၁၃. သဒ္ဓမ္မပ္ပတိရူပကသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၅၆. တေရသမေ အညာယ သဏ္ဌဟိံသူတိ အရဟတ္တေ ပတိဋ္ဌဟိံသု. သဒ္ဓမ္မပ္ပတိရူပကန္တိ ဒွေ သဒ္ဓမ္မပ္ပတိရူပကာနိ အဓိဂမသဒ္ဓမ္မပ္ပတိရူပကဉ္စ ပရိယတ္တိသဒ္ဓမ္မပ္ပတိရူပကဉ္စ. တတ္ထ –

‘‘ဩဘာသေ စေဝ ဉာဏေ စ၊ ပီတိယာ စ ဝိကမ္ပတိ၊

ပဿဒ္ဓိယာ သုခေ စေဝ၊ ယေဟိ စိတ္တံ ပဝေဓတိ.

‘‘အဓိမောက္ခေ စ ပဂ္ဂါဟေ၊ ဥပဋ္ဌာနေ စ ကမ္ပတိ၊

ဥပေက္ခာဝဇ္ဇနာယ စေဝ၊ ဥပေက္ခာယ စ နိကန္တိယာ.

‘‘ဣမာနိ ဒသ ဌာနာနိ၊ ပညာ ယဿ ပရိစိတာ၊

ဓမ္မုဒ္ဓစ္စကုသလော ဟောတိ၊ န စ သမ္မောဟ ဂစ္ဆတီ’’တိ. (ပဋိ. မ. ၂.၇)၊ –

ဣဒံ ဝိပဿနာဉာဏဿ ဥပက္ကိလေသဇာတံ အဓိဂမသဒ္ဓမ္မပ္ပတိရူပကံ နာမ. တိဿော ပန သင်္ဂီတိယော အနာရုဠှံ ဓာတုကထာ အာရမ္မဏကထာ အသုဘကထာ ဉာဏဝတ္ထုကထာ ဝိဇ္ဇာကရဏ္ဍကောတိ ဣမေဟိ ပဉ္စဟိ ကထာဝတ္ထူဟိ ပရိဗာဟိရံ ဂုဠှဝိနယံ ဂုဠှဝေဿန္တရံ ဂုဠှမဟောသဓံ ဝဏ္ဏပိဋကံ အင်္ဂုလိမာလပိဋကံ ရဋ္ဌပါလဂဇ္ဇိတံ အာဠဝကဂဇ္ဇိတံ ဝေဒလ္လပိဋကန္တိ အဗုဒ္ဓဝစနံ ပရိယတ္တိသဒ္ဓမ္မပ္ပတိရူပကံ နာမ.

ဇာတရူပပ္ပတိရူပကန္တိ သုဝဏ္ဏရသဝိဓာနံ အာရကူဋမယံ သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏံ အာဘရဏဇာတံ. ဆဏကာလေသု ဟိ မနုဿာ ‘‘အာဘရဏဘဏ္ဍကံ ဂဏှိဿာမာ’’တိ အာပဏံ ဂစ္ဆန္တိ. အထ နေ အာပဏိကာ ဧဝံ ဝဒန္တိ၊ ‘‘သစေ တုမှေ အာဘရဏတ္ထိကာ၊ ဣမာနိ ဂဏှထ. ဣမာနိ ဟိ ဃနာနိ စေဝ ဝဏ္ဏဝန္တာနိ စ အပ္ပဂ္ဃါနိ စာ’’တိ. တေ တေသံ သုတွာ၊ ‘‘ကာရဏံ ဣမေ ဝဒန္တိ၊ ဣမာနိ ပိဠန္ဓိတွာ သက္ကာ နက္ခတ္တံ ကီဠိတုံ၊ သောဘန္တိ စေဝ အပ္ပဂ္ဃါနိ စာ’’တိ တာနိ ဂဟေတွာ ဂစ္ဆန္တိ. သုဝဏ္ဏဘဏ္ဍံ အဝိက္ကိယမာနံ နိဒဟိတွာ ဌပေတဗ္ဗံ ဟောတိ. ဧဝံ တံ ဇာတရူပပ္ပတိရူပကေ ဥပ္ပန္နေ အန္တရဓာယတိ နာမ.

အထ သဒ္ဓမ္မဿ အန္တရဓာနံ ဟောတီတိ အဓိဂမသဒ္ဓမ္မဿ ပဋိပတ္တိသဒ္ဓမ္မဿ ပရိယတ္တိသဒ္ဓမ္မဿာတိ တိဝိဓဿာပိ သဒ္ဓမ္မဿ အန္တရဓာနံ ဟောတိ. ပဌမဗောဓိယဉှိ ဘိက္ခူ ပဋိသမ္ဘိဒပ္ပတ္တာ အဟေသုံ. အထ ကာလေ ဂစ္ဆန္တေ ပဋိသမ္ဘိဒါ ပါပုဏိတုံ န သက္ခိံသု၊ ဆဠဘိညာ အဟေသုံ. တတော ဆ အဘိညာ ပါပုဏိတုံ အသက္ကောန္တာ တိဿော ဝိဇ္ဇာ ပါပုဏိံသု. ဣဒါနိ ကာလေ ဂစ္ဆန္တေ တိဿော ဝိဇ္ဇာ ပါပုဏိတုံ အသက္ကောန္တာ အာသဝက္ခယမတ္တံ ပါပုဏိဿန္တိ. တမ္ပိ အသက္ကောန္တာ အနာဂါမိဖလံ၊ တမ္ပိ အသက္ကောန္တာ သကဒါဂါမိဖလံ၊ တမ္ပိ အသက္ကောန္တာ သောတာပတ္တိဖလံ. ဂစ္ဆန္တေ ကာလေ သောတာပတ္တိဖလမ္ပိ ပတ္တုံ န သက္ခိဿန္တိ. အထ နေသံ ယဒါ ဝိပဿနာ ဣမေဟိ ဥပက္ကိလေသေဟိ ဥပက္ကိလိဋ္ဌာ အာရဒ္ဓမတ္တာဝ ဌဿတိ၊ တဒါ အဓိဂမသဒ္ဓမ္မော အန္တရဟိတော နာမ ဘဝိဿတိ.

ပဌမဗောဓိယဉှိ ဘိက္ခူ စတုန္နံ ပဋိသမ္ဘိဒါနံ အနုစ္ဆဝိကံ ပဋိပတ္တိံ ပူရယိံသု. ဂစ္ဆန္တေ ကာလေ တံ အသက္ကောန္တာ ဆန္နံ အဘိညာနံ၊ တမ္ပိ အသက္ကောန္တာ တိဿန္နံ ဝိဇ္ဇာနံ၊ တမ္ပိ အသက္ကောန္တာ အရဟတ္တဖလမတ္တဿ. ဂစ္ဆန္တေ ပန ကာလေ အရဟတ္တဿ အနုစ္ဆဝိကံ ပဋိပတ္တိံ ပူရေတုံ အသက္ကောန္တာ အနာဂါမိဖလဿ အနုစ္ဆဝိကံ ပဋိပတ္တိံ ပူရေဿန္တိ၊ တမ္ပိ အသက္ကောန္တာ သကဒါဂါမိဖလဿ၊ တမ္ပိ အသက္ကောန္တာ သောတာပတ္တိဖလဿ. ယဒါ ပန သောတာပတ္တိဖလဿပိ အနုစ္ဆဝိကံ ပဋိပဒံ ပူရေတုံ အသက္ကောန္တာ သီလပါရိသုဒ္ဓိမတ္တေဝ ဌဿန္တိ၊ တဒါ ပဋိပတ္တိသဒ္ဓမ္မော အန္တရဟိတော နာမ ဘဝိဿတိ.

ယာဝ ပန တေပိဋကံ ဗုဒ္ဓဝစနံ ဝတ္တတိ၊ န တာဝ သာသနံ အန္တရဟိတန္တိ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတိ. တိဋ္ဌန္တု တီဏိ ဝါ၊ အဘိဓမ္မပိဋကေ အန္တရဟိတေ ဣတရေသု ဒွီသု တိဋ္ဌန္တေသုပိ အန္တရဟိတန္တိ န ဝတ္တဗ္ဗမေဝ. ဒွီသု အန္တရဟိတေသု ဝိနယပိဋကမတ္တေ ဌိတေပိ၊ တတြာပိ ခန္ဓကပရိဝါရေသု အန္တရဟိတေသု ဥဘတောဝိဘင်္ဂမတ္တေ၊ မဟာဝိနယေ အန္တရဟိတေ ဒွီသု ပါတိမောက္ခေသု ဝတ္တမာနေသုပိ သာသနံ အနန္တရဟိတမေဝ. ယဒါ ပန ဒွေ ပါတိမောက္ခာ အန္တရဓာယိဿန္တိ၊ အထ ပရိယတ္တိသဒ္ဓမ္မဿ အန္တရဓာနံ ဘဝိဿတိ. တသ္မိံ အန္တရဟိတေ သာသနံ အန္တရဟိတံ နာမ ဟောတိ. ပရိယတ္တိယာ ဟိ အန္တရဟိတာယ ပဋိပတ္တိ အန္တရဓာယတိ၊ ပဋိပတ္တိယာ အန္တရဟိတာယ အဓိဂမော အန္တရဓာယတိ. ကိံ ကာရဏာ? အယဉှိ ပရိယတ္တိ ပဋိပတ္တိယာ ပစ္စယော ဟောတိ၊ ပဋိပတ္တိ အဓိဂမဿ. ဣတိ ပဋိပတ္တိတောပိ ပရိယတ္တိမေဝ ပမာဏံ.

နနု စ ကဿပသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓကာလေ ကပိလော နာမ အနာရာဓကဘိက္ခု ‘‘ပါတိမောက္ခံ ဥဒ္ဒိသိဿာမီ’’တိ ဗီဇနိံ ဂဟေတွာ အာသနေ နိသိန္နော ‘‘အတ္ထိ ဣမသ္မိံ ဝတ္တန္တာ’’တိ ပုစ္ဆိ၊ အထ တဿ ဘယေန ယေသမ္ပိ ပါတိမောက္ခော ဝတ္တတိ၊ တေပိ ‘‘မယံ ဝတ္တာမာ’’တိ အဝတွာ ‘‘န ဝတ္တာမာ’’တိ ဝဒိံသု၊ သော ဗီဇနိံ ဌပေတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဂတော၊ တဒါ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ ဩသက္ကိတန္တိ? ကိဉ္စာပိ ဩသက္ကိတံ၊ ပရိယတ္တိ ပန ဧကန္တေနေဝ ပမာဏံ. ယထာ ဟိ မဟတော တဠာကဿ ပါဠိယာ ထိရာယ ဥဒကံ န ဌဿတီတိ န ဝတ္တဗ္ဗံ၊ ဥဒကေ သတိ ပဒုမာဒီနိ ပုပ္ဖါနိ န ပုပ္ဖိဿန္တီတိ န ဝတ္တဗ္ဗံ၊ ဧဝမေဝ မဟာတဠာကဿ ထိရပါဠိသဒိသေ တေပိဋကေ ဗုဒ္ဓဝစနေ သတိ မဟာတဠာကေ ဥဒကသဒိသာ ပဋိပတ္တိပူရကာ ကုလပုတ္တာ နတ္ထီတိ န ဝတ္တဗ္ဗာ၊ တေသု သတိ မဟာတဠာကေ ပဒုမာဒီနိ ပုပ္ဖါနိ ဝိယ သောတာပန္နာဒယော အရိယပုဂ္ဂလာ နတ္ထီတိ န ဝတ္တဗ္ဗာတိ ဧဝံ ဧကန္တတော ပရိယတ္တိယေဝ ပမာဏံ.

ပထဝီဓာတူတိ ဒွေ သတသဟဿာနိ စတ္တာရိ စ နဟုတာနိ ဗဟလာ မဟာပထဝီ. အာပေါဓာတူတိ ပထဝိတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ သုဘကိဏှဗြဟ္မလောကာ ဥဂ္ဂတံ ကပ္ပဝိနာသကံ ဥဒကံ. တေဇောဓာတူတိ ပထဝိတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ အာဘဿရဗြဟ္မလောကာ ဥဂ္ဂတော ကပ္ပဝိနာသကော အဂ္ဂိ. ဝါယောဓာတူတိ ပထဝိတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ ဝေဟပ္ဖလဗြဟ္မလောကာ ဥဂ္ဂတော ကပ္ပဝိနာသကော ဝါယု. ဧတေသု ဟိ ဧကဓမ္မောပိ သတ္ထု သာသနံ အန္တရဓာပေတုံ န သက္ကောတိ၊ တသ္မာ ဧဝမာဟ. ဣဓေဝ တေ ဥပ္ပဇ္ဇန္တီတိ လောဟတော လောဟခါဒကံ မလံ ဝိယ ဣမသ္မိံ မယှံယေဝ သာသနေ တေ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. မောဃပုရိသာတိ တုစ္ဆပုရိသာ.

