတွာ၊ ပုန အဘိသေကံ ကတွာ၊ ဧဟီ’’တိ. န သက္ကာ၊ ဒေဝ၊ ကုမာရံ ဩဝဒိတုံ၊ စဏ္ဍော ကုမာရော ဃာတေယျာပိ မန္တိ. အထေကံ ဗလသမ္ပန္နံ ယောဓံ အာဏာပေသိ – ‘‘တွံ ဣမိနာ သဒ္ဓိံ ဂန္တွာ သစေ သော ဩဝါဒေ န တိဋ္ဌတိ၊ သီသမဿ ဆိန္ဒာဟီ’’တိ. ဣတိ သော အမစ္စော ယောဓော စာတိ ဣဒံ သီဃံ ဒူတယုဂံ တတ္ထ ဂန္တွာ ဒေါဝါရိကံ ပုစ္ဆိ – ‘‘ကဟံ၊ ဘော၊ နဂရဿ သာမိ ကုမာရော’’တိ. ဧသ မဇ္ဈေသိင်္ဃာဋကေ သုရံ ပိဝန္တော ဓုတ္တပရိဝါရိတော ဂီတာဒိရတိံ အနုဘောန္တော နိသိန္နောတိ. အထ တံ ဒူတယုဂံ ဂန္တွာ အမစ္စော တာဝေတ္ထ၊ ‘‘သာမိ၊ ဝိနိစ္ဆယဋ္ဌာနာဒီနိ ကိရ ကာရေတွာ သာဓုကံ ရဇ္ဇံ အနုသာသာ’’တိ အာဟ. ကုမာရော အသုဏန္တော ဝိယ နိသီဒိ. အထ နံ ယောဓော သီသေ ဂဟေတွာ၊ ‘‘သစေ ရညော အာဏံ ကရောသိ၊ ကရ၊ နော စေ၊ ဧတ္ထေဝ တေ သီသံ ပါတေဿာမီ’’တိ ခဂ္ဂံ အဗ္ဗာဟိ. ပရိစာရကာ ဓုတ္တာ တာဝဒေဝ ဒိသာသု ပလာယိံသု. ကုမာရော ဘီတော သာသနံ သမ္ပဋိစ္ဆိ. အထဿ တေ တတ္ထေဝ အဘိသေကံ ကတွာ သေတစ္ဆတ္တံ ဥဿာပေတွာ ‘‘သမ္မာ ရဇ္ဇံ အနုသာသာဟီ’’တိ ရညာ ဝုတ္တံ ယထာဘူတဝစနံ နိယျာတေတွာ ယထာဂတမဂ္ဂမေဝ ပဋိပဇ္ဇိံသု. ဣမမတ္ထံ အာဝိကရောန္တော ဘဂဝါ ‘‘ပုရတ္ထိမာယ ဒိသာယာ’’တိ အာဟ.

တတြိဒံ ဩပမ္မသံသန္ဒနံ – သမိဒ္ဓမဟာနဂရံ ဝိယ ဟိ နိဗ္ဗာနနဂရံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊ သတ္တရတနသမန္နာဂတော ရာဇာ စက္ကဝတ္တိ ဝိယ သတ္တဗောဇ္ဈင်္ဂရတနသမန္နာဂတော ဓမ္မရာဇာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ၊ ပစ္စန္တိမနဂရံ ဝိယ သက္ကာယနဂရံ၊ တသ္မိံ နဂရေ ကူဋရာဇပုတ္တော ဝိယ ဣမဿ ဘိက္ခုနော ကူဋစိတ္တုပ္ပါဒေါ၊ ကူဋရာဇပုတ္တဿ ဓုတ္တေဟိ ပရိဝါရိတကာလော ဝိယ ဣမဿ ဘိက္ခုနော ပဉ္စဟိ နီဝရဏေဟိ သမင်္ဂိကာလော၊ ဒွေ သီဃဒူတာ ဝိယ သမထကမ္မဋ္ဌာနဉ္စ ဝိပဿနာကမ္မဋ္ဌာနဉ္စ၊ မဟာယောဓေန သီသေ ဂဟိတကာလော ဝိယ ဥပ္ပန္နပဌမဇ္ဈာနသမာဓိနာ နိစ္စလံ ကတွာ စိတ္တဂ္ဂဟိတကာလော၊ ယောဓေန သီသေ ဂဟိတမတ္တေ ဓုတ္တာနံ ဒိသာသု ပလာယိတွာ ဒူရီဘာဝေါ ဝိယ ပဌမဇ္ဈာနမှိ ဥပ္ပန္နမတ္တေ နီဝရဏာနံ ဒူရီဘာဝေါ၊ ‘‘ကရိဿာမိ ရညော သာသန’’န္တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတမတ္တေ ဝိဿဋ္ဌကာလော ဝိယ ဈာနတော ဝုဋ္ဌိတကာလော၊ အမစ္စေန ရညော သာသနံ အာရောစိတကာလော ဝိယ သမာဓိနာ စိတ္တံ ကမ္မနိယံ ကတွာ ဝိပဿနာကမ္မဋ္ဌာနဿ ဝဍ္ဎိတကာလော၊ တတ္ထေဝဿ တေဟိ ဒွီဟိ ဒူတေဟိ ကတာဘိသေကဿ သေတစ္ဆတ္တဥဿာပနံ ဝိယ သမထဝိပဿနာကမ္မဋ္ဌာနံ နိဿာယ အရဟတ္တပ္ပတ္တဿ ဝိမုတ္တိသေတစ္ဆတ္တုဿာပနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

