၆. ဥပယဝဂ္ဂေါ

၁. ဥပယသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၅၃. ဥပယဝဂ္ဂဿ ပဌမေ ဥပယောတိ တဏှာမာနဒိဋ္ဌိဝသေန ပဉ္စက္ခန္ဓေ ဥပဂတော. ဝိညာဏန္တိ ကမ္မဝိညာဏံ. အာပဇ္ဇေယျာတိ ကမ္မံ ဇဝါပေတွာ ပဋိသန္ဓိအာကဍ္ဎနသမတ္ထတာယ ဝုဒ္ဓိအာဒီနိ အာပဇ္ဇေယျ. ဝိညာဏုပယန္တိ ပဒဿ အဂ္ဂဟဏေ ကာရဏံ ဝုတ္တမေဝ. ဝေါစ္ဆိဇ္ဇတာရမ္မဏန္တိ ပဋိသန္ဓိအာကဍ္ဎနသမတ္ထတာယ အဘာဝေန အာရမ္မဏံ ဝေါစ္ဆိဇ္ဇတိ. ပတိဋ္ဌာ ဝိညာဏဿာတိ ကမ္မဝိညာဏဿ ပတိဋ္ဌာ န ဟောတိ. တဒပ္ပတိဋ္ဌိတန္တိ တံ အပ္ပတိဋ္ဌိတံ. အနဘိသင်္ခစ္စ ဝိမုတ္တန္တိ ပဋိသန္ဓိံ အနဘိသင်္ခရိတွာ ဝိမုတ္တံ. ပဌမံ.

၂. ဗီဇသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၅၄. ဒုတိယေ ဗီဇဇာတာနီတိ ဗီဇာနိ. မူလဗီဇန္တိ ဝစံ ဝစတ္တံ ဟလိဒ္ဒံ သိင်္ဂိဝေရန္တိ ဧဝမာဒိ. ခန္ဓဗီဇန္တိ အဿတ္ထော နိဂြောဓောတိ ဧဝမာဒိ. ဖလုဗီဇန္တိ ဥစ္ဆု ဝေဠု နဠောတိ ဧဝမာဒိ. အဂ္ဂဗီဇန္တိ အဇ္ဇုကံ ဖဏိဇ္ဇကန္တိ ဧဝမာဒိ. ဗီဇဗီဇန္တိ သာလိဝီဟိအာဒိ ပုဗ္ဗဏ္ဏဉ္စေဝ မုဂ္ဂမာသာဒိ အပရဏ္ဏဉ္စ. အခဏ္ဍာနီတိ အဘိန္နာနိ. ဘိန္နကာလတော ပဋ္ဌာယ ဗီဇံ ဗီဇတ္ထာယ န ဥပကပ္ပတိ. အပူတိကာနီတိ ဥဒကတေမနေန အပူတိကာနိ. ပူတိဗီဇဉှိ ဗီဇတ္ထာယ န ဥပကပ္ပတိ. အဝါတာတပဟတာနီတိ ဝါတေန စ အာတပေန စ န ဟတာနိ၊ နိရောဇတံ န ပါပိတာနိ. နိရောဇဉှိ ကသဋံ ဗီဇံ ဗီဇတ္ထာယ န ဥပကပ္ပတိ. သာရာဒါနီတိ ဂဟိတသာရာနိ ပတိဋ္ဌိတသာရာနိ. နိဿာရဉှိ ဗီဇံ ဗီဇတ္ထာယ န ဥပကပ္ပတိ. သုခသယိတာနီတိ စတ္တာရော မာသေ ကောဋ္ဌေ ပက္ခိတ္တနိယာမေနေဝ သုခံ သယိတာနိ. ပထဝီတိ ဟေဋ္ဌာ ပတိဋ္ဌာနပထဝီ. အာပေါတိ ဥပရိသ္နေဟနအာပေါ. စတဿော ဝိညာဏဋ္ဌိတိယောတိ ကမ္မဝိညာဏဿ အာရမ္မဏဘူတာ ရူပါဒယော စတ္တာရော ခန္ဓာ. တေ ဟိ အာရမ္မဏဝသေန ပတိဋ္ဌာဘူတတ္တာ ပထဝီဓာတုသဒိသာ. နန္ဒိရာဂေါ သိနေဟနဋ္ဌေန အာပေါဓာတုသဒိသော. ဝိညာဏံ သာဟာရန္တိ သပ္ပစ္စယံ ကမ္မဝိညာဏံ. တဉှိ ဗီဇံ ဝိယ ပထဝိယံ အာရမ္မဏပထဝိယံ ဝိရုဟတိ. ဒုတိယံ.

