၁. စူဠသုညတသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၇၆. ဧဝံ မေ သုတန္တိ စူဠသုညတသုတ္တံ. တတ္ထ ဧကမိဒန္တိ ထေရော ကိရ ဘဂဝတော ဝတ္တံ ကတွာ အတ္တနော ဒိဝါဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ ကာလပရိစ္ဆေဒံ ကတွာ နိဗ္ဗာနာရမ္မဏံ သုညတာဖလသမာပတ္တိံ အပ္ပေတွာ နိသိန္နော ယထာပရိစ္ဆေဒေန ဝုဋ္ဌာသိ. အထဿ သင်္ခါရာ သုညတော ဥပဋ္ဌဟိံသု. သော သုညတာကထံ သောတုကာမော ဇာတော. အထဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘န ခေါ ပန သက္ကာ ဓုရေန ဓုရံ ပဟရန္တေန ဝိယ ဂန္တွာ ‘သုညတာကထံ မေ၊ ဘန္တေ၊ ကထေထာ’တိ ဘဂဝန္တံ ဝတ္တုံ၊ ဟန္ဒာဟံ ယံ မေ ဘဂဝါ နဂရကံ ဥပနိဿာယ ဝိဟရန္တော ဧကံ ကထံ ကထေသိ၊ တံ သာရေမိ၊ ဧဝံ မေ ဘဂဝါ သုညတာကထံ ကထေဿတီ’’တိ ဒသဗလံ သာရေန္တော ဧကမိဒန္တိအာဒိမာဟ.

တတ္ထ ဣဒန္တိ နိပါတမတ္တမေဝ. ကစ္စိမေတံ၊ ဘန္တေတိ ထေရော ဧကပဒေ ဌတွာ သဋ္ဌိပဒသဟဿာနိ ဥဂ္ဂဟေတွာ ဓာရေတုံ သမတ္ထော၊ ကိံ သော ‘‘သုညတာဝိဟာရေနာ’’တိ ဧကံ ပဒံ ဓာရေတုံ န သက္ခိဿတိ၊ သောတုကာမေန ပန ဇာနန္တေန ဝိယ ပုစ္ဆိတုံ န ဝဋ္ဋတိ၊ ပါကဋံ ကတွာ ဝိတ္ထာရိယမာနံ သုညတာကထံ သောတုကာမော အဇာနန္တော ဝိယ ဧဝမာဟ. ဧကော အဇာနန္တောပိ ဇာနန္တော ဝိယ ဟောတိ၊ ထေရော ဧဝရူပံ ကောဟညံ ကိံ ကရိဿတိ၊ အတ္တနော ဇာနနဋ္ဌာနေပိ ဘဂဝတော အပစိတိံ ဒဿေတွာ ‘‘ကစ္စိမေတ’’န္တိအာဒိမာဟ.

ပုဗ္ဗေပီတိ ပဌမဗောဓိယံ နဂရကံ ဥပနိဿာယ ဝိဟရဏကာလေပိ. ဧတရဟိပီတိ ဣဒါနိပိ. ဧဝံ ပန ဝတွာ စိန္တေသိ – ‘‘အာနန္ဒော သုညတာကထံ သောတုကာမော၊ ဧကော ပန သောတုံ သက္ကောတိ၊ န ဥဂ္ဂဟေတုံ၊ ဧကော သောတုမ္ပိ ဥဂ္ဂဟေတုမ္ပိ သက္ကောတိ၊ န ကထေတုံ၊ အာနန္ဒော ပန သောတုမ္ပိ သက္ကောတိ ဥဂ္ဂဟေတုမ္ပိ ကထေတုမ္ပိ၊ (ကထေမိဿ) သုညတာကထ’’န္တိ. ဣတိ တံ ကထေန္တော သေယျထာပီတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ သုညော ဟတ္ထိဂဝါဿဝဠဝေနာတိ တတ္ထ ကဋ္ဌရူပပေါတ္ထကရူပစိတ္တရူပဝသေန ကတာ ဟတ္ထိအာဒယော အတ္ထိ၊ ဝေဿဝဏမန္ဓာတာဒီနံ ဌိတဋ္ဌာနေ စိတ္တကမ္မဝသေန ကတမ္ပိ၊ ရတနပရိက္ခတာနံ ဝါတပါနဒွါရဗန္ဓမဉ္စပီဌာဒီနံ ဝသေန သဏ္ဌိတမ္ပိ၊ ဇိဏ္ဏပဋိသင်္ခရဏတ္ထံ ဌပိတမ္ပိ ဇာတရူပရဇတံ အတ္ထိ၊ ကဋ္ဌရူပါဒိဝသေန ကတာ ဓမ္မသဝနပဉှပုစ္ဆနာဒိဝသေန အာဂစ္ဆန္တာ စ ဣတ္ထိပုရိသာပိ အတ္ထိ၊ တသ္မာ န သော တေဟိ သုညော. ဣန္ဒြိယဗဒ္ဓါနံ သဝိညာဏကာနံ ဟတ္ထိအာဒီနံ၊ ဣစ္ဆိတိစ္ဆိတက္ခဏေ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗဿ ဇာတရူပရဇတဿ၊ နိဗဒ္ဓဝါသံ ဝသန္တာနံ ဣတ္ထိပုရိသာနဉ္စ အဘာဝံ သန္ဓာယေတံ ဝုတ္တံ.