အာဒိကေနေဝ ဩပိလဝတီတိ ဧတ္ထ အာဒိကေနာတိ အာဒါနေန ဂဟဏေန. ဩပိလဝတီတိ နိမုဇ္ဇတိ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ယထာ ဥဒကစရာ နာဝါ ဘဏ္ဍံ ဂဏှန္တီ နိမုဇ္ဇတိ၊ ဧဝံ ပရိယတ္တိအာဒီနံ ပူရဏေန သဒ္ဓမ္မဿ အန္တရဓာနံ န ဟောတိ. ပရိယတ္တိယာ ဟိ ဟာယမာနာယ ပဋိပတ္တိ ဟာယတိ၊ ပဋိပတ္တိယာ ဟာယမာနာယ အဓိဂမော ဟာယတိ. ပရိယတ္တိယာ ပူရယမာနာယ ပရိယတ္တိဓရာ ပုဂ္ဂလာ ပဋိပတ္တိံ ပူရေန္တိ၊ ပဋိပတ္တိပူရကာ အဓိဂမံ ပူရေန္တိ. ဣတိ နဝစန္ဒော ဝိယ ပရိယတ္တိယာဒီသု ဝဍ္ဎမာနာသု မယှံ သာသနံ ဝဍ္ဎတိ ယေဝါတိ ဒဿေတိ.

ဣဒါနိ ယေဟိ ဓမ္မေဟိ သဒ္ဓမ္မဿ အန္တရဓာနဉ္စေဝ ဌိတိ စ ဟောတိ၊ တေ ဒဿေန္တော ပဉ္စ ခေါတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဩက္ကမနီယာတိ အဝက္ကမနီယာ၊ ဟေဋ္ဌာဂမနီယာတိ အတ္ထော. သတ္ထရိ အဂါရဝါတိအာဒီသု အဂါရဝါတိ ဂါရဝရဟိတာ. အပ္ပတိဿာတိ အပ္ပတိဿယာ အနီစဝုတ္တိကာ. တတ္ထ ယော စေတိယင်္ဂဏံ အာရောဟန္တော ဆတ္တံ ဓာရေတိ၊ ဥပါဟနံ ဓာရေတိ၊ အညတော ဩလောကေတွာ ကထံ ကထေန္တော ဂစ္ဆတိ၊ အယံ သတ္ထရိ အဂါရဝေါ နာမ.

ယော ဓမ္မဿဝနဿ ကာလေ သင်္ဃုဋ္ဌေ ဒဟရသာမဏေရေဟိ ပရိဝါရိတော နိသီဒတိ၊ အညာနိ ဝါ နဝကမ္မာဒီနိ ကရောတိ၊ ဓမ္မဿဝနဂ္ဂေ နိသိန္နော နိဒ္ဒါယတိ၊ ဝိက္ခိတ္တော ဝါ အညံ ကထေန္တော နိသီဒတိ၊ အယံ ဓမ္မေ အဂါရဝေါ နာမ.

ယော ထေရုပဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ၊ အဝန္ဒိတွာ နိသီဒတိ၊ ဟတ္ထပလ္လတ္ထိကံ ဒုဿပလ္လတ္ထိကံ ကရောတိ၊ အညံ ဝါ ပန ဟတ္ထပါဒကုက္ကုစ္စံ ကရောတိ၊ ဝုဍ္ဎာနံ သန္တိကေ အနဇ္ဈိဋ္ဌော ကထေတိ၊ အယံ သံဃေ အဂါရဝေါ နာမ.

တိဿော ပန သိက္ခာ အပူရေန္တောဝ သိက္ခာယ အဂါရဝေါ နာမ ဟောတိ. အဋ္ဌ သမာပတ္တိယော အနိဗ္ဗတ္တေန္တော တာသံ ဝါ ပန နိဗ္ဗတ္တနတ္ထာယ ပယောဂံ အကရောန္တော သမာဓိသ္မိံ အဂါရဝေါ နာမ. သုက္ကပက္ခော ဝုတ္တဝိပလ္လာသေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗောတိ. တေရသမံ.

ကဿပသံယုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.