၃. ဥဒါနသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၅၅. တတိယေ ဥဒါနံ ဥဒါနေသီတိ ဗလဝသောမနဿသမုဋ္ဌာနံ ဥဒါနံ ဥဒါဟရိ. ကိံ နိဿာယ ပနေသ ဘဂဝတော ဥပ္ပန္နောတိ. သာသနဿ နိယျာနိကဘာဝံ. ကထံ? ဧဝံ ကိရဿ အဟောသိ၊ ‘‘တယောမေ ဥပနိဿယာ – ဒါနူပနိဿယော သီလူပနိဿယော ဘာဝနူပနိဿယော စာ’’တိ. တေသု ဒါနသီလူပနိဿယာ ဒုဗ္ဗလာ၊ ဘာဝနူပနိဿယော ဗလဝါ. ဒါနသီလူပနိဿယာ ဟိ တယော မဂ္ဂေ စ ဖလာနိ စ ပါပေန္တိ၊ ဘာဝနူပနိဿယော အရဟတ္တံ ပါပေတိ. ဣတိ ဒုဗ္ဗလူပနိဿယေ ပတိဋ္ဌိတော ဘိက္ခု ဃဋေန္တော ဝါယမန္တော ပဉ္စောရမ္ဘာဂိယာနိ ဗန္ဓနာနိ ဆေတွာ တီဏိ မဂ္ဂဖလာနိ နိဗ္ဗတ္တေတိ၊ ‘‘အဟော သာသနံ နိယျာနိက’’န္တိ အာဝဇ္ဇေန္တဿ အယံ ဥဒပါဒိ.

တတ္ထ ‘‘ဒုဗ္ဗလူပနိဿယေ ဌတွာ ဃဋမာနော တီဏိ မဂ္ဂဖလာနိ ပါပုဏာတီ’’တိ ဣမဿတ္ထဿာဝိဘာဝနတ္ထံ မိလကတ္ထေရဿ ဝတ္ထု ဝေဒိတဗ္ဗံ – သော ကိရ ဂိဟိကာလေ ပါဏာတိပါတကမ္မေန ဇီဝိကံ ကပ္ပေန္တော အရညေ ပါသသတဉ္စေဝ အဒူဟလသတဉ္စ ယောဇေသိ. အထေကဒိဝသံ အင်္ဂါရပက္ကမံသံ ခါဒိတွာ ပါသဋ္ဌာနေသု ဝိစရန္တော ပိပါသာဘိဘူတော ဧကဿ အရညဝါသိတ္ထေရဿ ဝိဟာရံ ဂန္တွာ ထေရဿ စင်္ကမန္တဿ အဝိဒူရေ ဌိတံ ပါနီယဃဋံ ဝိဝရိ၊ ဟတ္ထတေမနမတ္တမ္ပိ ဥဒကံ နာဒ္ဒသ. သော ကုဇ္ဈိတွာ အာဟ – ‘‘ဘိက္ခု၊ ဘိက္ခု တုမှေ ဂဟပတိကေဟိ ဒိန္နံ ဘုဉ္ဇိတွာ ဘုဉ္ဇိတွာ သုပထ၊ ပါနီယဃဋေ အဉ္ဇလိမတ္တမ္ပိ ဥဒကံ န ဌပေထ၊ န ယုတ္တမေတ’’န္တိ. ထေရော ‘‘မယာ ပါနီယဃဋော ပူရေတွာ ဌပိတော၊ ကိံ နု ခေါ ဧတ’’န္တိ? ဂန္တွာ ဩလောကေန္တော ပရိပုဏ္ဏဃဋံ ဒိသွာ ပါနီယသင်္ခံ ပူရေတွာ အဒါသိ. သော ဒွတ္တိသင်္ခပူရံ ပိဝိတွာ စိန္တေသိ – ‘‘ဧဝံ ပူရိတဃဋော နာမ မမ ကမ္မံ အာဂမ္မ တတ္တကပါလော ဝိယ ဇာတော. ကိံ နု ခေါ အနာဂတေ အတ္တဘာဝေ ဘဝိဿတီ’’တိ? သံဝိဂ္ဂစိတ္တော ဓနုံ ဆဍ္ဍေတွာ၊ ‘‘ပဗ္ဗာဇေထ မံ၊ ဘန္တေ’’တိ အာဟ. ထေရော တစပဉ္စကကမ္မဋ္ဌာနံ အာစိက္ခိတွာ တံ ပဗ္ဗာဇေသိ.

တဿ သမဏဓမ္မံ ကရောန္တဿ ဗဟူနံ မိဂသူကရာနံ မာရိတဋ္ဌာနံ ပါသအဒူဟလာနဉ္စ ယောဇိတဋ္ဌာနံ ဥပဋ္ဌာတိ. တံ အနုဿရတော သရီရေ ဒါဟော ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ကူဋဂေါဏော ဝိယ ကမ္မဋ္ဌာနမ္ပိ ဝီထိံ န ပဋိပဇ္ဇတိ. သော ‘‘ကိံ ကရိဿာမိ ဘိက္ခုဘာဝေနာ’’တိ? အနဘိရတိယာ ပီဠိတော ထေရဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ ဝန္ဒိတွာ အာဟ – ‘‘န သက္ကောမိ၊ ဘန္တေ၊ သမဏဓမ္မံ ကာတု’’န္တိ. အထ နံ ထေရော ‘‘ဟတ္ထကမ္မံ ကရောဟီ’’တိ အာဟ. သော ‘‘သာဓု၊ ဘန္တေ’’တိ ဝတွာ ဥဒုမ္ဗရာဒယော အလ္လရုက္ခေ ဆိန္ဒိတွာ မဟန္တံ ရာသိံ ကတွာ၊ ‘‘ဣဒါနိ ကိံ ကရောမီ’’တိ ပုစ္ဆိ? ဈာပေဟိ နန္တိ. သော စတူသု ဒိသာသု အဂ္ဂိံ ဒတွာ ဈာပေတုံ အသက္ကောန္တော၊ ‘‘ဘန္တေ၊ န သက္ကောမီ’’တိ အာဟ. ထေရော ‘‘တေန ဟိ အပေဟီ’’တိ ပထဝိံ ဒွိဓာ ကတွာ အဝီစိတော ခဇ္ဇောပနကမတ္တံ အဂ္ဂိံ နီဟရိတွာ တတ္ထ ပက္ခိပိ. သော တာဝ မဟန္တံ ရာသိံ သုက္ခပဏ္ဏံ ဝိယ ခဏေန ဈာပေသိ. အထဿ ထေရော အဝီစိံ ဒဿေတွာ၊ ‘‘သစေ ဝိဗ္ဘမိဿသိ၊ ဧတ္ထ ပစ္စိဿသီ’’တိ သံဝေဂံ ဇနေသိ. သော အဝီစိဒဿနတော ပဋ္ဌာယ ပဝေဓမာနော ‘‘နိယျာနိကံ၊ ဘန္တေ၊ ဗုဒ္ဓသာသန’’န္တိ ပုစ္ဆိ၊ အာမာဝုသောတိ. ဘန္တေ၊ ဗုဒ္ဓသာသနဿ နိယျာနိကတ္တေ သတိ မိလကော အတ္တမောက္ခံ ကရိဿတိ၊ မာ စိန္တယိတ္ထာတိ. တတော ပဋ္ဌာယ သမဏဓမ္မံ ကရောတိ ဃဋေတိ၊ တဿ ဝတ္တပဋိဝတ္တံ ပူရေတိ၊ နိဒ္ဒါယ ဗာဓယမာနာယ တိန္တံ ပလာလံ သီသေ ဌပေတွာ ပါဒေ သောဏ္ဍိယံ ဩတာရေတွာ နိသီဒတိ. သော ဧကဒိဝသံ ပါနီယံ ပရိဿာဝေတွာ ဃဋံ ဦရုမှိ ဌပေတွာ ဥဒကမဏိကာနံ ပစ္ဆေဒံ အာဂမယမာနော အဋ္ဌာသိ. အထ ခေါ ထေရော သာမဏေရဿ ဣမံ ဥဒ္ဒေသံ ဒေတိ –

‘‘ဥဋ္ဌာနဝတော သတီမတော၊

သုစိကမ္မဿ နိသမ္မကာရိနော၊

သညတဿ ဓမ္မဇီဝိနော၊

အပ္ပမတ္တဿ ယသောဘိဝဍ္ဎတီ’’တိ. (ဓ. ပ. ၂၄)၊

သော စတုပ္ပဒိကမ္ပိ တံ ဂါထံ အတ္တနိယေဝ ဥပနေသိ – ‘‘ဥဋ္ဌာနဝတာ နာမ မာဒိသေန ဘဝိတဗ္ဗံ. သတိမတာပိ မာဒိသေနေဝ။ပေ။ အပ္ပမတ္တေနပိ မာဒိသေနေဝ ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ. ဧဝံ တံ ဂါထံ အတ္တနိ ဥပနေတွာ တသ္မိံယေဝ ပဒဝါရေ ဌိတော ပဉ္စောရမ္ဘာဂိယာနိ သံယောဇနာနိ ဆိန္ဒိတွာ အနာဂါမိဖလေ ပတိဋ္ဌာယ ဟဋ္ဌတုဋ္ဌော –

‘‘အလ္လံ ပလာလပုဉ္ဇာဟံ၊ သီသေနာဒါယ စင်္ကမိံ၊

ပတ္တောသ္မိ တတိယံ ဌာနံ၊ ဧတ္ထ မေ နတ္ထိ သံသယော’’တိ. –

ဣမံ ဥဒါနဂါထံ အာဟ. ဧဝံ ဒုဗ္ဗလူပနိဿယေ ဌိတော ဃဋေန္တော ဝါယမန္တော ပဉ္စောရမ္ဘာဂိယာနိ သံယောဇနာနိ ဆိန္ဒိတွာ တီဏိ မဂ္ဂဖလာနိ နိဗ္ဗတ္တေတိ. တေနာဟ ဘဂဝါ – ‘‘နော စဿံ၊ နော စ မေ သိယာ၊ နာဘဝိဿ၊ န မေ ဘဝိဿတီတိ ဧဝံ အဓိမုစ္စမာနော ဘိက္ခု ဆိန္ဒေယျ ဩရမ္ဘာဂိယာနိ သံယောဇနာနီ’’တိ.

တတ္ထ နော စဿံ၊ နော စ မေ သိယာတိ သစေ အဟံ န ဘဝေယျံ၊ မမ ပရိက္ခာရောပိ န ဘဝေယျ. သစေ ဝါ ပန မေ အတီတေ ကမ္မာဘိသင်္ခါရော နာဘဝိဿ၊ ဣဒံ မေ ဧတရဟိ ခန္ဓပဉ္စကံ န ဘဝေယျ. နာဘဝိဿ၊ န မေ ဘဝိဿတီတိ ဣဒါနိ ပန တထာ ပရက္ကမိဿာမိ၊ ယထာ မေ အာယတိံ ခန္ဓာဘိနိဗ္ဗတ္တကော ကမ္မသင်္ခါရော န ဘဝိဿတိ၊ တသ္မိံ အသတိ အာယတိံ ပဋိသန္ဓိ နာမ န မေ ဘဝိဿတိ. ဧဝံ အဓိမုစ္စမာနောတိ ဧဝံ အဓိမုစ္စန္တော ဘိက္ခု ဒုဗ္ဗလူပနိဿယေ ဌိတော ပဉ္စောရမ္ဘာဂိယာနိ သံယောဇနာနိ ဆိန္ဒေယျ. ဧဝံ ဝုတ္တေတိ ဧဝံ သာသနဿ နိယျာနိကဘာဝံ အာဝဇ္ဇေန္တေန ဘဂဝတာ ဣမသ္မိံ ဥဒါနေ ဝုတ္တေ. ရူပံ ဝိဘဝိဿတီတိ ရူပံ ဘိဇ္ဇိဿတိ. ရူပဿ ဝိဘဝါတိ ဝိဘဝဒဿနေန သဟဝိပဿနေန. သဟဝိပဿနကာ ဟိ စတ္တာရော မဂ္ဂါ ရူပါဒီနံ ဝိဘဝဒဿနံ နာမ. တံ သန္ဓာယေတံ ဝုတ္တံ. ဧဝံ အဓိမုစ္စမာနော၊ ဘန္တေ၊ ဘိက္ခု ဆိန္ဒေယျာတိ၊ ဘန္တေ၊ ဧဝံ အဓိမုစ္စမာနော ဘိက္ခု ဆိန္ဒေယျေဝ ပဉ္စောရမ္ဘာဂိယာနိ သံယောဇနာနိ. ကသ္မာ န ဆိန္ဒိဿတီတိ?

ဣဒါနိ ဥပရိ မဂ္ဂဖလံ ပုစ္ဆန္တော ကထံ ပန၊ ဘန္တေတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ အနန္တရာတိ ဒွေ အနန္တရာနိ အာသန္နာနန္တရဉ္စ ဒူရာနန္တရဉ္စ. ဝိပဿနာ မဂ္ဂဿ အာသန္နာနန္တရံ နာမ၊ ဖလဿ ဒူရာနန္တရံ နာမ. တံ သန္ဓာယ ‘‘ကထံ ပန၊ ဘန္တေ၊ ဇာနတော ကထံ ပဿတော ဝိပဿနာနန္တရာ ‘အာသဝါနံ ခယော’တိ သင်္ခံ ဂတံ အရဟတ္တဖလံ ဟောတီ’’တိ ပုစ္ဆတိ. အတသိတာယေတိ အတသိတဗ္ဗေ အဘာယိတဗ္ဗေ ဌာနမှိ. တာသံ အာပဇ္ဇတီတိ ဘယံ အာပဇ္ဇတိ. တာသော ဟေသောတိ ယာ ဧသာ ‘‘နော စဿံ၊ နော စ မေ သိယာ’’တိ ဧဝံ ပဝတ္တာ ဒုဗ္ဗလဝိပဿနာ၊ သာ ယသ္မာ အတ္တသိနေဟံ ပရိယာဒါတုံ န သက္ကောတိ၊ တသ္မာ အဿုတဝတော ပုထုဇ္ဇနဿ တာသော နာမ ဟောတိ. သော ဟိ ‘‘ဣဒါနာဟံ ဥစ္ဆိဇ္ဇိဿာမိ၊ န ဒါနိ ကိဉ္စိ ဘဝိဿာမီ’’တိ အတ္တာနံ ပပါတေ ပတန္တံ ဝိယ ပဿတိ အညတရော ဗြာဟ္မဏော ဝိယ. လောဟပါသာဒဿ ကိရ ဟေဋ္ဌာ တိပိဋကစူဠနာဂတ္ထေရော တိလက္ခဏာဟတံ ဓမ္မံ ပရိဝတ္တေတိ. အထ အညတရဿ ဗြာဟ္မဏဿ ဧကမန္တေ ဌတွာ ဓမ္မံ သုဏန္တဿ သင်္ခါရာ သုညတော ဥပဋ္ဌဟိံသု. သော ပပါတေ ပတန္တော ဝိယ ဟုတွာ ဝိဝဋဒွါရေန တတော ပလာယိတွာ ဂေဟံ ပဝိသိတွာ၊ ပုတ္တံ ဥရေ သယာပေတွာ၊ ‘‘တာတ၊ သကျသမယံ အာဝဇ္ဇေန္တော မနမှိ နဋ္ဌော’’တိ အာဟ. န ဟေသော ဘိက္ခု တာသောတိ ဧသာ ဧဝံ ပဝတ္တာ ဗလဝဝိပဿနာ သုတဝတော အရိယသာဝကဿ န တာသော နာမ ဟောတိ. န ဟိ တဿ ဧဝံ ဟောတိ ‘‘အဟံ ဥစ္ဆိဇ္ဇိဿာမီ’’တိ ဝါ ‘‘ဝိနဿိဿာမီ’’တိ ဝါတိ. ဧဝံ ပန ဟောတိ ‘‘သင်္ခါရာဝ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ သင်္ခါရာဝ နိရုဇ္ဈန္တီ’’တိ. တတိယံ.

၄. ဥပါဒါနပရိပဝတ္တသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၅၆. စတုတ္ထေ စတုပရိဝဋ္ဋန္တိ ဧကေကသ္မိံ ခန္ဓေ စတုန္နံ ပရိဝဋ္ဋနဝသေန. ရူပံ အဗ္ဘညာသိန္တိ ရူပံ ဒုက္ခသစ္စန္တိ အဘိညာသိံ. ဧဝံ သဗ္ဗပဒေသု စတုသစ္စဝသေနေဝ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. အာဟာရသမုဒယာတိ ဧတ္ထ သစ္ဆန္ဒရာဂေါ ကဗဠီကာရာဟာရော အာဟာရော နာမ. ပဋိပန္နာတိ သီလတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ အရဟတ္တမဂ္ဂါ ပဋိပန္နာ ဟောန္တိ. ဂါဓန္တီတိ ပတိဋ္ဌဟန္တိ. ဧတ္တာဝတာ သေက္ခဘူမိံ ကထေတွာ ဣဒါနိ အသေက္ခဘူမိံ ကထေန္တော ယေ စ ခေါ ကေစိ၊ ဘိက္ခဝေတိအာဒိမာဟ. သုဝိမုတ္တာတိ အရဟတ္တဖလဝိမုတ္တိယာ သုဋ္ဌု ဝိမုတ္တာ. ကေဝလိနောတိ သကလိနော ကတသဗ္ဗကိစ္စာ. ဝဋ္ဋံ တေသံ နတ္ထိ ပညာပနာယာတိ ယေန တေ အဝသိဋ္ဌေန ဝဋ္ဋေန ပညာပေယျုံ၊ တံ နေသံ ဝဋ္ဋံ နတ္ထိ ပညာပနာယ. အထ ဝါ ဝဋ္ဋန္တိ ကာရဏံ၊ ပညာပနာယ ကာရဏံ နတ္ထီတိ. ဧတ္တာဝတာ အသေက္ခဘူမိဝါရော ကထိတော. စတုတ္ထံ.

