၇. သဠာယတနဝိဘင်္ဂသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၃၀၄. ဧဝံ မေ သုတန္တိ သဠာယတနဝိဘင်္ဂသုတ္တံ. တတ္ထ ဝေဒိတဗ္ဗာနီတိ သဟဝိပဿနေန မဂ္ဂေန ဇာနိတဗ္ဗာနိ. မနောပဝိစာရာတိ ဝိတက္ကဝိစာရာ. ဝိတက္ကုပ္ပါဒကဉှိ မနော ဣဓ မနောတိ အဓိပ္ပေတံ၊ မနဿ ဥပဝိစာရာတိ မနောပဝိစာရာ. သတ္တပဒါတိ ဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋနိဿိတာနံ သတ္တာနံ ပဒါ. ဧတ္ထ ဟိ အဋ္ဌာရသ ဝဋ္ဋပဒါ နာမ၊ အဋ္ဌာရသ ဝိဝဋ္ဋပဒါ နာမ၊ တေပိ သဟဝိပဿနေန မဂ္ဂေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ယောဂ္ဂါစရိယာနန္တိ ဟတ္ထိယောဂ္ဂါဒိအာစာရသိက္ခာပကာနံ၊ ဒမေတဗ္ဗဒမကာနန္တိ အတ္ထော. သေသံ ဝိဘင်္ဂေယေဝ အာဝိဘဝိဿတိ. အယမုဒ္ဒေသောတိ ဣဒံ မာတိကာဋ္ဌပနံ.

၃၀၅. စက္ခာယတနာဒီနိ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ ဝိတ္ထာရိတာနိ. စက္ခုဝိညာဏန္တိ ကုသလာကုသလဝိပါကတော ဒွေ စက္ခုဝိညာဏာနိ. သေသပသာဒဝိညာဏေသုပိ ဧသေဝ နယော. ဣမာနိ ပန ဒသ ဌပေတွာ သေသံ ဣဓ မနောဝိညာဏံ နာမ.

စက္ခုသမ္ဖဿောတိ စက္ခုမှိ သမ္ဖဿော. စက္ခုဝိညာဏသမ္ပယုတ္တသမ္ဖဿဿေတံ အဓိဝစနံ. သေသေသုပိ ဧသေဝ နယော.

စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာတိ စက္ခုဝိညာဏေန ရူပံ ဒိသွာ. ဧသေဝ နယော သဗ္ဗတ္ထ. သောမနဿဋ္ဌာနိယန္တိ သောမနဿဿ အာရမ္မဏဝသေန ကာရဏဘူတံ. ဥပဝိစရတီတိ တတ္ထ ဝိစာရပဝတ္တနေန ဥပဝိစရတိ၊ ဝိတက္ကော တံသမ္ပယုတ္တော စာတိ ဣမိနာ နယေန အဋ္ဌာရသ ဝိတက္ကဝိစာရသင်္ခါတာ မနောပဝိစာရာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဆ သောမနဿူပဝိစာရာတိ ဧတ္ထ ပန သောမနဿေန သဒ္ဓိံ ဥပဝိစရန္တီတိ သောမနဿူပဝိစာရာ. သေသပဒဒွယေပိ ဧသေဝ နယော.

၃၀၆. ဂေဟသိတာနီတိ ကာမဂုဏနိဿိတာနိ. နေက္ခမ္မသိတာနီတိ ဝိပဿနာနိဿိတာနိ. ဣဋ္ဌာနန္တိ ပရိယေသိတာနံ. ကန္တာနန္တိ ကာမိတာနံ. မနောရမာနန္တိ မနော ဧတေသု ရမတီတိ မနောရမာနိ၊ တေသံ မနောရမာနံ. လောကာမိသပဋိသံယုတ္တာနန္တိ တဏှာပဋိသံယုတ္တာနံ. အတီတန္တိ ပဋိလဒ္ဓံ. ပစ္စုပ္ပန္နံ တာဝ အာရဗ္ဘ သောမနဿံ ဥပ္ပဇ္ဇတု၊ အတီတေ ကထံ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ. အတီတေပိ – ‘‘ယထာဟံ ဧတရဟိ ဣဋ္ဌာရမ္မဏံ အနုဘဝါမိ၊ ဧဝံ ပုဗ္ဗေပိ အနုဘဝိ’’န္တိ အနုဿရန္တဿ ဗလဝသောမနဿံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ.

အနိစ္စတန္တိ အနိစ္စာကာရံ. ဝိပရိဏာမဝိရာဂနိရောဓန္တိ ပကတိဝိဇဟနေန ဝိပရိဏာမံ၊ ဝိဂစ္ဆနေန ဝိရာဂံ၊ နိရုဇ္ဈနေန နိရောဓံ. သမ္မပညာယာတိ ဝိပဿနာပညာယ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ နေက္ခမ္မသိတံ သောမနဿန္တိ ဣဒံ ရညော ဝိယ အတ္တနော သိရိသမ္ပတ္တိံ ဩလောကေန္တဿ ဝိပဿနံ ပဋ္ဌပေတွာ နိသိန္နဿ သင်္ခါရာနံ ဘေဒံ ပဿတော သင်္ခါရဂတမှိ တိက္ခေ သူရေ ဝိပဿနာဉာဏေ ဝဟန္တေ ဥပ္ပန္နသောမနဿံ ‘‘နေက္ခမ္မသိတံ သောမနဿ’’န္တိ ဝုစ္စတိ. ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ –

‘‘သုညာဂါရံ ပဝိဋ္ဌဿ၊ သန္တစိတ္တဿ ဘိက္ခုနော၊

အမာနုသီ ရတီ ဟောတိ၊ သမ္မာ ဓမ္မံ ဝိပဿတော.

ယတော ယတော သမ္မသတိ၊ ခန္ဓာနံ ဥဒယဗ္ဗယံ၊

လဘတီ ပီတိပါမောဇ္ဇံ၊ အမတန္တံ ဝိဇာနတ’’န္တိ. (ဓ. ပ. ၃၇၃-၃၇၄)၊

ဣမာနီတိ ဣမာနိ ဆသု ဒွါရေသု ဣဋ္ဌာရမ္မဏေ အာပါထဂတေ အနိစ္စာဒိဝသေန ဝိပဿနံ ပဋ္ဌပေတွာ နိသိန္နဿ ဥပ္ပန္နာနိ ဆ နေက္ခမ္မသိတာနိ သောမနဿာနိ.

၃၀၇. အတီတန္တိ ပစ္စုပ္ပန္နံ တာဝ ပတ္ထေတွာ အလဘန္တဿ ဒေါမနဿံ ဥပ္ပဇ္ဇတု၊ အတီတေ ကထံ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ. အတီတေပိ ‘‘ယထာဟံ ဧတရဟိ ဣဋ္ဌာရမ္မဏံ ပတ္ထေတွာ န လဘာမိ၊ ဧဝံ ပုဗ္ဗေပိ ပတ္ထေတွာ န လဘိ’’န္တိ အနုဿရန္တဿ ဗလဝဒေါမနဿံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ.

အနုတ္တရေသု ဝိမောက္ခေသူတိ အနုတ္တရဝိမောက္ခော နာမ အရဟတ္တံ၊ အရဟတ္တေ ပတ္ထနံ ပဋ္ဌပေန္တဿာတိ အတ္ထော. အာယတနန္တိ အရဟတ္တာယတနံ. ပိဟံ ဥပဋ္ဌာပယတောတိ ပတ္ထနံ ပဋ္ဌပေန္တဿ. တံ ပနေတံ ပတ္ထနံ ပဋ္ဌပေန္တဿ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဣတိ ပတ္ထနာမူလကတ္တာ ‘‘ပိဟံ ဥပဋ္ဌာပယတော’’တိ ဝုတ္တံ. ဣမာနိ ဆ နေက္ခမ္မသိတာနိ ဒေါမနဿာနီတိ ဣမာနိ ဧဝံ ဆသု ဒွါရေသု ဣဋ္ဌာရမ္မဏေ အာပါထဂတေ အရဟတ္တေ ပိဟံ ပဋ္ဌပေတွာ တဒဓိဂမာယ အနိစ္စာဒိဝသေန ဝိပဿနံ ဥပဋ္ဌပေတွာ ဥဿုက္ကာပေတုံ အသက္ကောန္တဿ – ‘‘ဣမမ္ပိ ပက္ခံ ဣမမ္ပိ မာသံ ဣမမ္ပိ သံဝစ္ဆရံ အရဟတ္တံ ပါပုဏိတုံ နာသက္ခိ’’န္တိ အနုသောစတော ဂါမန္တပဗ္ဘာရဝါသိမဟာသီဝတ္ထေရဿ ဝိယ အဿုဓာရာပဝတ္တနဝသေန ဥပ္ပန္နဒေါမနဿာနိ ဆ နေက္ခမ္မသိတဒေါမနဿာနီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. ဝတ္ထု ပန သုမင်္ဂလဝိလာသိနိယာ ဒီဃနိကာယဋ္ဌကထာယ သက္ကပဉှဝဏ္ဏနာယံ (ဒီ. နိ. အဋ္ဌ. ၂.၃၆၁) ဝိတ္ထာရိတံ၊ ဣစ္ဆန္တေန တတော ဂဟေတဗ္ဗံ.

