၂. ဒုတိယဝဂ္ဂေါ

၁. သတ္တဇဋိလသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၂၂. ဒုတိယဝဂ္ဂဿ ပဌမေ ပုဗ္ဗာရာမေ မိဂါရမာတုပါသာဒေတိ ပုဗ္ဗာရာမသင်္ခါတေ ဝိဟာရေ မိဂါရမာတုယာ ပါသာဒေ. တတြာယံ အနုပုဗ္ဗိကထာ – အတီတေ သတသဟဿကပ္ပမတ္ထကေ ဧကာ ဥပါသိကာ ပဒုမုတ္တရံ ဘဂဝန္တံ နိမန္တေတွာ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ ဘိက္ခုသံဃဿ သတသဟဿဒါနံ ဒတွာ ဘဂဝတော ပါဒမူလေ နိပဇ္ဇိတွာ – ‘‘အနာဂတေ တုမှာဒိသဿ ဗုဒ္ဓဿ အဂ္ဂုပဋ္ဌာယိကာ ဟောမီ’’တိ ပတ္ထနံ အကာသိ. သာ ကပ္ပသတသဟဿံ ဒေဝေသု စ မနုဿေသု စ သံသရိတွာ အမှာကံ ဘဂဝတော ကာလေ ဘဒ္ဒိယနဂရေ မေဏ္ဍကပုတ္တဿ ဓနဉ္စယသေဋ္ဌိနော ဂေဟေ သုမနဒေဝိယာ ကုစ္ဆိသ္မိံ ပဋိသန္ဓိံ ဂဏှိ. ဇာတကာလေ စဿာ ဝိသာခါတိ နာမံ အကံသု. သာ ယဒါ ဘဂဝါ ဘဒ္ဒိယနဂရံ အဂမာသိ၊ တဒါ ပဉ္စဟိ ဒါရိကာသတေဟိ သဒ္ဓိံ ဘဂဝတော ပစ္စုဂ္ဂမနံ ဂတာ ပဌမဒဿနမှိယေဝ သောတာပန္နာ အဟောသိ. အပရဘာဂေ သာဝတ္ထိယံ မိဂါရသေဋ္ဌိပုတ္တဿ ပုဏ္ဏဝဍ္ဎနကုမာရဿ ဂေဟံ ဂတာ. တတ္ထ နံ မိဂါရသေဋ္ဌိ မာတိဋ္ဌာနေ ဌပေသိ၊ တသ္မာ မိဂါရမာတာတိ ဝုစ္စတိ. တာယ ကာရိတေ ပါသာဒေ.

ဗဟိ ဒွါရကောဋ္ဌကေတိ ပါသာဒဒွါရကောဋ္ဌကဿ ဗဟိ၊ န ဝိဟာရဒွါရကောဋ္ဌကဿ. သော ကိရ ပါသာဒေါ လောဟပါသာဒေါ ဝိယ သမန္တာ စတုဒွါရကောဋ္ဌကယုတ္တေန ပါကာရေန ပရိက္ခိတ္တော. တေသု ပါစီနဒွါရကောဋ္ဌကဿ ဗဟိ ပါသာဒစ္ဆာယာယံ ပါစီနလောကဓာတုံ ဩလောကေန္တော ပညတ္တေ ဝရဗုဒ္ဓါသနေ နိသိန္နော ဟောတိ.

ပရူဠှကစ္ဆနခလောမာတိ ပရူဠှကစ္ဆာ ပရူဠှနခါ ပရူဠှလောမာ၊ ကစ္ဆာဒီသု ဒီဃလောမာ ဒီဃနခါ စာတိ အတ္ထော. ခါရိဝိဝိဓန္တိ ဝိဝိဓခါရိံ နာနပ္ပကာရကံ ပဗ္ဗဇိတပရိက္ခာရဘဏ္ဍကံ. အဝိဒူရေ အတိက္ကမန္တီတိ အဝိဒူရမဂ္ဂေန နဂရံ ပဝိသန္တိ. ရာဇာဟံ၊ ဘန္တေတိ အဟံ၊ ဘန္တေ၊ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော၊ မယှံ နာမံ တုမှေ ဇာနာထာတိ. ကသ္မာ ပန ရာဇာ လောကေ အဂ္ဂပုဂ္ဂလဿ သန္တိကေ နိသိန္နော ဧဝရူပါနံ နဂ္ဂဘောဂ္ဂနိဿိရိကာနံ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂဏှာတီတိ. သင်္ဂဏှနတ္ထာယ. ဧဝံ ဟိဿ အဟောသိ – ‘‘သစာဟံ ဧတ္တကမ္ပိ ဧတေသံ န ကရိဿာမိ၊ ‘မယံ ပုတ္တဒါရံ ပဟာယ ဧတဿတ္ထာယ ဒုဗ္ဘောဇနဒုက္ခသေယျာဒီနိ အနုဘောမ၊ အယံ အမှာကံ အဉ္ဇလိမတ္တမ္ပိ န ကရောတီ’တိ အတ္တနာ ဒိဋ္ဌံ သုတံ ပဋိစ္ဆာဒေတွာ န ကထေယျုံ. ဧဝံ ကတေ ပန အနိဂူဟိတွာ ကထေဿန္တီ’’တိ. တသ္မာ ဧဝမကာသိ. အပိစ သတ္ထု အဇ္ဈာသယဇာနနတ္ထံ ဧဝမကာသိ.

ကာသိကစန္ဒနန္တိ သဏှစန္ဒနံ. မာလာဂန္ဓဝိလေပနန္တိ ဝဏ္ဏဂန္ဓတ္ထာယ မာလံ၊ သုဂန္ဓဘာဝတ္ထာယ ဂန္ဓံ၊ ဝဏ္ဏဂန္ဓတ္ထာယ ဝိလေပနဉ္စ ဓာရေန္တေန.

သံဝါသေနာတိ သဟဝါသေန. သီလံ ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ အယံ သုသီလော ဝါ ဒုဿီလော ဝါတိ သံဝသန္တေန ဥပသင်္ကမန္တေန ဇာနိတဗ္ဗော. တဉ္စ ခေါ ဒီဃေန အဒ္ဓုနာ န ဣတ္တရန္တိ တဉ္စ သီလံ ဒီဃေန ကာလေန ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ န ဣတ္တရေန. ဒွီဟတီဟဉှိ သံယတာကာရော စ သံဝုတိန္ဒြိယာကာရော စ န သက္ကာ ဒဿေတုံ. မနသိကရောတာတိ သီလမဿ ပရိဂ္ဂဟေဿာမီတိ မနသိကရောန္တေန ပစ္စဝေက္ခန္တေနေဝ သက္ကာ ဇာနိတုံ၊ န ဣတရေန. ပညဝတာတိ တမ္ပိ သပ္ပညေနေဝ ပဏ္ဍိတေန. ဗာလော ဟိ မနသိကရောန္တောပိ ဇာနိတုံ န သက္ကောတိ.

သံဝေါဟာရေနာတိ ကထနေန.

‘‘ယော ဟိ ကောစိ မနုဿေသု၊ ဝေါဟာရံ ဥပဇီဝတိ၊

ဧဝံ ဝါသေဋ္ဌ ဇာနာဟိ၊ ဝါဏိဇော သော န ဗြာဟ္မဏော’’တိ. (မ. နိ. ၂.၄၅၇) –

ဧတ္ထ ဟိ ဗျဝဟာရော ဝေါဟာရော နာမ. ‘‘စတ္တာရော အရိယဝေါဟာရာ စတ္တာရော အနရိယဝေါဟာရာ’’တိ (ဒီ. နိ. ၃.၃၁၃) ဧတ္ထ စေတနာ. ‘‘သင်္ခါ သမညာ ပညတ္တိ ဝေါဟာရော’’တိ (ဓ. သ. ၁၃၁၃-၁၃၁၅) ဧတ္ထ ပညတ္တိ. ‘‘ဝေါဟာရမတ္တေန သော ဝေါဟရေယျာ’’တိ (သံ. နိ. ၁.၂၅) ဧတ္ထ ကထာ ဝေါဟာရော. ဣဓာပိ ဧသောဝ အဓိပ္ပေတော. ဧကစ္စဿ ဟိ သမ္မုခါ ကထာ ပရမ္မုခါယ ကထာယ န သမေတိ၊ ပရမ္မုခါ ကထာ စ သမ္မုခါယ ကထာယ၊ တထာ ပုရိမကထာ စ ပစ္ဆိမကထာယ၊ ပစ္ဆိမကထာ စ ပုရိမကထာယ. သော ကထေန္တေနေဝ သက္ကာ ဇာနိတုံ ‘‘အသုစိ ဧသော ပုဂ္ဂလော’’တိ. သုစိသီလဿ ပန ပုရိမံ ပစ္ဆိမေန၊ ပစ္ဆိမဉ္စ ပုရိမေန သမေတိ၊ သမ္မုခါကထိတံ ပရမ္မုခါကထိတေန၊ ပရမ္မုခါကထိတဉ္စ သမ္မုခါကထိတေန၊ တသ္မာ ကထေန္တေန သက္ကာ သုစိဘာဝေါ ဇာနိတုန္တိ ပကာသေန္တော ဧဝမာဟ.

ထာမောတိ ဉာဏထာမော. ယဿ ဟိ ဉာဏထာမော နတ္ထိ၊ သော ဥပ္ပန္နေသု ဥပဒ္ဒဝေသု ဂဟေတဗ္ဗဂ္ဂဟဏံ ကတဗ္ဗကိစ္စံ အပဿန္တော အဒွါရဃရံ ပဝိဋ္ဌော ဝိယ စရတိ. တေနာဟ အာပဒါသု ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ထာမော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ. သာကစ္ဆာယာတိ သံကထာယ. ဒုပ္ပညဿ ဟိ ကထာ ဥဒကေ ဂေဏ္ဍု ဝိယ ဥပ္ပလဝတိ၊ ပညဝတော ကထေန္တဿ ပဋိဘာနံ အနန္တရံ ဟောတိ. ဥဒကဝိပ္ဖန္ဒိတေနေဝ ဟိ မစ္ဆော ခုဒ္ဒကော ဝါ မဟန္တော ဝါတိ ဉာယတိ. ဩစရကာတိ ဟေဋ္ဌာစရကာ. စရာ ဟိ ပဗ္ဗတမတ္ထကေန စရန္တာပိ ဟေဋ္ဌာ – စရကာဝ ဟောန္တိ. ဩစရိတွာတိ အဝစရိတွာ ဝီမံသိတွာ၊ တံ တံ ပဝတ္တိံ ဉတွာတိ အတ္ထော. ရဇောဇလ္လန္တိ ရဇဉ္စ ဇလ္လဉ္စ. ဝဏ္ဏရူပေနာတိ ဝဏ္ဏသဏ္ဌာနေန. ဣတ္တရဒဿနေနာတိ လဟုကဒဿနေန. ဝိယဉ္ဇနေနာတိ ပရိက္ခာရဘဏ္ဍကေန. ပတိရူပကော မတ္တိကာကုဏ္ဍလောဝါတိ သုဝဏ္ဏကုဏ္ဍလပတိရူပကော မတ္တိကာကုဏ္ဍလောဝ. လောဟဍ္ဎမာသောတိ လောဟဍ္ဎမာသကော. ပဌမံ.

၂. ပဉ္စရာဇသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၂၃. ဒုတိယေ ရူပါတိ နီလပီတာဒိဘေဒံ ရူပါရမ္မဏံ. ကာမာနံ အဂ္ဂန္တိ ဧတံ ကာမာနံ ဥတ္တမံ သေဋ္ဌန္တိ ရူပဂရုကော အာဟ. သေသေသုပိ ဧသေဝ နယော. ယတောတိ ယဒါ. မနာပပရိယန္တန္တိ မနာပနိပ္ဖတ္တိကံ မနာပကောဋိကံ. တတ္ထ ဒွေ မနာပါနိ ပုဂ္ဂလမနာပံ သမ္မုတိမနာပဉ္စ. ပုဂ္ဂလမနာပံ နာမ ယံ ဧကဿ ပုဂ္ဂလဿ ဣဋ္ဌံ ကန္တံ ဟောတိ၊ တဒေဝ အညဿ အနိဋ္ဌံ အကန္တံ. ပစ္စန္တဝါသီနဉှိ ဂဏ္ဍုပ္ပါဒါပိ ဣဋ္ဌာ ဟောန္တိ ကန္တာ မနာပါ၊ မဇ္ဈိမဒေသဝါသီနံ အတိဇေဂုစ္ဆာ. တေသဉ္စ မောရမံသာဒီနိ ဣဋ္ဌာနိ ဟောန္တိ၊ ဣတရေသံ တာနိ အတိဇေဂုစ္ဆာနိ. ဣဒံ ပုဂ္ဂလမနာပံ. ဣတရံ သမ္မုတိမနာပံ.

ဣဋ္ဌာနိဋ္ဌာရမ္မဏံ နာမ လောကေ ပဋိဝိဘတ္တံ နတ္ထိ၊ ဝိဘဇိတွာ ပန ဒဿေတဗ္ဗံ. ဝိဘဇန္တေန စ န အတိဣဿရာနံ မဟာသမ္မတမဟာသုဒဿနဓမ္မာသောကာဒီနံ ဝသေန ဝိဘဇိတဗ္ဗံ. တေသဉှိ ဒိပ္ပကပ္ပမ္ပိ အာရမ္မဏံ အမနာပံ ဥပဋ္ဌာတိ. အတိဒုဂ္ဂတာနံ ဒုလ္လဘန္နပါနာနံ ဝသေနပိ န ဝိဘဇိတဗ္ဗံ. တေသဉှိ ကဏာဇကဘတ္တသိတ္ထာနိပိ ပူတိမံသဿ ရသောပိ အတိမဓုရော အမတသဒိသော ဟောတိ. မဇ္ဈိမာနံ ပန ဂဏကမဟာမတ္တသေဋ္ဌိ ကုဋုမ္ဗိကဝါဏိဇာဒီနံ ကာလေန ဣဋ္ဌံ ကာလေန အနိဋ္ဌံ လဘမာနာနံ ဝသေန ဝိဘဇိတဗ္ဗံ. တဉ္စ ပနေတံ အာရမ္မဏံ ဇဝနံ ပရိစ္ဆိန္ဒိတုံ န သက္ကောတိ. ဇဝနဉှိ ဣဋ္ဌေပိ ရဇ္ဇတိ အနိဋ္ဌေပိ၊ ဣဋ္ဌေပိ ဒုဿတိ အနိဋ္ဌေပိ. ဧကန္တတော ပန ဝိပါကစိတ္တံ ဣဋ္ဌာနိဋ္ဌံ ပရိစ္ဆိန္ဒတိ. ကိဉ္စာပိ ဟိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာ ဗုဒ္ဓံ ဝါ သံဃံ ဝါ မဟာစေတိယာဒီနိ ဝါ ဥဠာရာနိ အာရမ္မဏာနိ ဒိသွာ အက္ခီနိ ပိဒဟန္တိ ဒေါမနဿံ အာပဇ္ဇန္တိ၊ ဓမ္မသဒ္ဒံ သုတွာ ကဏ္ဏေ ထကေန္တိ၊ စက္ခုဝိညာဏသောတဝိညာဏာနိ ပန တေသံ ကုသလဝိပါကာနေဝ ဟောန္တိ. ကိဉ္စာပိ ဂူထသူကရာဒယော ဂူထဂန္ဓံ ဃာယိတွာ ခါဒိတုံ လဘိဿာမာတိ သောမနဿဇာတာ ဟောန္တိ၊ ဂူထဒဿနေ ပန နေသံ စက္ခုဝိညာဏံ၊ တဿ ဂန္ဓဃာယနေ ဃာနဝိညာဏံ၊ ရသသာယနေ ဇိဝှါဝိညာဏဉ္စ အကုသလဝိပါကမေဝ ဟောတိ. ဘဂဝါ ပန ပုဂ္ဂလမနာပတံ သန္ဓာယ တေ စ၊ မဟာရာဇ၊ ရူပါတိအာဒိမာဟ.

စန္ဒနင်္ဂလိကောတိ ဣဒံ တဿ ဥပါသကဿ နာမံ. ပဋိဘာတိ မံ ဘဂဝါတိ ဘဂဝါ မယှံ ဧကံ ကာရဏံ ဥပဋ္ဌာတိ ပညာယတိ. တဿ တေ ပဉ္စ ရာဇာနော အာမုတ္တမဏိကုဏ္ဍလေ သဇ္ဇိတာယ အာပါနဘူမိယာ နိသိန္နဝသေနေဝ မဟတာ ရာဇာနုဘာဝေန ပရမေန ဣဿရိယဝိဘဝေန အာဂန္တွာပိ ဒသဗလဿ သန္တိကေ ဌိတကာလတော ပဋ္ဌာယ ဒိဝါ ပဒီပေ ဝိယ ဥဒကာဘိသိတ္တေ အင်္ဂါရေ ဝိယ သူရိယုဋ္ဌာနေ ခဇ္ဇောပနကေ ဝိယ စ ဟတပ္ပဘေ ဟတသောဘေ တံ တထာဂတဉ္စ တေဟိ သတဂုဏေန သဟဿဂုဏေန ဝိရောစမာနံ ဒိသွာ၊ ‘‘မဟန္တာ ဝတ ဘော ဗုဒ္ဓါ နာမာ’’တိ ပဋိဘာနံ ဥဒပါဒိ. တသ္မာ ဧဝမာဟ.

ကောကနဒန္တိ ပဒုမဿေဝေတံ ဝေဝစနံ. ပါတောတိ ကာလဿေဝ. သိယာတိ ဘဝေယျ. အဝီတဂန္ဓန္တိ အဝိဂတဂန္ဓံ. အင်္ဂီရသန္တိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ. ဘဂဝတော ဟိ အင်္ဂတော ရသ္မိယော နိက္ခမန္တိ၊ တသ္မာ အင်္ဂီရသောတိ ဝုစ္စတိ. ယထာ ကောကနဒသင်္ခါတံ ပဒုမံ ပါတောဝ ဖုလ္လံ အဝီတဂန္ဓံ သိယာ၊ ဧဝမေဝ ဘဂဝန္တံ အင်္ဂီရသံ တပန္တံ အာဒိစ္စမိဝ အန္တလိက္ခေ ဝိရောစမာနံ ပဿာတိ အယမေတ္ထ သင်္ခေပတ္ထော. ဘဂဝန္တံ အစ္ဆာဒေသီတိ ဘဂဝတော အဒါသီတိ အတ္ထော. လောကဝေါဟာရတော ပနေတ္ထ ဤဒိသံ ဝစနံ ဟောတိ. သော ကိရ ဥပါသကော – ‘‘ဧတေ တထာဂတဿ ဂုဏေသု ပသီဒိတွာ မယှံ ပဉ္စ ဥတ္တရာသင်္ဂေ ဒေန္တိ၊ အဟမ္ပိ တေ ဘဂဝတောဝ ဒဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ အဒါသိ. ဒုတိယံ.

၃. ဒေါဏပါကသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၂၄. တတိယေ ဒေါဏပါကကုရန္တိ ဒေါဏပါကံ ကုရံ၊ ဒေါဏဿ တဏ္ဍုလာနံ ပက္ကဘတ္တံ တဒူပိယဉ္စ သူပဗျဉ္ဇနံ ဘုဉ္ဇတီတိ အတ္ထော. ဘုတ္တာဝီတိ ပုဗ္ဗေ ဘတ္တသမ္မဒံ ဝိနောဒေတွာ မုဟုတ္တံ ဝိဿမိတွာ ဗုဒ္ဓုပဋ္ဌာနံ ဂစ္ဆတိ၊ တံဒိဝသံ ပန ဘုဉ္ဇန္တောဝ ဒသဗလံ သရိတွာ ဟတ္ထေ ဓောဝိတွာ အဂမာသိ. မဟဿာသီတိ တဿ ဂစ္ဆတော ဗလဝါ ဘတ္တပရီဠာဟော ဥဒပါဒိ၊ တသ္မာ မဟန္တေဟိ အဿာသေဟိ အဿသတိ၊ ဂတ္တတောပိဿ သေဒဗိန္ဒူနိ မုစ္စန္တိ၊ တမေနံ ဥဘောသု ပဿေသု ဌတွာ ယမကတာလဝဏ္ဋေဟိ ဗီဇန္တိ၊ ဗုဒ္ဓဂါရဝေန ပန နိပဇ္ဇိတုံ န ဥဿဟတီတိ ဣဒံ သန္ဓာယ ‘‘မဟဿာသီ’’တိ ဝုတ္တံ. ဣမံ ဂါထံ အဘာသီတိ၊ ရာဇာ ဘောဇနေ အမတ္တညုတာယ ကိလမတိ၊ ဖာသု ဝိဟာရံ ဒါနိဿ ကရိဿာမီတိ စိန္တေတွာ အဘာသိ. မနုဇဿာတိ သတ္တဿ. ကဟာပဏသတန္တိ ပါတရာသေ ပဏ္ဏာသံ သာယမာသေ ပဏ္ဏာသန္တိ ဧဝံ ကဟာပဏသတံ. ပရိယာပုဏိတွာတိ ရညာ သဒ္ဓိံ ထောကံ ဂန္တွာ ‘‘ဣမံ မင်္ဂလအသိံ ကဿ ဒမ္မိ၊ မဟာရာဇာ’’တိ? အသုကဿ နာမ ဒေဟီတိ သော တံ အသိံ ဒတွာ ဒသဗလဿ သန္တိကံ အာဂမ္မ ဝန္ဒိတွာ ဌိတကောဝ ‘‘ဂါထံ ဝဒထ၊ ဘော ဂေါတမာ’’တိ ဝတွာ ဘဂဝတာ ဝုတ္တံ ပရိယာပုဏိတွာတိ အတ္ထော.

ဘတ္တာဘိဟာရေ သုဒံ ဘာသတီတိ ကထံ ဘာသတိ? ဘဂဝတာ အနုသိဋ္ဌိနိယာမေန. ဘဂဝါ ဟိ နံ ဧဝံ အနုသာသိ – ‘‘မာဏဝ၊ ဣမံ ဂါထံ နဋော ဝိယ ပတ္တပတ္တဋ္ဌာနေ မာ အဝစ၊ ရညော ဘုဉ္ဇနဋ္ဌာနေ ဌတွာ ပဌမပိဏ္ဍာဒီသုပိ အဝတွာ ဝေါသာနပိဏ္ဍေ ဂဟိတေ ဝဒေယျာသိ၊ ရာဇာ သုတွာဝ ဘတ္တပိဏ္ဍံ ဆဍ္ဍေဿတိ. အထ ရညော ဟတ္ထေသု ဓောတေသု ပါတိံ အပနေတွာ သိတ္ထာနိ ဂဏေတွာ တဒုပိယံ ဗျဉ္ဇနံ ဉတွာ ပုနဒိဝသေ တာဝတကေ တဏ္ဍုလေ ဟာရေယျာသိ၊ ပါတရာသေ စ ဝတွာ သာယမာသေ မာ ဝဒေယျာသီ’’တိ. သော သာဓူတိ ပဋိဿုဏိတွာ တံဒိဝသံ ရညော ပါတရာသံ ဘုတွာ ဂတတ္တာ သာယမာသေ ဘဂဝတော အနုသိဋ္ဌိနိယာမေန ဂါထံ အဘာသိ. ရာဇာ ဒသဗလဿ ဝစနံ သရိတွာ ဘတ္တပိဏ္ဍံ ပါတိယံယေဝ ဆဍ္ဍေသိ. ရညော ဟတ္ထေသု ဓောတေသု ပါတိံ အပနေတွာ သိတ္ထာနိ ဂဏေတွာ တဒုပိယံ ဗျဉ္ဇနံ ဉတွာ ပုနဒိဝသေ တတ္တကေ တဏ္ဍုလေ ဟရိံသု.

