၂. ပုဗ္ဗေသမ္ဗောဓသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၁၅. ဒုတိယေ အယံ ပထဝီဓာတုယာ အဿာဒေါတိ အယံ ပထဝီဓာတုနိဿယော အဿာဒေါ. သွာယံ ကာယံ အဗ္ဘုန္နာမေတွာ ဥဒရံ ပသာရေတွာ၊ ‘‘ဣဓ မေ အင်္ဂုလံ ပဝေသိတုံ ဝါယမထာ’’တိ ဝါ ဟတ္ထံ ပသာရေတွာ၊ ‘‘ဣမံ နာမေတုံ ဝါယမထာ’’တိ ဝါ ဝဒတိ၊ ဧဝံ ပဝတ္တာနံ ဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗော. အနိစ္စာတိအာဒီသု ဟုတွာ အဘာဝါကာရေန အနိစ္စာ၊ ပဋိပီဠနာကာရေန ဒုက္ခာ၊ သဘာဝဝိဂမာကာရေန ဝိပရိဏာမဓမ္မာ. အယံ ပထဝီဓာတုယာ အာဒီနဝေါတိ ယေန အာကာရေန သာ အနိစ္စာ ဒုက္ခာ ဝိပရိဏာမဓမ္မာ၊ အယမာကာရော ပထဝီဓာတုယာ အာဒီနဝေါတိ အတ္ထော. ဆန္ဒရာဂဝိနယော ဆန္ဒရာဂပ္ပဟာနန္တိ နိဗ္ဗာနံ အာဂမ္မ ပထဝီဓာတုယာ ဆန္ဒရာဂေါ ဝိနီယတိ စေဝ ပဟီယတိ စ၊ တသ္မာ နိဗ္ဗာနမဿာ နိဿရဏံ.

အယံ အာပေါဓာတုယာ အဿာဒေါတိ အယံ အာပေါဓာတုနိဿယော အဿာဒေါ. သွာယံ အညံ အာပေါဓာတုယာ ဥပဒ္ဒုတံ ဒိသွာ၊ ‘‘ကိံ အယံ နိပန္နကာလတော ပဋ္ဌာယ ပဿာဝဋ္ဌာနာဘိမုခေါ နိက္ခမတိ စေဝ ပဝိသတိ စ၊ အပ္ပမတ္တကမ္ပိဿ ကမ္မံ ကရောန္တဿ သေဒတိန္တံ ဝတ္ထံ ပီဠေတဗ္ဗတာကာရံ ပါပုဏာတိ၊ အနုမောဒနမတ္တမ္ပိ ကထေန္တဿ တာလဝဏ္ဋံ ဂဏှိတဗ္ဗံ ဟောတိ၊ မယံ ပန သာယံ နိပန္နာ ပါတောဝ ဥဋ္ဌဟာမ၊ မာသပုဏ္ဏဃဋော ဝိယ နော သရီရံ၊ မဟာကမ္မံ ကရောန္တာနံ သေဒမတ္တမ္ပိ နော န ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ အသနိသဒ္ဒေန ဝိယ ဓမ္မံ ကထေန္တာနံ သရီရေ ဥသုမာကာရမတ္တမ္ပိ နော နတ္ထီ’’တိ ဧဝံ ပဝတ္တာနံ ဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗော.

အယံ တေဇောဓာတုယာ အဿာဒေါတိ အယံ တေဇောဓာတုနိဿယော အဿာဒေါ. သွာယံ သီတဂဟဏိကေ ဒိသွာ၊ ‘‘ကိံ ဣမေ ကိဉ္စိဒေဝ ယာဂုဘတ္တခဇ္ဇမတ္တံ အဇ္ဈောဟရိတွာ ထဒ္ဓကုစ္ဆိနော နိသီဒိတွာ သဗ္ဗရတ္တိံ အင်္ဂါရကဋာဟံ ပရိယေသန္တိ၊ ဖုသိတမတ္တေသုပိ သရီရေ ပတိတေသု အင်္ဂါရကဋာဟံ ဩတ္ထရိတွာ ပါရုပိတွာဝ နိပဇ္ဇန္တိ? မယံ ပန အတိထဒ္ဓမ္ပိ မံသံ ဝါ ပူဝံ ဝါ ခါဒါမ၊ ကုစ္ဆိပူရံ ဘတ္တံ ဘုဉ္ဇာမ၊ တာဝဒေဝ နော သဗ္ဗံ ဖေဏပိဏ္ဍော ဝိယ ဝိလီယတိ၊ သတ္တာဟဝဒ္ဒလိကာယ ဝတ္တမာနာယ သရီရေ သီတာနုဒဟနမတ္တမ္ပိ နော နတ္ထီ’’တိ ဧဝံ ပဝတ္တာနံ ဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗော.

အယံ ဝါယောဓာတုယာ အဿာဒေါတိ အယံ ဝါယောဓာတုနိဿယော အဿာဒေါ. သွာယံ အညေ ဝါတဘီရုကေ ဒိသွာ၊ ‘‘ဣမေသံ အပ္ပမတ္တကမ္ပိ ကမ္မံ ကရောန္တာနံ အနုမောဒနမတ္တမ္ပိ ကထေန္တာနံ သရီရံ ဝါတော ဝိဇ္ဈတိ၊ ဂါဝုတမတ္တမ္ပိ အဒ္ဓါနံ ဂတာနံ ဟတ္ထပါဒါ သီဒန္တိ၊ ပိဋ္ဌိ ရုဇ္ဇတိ၊ ကုစ္ဆိဝါတသီသဝါတကဏ္ဏဝါတာဒီဟိ နိစ္စုပဒ္ဒုတာ တေလဖာဏိတာဒီနိ ဝါတဘေသဇ္ဇာနေဝ ကရောန္တာ အတိနာမေန္တိ၊ အမှာကံ ပန မဟာကမ္မံ ကရောန္တာနမ္ပိ တိယာမရတ္တိံ ဓမ္မံ ကထေန္တာနမ္ပိ ဧကဒိဝသေနေဝ ဒသ ယောဇနာနိ ဂစ္ဆန္တာနမ္ပိ ဟတ္ထပါဒသံသီဒနမတ္တံ ဝါ ပိဋ္ဌိရုဇ္ဇနမတ္တံ ဝါ န ဟောတီ’’တိ၊ ဧဝံ ပဝတ္တာနံ ဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗော. ဧဝံ ပဝတ္တာ ဟိ ဧတာ ဓာတုယော အဿာဒေန္တိ နာမ.

အဗ္ဘညာသိန္တိ အဘိဝိသိဋ္ဌေန ဉာဏေန အညာသိံ. အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိန္တိ ဥတ္တရဝိရဟိတံ သဗ္ဗသေဋ္ဌံ သမ္မာ သာမဉ္စ ဗောဓိံ၊ အထ ဝါ ပသတ္ထံ သုန္ဒရဉ္စ ဗောဓိံ. ဗောဓီတိ ရုက္ခောပိ မဂ္ဂေါပိ သဗ္ဗညုတညာဏမ္ပိ နိဗ္ဗာနမ္ပိ. ‘‘ဗောဓိရုက္ခမူလေ ပဌမာဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ’’တိ (မဟာဝ. ၁၊ ဥဒါ. ၁) စ ‘‘အန္တရာ စ ဗောဓိံ အန္တရာ စ ဂယ’’န္တိ (မဟာဝ. ၁၁၊ မ.နိ. ၁.၂၈၅) စ အာဂတဋ္ဌာနေသု ဟိ ရုက္ခော ဗောဓီတိ ဝုစ္စတိ. ‘‘ဗောဓိ ဝုစ္စတိ စတူသု မဂ္ဂေသု ဉာဏ’’န္တိ (စူဠနိ. ခဂ္ဂဝိသာဏသုတ္တနိဒ္ဒေသ ၁၂၁) အာဂတဋ္ဌာနေ မဂ္ဂေါ. ‘‘ပပ္ပေါတိ ဗောဓိံ ဝရဘူရိမေဓသော’’တိ (ဒီ. နိ. ၃.၂၁၇) အာဂတဋ္ဌာနေ သဗ္ဗညုတညာဏံ. ‘‘ပတွာန ဗောဓိံ အမတံ အသင်္ခတ’’န္တိ အာဂတဋ္ဌာနေ နိဗ္ဗာနံ. ဣဓ ပန ဘဂဝတော အရဟတ္တမဂ္ဂေါ အဓိပ္ပေတော.

သာဝကာနံ အရဟတ္တမဂ္ဂေါ အနုတ္တရာ ဗောဓိ ဟောတိ၊ န ဟောတီတိ? န ဟောတိ. ကသ္မာ? အသဗ္ဗဂုဏဒါယကတ္တာ. တေသဉှိ ကဿစိ အရဟတ္တမဂ္ဂေါ အရဟတ္တဖလမေဝ ဒေတိ၊ ကဿစိ တိဿော ဝိဇ္ဇာ၊ ကဿစိ ဆ အဘိညာ၊ ကဿစိ စတဿော ပဋိသမ္ဘိဒါ၊ ကဿစိ သာဝကပါရမီဉာဏံ. ပစ္စေကဗုဒ္ဓါနမ္ပိ ပစ္စေကဗောဓိဉာဏမေဝ ဒေတိ. ဗုဒ္ဓါနံ ပန သဗ္ဗဂုဏသမ္ပတ္တိံ ဒေတိ အဘိသေကော ဝိယ ရညော သဗ္ဗလောကိဿရိယဘာဝံ. တသ္မာ အညဿ ကဿစိပိ အနုတ္တရာ ဗောဓိ န ဟောတိ.

အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါတိ ပစ္စညာသိန္တိ ‘‘အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ အဟံ ပတ္တော ပဋိဝိဇ္ဈိတွာ ဌိတော’’တိ ဧဝံ ပဋိဇာနိံ. ဉာဏဉ္စ ပန မေ ဒဿနံ ဥဒပါဒီတိ အဓိဂတဂုဏဒဿနသမတ္ထံ ပစ္စဝေက္ခဏဉာဏဉ္စ မေ ဥဒပါဒိ. အကုပ္ပါ မေ ဝိမုတ္တီတိ ‘‘အယံ မယှံ အရဟတ္တဖလဝိမုတ္တိ အကုပ္ပါ’’တိ ဧဝံ ဉာဏံ ဥဒပါဒိ. တတ္ထ ဒွီဟာကာရေဟိ အကုပ္ပတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ ကာရဏတော စ အာရမ္မဏတော စ. သာ ဟိ စတူဟိ မဂ္ဂေဟိ သမုစ္ဆိန္နကိလေသာနံ ပုန အနိဝတ္တနတာယ ကာရဏတောပိ အကုပ္ပါ၊ အကုပ္ပဓမ္မံ နိဗ္ဗာနံ အာရမ္မဏံ ကတွာ ပဝတ္တတာယ အာရမ္မဏတောပိ အကုပ္ပါ. အန္တိမာတိ ပစ္ဆိမာ. နတ္ထိ ဒါနိ ပုနဗ္ဘဝေါတိ ဣဒါနိ ပုန အညော ဘဝေါ နာမ နတ္ထီတိ.

ဣမသ္မိံ သုတ္တေ စတ္တာရိ သစ္စာနိ ကထိတာနိ. ကထံ? စတူသု ဟိ ဓာတူသု အဿာဒေါ သမုဒယသစ္စံ၊ အာဒီနဝေါ ဒုက္ခသစ္စံ၊ နိဿရဏံ နိရောဓသစ္စံ၊ နိရောဓပ္ပဇာနနော မဂ္ဂေါ မဂ္ဂသစ္စံ. ဝိတ္ထာရဝသေနပိ ကထေတုံ ဝဋ္ဋတိယေဝ. ဧတ္ထ ဟိ ယံ ပထဝီဓာတုံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သုခံ သောမနဿံ၊ အယံ ပထဝီဓာတုယာ အဿာဒေါတိ ပဟာနပဋိဝေဓော သမုဒယသစ္စံ. ယာ ပထဝီဓာတု အနိစ္စာ ဒုက္ခာ ဝိပရိဏာမဓမ္မာ၊ အယံ ပထဝီဓာတုယာ၊ အာဒီနဝေါတိ ပရိညာပဋိဝေဓော ဒုက္ခသစ္စံ. ယော ပထဝီဓာတုယာ ဆန္ဒရာဂဝိနယော ဆန္ဒရာဂပ္ပဟာနံ၊ ဣဒံ ပထဝီဓာတုယာ နိဿရဏန္တိ သစ္ဆိကိရိယာပဋိဝေဓော နိရောဓသစ္စံ. ယာ ဣမေသု တီသု ဌာနေသု ဒိဋ္ဌိ သင်္ကပ္ပေါ ဝါစာ ကမ္မန္တော အာဇီဝေါ ဝါယာမော သတိ သမာဓိ၊ အယံ ဘာဝနာပဋိဝေဓော မဂ္ဂသစ္စန္တိ. ဒုတိယံ.