ဘိက္ခုသံဃံ ပဋိစ္စာတိ ဘိက္ခူသု ဟိ ပိဏ္ဍာယ ပဝိဋ္ဌေသုပိ ဝိဟာရဘတ္တံ သာဒိယန္တေဟိ ဘိက္ခူဟိ စေဝ ဂိလာနဂိလာနုပဋ္ဌာကဥဒ္ဒေသစီဝရကမ္မပသုတာဒီဟိ စ ဘိက္ခူဟိ သော အသုညောဝ ဟောတိ၊ ဣတိ နိစ္စမ္ပိ ဘိက္ခူနံ အတ္ထိတာယ ဧဝမာဟ. ဧကတ္တန္တိ ဧကဘာဝံ၊ ဧကံ အသုညတံ အတ္ထီတိ အတ္ထော. ဧကော အသုညဘာဝေါ အတ္ထီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. အမနသိကရိတွာတိ စိတ္တေ အကတွာ အနာဝဇ္ဇိတွာ အပစ္စဝေက္ခိတွာ. ဂါမသညန္တိ ဂါမောတိ ပဝတ္တဝသေန ဝါ ကိလေသဝသေန ဝါ ဥပ္ပန္နံ ဂါမသညံ. မနုဿသညာယပိ ဧသေဝ နယော. အရညသညံ ပဋိစ္စ မနသိ ကရောတိ ဧကတ္တန္တိ ဣဒံ အရညံ၊ အယံ ရုက္ခော၊ အယံ ပဗ္ဗတော၊ အယံ နီလောဘာသော ဝနသဏ္ဍောတိ ဧဝံ ဧကံ အရညံယေဝ ပဋိစ္စ အရညသညံ မနသိ ကရောတိ. ပက္ခန္ဒတီတိ ဩတရတိ. အဓိမုစ္စတီတိ ဧဝန္တိ အဓိမုစ္စတိ. ယေ အဿု ဒရထာတိ ယေ စ ပဝတ္တဒရထာ ဝါ ကိလေသဒရထာ ဝါ ဂါမသညံ ပဋိစ္စ ဘဝေယျုံ၊ တေ ဣဓ အရညသညာယ န သန္တိ. ဒုတိယပဒေပိ ဧသေဝ နယော. အတ္ထိ စေဝါယန္တိ အယံ ပန ဧကံ အရညသညံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ပဝတ္တဒရထမတ္တာ အတ္ထိ.

ယဉှိ ခေါ တတ္ထ န ဟောတီတိ ယံ မိဂါရမာတုပါသာဒေ ဟတ္ထိအာဒယော ဝိယ ဣမိဿာ အရညသညာယ ဂါမသညာမနုဿသညာဝသေန ဥပ္ပဇ္ဇမာနံ ပဝတ္တဒရထကိလေသဒရထဇာတံ၊ တံ န ဟောတိ. ယံ ပန တတ္ထ အဝသိဋ္ဌန္တိ ယံ မိဂါရမာတုပါသာဒေ ဘိက္ခုသံဃော ဝိယ တတ္ထ အရညသညာယ ပဝတ္တဒရထမတ္တံ အဝသိဋ္ဌံ ဟောတိ. တံ သန္တမိဒံ အတ္ထီတိ ပဇာနာတီတိ တံ ဝိဇ္ဇမာနမေဝ ‘‘အတ္ထိ ဣဒ’’န္တိ ပဇာနာတိ၊ သုညတာဝက္ကန္တီတိ သုညတာနိဗ္ဗတ္တိ.