နာဠိကောဒနပရမတာယ သဏ္ဌာသီတိ သော ကိရ မာဏဝေါ ဒိဝသေ ဒိဝသေ တထာဂတဿ သန္တိကံ ဂစ္ဆတိ၊ ဒသဗလဿ ဝိဿာသိကော အဟောသိ. အထ နံ ဧကဒိဝသံ ပုစ္ဆိ ‘‘ရာဇာ ကိတ္တကံ ဘုဉ္ဇတီ’’တိ? သော ‘‘နာဠိကောဒန’’န္တိ အာဟ. ဝဋ္ဋိဿတိ ဧတ္တာဝတာ ပုရိသဘာဂေါ ဧသ၊ ဣတော ပဋ္ဌာယ ဂါထံ မာ ဝဒီတိ. ဣတိ ရာဇာ တတ္ထေဝ သဏ္ဌာသိ. ဒိဋ္ဌဓမ္မိကေန စေဝ အတ္ထေန သမ္ပရာယိကေန စာတိ ဧတ္ထ သလ္လိခိတသရီရတာ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကတ္ထော နာမ၊ သီလံ သမ္ပရာယိကတ္ထော. ဘောဇနေ မတ္တညုတာ ဟိ သီလင်္ဂံ နာမ ဟောတီတိ. တတိယံ.

၄. ပဌမသင်္ဂါမသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၂၅. စတုတ္ထေ ဝေဒေဟိပုတ္တောတိ ဝေဒေဟီတိ ပဏ္ဍိတာဓိဝစနမေတံ၊ ပဏ္ဍိတိတ္ထိယာ ပုတ္တောတိ အတ္ထော. စတုရင်္ဂိနိန္တိ ဟတ္ထိအဿရထပတ္တိသင်္ခါတေဟိ စတူဟိ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ. သန္နယှိတွာတိ စမ္မပဋိမုဉ္စနာဒီဟိ သန္နာဟံ ကာရေတွာ. သင်္ဂါမေသုန္တိ ယုဇ္ဈိံသု. ကေန ကာရဏေန? မဟာကောသလရညာ ကိရ ဗိမ္ဗိသာရဿ ဓီတရံ ဒေန္တေန ဒွိန္နံ ရဇ္ဇာနံ အန္တရေ သတသဟဿုဋ္ဌာနော ကာသိဂါမော နာမ ဓီတု ဒိန္နော. အဇာတသတ္တုနာ စ ပိတရိ မာရိတေ မာတာပိဿ ရညော ဝိယောဂသောကေန နစိရဿေဝ မတာ. တတော ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော – ‘‘အဇာတသတ္တုနာ မာတာပိတရော မာရိတာ၊ မယှံ ပိတု သန္တကော ဂါမော’’တိ တဿတ္ထာယ အဍ္ဍံ ကရောတိ. အဇာတသတ္တုပိ ‘‘မယှံ မာတု သန္တကော’’တိ တဿ ဂါမဿတ္ထာယ ဒွေပိ မာတုလဘာဂိနေယျာ ယုဇ္ဈိံသု.

ပါပါ ဒေဝဒတ္တာဒယော မိတ္တာ အဿာတိ ပါပမိတ္တော. တေယေဝဿ သဟာယာတိ ပါပသဟာယော. တေသွေဝဿ စိတ္တံ နိန္နံ သမ္ပဝင်္ကန္တိ ပါပသမ္ပဝင်္ကော. ပသေနဒိဿ သာရိပုတ္တတ္ထေရာဒီနံ ဝသေန ကလျာဏမိတ္တာဒိတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဒုက္ခံ သေတီတိ ဇိတာနိ ဟတ္ထိအာဒီနိ အနုသောစန္တော ဒုက္ခံ သယိဿတိ. ဣဒံ ဘဂဝါ ပုန တဿ ဇယကာရဏံ ဒိသွာ အာဟ. ဇယံ ဝေရံ ပသဝတီတိ ဇိနန္တော ဝေရံ ပသဝတိ၊ ဝေရိပုဂ္ဂလံ လဘတိ. စတုတ္ထံ.

၅. ဒုတိယသင်္ဂါမသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၂၆. ပဉ္စမေ အဗ္ဘုယျာသီတိ ပရာဇယေ ဂရဟပ္ပတ္တော ‘‘အာရာမံ ဂန္တွာ ဘိက္ခူနံ ကထာသလ္လာပံ သုဏာထာ’’တိ ရတ္တိဘာဂေ ဗုဒ္ဓရက္ခိတေန နာမ ဝုဍ္ဎပဗ္ဗဇိတေန ဓမ္မရက္ခိတဿ ဝုဍ္ဎပဗ္ဗဇိတဿ ‘‘သစေ ရာဇာ ဣမဉ္စ ဥပါယံ ကတွာ ဂစ္ဆေယျ၊ ပုန ဇိနေယျာ’’တိ ဝုတ္တဇယကာရဏံ သုတွာ အဘိဥယျာသိ.

ယာဝဿ ဥပကပ္ပတီတိ ယာဝ တဿ ဥပကပ္ပတိ သယှံ ဟောတိ. ယဒါ စညေတိ ယဒါ အညေ. ဝိလုမ္ပန္တီတိ တံ ဝိလုမ္ပိတွာ ဌိတပုဂ္ဂလံ ဝိလုမ္ပန္တိ. ဝိလုမ္ပတီတိ ဝိလုမ္ပိယတိ. ဌာနံ ဟိ မညတီတိ ‘‘ကာရဏ’’န္တိ ဟိ မညတိ. ယဒါတိ ယသ္မိံ ကာလေ. ဇေတာရံ လဘတေ ဇယန္တိ ဇယန္တော ပုဂ္ဂလော ပစ္ဆာ ဇေတာရမ္ပိ လဘတိ. ရောသေတာရန္တိ ဃဋ္ဋေတာရံ. ရောသကောတိ ဃဋ္ဋကော. ကမ္မဝိဝဋ္ဋေနာတိ ကမ္မပရိဏာမေန၊ တဿ ဝိလုမ္ပနကမ္မဿ ဝိပါကဒါနေန. သော ဝိလုတ္တော ဝိလုပ္ပတီတိ သော ဝိလုမ္ပကော ဝိလုမ္ပိယတိ. ပဉ္စမံ.

၆. မလ္လိကာသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၂၇. ဆဋ္ဌေ ဥပသင်္ကမီတိ မလ္လိကာယ ဒေဝိယာ ဂဗ္ဘဝုဋ္ဌာနကာလေ သူတိဃရံ ပဋိဇဂ္ဂါပေတွာ အာရက္ခံ ဒတွာ ဥပသင်္ကမိ. အနတ္တမနော အဟောသီတိ၊ ‘‘ဒုဂ္ဂတကုလဿ မေ ဓီတု မဟန္တံ ဣဿရိယံ ဒိန္နံ၊ သစေ ပုတ္တံ အလဘိဿ၊ မဟန္တံ သက္ကာရံ အဓိဂမိဿ၊ တတော ဒါနိ ပရိဟီနာ’’တိ အနတ္တမနော အဟောသိ. သေယျာတိ ဒန္ဓပညသ္မာ ဧလမူဂပုတ္တတော ဧကစ္စာ ဣတ္ထီယေဝ သေယျာ. ပေါသာတိ ပေါသေဟိ. ဇနာဓိပါတိ ဇနာဓိဘုံ ရာဇာနံ အာလပတိ. သဿုဒေဝါတိ သဿုသသုရဒေဝတာ. ဒိသမ္ပတီတိ ဒိသာဇေဋ္ဌကာ. တာဒိသာ သုဘဂိယာတိ တာဒိသာယ သုဘရိယာယ. ဆဋ္ဌံ.