နဂရန္တိ ခေါ ဘိက္ခု ဣမဿေတံ စာတုမဟာဘူတိကဿ ကာယဿ အဓိဝစနန္တိအာဒီသု ပန စာတုမဟာဘူတိကဿာတိအာဒီနံ ပဒါနံ အတ္ထော ဟေဋ္ဌာ ဝိတ္ထာရိတောဝ. ကေဝလံ ပန ဝိညာဏရာဇပုတ္တဿ နိဝါသဋ္ဌာနတ္တာ ဧတ္ထ ကာယော ‘‘နဂရ’’န္တိ ဝုတ္တော၊ တဿေဝ ဒွါရဘူတတ္တာ ဆ အာယတနာနိ ‘‘ဒွါရာနီ’’တိ၊ တေသု ဒွါရေသု နိစ္စံ သုပ္ပတိဋ္ဌိတတ္တာ သတိ ‘‘ဒေါဝါရိကော’’တိ၊ ကမ္မဋ္ဌာနံ အာစိက္ခန္တေန ဓမ္မရာဇေန ပေသိတတ္တာ သမထဝိပဿနာ ‘‘သီဃံ ဒူတယုဂ’’န္တိ. ဧတ္ထ မဟာယောဓော ဝိယ သမထော၊ ပဏ္ဍိတာမစ္စော ဝိယ ဝိပဿနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

မဇ္ဈေ သိင်္ဃာဋကောတိ နဂရမဇ္ဈေ သိင်္ဃာဋကော. မဟာဘူတာနန္တိ ဟဒယဝတ္ထုဿ နိဿယဘူတာနံ မဟာဘူတာနံ. ဝတ္ထုရူပဿ ဟိ ပစ္စယဒဿနတ္ထမေဝေတံ စတုမဟာဘူတဂ္ဂဟဏံ ကတံ. နဂရမဇ္ဈေ ပန သော ရာဇကုမာရော ဝိယ သရီရမဇ္ဈေ ဟဒယရူပသိင်္ဃာဋကေ နိသိန္နော သမထဝိပဿနာဒူတေဟိ အရဟတ္တာဘိသေကေန အဘိသိဉ္စိတဗ္ဗော ဝိပဿနာဝိညာဏရာဇပုတ္တော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. နိဗ္ဗာနံ ပန ယထာဘူတသဘာဝံ အကုပ္ပံ အဓိကာရီတိ ကတွာ ယထာဘူတံ ဝစနန္တိ ဝုတ္တံ. အရိယမဂ္ဂေါ ပန ယာဒိသောဝ ပုဗ္ဗဘာဂဝိပဿနာမဂ္ဂေါ၊ အယမ္ပိ အဋ္ဌင်္ဂသမန္နာဂတတ္တာ တာဒိသောယေဝါတိ ကတွာ ယထာဂတမဂ္ဂေါတိ ဝုတ္တော. ဣဒံ တာဝေတ္ထ ဓမ္မဒေသနတ္ထံ အာဘတာယ ဥပမာယ သံသန္ဒနံ.

တဿေဝတ္ထဿ ပါကဋီကရဏတ္ထံ အာဘတပက္ခေ ပန ဣဒံ သံသန္ဒနံ – ဧတ္ထ ဟိ ဆဒွါရူပမာ ဆဖဿာယတနဝသေန ဒဿနဝိသုဒ္ဓိပတ္တံ ခီဏာသဝံ ဒဿေတုံ အာဘတာ၊ နဂရသာမိဥပမာ ပဉ္စက္ခန္ဓဝသေန၊ သိင်္ဃာဋကူပမာ စတုမဟာဘူတဝသေန၊ နဂရူပမာ တေဘူမကဓမ္မဝသေန ဒဿနဝိသုဒ္ဓိပတ္တံ ခီဏာသဝံ ဒဿေတုံ အာဘတာ. သင်္ခေပတော ပနိမသ္မိံ သုတ္တေ စတုသစ္စမေဝ ကထိတံ. သကလေနပိ ဟိ နဂရသမ္ဘာရေန ဒုက္ခသစ္စမေဝ ကထိတံ၊ ယထာဘူတဝစနေန နိရောဓသစ္စံ၊ ယထာဂတမဂ္ဂေန မဂ္ဂသစ္စံ၊ ဒုက္ခဿ ပန ပဘာဝိကာ တဏှာ သမုဒယသစ္စံ. ဒေသနာပရိယောသာနေ ပဉှပုစ္ဆကော ဘိက္ခု သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌိတောတိ.