၄. နတုမှာကဝဂ္ဂေါ
၁. နတုမှာကသုတ္တဝဏ္ဏနာ
၃၃. နတုမှာကဝဂ္ဂဿ ပဌမေ ပဇဟထာတိ ဆန္ဒရာဂပ္ပဟာနေန ပဇဟထ. တိဏာဒီသု တိဏံ နာမ အန္တောဖေဂ္ဂု ဗဟိသာရံ တာလနာဠိကေရာဒိ. ကဋ္ဌံ နာမ အန္တောသာရံ ဗဟိဖေဂ္ဂု ခဒိရသာလသာကပနသာဒိ. သာခါ နာမ ရုက္ခဿ ဗာဟာ ဝိယ နိက္ခန္တာ. ပလာသံ နာမ တာလနာဠိကေရပဏ္ဏာဒိ. ပဌမံ.
၂. ဒုတိယနတုမှာကသုတ္တဝဏ္ဏနာ
၃၄. ဒုတိယံ ဝိနာ ဥပမာယ ဗုဇ္ဈနကာနံ အဇ္ဈာသယေန ဝုတ္တံ. ဒုတိယံ.
၃. အညတရဘိက္ခုသုတ္တဝဏ္ဏနာ
၃၅. တတိယေ ရူပဉ္စေ၊ ဘန္တေ၊ အနုသေတီတိ ယဒိ ရူပံ အနုသေတိ. တေန သင်္ခံ ဂစ္ဆတီတိ ကာမရာဂါဒီသု ယေန အနုသယေန တံ ရူပံ အနုသေတိ၊ တေနေဝ အနုသယေန ‘‘ရတ္တော ဒုဋ္ဌော မူဠှော’’တိ ပဏ္ဏတ္တိံ ဂစ္ဆတိ. န တေန သင်္ခံ ဂစ္ဆတီတိ တေန အဘူတေန အနုသယေန ‘‘ရတ္တော ဒုဋ္ဌော မူဠှော’’တိ သင်္ခံ န ဂစ္ဆတီတိ. တတိယံ.
၄. ဒုတိယအညတရဘိက္ခုသုတ္တဝဏ္ဏနာ
၃၆. စတုတ္ထေ တံ အနုမီယတီတိ တံ အနုသယိတံ ရူပံ မရန္တေန အနုသယေန အနုမရတိ. န ဟိ အာရမ္မဏေ ဘိဇ္ဇမာနေ တဒါရမ္မဏာ ဓမ္မာ တိဋ္ဌန္တိ. ယံ အနုမီယတီတိ ယံ ရူပံ ယေန အနုသယေန အနုမရတိ. တေန သင်္ခံ ဂစ္ဆတီတိ တေန အနုသယေန ‘‘ရတ္တော ဒုဋ္ဌော မူဠှော’’တိ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ. အထ ဝါ ယန္တိ ကရဏဝစနမေတံ၊ ယေန အနုသယေန အနုမီယတိ၊ တေန ‘‘ရတ္တော ဒုဋ္ဌော မူဠှော’’တိ သင်္ခံ ဂစ္ဆတီတိ အတ္ထော. စတုတ္ထံ.
၅-၆. အာနန္ဒသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ
၃၇-၃၈. ပဉ္စမေ ဌိတဿ အညထတ္တံ ပညာယတီတိ ဓရမာနဿ ဇီဝမာနဿ ဇရာ ပညာယတိ. ဌိတီတိ ဟိ ဇီဝိတိန္ဒြိယသင်္ခါတာယ အနုပါလနာယ နာမံ. အညထတ္တန္တိ ဇရာယ. တေနာဟု ပေါရာဏာ –
‘‘ဥပ္ပါဒေါ ဇာတိ အက္ခာတော၊ ဘင်္ဂေါ ဝုတ္တော ဝယောတိ စ၊
အညထတ္တံ ဇရာ ဝုတ္တာ၊ ဌိတီ စ အနုပါလနာ’’တိ.
ဧဝံ ဧကေကဿ ခန္ဓဿ ဥပ္ပါဒဇရာဘင်္ဂသင်္ခါတာနိ တီဏိ လက္ခဏာနိ ဟောန္တိ ယာနိ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘တီဏိမာနိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သင်္ခတဿ သင်္ခတလက္ခဏာနီ’’တိ (အ. နိ. ၃.၄၇).
တတ္ထ သင်္ခတံ နာမ ပစ္စယနိဗ္ဗတ္တော ယော ကောစိ သင်္ခါရော. သင်္ခါရော စ န လက္ခဏံ၊ လက္ခဏံ န သင်္ခါရော၊ န စ သင်္ခါရေန ဝိနာ လက္ခဏံ ပညာပေတုံ သက္ကာ၊ နာပိ လက္ခဏံ ဝိနာ သင်္ခါရော၊ လက္ခဏေန ပန သင်္ခါရော ပါကဋော ဟောတိ. ယထာ ဟိ န စ ဂါဝီယေဝ လက္ခဏံ၊ လက္ခဏမေဝ န ဂါဝီ၊ နာပိ ဂါဝိံ မုဉ္စိတွာ လက္ခဏံ ပညာပေတုံ သက္ကာ၊ နာပိ လက္ခဏံ မုဉ္စိတွာ ဂါဝိံ၊ လက္ခဏေန ပန ဂါဝီ ပါကဋာ ဟောတိ၊ ဧဝံသမ္ပဒမိဒံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.
တတ္ထ သင်္ခါရာနံ ဥပ္ပါဒက္ခဏေ သင်္ခါရောပိ ဥပ္ပါဒလက္ခဏမ္ပိ ကာလသင်္ခါတော တဿ ခဏောပိ ပညာယတိ. ‘‘ဥပ္ပါဒေါပီ’’တိ ဝုတ္တေ သင်္ခါရောပိ ဇရာလက္ခဏမ္ပိ ကာလသင်္ခါတော တဿ ခဏောပိ ပညာယတိ. ဘင်္ဂက္ခဏေ သင်္ခါရောပိ တံလက္ခဏမ္ပိ ကာလသင်္ခါတော တဿ ခဏောပိ ပညာယတိ. အပရေ ပန ဝဒန္တိ ‘‘အရူပဓမ္မာနံ ဇရာခဏော နာမ န သက္ကာ ပညာပေတုံ၊ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ စ ‘ဝေဒနာယ ဥပ္ပါဒေါ ပညာယတိ၊ ဝယော ပညာယတိ၊ ဌိတာယ အညထတ္တံ ပညာယတီ’တိ ဝဒန္တော အရူပဓမ္မာနမ္ပိ တီဏိ လက္ခဏာနိ ပညာပေတိ၊ တာနိ အတ္ထိက္ခဏံ ဥပါဒါယ လဗ္ဘန္တီ’’တိ ဝတွာ –
‘‘အတ္ထိတာ သဗ္ဗဓမ္မာနံ၊ ဌိတိ နာမ ပဝုစ္စတိ၊
တဿေဝ ဘေဒေါ မရဏံ၊ သဗ္ဗဒါ သဗ္ဗပါဏိန’’န္တိ. –
ဣမာယ အာစရိယဂါထာယ တမတ္ထံ သာဓေန္တိ. အထ ဝါ သန္တတိဝသေန ဌာနံ ဌိတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ စ ဝဒန္တိ. ယသ္မာ ပန သုတ္တေ အယံ ဝိသေသော နတ္ထိ၊ တသ္မာ အာစရိယမတိယာ သုတ္တံ အပဋိဗာဟေတွာ သုတ္တမေဝ ပမာဏံ ကတ္တဗ္ဗံ. ဆဋ္ဌံ ဥတ္တာနမေဝ. ပဉ္စမဆဋ္ဌာနိ.
၇-၁၀. အနုဓမ္မသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ
၃၉-၄၂. သတ္တမေ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နဿာတိ နဝန္နံ လောကုတ္တရဓမ္မာနံ အနုလောမဓမ္မံ ပုဗ္ဗဘာဂပဋိပဒံ ပဋိပန္နဿ. အယမနုဓမ္မောတိ အယံ အနုလောမဓမ္မော ဟောတိ. နိဗ္ဗိဒါဗဟုလောတိ ဥက္ကဏ္ဌနဗဟုလော ဟုတွာ. ပရိဇာနာတီတိ တီဟိ ပရိညာဟိ ပရိဇာနာတိ. ပရိမုစ္စတီတိ မဂ္ဂက္ခဏေ ဥပ္ပန္နာယ ပဟာနပရိညာယ ပရိမုစ္စတိ. ဧဝံ ဣမသ္မိံ သုတ္တေ မဂ္ဂေါဝ ကထိတော ဟောတိ၊ တထာ ဣတော ပရေသု တီသု. ဣဓ ပန အနုပဿနာ အနိယမိတာ၊ တေသု နိယမိတာ. တသ္မာ ဣဓာပိ သာ တတ္ထ နိယမိတဝသေနေဝ နိယမေတဗ္ဗာ. န ဟိ သက္ကာ တီသု အညတရံ အနုပဿနံ ဝိနာ နိဗ္ဗိန္ဒိတုံ ပရိဇာနိတုံ ဝါတိ. သတ္တမာဒီနိ.
နတုမှာကဝဂ္ဂေါ စတုတ္ထော.