၃၀၈. ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဥပေက္ခာတိ ဧတ္ထ ဥပေက္ခာ နာမ အညာဏုပေခါ. အနောဓိဇိနဿာတိ ကိလေသောဓိံ ဇိနိတွာ ဌိတတ္တာ ခီဏာသဝေါ ဩဓိဇိနော နာမ၊ တသ္မာ အခီဏာသဝဿာတိ အတ္ထော. အဝိပါကဇိနဿာတိ ဧတ္ထပိ အာယတိံ ဝိပါကံ ဇိနိတွာ ဌိတတ္တာ ခီဏာသဝေါဝ ဝိပါကဇိနော နာမ၊ တသ္မာ အခီဏာသဝဿေဝါတိ အတ္ထော. အနာဒီနဝဒဿာဝိနောတိအာဒီနဝတော ဥပဒ္ဒဝတော အပဿန္တဿ. ဣမာ ဆ ဂေဟသိတာ ဥပေက္ခာတိ ဣမာ ဧဝံ ဆသု ဒွါရေသု ဣဋ္ဌာရမ္မဏေ အာပါထဂတေ ဂုဠပိဏ္ဍကေ နိလီနမက္ခိကာ ဝိယ ရူပါဒီနိ အနတိဝတ္တမာနာ တတ္ထ လဂ္ဂါ လဂ္ဂိတာ ဟုတွာ ဥပ္ပန္နာ ဥပေက္ခာ ဆ ဂေဟသိတာ ဥပေက္ခာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

ရူပံ သာ အတိဝတ္တတီတိ ရူပံ သာ အနတိက္ကမတိ၊ တတ္ထ နိကန္တိဝသေန န တိဋ္ဌတိ. ဣမာ ဆ နေက္ခမ္မသိတာ ဥပေက္ခာတိ ဣမာ ဧဝံ ဆသု ဒွါရေသု ဣဋ္ဌာဒိအာရမ္မဏေ အာပါထဂတေ ဣဋ္ဌေ အရဇ္ဇန္တဿ၊ အနိဋ္ဌေ အဒုဿန္တဿ၊ အသမပေက္ခနေ အသမ္မုယှန္တဿ၊ ဥပ္ပန္နဝိပဿနာ-ဉာဏသမ္ပယုတ္တာ ဆ နေက္ခမ္မသိတာ ဥပေက္ခာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

၃၀၉. တတြ ဣဒံ နိဿာယ ဣဒံ ပဇဟထာတိ တေသု ဆတ္တိံသသတ္တပဒေသု အဋ္ဌာရသ နိဿာယ အဋ္ဌာရသ ပဇဟထာတိ အတ္ထော. တေနေဝ – ‘‘တတြ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယာနိ ဆ နေက္ခမ္မသိတာနီ’’တိအာဒိမာဟ. နိဿာယ အာဂမ္မာတိ ပဝတ္တနဝသေန နိဿာယ စေဝ အာဂမ္မ စ. ဧဝမေတေသံ သမတိက္ကမော ဟောတီတိ ဧဝံ နေက္ခမ္မသိတာနံ ပဝတ္တနေန ဂေဟသိတာနိ အတိက္ကန္တာနိ နာမ ဟောန္တိ.

ဧဝံ သရိက္ခကေနေဝ သရိက္ခကံ ဇဟာပေတွာ ဣဒါနိ ဗလဝတာ ဒုဗ္ဗလံ ဇဟာပေန္တော – ‘‘တတြ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယာနိ ဆ နေက္ခမ္မသိတာနိ သောမနဿာနီ’’တိအာဒိမာဟ. ဧဝံ နေက္ခမ္မသိတသောမနဿေဟိ နေက္ခမ္မသိတဒေါမနဿာနိ၊ နေက္ခမ္မသိတဥပေက္ခာဟိ စ နေက္ခမ္မသိတသောမနဿာနိ ဇဟာပေန္တေန ဗလဝတာ ဒုဗ္ဗလပ္ပဟာနံ ကထိတံ.