၅. သတ္တဋ္ဌာနသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၅၇. ပဉ္စမေ သတ္တဋ္ဌာနကုသလောတိ သတ္တသု ဩကာသေသု ဆေကော. ဝုသိတဝါတိ ဝုသိတဝါသော. ဥတ္တမပုရိသောတိ သေဋ္ဌပုရိသော. သေသမေတ္ထ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဣဒံ ပန သုတ္တံ ဥဿဒနန္ဒိယဉ္စေဝ ပလောဘနီယဉ္စာတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ယထာ ဟိ ရာဇာ ဝိဇိတသင်္ဂါမော သင်္ဂါမေ ဝိဇယိနော ယောဓေ ဥစ္စဋ္ဌာနေ ဌပေတွာ တေသံ သက္ကာရံ ကရောတိ. ကိံ ကာရဏာ? ဧတေသံ သက္ကာရံ ဒိသွာ သေသာပိ သူရာ ဘဝိတုံ မညိဿန္တီတိ၊ ဧဝမေဝ ဘဂဝါ အပ္ပမေယျံ ကာလံ ပါရမိယော ပူရေတွာ မဟာဗောဓိမဏ္ဍေ ကိလေသမာရဝိဇယံ ကတွာ သဗ္ဗညုတံ ပတ္တော သာဝတ္ထိယံ ဇေတဝနမဟာဝိဟာရေ နိသီဒိတွာ ဣမံ သုတ္တံ ဒေသေန္တော ခီဏာသဝေ ဥက္ခိပိတွာ ထောမေသိ ဝဏ္ဏေသိ. ကိံ ကာရဏာ? ဧဝံ အဝသေသာ သေက္ခပုဂ္ဂလာ အရဟတ္တဖလံ ပတ္တဗ္ဗံ မညိဿန္တီတိ. ဧဝမေတံ သုတ္တံ ခီဏာသဝါနံ ဥက္ခိပိတွာ ပသံသိတတ္တာ ဥဿဒနန္ဒိယံ၊ သေက္ခာနံ ပလောဘိတတ္တာ ပလောဘနီယန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

ဧဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု သတ္တဋ္ဌာနကုသလော ဟောတီတိ ဧတ္တာဝတာ စေတ္ထ မဂ္ဂဖလပစ္စဝေက္ခဏဝသေန ဒေသနံ နိဋ္ဌပေတွာပိ ပုန ကထဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု တိဝိဓူပပရိက္ခီ ဟောတီတိ ဣဒံ ‘‘ခီဏာသဝေါ ယသ္မိံ အာရမ္မဏေ သတတဝိဟာရေန ဝိဟရတိ၊ တံ သတ္တော ဝါ ပုဂ္ဂလော ဝါ န ဟောတိ၊ ဓာတုအာဒိမတ္တမေဝ ပန ဟောတီ’’တိ ဧဝံ ခီဏာသဝဿ သတတဝိဟာရဉ္စ၊ ‘‘ဣမေသု ဓမ္မေသု ကမ္မံ ကတွာ အယံ အာဂတော’’တိ အာဂမနီယပဋိပဒဉ္စ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဓာတုသော ဥပပရိက္ခတီတိ ဓာတုသဘာဝေန ပဿတိ ဩလောကေတိ. သေသပဒဒွယေပိ ဧသေဝ နယော. ပဉ္စမံ.

၆. သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၅၈. ဆဋ္ဌေ ကော အဓိပ္ပယာသောတိ ကော အဓိကပယောဂေါ. အနုပ္ပန္နဿာတိ ဣမဉှိ မဂ္ဂံ ကဿပသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဥပ္ပါဒေသိ၊ အန္တရာ အညော သတ္ထာ ဥပ္ပါဒေတုံ နာသက္ခိ၊ ဣတိ ဘဂဝါ အနုပ္ပန္နဿ မဂ္ဂဿ ဥပ္ပါဒေတာ နာမ. နဂရောပမသ္မိဉှိ အဝဠဉ္ဇနဋ္ဌာနေသု ပုရာဏမဂ္ဂေါ ဇာတော၊ ဣဓ အဝတ္တမာနဋ္ဌေန အနုပ္ပန္နမဂ္ဂေါ နာမ. အသဉ္ဇာတဿာတိ တဿေဝ ဝေဝစနံ. အနက္ခာတဿာတိ အကထိတဿ. မဂ္ဂံ ဇာနာတီတိ မဂ္ဂညူ. မဂ္ဂံ ဝိဒိတံ ပါကဋံ အကာသီတိ မဂ္ဂဝိဒူ. မဂ္ဂေ စ အမဂ္ဂေ စ ကောဝိဒေါတိ မဂ္ဂကောဝိဒေါ. မဂ္ဂါနုဂါတိ မဂ္ဂံ အနုဂစ္ဆန္တာ. ပစ္ဆာ သမန္နာဂတာတိ အဟံ ပဌမံ ဂတော၊ သာဝကာ ပစ္ဆာ သမန္နာဂတာ. ဆဋ္ဌံ.