၁၇၇. အမနသိကရိတွာ မနုဿသညန္တိ ဣဓ ဂါမသညံ န ဂဏှာတိ. ကသ္မာ? ဧဝံ ကိရဿ အဟောသိ – ‘‘မနုဿသညာယ ဂါမသညံ နိဝတ္တေတွာ၊ အရညသညာယ မနုဿသညံ၊ ပထဝီသညာယ အရညသညံ၊ အာကာသာနဉ္စာယတနသညာယ ပထဝီသညံ။ပေ။ နေဝသညာနာသညာယတနသညာယ အာကိဉ္စညာယတနသညံ၊ ဝိပဿနာယ နေဝသညာနာသညာယတနသညံ၊ မဂ္ဂေန ဝိပဿနံ နိဝတ္တေတွာ အနုပုဗ္ဗေန အစ္စန္တသုညတံ နာမ ဒဿေဿာမီ’’တိ. တသ္မာ ဧဝံ ဒေသနံ အာရဘိ. တတ္ထ ပထဝီသညန္တိ ကသ္မာ အရညသညံ ပဟာယ ပထဝီသညံ မနသိ ကရောတိ? အရညသညာယ ဝိသေသာနဓိဂမနတော. ယထာ ဟိ ပုရိသဿ ရမဏီယံ ခေတ္တဋ္ဌာနံ ဒိသွာ – ‘‘ဣဓ ဝုတ္တာ သာလိအာဒယော သုဋ္ဌု သမ္ပဇ္ဇိဿန္တိ၊ မဟာလာဘံ လဘိဿာမီ’’တိ သတ္တက္ခတ္တုမ္ပိ ခေတ္တဋ္ဌာနံ ဩလောကေန္တဿ သာလိအာဒယော န သမ္ပဇ္ဇန္တေဝ၊ သစေ ပန တံ ဌာနံ ဝိဟတခါဏုကကဏ္ဋကံ ကတွာ ကသိတွာ ဝပတိ၊ ဧဝံ သန္တေ သမ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ဧဝမေဝ – ‘‘ဣဒံ အရညံ၊ အယံ ရုက္ခော၊ အယံ ပဗ္ဗတော၊ အယံ နီလောဘာသော ဝနသဏ္ဍော’’တိ သစေပိ သတ္တက္ခတ္တုံ အရညသညံ မနသိ ကရောတိ၊ နေဝူပစာရံ န သမာဓိံ ပါပုဏာတိ၊ ပထဝီသညာယ ပနဿ ဓုဝသေဝနံ ကမ္မဋ္ဌာနံ ပထဝီကသိဏံ ပရိကမ္မံ ကတွာ ဈာနာနိ နိဗ္ဗတ္တေတွာ ဈာနပဒဋ္ဌာနမ္ပိ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ သက္ကာ အရဟတ္တံ ပါပုဏိတုံ. တသ္မာ အရညသညံ ပဟာယ ပထဝီသညံ မနသိ ကရောတိ. ပဋိစ္စာတိ ပဋိစ္စ သမ္ဘူတံ.