၇. အပ္ပမာဒသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၂၈. သတ္တမေ သမဓိဂ္ဂယှာတိ သမဓိဂ္ဂဏှိတွာ၊ အာဒိယိတွာတိ အတ္ထော. အပ္ပမာဒေါတိ ကာရာပကအပ္ပမာဒေါ. သမောဓာနန္တိ သမဝဓာနံ ဥပက္ခေပံ. ဧဝမေဝ ခေါတိ ဟတ္ထိပဒံ ဝိယ ဟိ ကာရာပကအပ္ပမာဒေါ၊ သေသပဒဇာတာနိ ဝိယ အဝသေသာ စတုဘူမကာ ကုသလဓမ္မာ. တေ ဟတ္ထိပဒေ သေသပဒါနိ ဝိယ အပ္ပမာဒေ သမောဓာနံ ဂစ္ဆန္တိ၊ အပ္ပမာဒဿ အန္တော ပရိဝတ္တန္တိ. ယထာ စ ဟတ္ထိပဒံ သေသပဒါနံ အဂ္ဂံ သေဋ္ဌံ၊ ဧဝံ အပ္ပမာဒေါ သေသဓမ္မာနန္တိ ဒဿေတိ. မဟဂ္ဂတလောကုတ္တရဓမ္မာနမ္ပိ ဟေသ ပဋိလာဘကဋ္ဌေန လောကိယောပိ သမာနော အဂ္ဂေါဝ ဟောတိ.

အပ္ပမာဒံ ပသံသန္တီတိ ‘‘ဧတာနိ အာယုအာဒီနိ ပတ္ထယန္တေန အပ္ပမာဒေါဝ ကာတဗ္ဗော’’တိ အပ္ပမာဒမေဝ ပသံသန္တိ. ယသ္မာ ဝါ ပုညကိရိယာသု ပဏ္ဍိတာ အပ္ပမာဒံ ပသံသန္တိ၊ တသ္မာ အာယုအာဒီနိ ပတ္ထယန္တေန အပ္ပမာဒေါဝ ကာတဗ္ဗောတိ အတ္ထော. အတ္ထာဘိသမယာတိ အတ္ထပဋိလာဘာ. သတ္တမံ.

၈. ကလျာဏမိတ္တသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၂၉. အဋ္ဌမေ သော စ ခေါ ကလျာဏမိတ္တဿာတိ သော စာယံ ဓမ္မော ကလျာဏမိတ္တဿေဝ သွာက္ခာတော နာမ ဟောတိ၊ န ပါပမိတ္တဿာတိ. ကိဉ္စာပိ ဟိ ဓမ္မော သဗ္ဗေသမ္ပိ သွာက္ခာတောဝ၊ ကလျာဏမိတ္တဿ ပန သုဿူသန္တဿ သဒ္ဒဟန္တဿ အတ္ထံ ပူရေတိ ဘေသဇ္ဇံ ဝိယ ဝဠဉ္ဇန္တဿ န ဣတရဿာတိ. တေနေတံ ဝုတ္တံ. ဓမ္မောတိ စေတ္ထ ဒေသနာဓမ္မော ဝေဒိတဗ္ဗော.

ဥပဍ္ဎမိဒန္တိ ထေရော ကိရ ရဟောဂတော စိန္တေသိ – ‘‘အယံ သမဏဓမ္မော နာမ ဩဝါဒကေ အနုသာသကေ ကလျာဏမိတ္တေ သတိ ပစ္စတ္တပုရိသကာရေ ဌိတဿ သမ္ပဇ္ဇတိ၊ ဥပဍ္ဎံ ကလျာဏမိတ္တတော ဟောတိ၊ ဥပဍ္ဎံ ပစ္စတ္တပုရိသကာရတော’’တိ. အထဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘အဟံ ပဒေသဉာဏေ ဌိတော နိပ္ပဒေသံ စိန္တေတုံ န သက္ကောမိ၊ သတ္ထာရံ ပုစ္ဆိတွာ နိက္ကင်္ခေါ ဘဝိဿာမီ’’တိ. တသ္မာ သတ္ထာရံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝမာဟ. ဗြဟ္မစရိယဿာတိ အရိယမဂ္ဂဿ. ယဒိဒံ ကလျာဏမိတ္တတာတိ ယာ ဧသာ ကလျာဏမိတ္တတာ နာမ၊ သာ ဥပဍ္ဎံ၊ တတော ဥပဍ္ဎံ အာဂစ္ဆတီတိ အတ္ထော. ဣတိ ထေရေန ‘‘ဥပဍ္ဎုပဍ္ဎာ သမ္မာဒိဋ္ဌိအာဒယော ကလျာဏမိတ္တတော အာဂစ္ဆန္တိ၊ ဥပဍ္ဎုပဍ္ဎာ ပစ္စတ္တပုရိသကာရတော’’တိ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စာပိ ထေရဿ အယံ မနောရထော၊ ယထာ ပန ဗဟူဟိ သိလာထမ္ဘေ ဥဿာပိတေ၊ ‘‘ဧတ္တကံ ဌာနံ အသုကေန ဥဿာပိတံ၊ ဧတ္တကံ အသုကေနာ’’တိ ဝိနိဗ္ဘောဂေါ နတ္ထိ၊ ယထာ စ မာတာပိတရော နိဿာယ ဥပ္ပန္နေသု ပုတ္တေသု ‘‘ဧတ္တကံ မာတိတော နိဗ္ဗတ္တံ၊ ဧတ္တကံ ပိတိတော’’တိ ဝိနိဗ္ဘောဂေါ နတ္ထိ၊ ဧဝံ ဣဓာပိ အဝိနိဗ္ဘောဂဓမ္မော ဟေသ၊ ‘‘ဧတ္တကံ သမ္မာဒိဋ္ဌိအာဒီနံ ကလျာဏမိတ္တတော နိဗ္ဗတ္တံ၊ ဧတ္တကံ ပစ္စတ္တပုရိသကာရတော’’တိ န သက္ကာ လဒ္ဓုံ၊ ကလျာဏမိတ္တတာယ ပန ဥပဍ္ဎဂုဏော လဗ္ဘတီတိ ထေရဿ အဇ္ဈာသယေန ဥပဍ္ဎံ နာမ ဇာတံ၊ သကလဂုဏော ပဋိလဗ္ဘတီတိ ဘဂဝတော အဇ္ဈာသယေန သကလံ နာမ ဇာတံ. ကလျာဏမိတ္တတာတိ စေတံ ပုဗ္ဗဘာဂပဋိလာဘင်္ဂံ နာမာတိ ဂဟိတံ. အတ္ထတော ကလျာဏမိတ္တံ နိဿာယ လဒ္ဓါ သီလသမာဓိဝိပဿနာဝသေန စတ္တာရော ခန္ဓာ. သင်္ခါရက္ခန္ဓောတိပိ ဝဒန္တိယေဝ.