၇. အနတ္တလက္ခဏသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၅၉. သတ္တမေ ပဉ္စဝဂ္ဂိယေတိ အညာသိ ကောဏ္ဍညတ္ထေရာဒိကေ ပဉ္စ ဇနေ ပုရာဏုပဋ္ဌာကေ. အာမန္တေသီတိ အာသာဠှိပုဏ္ဏမဒိဝသေ ဓမ္မစက္ကပ္ပဝတ္တနတော ပဋ္ဌာယ အနုက္ကမေန သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌိတေ ‘‘ဣဒါနိ နေသံ အာသဝက္ခယာယ ဓမ္မံ ဒေသေဿာမီ’’တိ ပဉ္စမိယံ ပက္ခဿ အာမန္တေသိ. ဧတဒဝေါစာတိ ဧတံ ‘‘ရူပံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အနတ္တာ’’တိအာဒိနယပ္ပဝတ္တံ အနတ္တလက္ခဏသုတ္တံ အဝေါစ. တတ္ထ အနတ္တာတိ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တေဟိ စတူဟိ ကာရဏေဟိ အနတ္တာ. တံ ကိံ မညထ၊ ဘိက္ခဝေတိ ဣဒံ ကသ္မာ အာရဒ္ဓံ? ဧတ္တကေန ဌာနေန အနတ္တလက္ခဏမေဝ ကထိတံ၊ န အနိစ္စဒုက္ခလက္ခဏာနိ၊ ဣဒါနိ တာနိ ဒဿေတွာ သမောဓာနေတွာ တီဏိပိ လက္ခဏာနိ ဒဿေတုံ ဣဒမာရဒ္ဓန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တသ္မာတိ ယသ္မာ ဣမေ ပဉ္စက္ခန္ဓာ အနိစ္စာ ဒုက္ခာ အနတ္တာ၊ တသ္မာ. ယံကိဉ္စိ ရူပန္တိအာဒီသု ဝိတ္ထာရကထာ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ ပညာဘာဝနာဓိကာရေ ခန္ဓနိဒ္ဒေသေ ဝုတ္တာဝ. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဝုတ္တာနုသာရေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဣမသ္မိံ ပန သုတ္တေ အနတ္တလက္ခဏမေဝ ကထိတန္တိ. သတ္တမံ.

၈. မဟာလိသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၆၀. အဋ္ဌမေ ဧကန္တဒုက္ခန္တိအာဒီနိ ဓာတုသံယုတ္တေ ဝုတ္တနယာနေဝ. အဋ္ဌမံ.

၉. အာဒိတ္တသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၆၁. နဝမေ အာဒိတ္တန္တိ ဧကာဒသဟိ အဂ္ဂီဟိ အာဒိတ္တံ ပဇ္ဇလိတံ. ဣတိ ဒွီသုပိ ဣမေသု သုတ္တေသု ဒုက္ခလက္ခဏမေဝ ကထိတံ. နဝမံ.

၁၀. နိရုတ္တိပထသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၆၂. ဒသမေ နိရုတ္တိယောဝ နိရုတ္တိပထာ၊ အထ ဝါ နိရုတ္တိယော စ တာ နိရုတ္တိဝသေန ဝိညာတဗ္ဗာနံ အတ္ထာနံ ပထတ္တာ ပထာ စာတိ နိရုတ္တိပထာ. သေသပဒဒွယေပိ ဧသေဝ နယော. တီဏိပိ စေတာနိ အညမညဝေဝစနာနေဝါတိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. အသံကိဏ္ဏာတိ အဝိဇဟိတာ၊ ‘‘ကော ဣမေဟိ အတ္ထော’’တိ ဝတွာ အဆဍ္ဍိတာ. အသံကိဏ္ဏပုဗ္ဗာတိ အတီတေပိ န ဇဟိတပုဗ္ဗာ. န သံကီယန္တီတိ ဧတရဟိပိ ‘‘ကိမေတေဟီ’’တိ န ဆဍ္ဍီယန္တိ. န သံကီယိဿန္တီတိ အနာဂတေပိ န ဆဍ္ဍီယိဿန္တိ. အပ္ပဋိကုဋ္ဌာတိ အပ္ပဋိဗာဟိတာ. အတီတန္တိ အတ္တနော သဘာဝံ ဘင်္ဂမေဝ ဝါ အတိက္ကန္တံ. နိရုဒ္ဓန္တိ ဒေသန္တရံ အသင်္ကမိတွာ တတ္ထေဝ နိရုဒ္ဓံ ဝူပသန္တံ. ဝိပရိဏတန္တိ ဝိပရိဏာမံ ဂတံ နဋ္ဌံ. အဇာတန္တိ အနုပ္ပန္နံ. အပါတုဘူတန္တိ အပါကဋီဘူတံ.

