၃. ဃဋသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၂၃၇. တတိယေ ဧကဝိဟာရေတိ ဧကသ္မိံ ဂဗ္ဘေ. တဒါ ကိရ ဗဟူ အာဂန္တုကာ ဘိက္ခူ သန္နိပတိံသု. တသ္မိံ ပရိဝေဏဂ္ဂေန ဝါ ဝိဟာရဂ္ဂေန ဝါ သေနာသနေသု အပါပုဏန္တေသု ဒွိန္နံ ထေရာနံ ဧကော ဂဗ္ဘော သမ္ပတ္တော. တေ ဒိဝါ ပါဋိယေက္ကေသု ဌာနေသု နိသီဒန္တိ၊ ရတ္တိံ ပန နေသံ အန္တရေ စီဝရသာဏိံ ပသာရေန္တိ. တေ အတ္တနော အတ္တနော ပတ္တပတ္တဋ္ဌာနေယေဝ နိသီဒန္တိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဧကဝိဟာရေ’’တိ. ဩဠာရိကေနာတိ ဣဒံ ဩဠာရိကာရမ္မဏတံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ဒိဗ္ဗစက္ခုဒိဗ္ဗသောတဓာတုဝိဟာရေန ဟိ သော ဝိဟာသိ၊ တေသဉ္စ ရူပါယတနသဒ္ဒါယတနသင်္ခါတံ ဩဠာရိကံ အာရမ္မဏံ. ဣတိ ဒိဗ္ဗစက္ခုနာ ရူပဿ ဒိဋ္ဌတ္တာ ဒိဗ္ဗာယ စ သောတဓာတုယာ သဒ္ဒဿ သုတတ္တာ သော ဝိဟာရော ဩဠာရိကော နာမ ဇာတော. ဒိဗ္ဗစက္ခု ဝိသုဇ္ဈီတိ ဘဂဝတော ရူပဒဿနတ္ထာယ ဝိသုဒ္ဓံ အဟောသိ. ဒိဗ္ဗာ စ သောတဓာတူတိ သာပိ ဘဂဝတော သဒ္ဒသုဏနတ္ထံ ဝိသုဇ္ဈိ. ဘဂဝတောပိ ထေရဿ ရူပဒဿနတ္ထဉ္စေဝ သဒ္ဒသုဏနတ္ထဉ္စ တဒုဘယံ ဝိသုဇ္ဈိ. တဒါ ကိရ ထေရော ‘‘ကထံ နု ခေါ ဧတရဟိ သတ္ထာ ဝိဟရတီ’’တိ အာလောကံ ဝဍ္ဎေတွာ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ သတ္ထာရံ ဇေတဝနေ ဝိဟာရေ ဂန္ဓကုဋိယံ နိသိန္နံ ဒိသွာ တဿ ဒိဗ္ဗာယ သောတဓာတုယာ သဒ္ဒံ သုဏိ. သတ္ထာပိ တထေဝ အကာသိ. ဧဝံ တေ အညမညံ ပဿိံသု စေဝ၊ သဒ္ဒဉ္စ အဿောသုံ.

အာရဒ္ဓဝီရိယောတိ ပရိပုဏ္ဏဝီရိယော ပဂ္ဂဟိတဝီရိယော. ယာဝဒေဝ ဥပနိက္ခေပနမတ္တာယာတိ တိယောဇနသဟဿဝိတ္ထာရဿ ဟိမဝတော သန္တိကေ ဌပိတာ သာသပမတ္တာ ပါသာဏသက္ခရာ ‘‘ဟိမဝါ နု ခေါ မဟာ၊ အယံ နု ခေါ ပါသာဏသက္ခရာ’’တိ ဧဝံ ယာဝ ဥပနိက္ခေပနမတ္တဿေဝ အတ္ထာယ ဘဝေယျာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ပရတောပိ ဧသေဝ နယော. ကပ္ပန္တိ အာယုကပ္ပံ. လောဏဃဋာယာတိ စက္ကဝါဠမုခဝဋ္ဋိယာ အာဓာရကံ ကတွာ မုခဝဋ္ဋိယာ ဗြဟ္မလောကံ အာဟစ္စ ဌိတာယ လောဏစာဋိယာတိ ဒဿေတိ.

ဣမေ ပန ထေရာ ဥပမံ အာဟရန္တာ သရိက္ခကေနေဝ စ ဝိဇ္ဇမာနဂုဏေန စ အာဟရိံသု. ကထံ? အယဉှိ ဣဒ္ဓိ နာမ အစ္စုဂ္ဂတဋ္ဌေန စေဝ ဝိပုလဋ္ဌေန စ ဟိမဝန္တသဒိသာ၊ ပညာ စတုဘူမကဓမ္မေ အနုပဝိသိတွာ ဌိတဋ္ဌေန သဗ္ဗဗျဉ္ဇနေသု အနုပဝိဋ္ဌလောဏရသသဒိသာ. ဧဝံ တာဝ သရိက္ခကဋ္ဌေန အာဟရိံသု. သမာဓိလက္ခဏံ ပန မဟာမောဂ္ဂလ္လာနတ္ထေရဿ ဝိဘူတံ ပါကဋံ. ကိဉ္စာပိ သာရိပုတ္တတ္ထေရဿ အဝိဇ္ဇမာနဣဒ္ဓိ နာမ နတ္ထိ၊ ဘဂဝတာ ပန ‘‘ဧတဒဂ္ဂံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မမ သာဝကာနံ ဘိက္ခူနံ ဣဒ္ဓိမန္တာနံ ယဒိဒံ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော’’တိ အယမေဝ ဧတဒဂ္ဂေ ဌပိတော. ဝိပဿနာလက္ခဏံ ပန သာရိပုတ္တတ္ထေရဿ ဝိဘူတံ ပါကဋံ. ကိဉ္စာပိ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနတ္ထေရဿာပိ ပညာ အတ္ထိ၊ ဘဂဝတာ ပန ‘‘ဧတဒဂ္ဂံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မမ သာဝကာနံ ဘိက္ခူနံ မဟာပညာနံ ယဒိဒံ သာရိပုတ္တော’’တိ (အ. နိ. ၁.၁၈၉) အယမေဝ ဧတဒဂ္ဂေ ဌပိတော. တသ္မာ ယထာ ဧတေ အညမညဿ ဓုရံ န ပါပုဏန္တိ၊ ဧဝံ ဝိဇ္ဇမာနဂုဏေန အာဟရိံသု. သမာဓိလက္ခဏသ္မိဉှိ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော နိပ္ဖတ္တိံ ဂတော၊ ဝိပဿနာလက္ခဏေ သာရိပုတ္တတ္ထေရော၊ ဒွီသုပိ ဧတေသု သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါတိ. တတိယံ.