မာ ဟေဝံ၊ အာနန္ဒာတိ၊ အာနန္ဒ၊ မာ ဧဝံ အဘဏိ၊ ဗဟုဿုတော တွံ သေခပဋိသမ္ဘိဒပ္ပတ္တော အဋ္ဌ ဝရေ ဂဟေတွာ မံ ဥပဋ္ဌဟသိ၊ စတူဟိ အစ္ဆရိယဗ္ဘုတဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော၊ တာဒိသဿ ဧဝံ ကထေတုံ န ဝဋ္ဋတိ. သကလမေဝ ဟိဒံ၊ အာနန္ဒ၊ ဗြဟ္မစရိယံ၊ ယဒိဒံ ကလျာဏမိတ္တတာတိ ဣဒံ ဘဂဝါ – ‘‘စတ္တာရော မဂ္ဂါ စတ္တာရိ ဖလာနိ တိဿော ဝိဇ္ဇာ ဆ အဘိညာ သဗ္ဗံ ကလျာဏမိတ္တမူလကမေဝ ဟောတီ’’တိ သန္ဓာယာဟ. ဣဒါနိ ဝစီဘေဒေနေဝ ကာရဏံ ဒဿေန္တော ကလျာဏမိတ္တဿေတန္တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ပါဋိကင်္ခန္တိ ပါဋိကင်္ခိတဗ္ဗံ ဣစ္ဆိတဗ္ဗံ၊ အဝဿံဘာဝီတိ အတ္ထော.

ဣဓာတိ ဣမသ္မိံ သာသနေ. သမ္မာဒိဋ္ဌိံ ဘာဝေတီတိအာဒီသု အဋ္ဌန္နံ အာဒိပဒါနံယေဝ တာဝ အယံ သင်္ခေပဝဏ္ဏနာ – သမ္မာ ဒဿနလက္ခဏာ သမ္မာဒိဋ္ဌိ. သမ္မာ အဘိနိရောပနလက္ခဏော သမ္မာသင်္ကပ္ပေါ. သမ္မာ ပရိဂ္ဂဟဏလက္ခဏာ သမ္မာဝါစာ. သမ္မာ သမုဋ္ဌာပနလက္ခဏော သမ္မာကမ္မန္တော. သမ္မာ ဝေါဒါပနလက္ခဏာ သမ္မာအာဇီဝေါ. သမ္မာ ပဂ္ဂဟလက္ခဏော သမ္မာဝါယာမော. သမ္မာ ဥပဋ္ဌာနလက္ခဏာ သမ္မာသတိ. သမ္မာ သမာဓာနလက္ခဏော သမ္မာသမာဓိ.

တေသု ဧကေကဿ တီဏိ ကိစ္စာနိ ဟောန္တိ. သေယျာထိဒံ – သမ္မာဒိဋ္ဌိ တာဝ အညေဟိပိ အတ္တနော ပစ္စနီကကိလေသေဟိ သဒ္ဓိံ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိံ ပဇဟတိ၊ နိရောဓံ အာရမ္မဏံ ကရောတိ၊ သမ္ပယုတ္တဓမ္မေ စ ပဿတိ တပ္ပဋိစ္ဆာဒကမောဟဝိဓမနဝသေန အသမ္မောဟတော. သမ္မာသင်္ကပ္ပါဒယောပိ တထေဝ မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပါဒီနိ စ ပဇဟန္တိ၊ နိရောဓဉ္စ အာရမ္မဏံ ကရောန္တိ. ဝိသေသတော ပနေတ္ထ သမ္မာဒိဋ္ဌိ သဟဇာတဓမ္မေ သမ္မာ ဒဿေတိ. သမ္မာသင်္ကပ္ပေါ သဟဇာတဓမ္မေ အဘိနိရောပေတိ၊ သမ္မာဝါစာ သမ္မာ ပရိဂ္ဂဏှာတိ၊ သမ္မာကမ္မန္တော သမ္မာ သမုဋ္ဌာပေတိ၊ သမ္မာအာဇီဝေါ သမ္မာ ဝေါဒါပေတိ၊ သမ္မာဝါယာမော သမ္မာ ပဂ္ဂဏှာတိ၊ သမ္မာသတိ သမ္မာ ဥပဋ္ဌာပေတိ၊ သမ္မာသမာဓိ သမ္မာ ဒဟတိ.

အပိစေသာ သမ္မာဒိဋ္ဌိ နာမ ပုဗ္ဗဘာဂေ နာနာခဏာ နာနာရမ္မဏာ ဟောတိ၊ မဂ္ဂကာလေ ဧကက္ခဏာ ဧကာရမ္မဏာ. ကိစ္စတော ပန သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဒုက္ခေ ဉာဏန္တိအာဒီနိ စတ္တာရိ နာမာနိ လဘတိ. သမ္မာသင်္ကပ္ပါဒယောပိ ပုဗ္ဗဘာဂေ နာနာခဏာ နာနာရမ္မဏာ ဟောန္တိ၊ မဂ္ဂကာလေ ဧကက္ခဏာ ဧကာရမ္မဏာ. တေသု သမ္မာသင်္ကပ္ပေါ ကိစ္စတော နေက္ခမ္မသင်္ကပ္ပေါတိအာဒီနိ တီဏိ နာမာနိ လဘတိ. သမ္မာဝါစာဒယော တယော ဝိရတိယောပိ ဟောန္တိ စေတနာယောပိ၊ မဂ္ဂက္ခဏေ ပန ဝိရတိယောဝ. သမ္မာဝါယာမော သမ္မာသတီတိ ဣဒမ္ပိ ဒွယံ ကိစ္စတော သမ္မပ္ပဓာနသတိပဋ္ဌာနဝသေန စတ္တာရိ နာမာနိ လဘတိ. သမ္မာသမာဓိ ပန ပုဗ္ဗဘာဂေပိ မဂ္ဂက္ခဏေပိ သမ္မာသမာဓိယေဝ.

ဧဝံ တာဝ ‘‘သမ္မာဒိဋ္ဌိ’’န္တိအာဒိနာ နယေန ဝုတ္တာနံ အဋ္ဌန္နံ အာဒိပဒါနံယေဝ အတ္ထဝဏ္ဏနံ ဉတွာ ဣဒါနိ ဘာဝေတိ ဝိဝေကနိဿိတန္တိအာဒီသု ဧဝံ ဉာတဗ္ဗော. ဘာဝေတီတိ ဝဍ္ဎေတိ၊ အတ္တနော စိတ္တသန္တာနေ ပုနပ္ပုနံ ဇနေတိ၊ အဘိနိဗ္ဗတ္တေတီတိ အတ္ထော. ဝိဝေကနိဿိတန္တိ ဝိဝေကံ နိဿိတံ၊ ဝိဝေကေ ဝါ နိဿိတန္တိ ဝိဝေကနိဿိတံ. ဝိဝေကောတိ ဝိဝိတ္တတာ. ဝိဝိတ္တတာ စာယံ တဒင်္ဂဝိဝေကော၊ ဝိက္ခမ္ဘန-သမုစ္ဆေဒ-ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိ-နိဿရဏဝိဝေကောတိ ပဉ္စဝိဓော. ဧဝမေတသ္မိံ ပဉ္စဝိဓေ ဝိဝေကေ. ဝိဝေကနိဿိတန္တိ တဒင်္ဂဝိဝေကနိဿိတံ သမုစ္ဆေဒဝိဝေကနိဿိတံ နိဿရဏဝိဝေကနိဿိတဉ္စ သမ္မာဒိဋ္ဌိံ ဘာဝေတီတိ အယမတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. တထာ ဟိ အယံ အရိယမဂ္ဂဘာဝနာနုယုတ္တော ယောဂီ ဝိပဿနာက္ခဏေ ကိစ္စတော တဒင်္ဂဝိဝေကနိဿိတံ၊ အဇ္ဈာသယတော နိဿရဏဝိဝေကနိဿိတံ၊ မဂ္ဂကာလေ ပန ကိစ္စတော သမုစ္ဆေဒဝိဝေကနိဿိတံ၊ အာရမ္မဏတော နိဿရဏဝိဝေကနိဿိတံ သမ္မာဒိဋ္ဌိံ ဘာဝေတိ. ဧသ နယော ဝိရာဂနိဿိတာဒီသု. ဝိဝေကတ္ထာ ဧဝ ဟိ ဝိရာဂါဒယော.