ဧတ္ထ ပန ဌတွာ ဥပေက္ခာကထာ ဝေဒိတဗ္ဗာ – အဋ္ဌသု ဟိ သမာပတ္တီသု ပဌမာဒီနိ စ တီဏိ ဈာနာနိ၊ သုဒ္ဓသင်္ခါရေ စ ပါဒကေ ကတွာ ဝိပဿနံ အာရဒ္ဓါနံ စတုန္နံ ဘိက္ခူနံ ပုဗ္ဗဘာဂဝိပဿနာ သောမနဿသဟဂတာ ဝါ ဟောတိ ဥပေက္ခာသဟဂတာ ဝါ၊ ဝုဋ္ဌာနဂါမိနီ ပန သောမနဿသဟဂတာဝ. စတုတ္ထဇ္ဈာနာဒီနိ ပါဒကာနိ ကတွာ ဝိပဿနံ အာရဒ္ဓါနံ ပဉ္စန္နံ ပုဗ္ဗဘာဂဝိပဿနာ ပုရိမသဒိသာဝ. ဝုဋ္ဌာနဂါမိနီ ပန ဥပေက္ခာသဟဂတာ ဟောတိ. ဣဒံ သန္ဓာယ – ‘‘ယာ ဆ နေက္ခမ္မသိတာ ဥပေက္ခာ၊ တာ နိဿာယ တာ အာဂမ္မ၊ ယာနိ ဆ နေက္ခမ္မသိတာနိ သောမနဿာနိ၊ တာနိ ပဇဟထာ’’တိ ဝုတ္တံ. န ကေဝလဉ္စ ဧဝံပဋိပန္နဿ ဘိက္ခုနော အယံ ဝိပဿနာယ ဝေဒနာဝိသေသောဝ ဟောတိ၊ အရိယမဂ္ဂေပိ ပန ဈာနင်္ဂဗောဇ္ဈင်္ဂမဂ္ဂင်္ဂါနမ္ပိ ဝိသေသော ဟောတိ.

ကော ပနေတံ ဝိသေသံ နိယမေတိ? ကေစိ တာဝ ထေရာ ဝိပဿနာပါဒကဇ္ဈာနံ နိယမေတီတိ ဝဒန္တိ၊ ကေစိ ဝိပဿနာယ အာရမ္မဏဘူတာ ခန္ဓာ နိယမေန္တီတိ ဝဒန္တိ၊ ကေစိ ပုဂ္ဂလဇ္ဈာသယော နိယမေတီတိ ဝဒန္တိ. တေသမ္ပိ ဝါဒေ အယမေဝ ပုဗ္ဗဘာဂေ ဝုဋ္ဌာနဂါမိနီဝိပဿနာ နိယမေတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဝိနိစ္ဆယကထာ ပနေတ္ထ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ သင်္ခါရုပေက္ခာနိဒ္ဒေသေ ဝုတ္တာဝ.

၃၁၀. နာနတ္တာတိ နာနာ ဗဟူ အနေကပ္ပကာရာ. နာနတ္တသိတာတိ နာနာရမ္မဏနိဿိတာ. ဧကတ္တာတိ ဧကာ. ဧကတ္တသိတာတိ ဧကာရမ္မဏနိဿိတာ. ကတမာ ပနာယံ ဥပေက္ခာတိ? ဟေဋ္ဌာ တာဝ အညာဏုပေက္ခာ ဝုတ္တာ၊ ဥပရိ ဆဠင်္ဂုပေက္ခာ ဝက္ခတိ၊ ဣဓ သမထဥပေက္ခာ၊ ဝိပဿနုပေက္ခာတိ ဒွေ ဥပေက္ခာ ဂဟိတာ.

တတ္ထ ယသ္မာ အညာဝ ရူပေသု ဥပေက္ခာ၊ အညာဝ သဒ္ဒါဒီသု၊ န ဟိ ယာ ရူပေ ဥပေက္ခာ၊ သာ သဒ္ဒါဒီသု ဟောတိ. ရူပေ ဥပေက္ခာ စ ရူပမေဝ အာရမ္မဏံ ကရောတိ၊ န သဒ္ဒါဒယော. ရူပေ ဥပေက္ခာဘာဝဉ္စ အညာ သမထဥပေက္ခာ ပထဝီကသိဏံ အာရမ္မဏံ ကတွာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ အညာ အာပေါကသိဏာဒီနိ. တသ္မာ နာနတ္တံ နာနတ္တသိတံ ဝိဘဇန္တော အတ္ထိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဥပေက္ခာ ရူပေသူတိအာဒိမာဟ. ယသ္မာ ပန ဒွေ ဝါ တီဏိ ဝါ အာကာသာနဉ္စာယတနာနိ ဝါ ဝိညာဏဉ္စာယတနာဒီနိ ဝါ နတ္ထိ၊ တသ္မာ ဧကတ္တံ ဧကတ္တသိတံ ဝိဘဇန္တော အတ္ထိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဥပေက္ခာ အာကာသာနဉ္စာယတနနိဿိတာတိအာဒိမာဟ.

တတ္ထ အာကာသာနဉ္စာယတနဥပေက္ခာ သမ္ပယုတ္တဝသေန အာကာသာနဉ္စာယတနနိဿိတာ၊ အာကာသာနဉ္စာယတနခန္ဓေ ဝိပဿန္တဿ ဝိပဿနုပေက္ခာ အာရမ္မဏဝသေန အာကာသာနဉ္စာယတနနိဿိတာ. သေသာသုပိ ဧသေဝ နယော.

တံ ပဇဟထာတိ ဧတ္ထ အရူပါဝစရသမာပတ္တိဥပေက္ခာယ ရူပါဝစရသမာပတ္တိဥပေက္ခံ ပဇဟာပေတိ၊ အရူပါဝစရဝိပဿနုပေက္ခာယ ရူပါဝစရဝိပဿနုပေက္ခံ.

အတမ္မယတန္တိ ဧတ္ထ တမ္မယတာ နာမ တဏှာ၊ တဿာ ပရိယာဒါနတော ဝုဋ္ဌာနဂါမိနီဝိပဿနာ အတမ္မယတာတိ ဝုစ္စတိ. တံ ပဇဟထာတိ ဣဓ ဝုဋ္ဌာနဂါမိနီဝိပဿနာယ အရူပါဝစရသမာပတ္တိဥပေက္ခဉ္စ ဝိပဿနုပေက္ခဉ္စ ပဇဟာပေတိ.

၃၁၁. ယဒရိယောတိ ယေ သတိပဋ္ဌာနေ အရိယော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ သေဝတိ. တတ္ထ တီသု ဌာနေသု သတိံ ပဋ္ဌပေန္တော သတိပဋ္ဌာနေ သေဝတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. န သုဿူသန္တီတိ သဒ္ဒဟိတွာ သောတုံ န ဣစ္ဆန္တိ. န အညာတိ ဇာနနတ္ထာယ စိတ္တံ န ဥပဋ္ဌပေန္တိ. ဝေါက္ကမ္မာတိ အတိက္ကမိတွာ. သတ္ထု သာသနာတိ သတ္ထု ဩဝါဒံ ဂဟေတဗ္ဗံ ပူရေတဗ္ဗံ န မညန္တီတိ အတ္ထော. န စ အတ္တမနောတိ န သကမနော. ဧတ္ထ စ ဂေဟသိတဒေါမနဿဝသေန အပ္ပတီတော ဟောတီတိ န ဧဝမတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊ အပ္ပဋိပန္နကေသု ပန အတ္တမနတာကာရဏဿ အဘာဝေနေတံ ဝုတ္တံ. အနဝဿုတောတိ ပဋိဃအဝဿဝေန အနဝဿုတော. သတော သမ္ပဇာနောတိ သတိယာ စ ဉာဏေန စ သမန္နာဂတော. ဥပေက္ခကောတိ ဆဠင်္ဂုပေက္ခာယ ဥပေက္ခကော. အတ္တမနောတိ ဣဓာပိ ဂေဟသိတသောမနဿဝသေန ဥပ္ပိလာဝိတောတိ န ဧဝမတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊ ပဋိပန္နကေသု ပန အနတ္တမနတာကာရဏဿ အဘာဝေနေတံ ဝုတ္တံ. အနဝဿုတောတိ ရာဂါဝဿဝေန အနဝဿုတော.

၃၁၂. သာရိတောတိ ဒမိတော. ဧကမေဝ ဒိသံ ဓာဝတီတိ အနိဝတ္တိတွာ ဓာဝန္တော ဧကံယေဝ ဒိသံ ဓာဝတိ၊ နိဝတ္တိတွာ ပန အပရံ ဓာဝိတုံ သက္ကောတိ. အဋ္ဌ ဒိသာ ဝိဓာဝတီတိ ဧကပလ္လင်္ကေန နိသိန္နော ကာယေန အနိဝတ္တိတွာဝ ဝိမောက္ခဝသေန ဧကပ္ပဟာရေနေဝ အဋ္ဌ ဒိသာ ဝိဓာဝတိ၊ ပုရတ္ထာဘိမုခေါ ဝါ ဒက္ခိဏာဒီသု အညတရဒိသာဘိမုခေါ ဝါ နိသီဒိတွာ အဋ္ဌ သမာပတ္တိယော သမာပဇ္ဇတိယေဝါတိ အတ္ထော. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

ပပဉ္စသူဒနိယာ မဇ္ဈိမနိကာယဋ္ဌကထာယ

သဠာယတနဝိဘင်္ဂသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.