ဣဒါနိ ယသ္မိံ ပထဝီကသိဏေ သော ပထဝီသညီ ဟောတိ၊ တဿ ဩပမ္မဒဿနတ္ထံ သေယျထာပီတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဥသဘဿ ဧတန္တိ အာသဘံ. အညေသံ ပန ဂုန္နံ ဂဏ္ဍာပိ ဟောန္တိ ပဟာရာပိ. တေသဉှိ စမ္မံ ပသာရိယမာနံ နိဗ္ဗလိကံ န ဟောတိ၊ ဥသဘဿ လက္ခဏသမ္ပန္နတာယ တေ ဒေါသာ နတ္ထိ. တသ္မာ တဿ စမ္မံ ဂဟိတံ. သင်္ကုသတေနာတိ ခိလသတေန. သုဝိဟတန္တိ ပသာရေတွာ သုဋ္ဌု ဝိဟတံ. ဦနကသတသင်္ကုဝိဟတဉှိ နိဗ္ဗလိကံ န ဟောတိ၊ သင်္ကုသတေန ဝိဟတံ ဘေရိတလံ ဝိယ နိဗ္ဗလိကံ ဟောတိ. တသ္မာ ဧဝမာဟ. ဥက္ကူလဝိက္ကူလန္တိ ဥစ္စနီစံ ထလဋ္ဌာနံ နိန္နဋ္ဌာနံ. နဒီဝိဒုဂ္ဂန္တိ နဒိယော စေဝ ဒုဂ္ဂမဋ္ဌာနဉ္စ. ပထဝီသညံ ပဋိစ္စ မနသိ ကရောတိ ဧကတ္တန္တိ ကသိဏပထဝိယံယေဝ ပဋိစ္စ သမ္ဘူတံ ဧကံ သညံ မနသိ ကရောတိ. ဒရထမတ္တာတိ ဣတော ပဋ္ဌာယ သဗ္ဗဝါရေသု ပဝတ္တဒရထဝသေန ဒရထမတ္တာ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

၁၈၂. အနိမိတ္တံ စေတောသမာဓိန္တိ ဝိပဿနာစိတ္တသမာဓိံ. သော ဟိ နိစ္စနိမိတ္တာဒိဝိရဟိတော အနိမိတ္တောတိ ဝုစ္စတိ. ဣမမေဝ ကာယန္တိ ဝိပဿနာယ ဝတ္ထုံ ဒဿေတိ. တတ္ထ ဣမမေဝါတိ ဣမံ ဧဝ စတုမဟာဘူတိကံ. သဠာယတနိကန္တိ သဠာယတနပဋိသံယုတ္တံ. ဇီဝိတပစ္စယာတိ ယာဝ ဇီဝိတိန္ဒြိယာနံ ပဝတ္တိ၊ တာဝ ဇီဝိတပစ္စယာ ပဝတ္တဒရထမတ္တာ အတ္ထီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

၁၈၃. ပုန အနိမိတ္တန္တိ ဝိပဿနာယ ပဋိဝိပဿနံ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ. ကာမာသဝံ ပဋိစ္စာတိ ကာမာသဝံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇနပဝတ္တဒရထာ ဣဓ န သန္တိ၊ အရိယမဂ္ဂေ စေဝ အရိယဖလေ စ နတ္ထီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဣမမေဝ ကာယန္တိ ဣမံ ဥပါဒိသေသဒရထဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ. ဣတိ မနုဿသညာယ ဂါမသညံ နိဝတ္တေတွာ။ပေ။ မဂ္ဂေန ဝိပဿနံ နိဝတ္တေတွာ အနုပုဗ္ဗေန အစ္စန္တသုညတာ နာမ ဒဿိတာ ဟောတိ.

၁၈၄. ပရိသုဒ္ဓန္တိ နိရုပက္ကိလေသံ. အနုတ္တရန္တိ ဥတ္တရဝိရဟိတံ သဗ္ဗသေဋ္ဌံ. သုညတန္တိ သုညတဖလသမာပတ္တိံ. တသ္မာတိ ယသ္မာ အတီတေပိ၊ ဗုဒ္ဓပစ္စေကဗုဒ္ဓဗုဒ္ဓသာဝကသင်္ခါတာ သမဏဗြာဟ္မဏာ. အနာဂတေပိ၊ ဧတရဟိပိ ဗုဒ္ဓဗုဒ္ဓသာဝကသင်္ခါတာ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဣမံယေဝ ပရိသုဒ္ဓံ ပရမံ အနုတ္တရံ သုညတံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိံသု ဝိဟရိဿန္တိ ဝိဟရန္တိ စ၊ တသ္မာ. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

ပပဉ္စသူဒနိယာ မဇ္ဈိမနိကာယဋ္ဌကထာယ

စူဠသုညတသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.