ကေဝလဉ္စေတ္ထ ဝေါဿဂ္ဂေါ ဒုဝိဓော ပရိစ္စာဂဝေါဿဂ္ဂေါ စ ပက္ခန္ဒနဝေါဿဂ္ဂေါ စာတိ. တတ္ထ ပရိစ္စာဂဝေါဿဂ္ဂေါတိ ဝိပဿနာက္ခဏေ စ တဒင်္ဂဝသေန၊ မဂ္ဂက္ခဏေ စ သမုစ္ဆေဒဝသေန ကိလေသပ္ပဟာနံ. ပက္ခန္ဒနဝေါဿဂ္ဂေါတိ ဝိပဿနာက္ခဏေ တန္နိန္နဘာဝေန၊ မဂ္ဂက္ခဏေ ပန အာရမ္မဏကရဏေန နိဗ္ဗာနပက္ခန္ဒနံ၊ တဒုဘယမ္ပိ ဣမသ္မိံ လောကိယလောကုတ္တရမိဿကေ အတ္ထဝဏ္ဏနာနယေ ဝဋ္ဋတိ. တထာ ဟိ အယံ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ယထာဝုတ္တေန ပကာရေန ကိလေသေ စ ပရိစ္စဇတိ၊ နိဗ္ဗာနဉ္စ ပက္ခန္ဒတိ.

ဝေါဿဂ္ဂပရိဏာမိန္တိ ဣမိနာ ပန သကလေန ဝစနေန ဝေါဿဂ္ဂတ္ထံ ပရိဏမန္တံ ပရိဏတဉ္စ၊ ပရိပစ္စန္တံ ပရိပက္ကဉ္စာတိ ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ. အယဉှိ အရိယမဂ္ဂဘာဝနာနုယုတ္တော ဘိက္ခု ယထာ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ကိလေသပရိစ္စာဂဝေါဿဂ္ဂတ္ထံ နိဗ္ဗာနပက္ခန္ဒနဝေါဿဂ္ဂတ္ထဉ္စ ပရိပစ္စတိ၊ ယထာ စ ပရိပက္ကာ ဟောတိ၊ တထာ နံ ဘာဝေတီတိ. ဧသ နယော သေသမဂ္ဂင်္ဂေသု.

အာဂမ္မာတိ အာရဗ္ဘ သန္ဓာယ ပဋိစ္စ. ဇာတိဓမ္မာတိ ဇာတိသဘာဝါ ဇာတိပကတိကာ. တသ္မာတိ ယသ္မာ သကလော အရိယမဂ္ဂေါပိ ကလျာဏမိတ္တံ နိဿာယ လဗ္ဘတိ၊ တသ္မာ. ဟန္ဒာတိ ဝဝဿဂ္ဂတ္ထေ နိပါတော. အပ္ပမာဒံ ပသံသန္တီတိ အပ္ပမာဒံ ဝဏ္ဏယန္တိ၊ တသ္မာ အပ္ပမာဒေါ ကာတဗ္ဗော. အတ္ထာဘိသမယာတိ အတ္ထပဋိလာဘာ. အဋ္ဌမံ.

၉. ပဌမအပုတ္တကသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၃၀. နဝမေ ဒိဝါ ဒိဝဿာတိ ဒိဝသဿ ဒိဝါ၊ မဇ္ဈနှိကသမယေတိ အတ္ထော. သာပတေယျန္တိ ဓနံ. ကော ပန ဝါဒေါ ရူပိယဿာတိ သုဝဏ္ဏရဇတတမ္ဗလောဟကာဠလောဟဖာလကစ္ဆပကာဒိဘေဒဿ ဃနကတဿ စေဝ ပရိဘောဂဘာဇနာဒိဘေဒဿ စ ရူပိယဘဏ္ဍဿ ပန ကော ဝါဒေါ? ‘‘ဧတ္တကံ နာမာ’’တိ ကာ ပရိစ္ဆေဒကထာတိ အတ္ထော. ကဏာဇကန္တိ သကုဏ္ဍကဘတ္တံ. ဗိလင်္ဂဒုတိယန္တိ ကဉ္ဇိကဒုတိယံ. သာဏန္တိ သာဏဝါကမယံ. တိပက္ခဝသနန္တိ တီဏိ ခဏ္ဍာနိ ဒွီသု ဌာနေသု သိဗ္ဗိတွာ ကတနိဝါသနံ.

အသပ္ပုရိသောတိ လာမကပုရိသော. ဥဒ္ဓဂ္ဂိကန္တိအာဒီသု ဥပရူပရိဘူမီသု ဖလဒါနဝသေန ဥဒ္ဓံ အဂ္ဂမဿာတိ ဥဒ္ဓဂ္ဂိကာ. သဂ္ဂဿ ဟိတာ တတြုပပတ္တိဇနနတောတိ သောဝဂ္ဂိကာ. နိဗ္ဗတ္တဋ္ဌာနေသု သုခေါ ဝိပါကော အဿာတိ သုခဝိပါကာ. သုဋ္ဌု အဂ္ဂါနံ ဒိဗ္ဗဝဏ္ဏာဒီနံ ဝိသေသာနံ နိဗ္ဗတ္တနတော သဂ္ဂသံဝတ္တနိကာ. ဧဝရူပံ ဒက္ခိဏဒါနံ န ပတိဋ္ဌာပေတီတိ.

သာတောဒကာတိ မဓုရောဒကာ. သေတ္တောဒကာတိ ဝီစီနံ ဘိန္နဋ္ဌာနေ ဥဒကဿ သေတတာယ သေတောဒကာ. သုပတိတ္ထာတိ သုန္ဒရတိတ္ထာ. တံ ဇနောတိ ယေန ဥဒကေန သာတောဒကာ၊ တံ ဥဒကံ ဇနော ဘာဇနာနိ ပူရေတွာ နေဝ ဟရေယျ. န ယထာပစ္စယံ ဝါ ကရေယျာတိ၊ ယံ ယံ ဥဒကေန ဥဒကကိစ္စံ ကာတဗ္ဗံ၊ တံ တံ န ကရေယျ. တဒပေယျမာနန္တိ တံ အပေယျမာနံ. ကိစ္စကရော စ ဟောတီတိ အတ္တနာ ကတ္တဗ္ဗကိစ္စကရော စေဝ ကုသလကိစ္စကရော စ၊ ဘုဉ္ဇတိ စ၊ ကမ္မန္တေ စ ပယောဇေတိ၊ ဒါနဉ္စ ဒေတီတိ အတ္ထော. နဝမံ.

၁၀. ဒုတိယအပုတ္တကသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၃၁. ဒသမေ ပိဏ္ဍပါတေန ပဋိပါဒေသီတိ ပိဏ္ဍပါတေန သဒ္ဓိံ သံယောဇေသိ၊ ပိဏ္ဍပါတံ အဒါသီတိ အတ္ထော. ပက္ကာမီတိ ကေနစိဒေဝ ရာဇုပဋ္ဌာနာဒိနာ ကိစ္စေန ဂတော. ပစ္ဆာ ဝိပ္ပဋိသာရီ အဟောသီတိ သော ကိရ အညေသုပိ ဒိဝသေသု တံ ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓံ ပဿတိ၊ ဒါတုံ ပနဿ စိတ္တံ န ဥပ္ပဇ္ဇတိ. တသ္မိံ ပန ဒိဝသေ အယံ ပဒုမဝတိဒေဝိယာ တတိယပုတ္တော တဂ္ဂရသိခီ ပစ္စေကဗုဒ္ဓေါ ဂန္ဓမာဒနပဗ္ဗတေ ဖလသမာပတ္တိသုခေန ဝီတိနာမေတွာ ပုဗ္ဗဏှသမယေ ဝုဋ္ဌာယ အနောတတ္တဒဟေ မုခံ ဓောဝိတွာ မနောသိလာတလေ နိဝါသေတွာ ကာယဗန္ဓနံ ဗန္ဓိတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ အဘိညာပါဒကံ စတုတ္ထဇ္ဈာနံ သမာပဇ္ဇိတွာ ဣဒ္ဓိယာ ဝေဟာသံ အဗ္ဘုဂ္ဂန္တွာ နဂရဒွါရေ ဩရုယှ စီဝရံ ပါရုပိတွာ ပတ္တမာဒါယ နဂရဝါသီနံ ဃရဒွါရေသု သဟဿဘဏ္ဍိကံ ဌပေန္တော ဝိယ ပါသာဒိကေဟိ အဘိက္ကန္တာဒီဟိ အနုပုဗ္ဗေန သေဋ္ဌိနော ဃရဒွါရံ သမ္ပတ္တော. တံဒိဝသဉ္စ သေဋ္ဌိ ပါတောဝ ဥဋ္ဌာယ ပဏီတဘောဇနံ ဘုဉ္ဇိတွာ၊ ဃရဒွါရကောဋ္ဌကေ အာသနံ ပညာပေတွာ၊ ဒန္တန္တရာနိ သောဓေန္တော နိသိန္နော ဟောတိ. သော ပစ္စေကဗုဒ္ဓံ ဒိသွာ၊ တံဒိဝသံ ပါတော ဘုတွာ နိသိန္နတ္တာ ဒါနစိတ္တံ ဥပ္ပါဒေတွာ၊ ဘရိယံ ပက္ကောသာပေတွာ၊ ‘‘ဣမဿ သမဏဿ ပိဏ္ဍပါတံ ဒေဟီ’’တိ ဝတွာ ပက္ကာမိ.