ဥက္ကလာတိ ဥက္ကလဇနပဒဝါသိနော. ဝဿဘညာတိ ဝဿော စ ဘညော စ. ဒွေပိ ဟိ တေ မူလဒိဋ္ဌိဂတိကာ. အဟေတုကဝါဒါတိအာဒီသု ‘‘နတ္ထိ ဟေတု နတ္ထိ ပစ္စယော’’တိ ဂဟိတတ္တာ အဟေတုကဝါဒါ. ‘‘ကရောတော န ကရီယတိ ပါပ’’န္တိ ဂဟိတတ္တာ အကိရိယဝါဒါ. ‘‘နတ္ထိ ဒိန္န’’န္တိအာဒိဂဟဏတော နတ္ထိကဝါဒါ. တတ္ထ ဣမေ ဒွေ ဇနာ၊ တိဿော ဒိဋ္ဌိယော၊ ကိံ ဧကေကဿ ဒိယဍ္ဎာ ဟောတီတိ? န တထာ၊ ယထာ ပန ဧကော ဘိက္ခု ပဋိပါဋိယာ စတ္တာရိပိ ဈာနာနိ နိဗ္ဗတ္တေတိ၊ ဧဝမေတ္ထ ဧကေကော တိဿောပိ ဒိဋ္ဌိယော နိဗ္ဗတ္တေသီတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ‘‘နတ္ထိ ဟေတု နတ္ထိ ပစ္စယော’’တိ ပုနပ္ပုနံ အာဝဇ္ဇေန္တဿ အာဟရန္တဿ အဘိနန္ဒန္တဿ အဿာဒေန္တဿ မဂ္ဂဒဿနံ ဝိယ ဟောတိ. သော မိစ္ဆတ္တနိယာမံ ဩက္ကမတိ၊ သော ဧကန္တကာဠကောတိ ဝုစ္စတိ. ယထာ ပန အဟေတုကဒိဋ္ဌိယံ၊ ဧဝံ ‘‘ကရောတော န ကရီယတိ ပါပံ၊ နတ္ထိ ဒိန္န’’န္တိ ဣမေသုပိ ဌာနေသု မိစ္ဆတ္တနိယာမံ ဩက္ကမတိ.

န ဂရဟိတဗ္ဗံ နပ္ပဋိက္ကောသိတဗ္ဗံ အမညိံသူတိ ဧတ္ထ ‘‘ယဒေတံ အတီတံ နာမ၊ နယိဒံ အတီတံ၊ ဣဒမဿ အနာဂတံ ဝါ ပစ္စုပ္ပန္နံ ဝါ’’တိ ဝဒန္တော ဂရဟတိ နာမ. တတ္ထ ဒေါသံ ဒဿေတွာ ‘‘ကိံ ဣမိနာ ဂရဟိတေနာ’’တိ? ဝဒန္တော ပဋိက္ကောသတိ နာမ. ဣမေ ပန နိရုတ္တိပထေ တေပိ အစ္စန္တကာဠကာ ဒိဋ္ဌိဂတိကာ န ဂရဟိတဗ္ဗေ န ပဋိက္ကောသိတဗ္ဗေ မညိံသု. အတီတံ ပန အတီတမေဝ၊ အနာဂတံ အနာဂတမေဝ၊ ပစ္စုပ္ပန္နံ ပစ္စုပ္ပန္နမေဝ ကထယိံသု. နိန္ဒာဃဋ္ဋနဗျာရောသဥပါရမ္ဘဘယာတိ ဝိညူနံ သန္တိကာ နိန္ဒာဘယေန စ ဃဋ္ဋနဘယေန စ ဒေါသာရောပနဘယေန စ ဥပါရမ္ဘဘယေန စ. ဣတိ ဣမသ္မိံ သုတ္တေ စတုဘူမိကခန္ဓာနံ ပဏ္ဏတ္တိ ကထိတာတိ. ဒသမံ.

ဥပယဝဂ္ဂေါ ဆဋ္ဌော.