သေဋ္ဌိဘရိယာ စိန္တေသိ – ‘‘မယာ ဧတ္တကေန ကာလေန ဣမဿ ‘ဒေထာ’တိ ဝစနံ န သုတပုဗ္ဗံ၊ ဒါပေန္တောပိ စ အဇ္ဇ န ယဿ ဝါ တဿ ဝါ ဒါပေတိ၊ ဝီတရာဂဒေါသမောဟဿ ဝန္တကိလေသဿ ဩဟိတဘာရဿ ပစ္စေကဗုဒ္ဓဿ ဒါပေတိ၊ ယံ ဝါ တံ ဝါ အဒတွာ ပဏီတံ ပိဏ္ဍပါတံ ဒဿာမီ’’တိ၊ ဃရာ နိက္ခမ္မ ပစ္စေကဗုဒ္ဓံ ပဉ္စပတိဋ္ဌိတေန ဝန္ဒိတွာ ပတ္တံ အာဒါယ အန္တောနိဝေသနေ ပညတ္တာသနေ နိသီဒါပေတွာ သုပရိသုဒ္ဓေဟိ သာလိတဏ္ဍုလေဟိ ဘတ္တံ သမ္ပာဒေတွာ တဒနုရူပံ ခါဒနီယံ ဗျဉ္ဇနံ သုပေယျဉ္စ သလ္လက္ခေတွာ ပတ္တံ ပူရေတွာ ဗဟိ ဂန္ဓေဟိ သမလင်္ကရိတွာ ပစ္စေကဗုဒ္ဓဿ ဟတ္ထေသု ပတိဋ္ဌပေတွာ ဝန္ဒိ. ပစ္စေကဗုဒ္ဓေါ – ‘‘အညေသမ္ပိ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါနံ သင်္ဂဟံ ကရိဿာမီ’’တိ အပရိဘုဉ္ဇိတွာဝ အနုမောဒနံ ကတွာ ပက္ကာမိ. သောပိ ခေါ သေဋ္ဌိ ဗာဟိရတော အာဂစ္ဆန္တော ပစ္စေကဗုဒ္ဓံ ဒိသွာ မယံ ‘‘တုမှာကံ ပိဏ္ဍပါတံ ဒေထာ’’တိ ဝတွာ ပက္ကန္တာ၊ အပိ ဝေါ လဒ္ဓေါတိ? အာမ၊ သေဋ္ဌိ လဒ္ဓေါတိ. ‘‘ပဿာမီ’’တိ ဂီဝံ ဥက္ခိပိတွာ ဩလောကေသိ. အထဿ ပိဏ္ဍပါတဂန္ဓော ဥဋ္ဌဟိတွာ နာသာပုဋံ ပဟရိ. သော စိတ္တံ သံယမေတုံ အသက္ကောန္တော ပစ္ဆာ ဝိပ္ပဋိသာရီ အာဟောသီတိ.

ဝရမေတန္တိအာဒိ ဝိပ္ပဋိသာရဿ ဥပ္ပန္နာကာရဒဿနံ. ဘာတု စ ပန ဧကပုတ္တကံ သာပတေယျဿ ကာရဏာ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေသီတိ တဒါ ကိရဿ အဝိဘတ္တေယေဝ ကုဋုမ္ဗေ မာတာပိတရော စ ဇေဋ္ဌဘာတာ စ ကာလမကံသု. သော ဘာတုဇာယာယ သဒ္ဓိံယေဝ သံဝါသံ ကပ္ပေသိ. ဘာတု ပနဿ ဧကော ပုတ္တော ဟောတိ၊ တံ ဝီထိယာ ကီဠန္တံ မနုဿာ ဝဒန္တိ – ‘‘အယံ ဒါသော အယံ ဒါသီ ဣဒံ ယာနံ ဣဒံ ဓနံ တဝ သန္တက’’န္တိ. သော တေသံ ကထံ ဂဟေတွာ – ‘‘အယံ ဒါသော မယှံ သန္တက’’န္တိအာဒီနိ ကထေတိ.

အထဿ စူဠပိတာ စိန္တေသိ – ‘‘အယံ ဒါရကော ဣဒါနေဝ ဧဝံ ကထေသိ၊ မဟလ္လကကာလေ ကုဋုမ္ဗံ မဇ္ဈေ ဘိန္ဒာပေယျ၊ ဣဒါနေဝဿ ကတ္တဗ္ဗံ ကရိဿာမီ’’တိ ဧကဒိဝသံ ဝါသိံ အာဒါယ – ‘‘ဧဟိ ပုတ္တ၊ အရညံ ဂစ္ဆာမာ’’တိ တံ အရညံ နေတွာ ဝိရဝန္တံ ဝိရဝန္တံ မာရေတွာ အာဝါဋေ ပက္ခိပိတွာ ပံသုနာ ပဋိစ္ဆာဒေသိ. ဣဒံ သန္ဓာယေတံ ဝုတ္တံ. သတ္တက္ခတ္တုန္တိ သတ္တဝါရေ. ပုဗ္ဗပစ္ဆိမစေတနာဝသေန စေတ္ထ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. ဧကပိဏ္ဍပါတဒါနသ္မိဉှိ ဧကာဝ စေတနာ ဒွေ ပဋိသန္ဓိယော န ဒေတိ၊ ပုဗ္ဗပစ္ဆိမစေတနာဟိ ပနေသ သတ္တက္ခတ္တုံ သဂ္ဂေ၊ သတ္တက္ခတ္တုံ သေဋ္ဌိကုလေ နိဗ္ဗတ္တော. ပုရာဏန္တိ ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဒိန္နပိဏ္ဍပါတစေတနာကမ္မံ.

ပရိဂ္ဂဟန္တိ ပရိဂ္ဂဟိတဝတ္ထု. အနုဇီဝိနောတိ ဧကံ မဟာကုလံ နိဿာယ ပဏ္ဏာသမ္ပိ သဋ္ဌိပိ ကုလာနိ ဇီဝန္တိ၊ တေ မနုဿေ သန္ဓာယေတံ ဝုတ္တံ. သဗ္ဗံ နာဒါယ ဂန္တဗ္ဗန္တိ သဗ္ဗမေတံ န အာဒိယိတွာ ဂန္တဗ္ဗံ. သဗ္ဗံ နိက္ခိပ္ပဂါမိနန္တိ သဗ္ဗမေတံ နိက္ခိပ္ပသဘာဝံ၊ ပရိစ္စဇိတဗ္ဗသဘာဝမေဝါတိ အတ္ထော. ဒသမံ.

ဒုတိယော ဝဂ္ဂေါ.